Brief van Hooft.
Hooft aan Tesselschade1).
Mejoffr.e
De wijsen gebieden verliesbaer goedt loshartigh te lieven, ende 't verlooren zonder bedroeven over te zetten2) Tot houden van 't eerste gebod heb ick altoos zoo weenigh wils gehadt, dat het my billijck aen macht mangelt, om het tweede te volghen. Die noit anders dan spelden en spijkers opzocht, om, 't geen hy beminde, naghelvast in zijn herte te maeken, hoe kan 't hem daer af gescheurt worden, zonder ongeneeslijke reeten te laeten? Die gewoon was, zelfs de geringste gunsten en begaeftheden van de geene, die hy opperlijk bezint hielt3) wt te schilderen, en die beelden in sijnen binnenborst als een kappelle te metsen4), hoe kan hy zonder mistroostigheit zich zien verlaeten van zijnen oppersten toeverlaet naest God? Evenwel heb ick het geloof niet, dat droefheidt deughd is, of kante my met stijfzinnigheidt tegens allen troost. Te zeer zoude my wroeghen d'ongehoorsaemheidt jegens de geene, die, onder haer wterste wille, my de verquikking mijns gemoedts zoo ernstelijk bevolen heeft. Ick en zoek de rouw niet, maer zy weet my te vinden. Dujsendt en dujsendt dingen daeghs haelen mijn schaede op, en meeten ze ten breedsten wt. Dat de wterlijke zinnen in 't gedacht draeghen, moet 'er nootlijk plaets grijpen. Terwijl men op leedt peinst, is de troost vergeten. Want niemandt kan meer dan een ding t'evens denken. Dit's een groot mangel in den menschelijken aerdt, alhoewel de snelheidt der gedachten ten deele de schaede boet, ver-
drijvende het eene gedacht het ander, dat het wtslujten kon. Die fraeye meesters van de konst der heughenisse, eere zoud' ick hun geeven, konden zy ons de vergetelheidt leeren. Neen ook. Zoo waerd is my het vieren van de gedachtenis der verloorene edelheidt, dat ick eerder wenschte meer te lijden, dan haerder niet gedachtigh te zijn. Oft ick in verlies van overlieve kinderen door rauwe verovert ben, is U E bekent. Want afbrek van haeve, alhoewel wt de kerf gaende, weet U E dat mijn vroolijkheidt njet wt haeren tredt deed gaen. Die Seneca, zoo fier tegens de wederspoedt, hoort men eens kleen zingen, als hy, op Corsica gebannen, den vryeling Polybius smeekt1). De Gascoensche wijze man, zoo waenloos, zoo oordeelvast (heb ick eenigh oordeel) dunkt dat er geen zon voor hem opgaet, sedert den ondergang van zijnen Estienne de la Boëtie2). U E vergeve dan aen mijn gemoedt de verslaeghenheit, dat op veel nae niet, gelijk die helden, verzien is met kraft van vernuft, oft waepen van geleertheit, en verbidde t' mijnen troost die goedertieren God, die
Mejoffre,
met alle genoeghen opvulle U E en haeren waerden gemael, aen de welke sich van heeler harte gebiedt
U E verplichte dienstw.e P.C. Hooft.
Van den Hujse te Mujden, den 6en Julij a. 1624.
Brief van Tesselscha Roemers.
Tesselschade aan Hooft1).
Mijn Heere,
Nae dat ick verheert2) ben door kraftiger gedachten als de wel voegende beleeftheyt heeft konen wederstaen, so derff ick wenschen, dat in my soo veel her leeven als in ue versterven moegen (soo ghy 't my waerdich acht) de salige duechder van onse patrona, die de aert te lang onwaerdich genoeten heeft, ende nu onlangs eerst nae waerdy ten Heemelschen troon verheeuen is, daerse overlang al hadde tuijs behoort, ende ons onthant3) te weesen. Ick hebbe met meerder leetweesen uwen Rouw vernoemen, die welcke ick met drift van droeffenische gevoele, en nochtans niet van ue geloeven kan. Wel hoe, mijn heere, ghy die soo veel voorraet van stanthaftige wijsheyt hebt op gedaen, zoudt ghy noch wel konen elendich gemaeckt werden door wareltlycke nootsaeckelykheyt. ick bid ue te beantwoorden dese mijne moeyelijkheyt, soo sal ick blyven
ue dienst verbonden vrindinne
Tesselscha Roemers.
Zoo 't ue belieft te schryven, myn broeder4) sal dien wel bestellen met een van syn brieven, die hy daer om sal maecken.
