VI. Het bloed van vrienden kruypt daer 't niet
en weet te gaen,
TBloed van een vader springt, daer 't niet
en weet te kruypen.
Huygens.

Brief van Hooft.

Hooft aan Tesselschade.1)

Me Joffr.^e

Tesseltje, leef je noch? Ik en verneem nocht woordt noch windt van 't behaeghen by V E in de dichten van Hujghens geschept. Leggen poezylust en vriendenliefd teffens achter de bank? Torni, ritorni alle dulcezze prime.2) Maer meer jookt ons3) nae V E wezentlijk dan schriftelijk aenschijn. Dies zouden niet gejrne tot den afgaenden zoomer4) verbejden, maer wenschen, dat V E met haer waerdste Crommetjen, gelieve zich over acht oft tien daeghen alhier te laeten vinden, niet zoo zeer om ons de aerdbezen, als om Marino5) te helpen lezen. Want dit moet voorgaen, oft anders heb jk 'er niet af. Als wij vijf oft zes daeghen daeraen besteedt zullen hebben, zal 't ons lief zijn, dat den Heere D. Paeuw6) met zijn hujsvrouwe7), ende Joffr.^e Francisca8) met haeren genan9) op een' letter nae10) gelieve te volghen, ende dat V E hen daer toe verbidde, van onzentweghe. Aen de hoonigh dezer hoope zullen wij zoo lang likken, ende V E met alle die zij bezint heeft11), met naemen haere twee dochters, die wij wenschen mede te komen, Gode bevolen laeten, nevens groetenis ujt heeler heeter harte,

Me Joff.^re van

V E Verplichten dienstw.^sten P.C. Hooft.

Van den Hujze te Mujden, 28 Maj 1634.

Adres: als boven.

Uit een brief van Hooft aan Huygens, van 30 Mei 1634.1).

In al een' wijle niets vernomen hebbende van Joffr.^e Crombalgh, zondt ik op gister bij mijn' huisvrouwe, die t' Amsterdam etlijke boodschappen had, zeker schrijven, om voort op Alcmaer bestelt te werden, en te vereissen2) hoe aldaer smaeken moght' het Engelsch ooft, bij U Ed. Gestr. gezult in Hollandschen honigh. Maer mijn' huisvrouw braght den ontijdighen brief terug, en daernevens deze tijding, dat Crombalghs oudste dochtertjen, een voeghlijk3) meisken, krank aen de poxkens, op de moeder verzocht hadt, de koeken, die, nae zijn overlijden en 't gebruik aldaer, den buirkinderen zouden verscheenen4) zijn, bij zijn leven uit te deilen. 'T welk geschiedt zijnde, zeid' het, als thans meer niet te doen hebbende, gereedt te zijn tot sterven, ende gaf vier uiren daerna zijnen geest.5) De vaeder had het uit der maete bezint6), en betreurd' het nae gelange. De arts Pauw7), zoon van den Leidschen voorleezer in die wetenschap, bestondt8) hem eenen dronck van moedtzalf9) te geven, die hem opbrak met een' weldighe10) zucht en eenigh bloedt, daer voorts heele plassen op volghden en vloeiden tot hij doodt was, zulks zij beide op gistren zouden begraeven worden. Ende om het treurspel te deerlijker te maeken, stort dus een' smak11) van ramp op 't murwe hart van Tesseltjen. Zoo U Ed. Gestr. zich verwaerdight, de versleghene met een letterken van troost te bezoeken, ik verzeker mij, ten aenzien van de hoogh achtbaerheit, waerin zij U Ed. Gestr. houdt, dat het geen verlooren werk van Barmhartigheit wezen zal, om deze droefheit yetwes af te spoelen.

Uit een brief van Hooft aan Baak, van 1 Juni 1634.12)

De ramp van de comique Tesselscha zal U E verstaen hebben; zulx ons van haer dezen zomer kleene vreughde te verwachten staet.

Uit een brief van Huygens aan Hooft, van 3 Juni 16341)

De Heere Calvart2) uijt Noordholland komende, daer hij aengenomen hadde Joff.^w Crombalgh mijnenthalven te begroeten, vernam binnen Alckmaer, hoe haer dochter in stervensnood lagh, ende 's anderen daeghs onderweghen, dat God haer den vader tot geselschapp geroepen hadde. Welcke tyding mij korts daeraen thuijs komende, was ick wel van meeningh U E. schouderen bij de mijne te hulp te soecken, tot het dragen van die lijcken, hadde ick niet voorsien, dat alle maren van Westfriesland door Zuijd Holland in Waterland te spade moeten komen. Ick sie het nu aen U.E. schrijvens, ende blijve nochtans in wat berouws van voorkomen te zijn in de gemeenste3) plichten van vriendschapp. Aen 't ellendigh hooft met soo schielicken donderslagh overvallen vervoordere4) ick mij noch gheen' hand te steken. De versche wonde heeft Tesseltjen te ongevoeligh, mij te gevoeligh gemaeckt, haer om te hooren, mij om te konnen spreken. Tusschen vier drooger ooghen sal ick de reden te berde brengen, en sien hoe se haer uijt mijn' hand gevallen will. U.E., die sij toeschrijft wat sij behoort, moet sich het spits bevolen laten wesen5). Alle wij gregarij6) verlaten d'er ons op.