Adres: Aen myn Heere || myn Heere P.C. Hooft || ten Huyse || van || Muyden.
Brieven van Hooft.
Hooft aan Tesselschade1).
Ill.re Signora, mia Osser.ma,
Dovendosi hoggidi dar principio alla lettura del Tacito2) in casa Sr Conradi3), supplicho V.S. sia servita di farmi tenere quelle mie tradottioni del detto autore, che la havra fornito di leggere. Lequali in ogni modo non stimo che vi possuno piu servire di nulla. Et se pur V.S. desiderasse di rivederle un' altra voltà, saranno ogni hora al suo commando. In tanto le offerisco colla presente l'Hecuba4) mandatami hieri dal Vanden Vondel, sopra alla quale me tarda assai d'intendere la censura del pulitissimo giudicio vestro. Il che sará alla prossima visita. Facia donche la gratia Iddio, che conserui sempre nel calmo d'honore et prosperità V.S., alla quale humilmente raccommandandomi baccio riverente la degna mano, et me l'enchino,
Ill.re signora mia Osser.ma,
Alli 24 di Novembre 1625.
Di V.S. Ill.re Devotimo servitore, P.C. Hooft.
Hooft aan Tesselschade1).
Illtre Signa et P.rona mia osservma,
Poiche la sorte, per la mia portenza vicina, m'invidia il potere offerire di mano proprio alla S.V. il mio Baeto2), mi para il dovere della mia servitù verso lei richiegga, et la gentilezza del cuore di V.S. tanto pronta a scusare gli falli miei, mi porga l'ardire di farle l'offerta della detta Tragedia per mezzo della presente. S'il rilevato vostro ingegno si degnero dalle volte di mirar tant' a basso, come sarà di leggerne qualche verso, potra vantarsi quel povro principe3) d'hauer incontrato nella miseria del suo essiglio il colmo di gloria et felicità. Il quale Iddio conceda a V.S. come lo pregho di devoto cuore, et bacciandola riverente la bella et degna mano mi rimango,
Di V.S. Illre. Il piu humil servitore.
Gedicht van Huygens.
'Tspoock te Muyden, daer ick sliep in Graef Floris de Ves gevang-kamer1).
Febricitans1), 9o Iul.
1626. Hagae.
Constanter.
d'andre, daer zoo goede ende groote wenschen ujt komen. Wij zienze niet beter te vergelden, als met beede tot V E, dat ons de eere geschiede van 't kindt te heffen1), dat het V E zoo zujr maekt, ende tot God, dat hij V E aen 't selve zoo veele vreughde laete beleeven tot belooninge dier smarte, als alle deughden ende fraeijigheden van een' gewenschte vrucht ter borste van een' beminnende moeder, in veele jaeren, konnen inneboesemen, laetende deselve met den H V E gemael den zelven in genaede bevolen, nevens wel hartelijke groete ende gebiedenis,
Me Joffr.e van
U E. verplichte dienstw.e P.C. Hooft.
Adres: Aen me Joffr.e || Me Joffrouwe Tesselscha || Visschers, Hujsvrouwe van || Sr Allart Krombalgh, || in de Koorenstraet, || tot || Alkmaer. || is betaelt.
Hooft aan Tesselschade2).
Me Joffre,
Het schijnt dat de dochter, die wij VE zaeghen tot Mujden hebben3), VE zoo wel voeghde, dat mijne hujsvrouwe, kort beraedt goedt beraedt, haer daernae zette, om binnen ontrent acht daeghen nae onze overkoomste alhier, mij gelijke vrucht in de lujeren te schotelen4), ende dat jck met het over winnen van 't spraekeloos kindt mijne spraekelijkheit verlooren heb. Nu koomt (recht anders ging 't den zoon von Cresus5) de blijschap, ende snijt mijne pen vanden tongriem, om VE toe te roepen de goede maere vanden H. Ridder
Reael, daer nu geen maer1) meer aen en is. Want zijne Ed. Gestr. schrijft mij vanden 14en Feb. wt Hamburgh, dat hij aldaer was aengekomen, om een schip oft twee van oorloghe te verbejden te zijner herwaerts coomste, nochte der fortujne, bij dewelke hij in 't quaede blaetjen schijnt te staen, ende onder 't getal vande deughdsaeme, die haeren haet verdienen, echter zoo schoon een spel te geven. Zijne Ed. Gestr. verblijt zich van eenmael, als wt de helle ontkomen te zijn:
Ik weet dat V E de adren rijsen zullen door deze zijne verrijsenis. Voor mij, het verlangen dubbelt3) zijnen draf, ende veeght met den voerman heen4), nu 't de lucht vande stal zijner wenschen in den neus krijght, ende schiet tusschen elken avont ende morghen een geheele maendt in. Ach, dat mijne hoop maer geen schipbreuk en lijde, als zij in Tessel in zal zijn, ende dat onze gebeden, die hem ten toppe van eeren opheffen, hem maer voor ons niet weghenwerpen, ende zoo diep in de bekommering van landtzaken, dat het ons jaren hangelens5) koste, eer men eens kan hoek6) hebben aen een half wrtjen van zijn geselschap! Ik vertrouw een beter. Maer hoe dickwils blinddoeckt ons de onwetenheit van Midas, dien 't aen kennis gebrak om zijn gebedt wel te bewoorden?7) Help bidden evenwel, dat het schiprijkste ende strijdbaerste volk ter zee aen eenen vroomen ammirael ende hooft met hart en harssen geraeke. En zoudt gij niet? Ick heb mijnen swaegher den wachtmeester8) wel voor V E broeder9) gebeden, die jck meene, dat men maer wat op den dujm zal kloppen, om ze zoo plat te maeken, datse tot een stopsel in zijnen mondt zal passen. Maer vierigher gebedt stort jck voer de welvaert van V E ende V E beminden man met Tetjen ende Tesselschae, die
God alsaemen in eere [en] voorspoedt bewaere, nae de hartelijke groete ende gebiedenisse van
VE Verplichten dienstwen. P.C. Hooft.
Ujt Amsterdam, den 7en Maerte 1629.
Adres: Aen me Joffre. || Me Joffrouwe Tesselschae || Visschers Hujsvrouwe van || Sr. Allart Crombalgh, inde || Sinte Magdaleenen straet, || tot || Alkmaer || loont.
Gedicht van Tesselschade.
Grafschrift van Mr. Pieter van Veen1).
(Tesselschade).
Brief van Hooft aan Tesselschade.1)
Me Joffr.e
Mijn verdrooghde rijmpen is, deez daeghen, een groenigheit2) over, ende daer van gekomen, 't geen VE hier bij ontfangt3). Indien 't het beste maxel4) niet en is, laet het VE niet nieuw geeven. Want behalve dat jck nojt mijn heele werk maekte van dichten, gelijk schier5) dient te doen, die nae volmaektheit tracht, zoo heb jk 's mij nu in zoo lange niet onderwonden, dat jck haest waende dit deel der werelt gestorven te wezen. Maer 't gaet mij (acharme!) als de vrouwen, die denken haer krujs van 't kinderen te kerke gebraght te hebben, ende weder mal worden in haer ouwde daeghen. 'T welk mij doet duchten, dat jck deze quael in mijn graf sal voeren, ende misselijk waer maeken 't zeggen van eenen Latijn, dat jck onlanx nae, oft viellicht6) verbij gekujert heb, aldus deunende:
Maer als er geen beternis te wachten staet, is 't tijdt om den zieketrooster te loopen. Aij lieve, verdient ghij dat geldt, 't welk geschieden zal, indien VE met eenigh gedicht mij te zenden, bewijst vande zelve quaele niet heel genezen te zijn. Want het is geen kleene troost gezelschap in zijn' ellende te hebben. Maer, dit wel ujtgezeidt8), wort VE ende mijn' Heere uwen man, met alle de haere, nevens hartlijke groetenis, alle goedt gewenscht,
Me Juffr.e van
VE. Gans dienstwillighen P.C. Hooft.
Ujt Amsterdam. 20 Feb. 1630.
Adres: Aen me Joffr.e || Me Joffrouwe Tesselschae || Roemer Visschers || Hujsvrouwe || vanden H. Allert Crombalgh, || tot || Alkmaer.
Antwoort van Tesselschade1
op de Vraag van de Amsterdamsche Academie.
Elck zyn Waerom1).
Adres: Aen Sr Joost vande || Vondeln, woonende in de trouw in de Warmestrat || om te bestellen aen myn Heere De Heere Hooft || Drossart tot Muyden. || port.
Brief van Hooft.
Hooft aan Tesselschade2).
Mejoffre.