Gedicht van Huygens.

Op de dood van Tesselschades oudfte dochter, ende van haer man strax daeraen doodt gebloedt.7)

13 Jun. 1634. Hagae.

Constanter.

Brief van Tesselschade.

Tesselschade aan Hooft.1)

Myn Heere ....

Hoe het wrange noodtlott door een dollen herde slach (in teycken2) noijt smart alleen komt over dien Godt beproeven wil) myn gedult op lydens toets-steen op het uyterste getoetst heeft, sullen eervaeren gedachten leevendigher sich kunnen in drucken als myn pen uytdrucken kan.

Der halven ick 't selfde (om soo naere beeltenis ue geluckighe vreughde niet voor te schilderen) had voorgenoemen die in myn herte op geslooten te draegen, maer door ue aengenaeme dochter Susanna uijt gelockt, en de gelegentheyt van neeff Sammer[s]3) vertreck sich voordeede, uyt de welcke ue sult konen verstaen siecktens eygenschap, stervens schielyckheyt en andere omstandigheeden, die ick met een wenende ziel, benaudt herdt en treurenden gheest,

doch drooghe oogen hebbe verdraegen, geen andere gedacht de sin beslaende in soo droeven treur nacht, van myn siel-son berooft, als herdencken aen myn beminde, en ach! alte lief hebbenden Adelaert, die welck als op wieken van lieffde syn Tadea ten Heemel naer gestegen, 't onsterfelyck voor sterfelyck lott verkooren hebbende, my laes bedruck[t] achterlaetende het geselschap van syn beminde andere helfft1), op dat ick in dees, als in een spiegel, syn lieve gedaente souw stadich by my hebben, in t ooch van myn gemoedt, mij troestende in de opperwille, tegens welcke niet te willen is.

Tesselscha Roemers2)

Adres: Aen myn Heer || De Heere Hooft || Drossaer van Muyden et || Tot || Amsterdam || met vrindt3) die godt bewaere.

Brief van Hooft.

Hooft aan Tesselschade.1)

Mê Joffr.^e

Jk sloofde mij af met 't saemenschraepen van stoffe, ujt alle winkelen mijner heughenisse, tot hartezalf over V E leedt, ende vondt den heelen hoop te beroojt2), om yetwes te baeten tot heelnis (zoo mij docht) zulk eener quetsujre, als V E schrijven, gezult in ongelooflijke manhaftigheit, mij komt onderwijzen, hoe de studjen, besteedt aen 't kauwen en verduwen der waere wijsheit, maghtigh zijn een murw vrouwengemoedt zulx3) te verstaelen met rede, dat de felste schichten der Fortujne kinken4), jae, daerin maer geen' wonden kunnen maken. Hejl zy V E, heldinne, daer de helden bij ter schoole behoorden te gaen. De traenen, die 't in 't geweldt5) des ramps niet geweest is uwer E af te perssen, zijn tot mijn' ooghen ujtgewrongen door innerlijke tederheit, gebooren ujt het betrachten des overheerlijken zins, van die leerlijke en stichtlijke regelen, meldende den hooghen ende weledelen aert uwer inborst, die met het slijk der gemeene geesten niet gemeens heeft. Traenen derhalven, meer van ghenoeghen, dan van droef heit. De troostbehoefster komt troosten, de benaeuwde verquikken, de bedrukte ontlasten. Al wat jk zouw weeten bij te brengen, waer waeterdruppen gedraeghen in de zee uwer doorluchtighe weetenschap, ende zaegh' ik V E nerghens beter dan derwaerts ende tot haer zelve te zejnden, daer Seneca6), Montaigne7) ende Plutarchus8) in gesmolten zijn. Mijnen dienst in andre zaeken, zoo hij V E bij deze geleghenheit moght te staede koomen, heb jk haer voor dezen doen aenbieden, ende hoope 't zelve noch mondelinx te doen, eer acht daeghen omloopen, als wanneer mijn voornemen is, onze welwaerde dochter te koomen haelen. De rijke Godt, daerentussen, bereghene V E voorts met de schatten zijner genaede, die hij tot noch toe zoo mildelijk op haeren wil, zoo

gebooghzaem onder den zijnen, heeft ujtgestort, waer aen het minste deel niet en zal hebben,

Mê Joffr.^e

Uwer E Verplichtste dienstwillighste P.C. Hooft.

Van den Hujze te Mujden, 15 Junij 1634.

Adres: Aen mê Joffrouwe, || Mê Joffr.^e Tesselscha Roemer || Visschers, || tot || Alkmaer.