Als jck nae de prijs vande Academje staen wilde, jck zoude staende houden, dat de beste tong is die van Joffre. Tesselschaes pen. Want haer ujtspraek heeft niet alleen mij wel gevallen, maer mijne liefste Helionora zoo wel gesmaekt, dat ze door die lekkernije, tot haere eerste liefde ter poësie bekoort zijnde, ernstelijk op mij verzocht heeft, jck zoude dat gedicht doch ujtschrijven, 't welk 't eerst is, dat zij mij zulx in alle haer leven geverght heeft. Zij verlangt zeer nae U E jeghenwoordigheit, ende alzoo wij rekening maken in ['t] eerst van Juny de vrienden vande Beverwijk te verzoeken, zijn ook in meeninge van alsdan U E met eenen bij te koomen, mits dat U E gelieve ons de eere te belooven van met ons nae Mujden te trekken, ende te zien oft dat gewest stof tot festoenen zal ujtleveren. Mijne
Huisvrouwe verzoekt hartelijk nevens mij, dat ons deze bede niet geweighert werde, maer U E gelieve haere zaeken daernae te schikken. Het bijgaende antwoort op de vraeghe kan U E, zoo betuttelt1) als 't nu is, in 't net stellen, ende beslooten aende Akademie overzenden, oft aen U E zuster, om aldaer ingelevert te werden. De roemer, verstae jck, zal door haer handt gesneeden werden, ende misschien zucht tot de vrienden hebben, om niet ujt het geslaght van Roemer te gaen. Wij gebieden ons bejde aen U E ende mijn' Heer U E man, die God met alle de uwe in eere ende voorspoed altijds bewaere, nae wensch,
Me Joffre.
van
Ujt Amsterdam, 10 Apr. 1630.
UE gansch dienstw.en P.C. Hooft.
Adres: Aen me Joffrouwe, || Me Joffre. Tesselscha || Roemer Visschers, Huis vrouwe van Sr. Allart || van Crombalgh, inde || Langestraet, || tot || Alkmaer. || Loont.
Uit een brief van Hooft aan Huygens, van 29 Sept. 1630.2)
Gelijk een swangere vrouw, die haeren mondt op een glas lekkeren wijns gemaekt had3). dat haer tegens de tanden aen stukken gesmeeten4) wort, oft als een alchijmist, dien een werk van zeven jaeren, ende 't grontzap van een' grondelooze hoop om zijn ooren springt, zoo stond ick, mits het schielijk doorreizen zijner Vorstl. Doorl. ende uwer Ed.5) voor 't hooft geslaeghen, ziende teleurgestelt de lust, die ick mij, uit d'eere uwer jeghenwoordigheit,
had toegeleght1). De busschieters2) waeren ontboden, de speelende gezellen3) besproken, om onder 't schaffen der spijze ook eenige kluchten aen te rechten4). Tesseltjen en Joffrouw Francisca5) had ick in waerdtgelt,6) om ten eersten tromslaghe op te zijn, haere keelen veirdigh ende de loopplaets hier te hebben. Wij dreighden de heele zaal met festoenen van fruit en loveren te sieren, ende zoud' der U Ed. misschien van levende braessems, karpers, snoekken, baerzen en botten doorvlochten met groen slijm, kroost ende andere waterruighte,7) gezien hebben. Mr. Dirk8), uitnemend orghelist ende zoon van Mr. Jan Sweeling9), quam een uir oft twee te laet, om de klavesim te roeren. Al wintvang10), wil U Ed. zeggen. Ook isser de windt meê deur en laet ons suffigh zitten naekijken.
Uit een brief van Hooft aan Baak, van 10 Aug. 16311).
Wij hebben hier Joffr.e Tesselschae, ende verwachten daerbij de Fransche nachtegael, dat is Joffr.e Francesca Duartes. Op deeze keeltjens noodigh jck eenighe ooren, op éénen dag ujt en 'thujs, te weeten tegens woonsdagh naestkomende. D' ingeslooten aen den Heere Reael2) is daer toe dienende, gelijk deze aan U E ende Joffr.ema soeur vruntlijk te versoeken, gelieve ons, nevens zijn' Ed. Gestr., die eere te doen, van alsdan hier mede te verschijnen. Waerop wij morghen een gunstigh antwoort zullen verwachten.
Brieven van Hooft.
Hooft aan Tesselschade3).
Me Joffr.e
V E heeft tot noch toe, met haer keel, de minnende harten in 't vier, menschen en dieren op aerde, de voghelen in de lucht verheught. Nu zij ook de visschen in 't water weet t'onthaelen, en hen te doen hoveren4), moet jck bekennen, datze is a tout faire, ende goedt voor alle elementen. Joffrouw Duarte zal mij vergeven, dat jck d'uwe voortaen boven de haere stel, gemerkt haere miltheit zoo verre niet en gaet, als 't water diep is, en d'uwe strekt tot den gront der zee. Ick heb, sedert den ontfang van V E brief onverduldelijk5) nae den haeren, dien V E beloofde, gehongert, om te zien wat stof van dankzegging haere E rijke geest zal weeten te vinden, daer der geen' en is. Want wij anderen hebben niet dan 't logge lijf, V E ende de haere de ziel van 't gezelschap verstrekt. Joffrouw Susanne moght V E dit jaer de reiz' wel schuldigh blijven6), bij gebrek van geleghenheit, maer verlangt, met al haer hart, nae 't toekomende, zich belovende
dat V E haer' troonij op papier zal doen leven, gelijk V E haer heeft toegezeidt. Ondertussen hoop jck, dat V E mijnen laesten ontfangen heeft, met de munte die daer in was, tot betalinge van 't stuk dat V E onder de meestres heeft, ende 't lijnwaet door Joffr.e Susanne gehaevent1), Want jck had het al eenighe daeghen voor den ontfang vanden uwen van hier gezonden. Wij gebieden ons zeer aen Joffr.e Duarte, V E man, ende Monsr Sammer2), dezelve met alle, die V E lief zijn Gode bevelende, blijvende altoos,
Mê Joffr.e
V E Verplichte dienstwe vriendt P.C. Hooft3).
Adres: als boven.
Hooft aan Tesselschade4).
Me Joffr.e
De schilder heeft, nae 't zeggen van meest alleman, mijn' schoondochter5) te leelijk gemaelt. Evenwel dit kan zij lijden, maer qualijk zonder klaeghen overzetten6), dat V E haer (meent ze) in 't ontfangen gedicht7) schoonder gemaakt heeft, als 't wezen ujtwijst, ende dan zij V E lijnwaedt had konnen kuischen8). Doch oordeelende, dat het niet dan V E goede geneghenheit te wijten staet, wil zij dit ongelijk in suiker opneemen, en denkt:
Ook vindt zy zich hooghlijk gehouden in10 de rijmen haer toegeeighent, dan haer kas verre ten achteren, om inde zelve maat te betaelen. Groote benautheit ist, een rijk hart en een' beroojde borze, om zijn' schulden te voldoen. Maer al is haer dit van 't Lot geweighert, echter kon zij zich niet onthouden, van haere dankbaarheid, met eenighe geringe erkentenis, te betoonen. Dies zeindt hier bij zeker
queevleesch1), onlanx toegestelt. Arme wissel2), zeit ze, vleesch om geest! maer neemt gedult, op vertrouwen, dat V E gelijke gewoon zijn, de wil voor 't werk aen te neemen. Zonder dat ook, al de werelt moest achter ujt vaeren. Maer dezelve staende te houden, is V E meerder eere; waerin God V E staende houde, nae wensch,
Me Joffr.e van
V E verplichtten dienstw.en P.C. Hooft.
Ujt Amsterdam, j Novemb. 1631.
Adres: als boven.
Hooft aan Tesselschade3).
Me Joffr.e
Wij hadden wel behoort stip op onze uire te passen, met V E te bezoeken, maer de bruiloftgang heeft zoo veel toereedens aen, dat het eenen licht ujt zijn' gissing gaet. 'T Was een groote Eclipsis voor mijn Suseken4), in plaets van V E aenschijn andere troonijen te vinden, daer 't haer niet lang in en luste te starrekijken. Niettemin zij had vertrouwt, dat de wederliefde zoo koel niet geweest waer, oft V E en zoude haer 's andren daeghs dat verzoek betaelt hebben, ende ons een vischjen helpen eeten. Maar (ach arme!) een ongeluk komt zelden alleen. Zij was V E quijt, en had het naekijken, min nocht meer als Psijche, als haer vrijer een' glippert maekte5). Nu quijnt en steent d'arme tortelduif, beweenende haer' verlaetene eenzaemheit, ende kan aen Corisca6) geen volslaeghen ongelijk geven, die een gasthuis7) van haer hart maekte, om zich aen 't vlotgras te houden8), als haer de wal ontging. Maer 't magh haer een' leer zijn, dat ze zich hoede op vrijers te verslingeren, die, nae 't
zeggen van haer sede, de meisjens in wispeltuirigheit noch verre de loef afsteken. Had zij ook ten minsten een Crommetjen om den tijdt meê te korten, zoo moght zij haer droefheit noch ten deele vergeten. Nu laet ghij haer hier bedrukt en troosteloos zitten. Zij en is nochtans geen Medea1), om V E Teetjen te verscheuren, nocht Dido2), om V E op de bouten van uw Marye3) te gast te nooden; maer een zoetemelx hartjen, dat al zijn leedt met sujker wreekt. Hier nevens gaet een kisjen vol. Zoo veel beetjens alsje daarin bijt, zoo veel kusjens, zal zij zich inbeelden 't ontfangen, ende laet V E op die zoete hoope, gelijk wij mede doen, met alle die V E lief zijn, Gode bevolen; blijvende,
Me Joffr.e
V E Toegeneghen dienst.e P.C. Hooft.