Uit een brief van Hooft aan Huygens, van 31 Juni 16341).

Voor heenen waend' jk, dat bondighe troostredenen den last van 't vernieuwen der droefheit ruim opwoeghen, maer ziende U Ed. Gestr. van ander verstandt2), hebbe dat, als 't behoorde, boven 't mijne gestelt. Niettemin, dewijl ik haeren laesten ontfing in de Beemster op de hofstede van mijnen swaegher Cloek3), ende vandaer een reisken op Alkmaer deed, zoo en moght het niet min dan tot vermaen koomen4) van U Ed. Gestr., bij welke gelegenheit ik, speurende Joffr.^e Tesselscha stantvastigh boven mijn' hoope, ende wat hartzalf5) het haer zijn zoude, dat een persoon, haer zoo waerdt voorstaende, zich haeres treurens aentrokke, mij vervordert6) heb haer Uwer Ed. Gestr. brief7) en gedicht8) te vertoonen. Ende vertrouw ik, naerdien mij deze bijkans ongehoorzaemheit nae wensch gelukt is, genaedigher rechter aen U Ed Gestr. te zullen vinden, dan de jonge Manlius aen zijnen vaeder, toen hij tegens 't bevel deszelven voorspoedelijk gestreden had9).

Brief van Tesselschade.

Tesselschade aan Hooft en zijne vrouw.1)

Myn Heer en me vrouwe Hoofts....

Naer winsching, dat u e wens gewenst sy, beveel ick die aen Godt, en had noydt gedacht soo veerd2) schrift van myn handt te senden3), ten waer u e handt mij trock, en hebbe liever in die zedicheyt van mijn pen by huys te houden, als in vrindtschaps plicht te sondigen. U e ingeleyden is wel bestelt, als in handen selfs van de heer Kessel.4) De groetenissen, aen mij gesonden, syn by de vrinden aengenaem geweest, die nevens my verhoopen, dat de bruyne wolck, die u e tot Brussel beneevelt hout, in een deluvio d'oro5) sal komen uijt te regenen, op dat wy haest vernemen moogen, dat ghy geluckich by u e lieve kinderen, daer doch u e hert gebleven is, sult weer gekomen syn, daer wy naer verlangen.

Juffrouw Susanna sy gegroet, die ick hoop, dat het heuvelich hoff sal dienen, om haer effen staet te beter smaeck te geeven, en blyff, nevens ue beyden, haer onveranderlycke vrindinne

Tesselscha Roemers.

Adres: Aen H^e Carel vander Wijer6) || op de heere graft byde

huijde straet || in de vlucht van Egipten || Tot || Amsterdam. port || en vort te bestellen aen myn Heer || De Heere Hooft, Drossaert || tot Muyden etc.....

Brief van Hooft.

Hooft aan Tesselschade.1)

Mê Joffr.^e

Mijn Suseken waerdeert haere brieven naer gelange van 't geduldt, dat zij aen haere gemaklijke en schrijfschuwe handt kosten. Dies dunkt haer wel deghelijk 13 brieven voor een douzijn aen U E ten achtren te wezen, ten aenzien van 't verloop des tijdts, zonder eenen letter te verneemen van U E, sedert haeren laesten. U E magh dan wel een grof bondel2) gereedt maeken, wil zij voor een' goede betaelster zijn aengezien. Oft zoo dit te veel moejtes is, U E. steekt doch zelf vol brieven; zij zal brenge ons de moeder met de jongen3) ende koome in persoon over. D'aerdbeezen zijn op 't bekoorlijxt, de prujmen aen 't rijpen; van d'eene zoud' U E de bedaeghtheid, van d'andre de jeughd moghen genieten. Hadden wij dat luk! Ik dar4) zoo veel naeuwlijxs wenschen. Hoope nochtans, dat d'ouwde vonken van vrundtschap niet t'eenemael gedooft oft in assche verwandelt5) zijn. Gelieve ten minsten, ons met een regelken toe te lujstren6), tegens wanneer wij onzen mondt op de koomste van U E ende de jonge Tesselscha te maeken hebben. Wij gebieden ons aen de vrienden aldaer, ende boven al in gunst Uwer E, die met haere dochter [Gode be] volen zy van

Mê. Joffr.^e van Vanden H. te Mujden, 19 Julij 1635.

U [E] [Verplichtsten dienstw.^sten] [P.C. Hooft].7)

Adres: Aen mê Joffrouwe, || Mê Joffr.^e Tesselscha || Visschers, Weduwe van || S.^r Combalgh z.g. inde || Langestraat, || tot || Alkmaer. || Loont.

Uit een brief van Hooft aan Baak, van 29 Aug. 1635.1)

Overmorghen wachten wij Tesseltjen, die met haer keel zal moghen volmaeken het mangel dat d' uwe, bij fael van middel om vrienden alhier nae waerdij te festeeren, zullen lijden.