De soldaet, die mij van V E bevolen wort, heeft mij, meen jck, gesproken, ende verlof, ten aenzien van zoo veele kinderen, om tot Alkmaer te blijven tot Maj toe; daer nae dagh en raedt.
Ujt Amsterdam, 18
Febr. 1632.
Adres: als boven.
Hooft aan Tesselschade4)
Me Joffr.e
De roê maakt goê kinderen, gelijk V E ziet, mits jck mij gae beteren met schrijven, nae 't laeste kijven, dat jck van haer gehoort heb. Want deze is alleenlijk om dat te bewijzen, ende niet om V E van onze koomste te waarschouwen. Wij hadden 'er wel onzen mondt op gemaekt5), tegens deze ingaende week. Maer wat daeghen hebben wy alledaeghs? Wie zagh Sint Jan ojt zoo verkleumt in 't landt koomen? Hij moet zijn tijdt vergist6) hebben7) oft doen 't van
hoovaerdij om ten minsten Kersmis in koude en guirigheit te gelijken. Het weder schijnt blutsch van zoomers te zijn en dat wij voortaen niet dan winters aen hem in 't vat hebben. Ujt wat hoek dat de windt ook waejt, geen' warmte komt er over. Jck erbarme mij over onze arme pruimen, die niet een zonneschijn gebeuren1) magh. Wanneer zal 't eens zijn, dat wij die rijpe geeltjes met haeren waes onder de blaeuwe van Damasco zullen zien ujtsteken, als starren aen haeren hemel? Ick waetertande 'r nu meer nae, dan als jckze in 't oogh heb, en slaght Homerus in dit stuk, die 't levendighste gezicht had, doe hij blindt was, ende door 't verlangen nae de verwen en maxels der dingen, d'innerlijke verbeelding derzelve schijnt gesterkt te hebben. Ick hoorde weleer, datje kunsjes kondt. Jst waer, zoo spreekt een hoogh tooverwoordt, ende, doende meer als Circe, steekt het weder in een ander bakhujs2). Oft zoo V E ooghen zonnen zijn, gelijk de vrijers plaghten te sweren3), zeinter ons een over tot gelejde derwaerts aen. Oft planter een inde Beverwijk, om Joffr.e Tols ujt te lokken, die ook tegen geen' koude en magh, al isze beter gedost met vlees en vet, dan wij zijn,
Mê Joffr.e
V E Verplichte dienstw.e P.C. Hooft en H. Hellemans.
Ter vlucht, ujt mijn Toorentjen, 27 Junij 1632.
Adres: als boven.
haere vingeren nae den hooning van U E lieflijkheit. Jck begin Huighens ujt zijn' deer1) te zetten, ende voor vol aan te neemen dat ghij toveren kunt, oft ten minsten eenighe kunsjens, die wat meer in hebben als een ijdele hairring2). Om zich eenighzins te verlichten van den brandt dezer koortse, heeft zij zich wat minnebloedts af laeten tappen, en zeindt het hier by, tot een schenkaedje.3) Arme sloof, die hier door lichtenis4) meent te krijghen. Z' is op den verkeerden wegh. Die van tovery genezen wil, moet zelf bloedt van de kol hebben. Kan ick haer dat dietsch maeken, zoo vreest vrij onder haer lippen te komen. Want zij zullen V E zoo nijpen, dat 'er 't roode sweet nae volght. Ten minsten zuight zy er een scharlake plekje keel meê. 'K wedde dat dat helpen zal, ende wenschte daerom V E hoe eer hoe liever hier. Maer om niet te vinningh een spel te drijven, waer goedt, dat wij een pleister van prujmen op het zeer lejden, ende die weeten van geen rijp worden voor over acht daeghen. Bidden dan, dat V E niet in de naeste, maer in 't eerst vande week daer aen, naemelijk met den herfst, over koome, om haere guirigheit, met de zoete melk van U E hart, wat te smijdighen5). Zoo zullen wij 't ber6) van September niet voelen, dat zoo zeer nae den winter smaekt, dien hij in den mondt heeft. Zijn eerste dagh is een woensdagh, 't welk jck zeg, ujt zorghe dat 'er t' Alkmaer geen' almanakken zijn. U E kieze dien tot het aenveirden der rejze, oft een etmael oft twee te vooren, nae haere beste geleghenheit, maer wij dienden 't te weeten. Ende ons daer toe verlaetende7), zullen V E, met haer Crommetjen en kinderen, Gode bevelen, nevens hartlijke groetenis,
Mê Joff.re van
V E Verplichten dienstw.en P.C. Hooft.
Van den Hujze te Mujden, 20 Aug. 1632.
Adres: als boven.
Hooft aan Tesselschade1)
Mê Joffr.e
Dank heb V E schrijven heden ontfangen, dat mij tot een' bril gedient heeft, om te zien de gedachten uwer E die hier noch bij haere vrienden gebleven waeren. Die een gedeelte van de ziel behoudt, magh niet zeggen heel verlaeten te zijn. Maar jck benijde de lucht van Valkenburg, die meer maghts op de gezontheid van V E Crommetjen van verre heeft, dan de lucht van Abkoude van naebij doet. Evenwel is ons lief, dat hij aende beter handt is, al verdriet ons dat de genezing ujt een anderen hoek herkomt. Mijn' huisvrouw laet zich al voorstaen dat het schoolziekt was, spruitende ujt ons onvermoghen om zijner E de siere te doen, die hij waerdt is. Dan wat ist? 't en heeft aen geenen goeden wille ontbroken. Zoo V E haer deze inbeelding ujt den hoofde begeert te slaen, gelieve onze perzen2) hier te komen proeven, als zij rijp geworden zullen zijn door 't goede weder, dat zich schaemen zal achter te blijven, naerdien 't van E V toovertong besworen is te voortschijn te komen. Ondertussen speelt mij het Koninx deuntjen3) in den zin. 'T eerste veirs hebbe vertolkt, oft veel eer naegekujert, als V E zien magh. Zoo 't V E maer half wel gevalt, zal 't zoeken wat te schaeven, en moghelijk ijet daeraen te flanssen, wenschende V E in ijet grooters te dienen, ende dat de goede Godt haer ende alle de haeren in genaede bewaere; nevens vierighe groetenis ook aen V E lieven man, ende d' andere vrienden aldaer, van
V E V E Verplichten dienstw.en P.C. Hooft.
Van den H. te Mujden, in haeste, 7 Sep. 1632.
Adres: als boven.
Liedjes van Tesselschade.
Onderscheyt Tusschen een wilde, en een tamme zangster. Ter eeren vande Jonk-vrouwe Maria Pilt, Uytnemende Zanghster.1)
Wilde Zanghster.
(Tesselschade.)
Tesselschade.
Hooft was op 30 November 1610 gehuwd met Christina van Erp (gedoopt 20 Juni 1591), die den 6den Juni 1624 was gestorven. De vier kinderen, uit hun huwelijk geboren, waren toen reeds overleden
Vertaling: ‘Edele, door mij zeer geëerde Juffrouw. Daar men heden een begin maakt met de lezing van Tacitus ten huize van den Heer Conradi, verzoek ik Uwe Edelheid zoo vriendelijk te zijn, mij mijne vertalingen van dien schrijver, die ik u ter lezing gaf, te doen toekomen. Ik meen, dat zij in elk geval u niet meer eenigszins van dienst kunnen zijn. En als Uwe Ed. toch wencchte ze andermaal terug te zien, zullen zij u elk oogenblik ten dienste staan. Intusschen bied ik u hierbij de Hecuòa aan, mij gisteren door Van den Vondel gezonden, waarover ik zeer verlangend ben de kritiek van nw zeer beschaafd oordeel te hooren. Wat geschieden zal bij het volgende bezoek. God verleene de gunst, dat Hij altijd op het toppunt van eer en voorspoed Uw Ed. beware, aan wie ik, mij nederig aanbevelende, eerbiedig de waardige hand kus en mij buigend, Edele, zeer geëerde Juffrouw, van U. Ed. de zeer toegenegen dienaar’ ....
Vertaling: ‘Edele Juffrouw en door mij zeer geachte beschermster. Daar, wegens mijn aanstaand vertrek, het lot mij misgunt U.E. eigenhandig mijn Baeto te kunnen aanbieden, schijnt het mij toe, dat de plicht van onderdanigheid jegens u vereischt - en de beminnelijkheid van Uw Ed. hart, dat zoo bereid is, om mijne fouten te verontschuldigen, geeft mij den moed - U het genoemde treurspel door middel van dezen brief aan te bieden. Als uw verheven geest zich verwaardigen zal, om uit de hoogte zoo laag neer te zien, als het lezen van eenig vers er van zal zijn, dan zal die arme prins er zich op kunnen beroemen, in het ongeluk van zijne verbanning het toppunt van roem en geluk te hebben bereikt. Het geen God moge veroorloven aan Uw. Ed., zooals ik uit een vroom hart bid, en u eerbiedig de schoone en waardige hand kussende, verblijf ik Van Uw. Ed. de zeer nederige dienaar ...’
Mr. Pieter van Veen, geboren te Leiden, was advokaat te 's Gravenhage, maar tevens schilder. Hij behoorde trouwens tot eene schildersfamilie, zijn broeder Octavio Veen (Otto Vaenius), die van 1558-1629 leefde, heeft grooten naam gemaakt. Mr. Pieter van Veen was ook ‘Haags Advocaat’, en werd dus door den magistraat gebruikt ‘tot verrichtinge van Stads zaaken’ (vgl. J. de Riemer, Beschrijving van 's Gravenhage, II, blz. 185, Noot). Hij was gehuwd met Jacoburijna van Ruyven en is den 4den Dec. 1629 in de Groote Kerk te 's Gravenhage begraven. Ook Hooft heeft een grafschrift op hem geschreven (vgl. Gedichten, I. blz. 280) en Barlaeus een vers op zijn portret (Poemata, II, blz. 525).
Eene schilderij van hem, voorstellende het beleg van Leiden, bevindt zich aldaar in de Lakenhal. Van Mander prijst zijn schilderwerk. Zie over hem C. Kramm. De levens en werken der Hollandsche en Vlaamsche Kunstschilders, Beeldhouwers, Graveurs van den vroegsten tot op onzen tijd, Amsterdam, 1861, III, blz. 1677, 1684; Aanhangsel, blz. 150; P. Leendertz Wz. en W.J.C. Rammelman Elsevier in De Navorscher, XII, 1862, blz. 151, 244, 245, 338; Gedichten van P.C. Hooft, I, blz. 382.
In het laatst van 1630 gaf Vondel naar aanleiding van de oneenigheden en het oproer, te Amsterdam ontstaan door het drijven der predikanten, namens de Amsterdamsche Academie het volgende gedicht uit (T.a.p., blz. 1):
D' Amsterdamsche Academi aen alle poëten en dichters der Vereenigde Nederlanden, Liefhebbers van de goude vryheit.
Dit vers lokte een groot aantal antwoorden uit (T.a.p., blz. 245-320), die meestal zeer vinnig en grof waren. Het Antwoort van Tesselschade is zeker het schoonste.
Ook opgenomen in Jacobi Westerbani Minne-dichten, 1644, blz. 272, en in Verscheyde Nederduytsche Gedichten, Il, 1653, blz. 32. De tekst van de Minne-dichten is hier gevolgd. Wanneer het gedicht is geschreven, is niet vast te stellen.
Dr. F.A. Stoett zegt in zijne uitgave van Hoofts Gedichten, I, blz. 342, dat het gedicht eene navolging en uitbreiding is van Marini's verzen over hetzelfde onderwerp. Die verzen zijn mij niet bekend. Maar Tesselschades gedicht heeft geene overeenkomst met het mij bekende sonnet van Marino, Il rossignuolo cantante (vgl. Gianbattista Marino, Poesie varie, a cura di Benedetto Croce Bari.... 1913, blz. 100).
Maria Pilt, aan wie het gedicht is opgedragen, was misschien eene dochter van Jan Heindrixsz Pelt, waardijn (muntmeester), wiens naam sedert 1617 in een register van regenten en officianten, aanwezig op het archief te Alkmaar, voorkomt. (Mededeeling van Mejuffr. C.E.C. Bruining).
Wie Juffrouw Steenhuysen was, is, in weerwil van de onvermoeide nasporingen, door Mejuffr. C.E.C. Bruining, adjunct-archivaris van Alkmaar, ingesteld, niet gebleken. De familie Steenhuys, of Steenhuysen, behoorde tot de deftige lieden te Alkmaar; velen van dien naam zijn lid der vroedschap en schepen geweest. Het jaartal van het gedicht is dus ook niet bij benadering vast te stellen.
