Brief van Tesselschade.
Tesselschade aan Hooft.1)
Myn Heer ....
Ick hoop dat ghy myn laeste brieven ontfanghen sult hebben, houdende aen me Vrouw Heleonora en aen me Iuffrouw Susanna Bartelots, met een dancksegging over u e toe gesonden Sonne-boeck2), daer de ghesonde weerelt wel aff doorlicht sal weesen; bedanck ue andermael daer aff, off het eerste gemist was.
Van u e voorgaende leydt my dit noch in de sin: Faites avec les fleurs Renaistre les amours de la Poesie, of ick segh dat tot uwent de Gracien en de Musen uyt hebben.3)
Dies send ick ue een spruytje dat op Mey dagh, synde ons heeren Heemel vaert, uyt myn dorre winter geest ghebot is; send het my begracit4) weederom om een beeter, als ghy my sult believen te doen weeten, wanneer ick ue met me vrouw en kinderen te wachten sal hebben, daer wy van herten naer verlanghen; krygen geen tyding daer aff, en derven niet dencken, dat onser ijver antwoort onthouden wort, om dat het laeste versoeck op ue door tusschen spraeck van Ue lieve vrouw versocht is. Myn dochter doet u groeten, ende verlanght seer nae Iuffrouw Constansy5) om daer mee musiek te singhen; laetse doch mee koemen, op dat de vreucht volkoemen sy; soo sal ick blyven u e vrindinne
Tesselscha Roemers.
Elck zyn waerom.
Brief van Hooft.
Hooft aan Tesselschade.2)
Mê Joffr.e
U.E. sonnet met zijn' hemelvaert3) overstijght de wolken, telt met zijn' voeten de starren, ende maekt ze tot zoolen zijner broozen.4) Ik, nu, heb geen' Adelaers ooghen, om tegen zulk een licht op, laete staen daer door heen, te kijken, en zoo hooghe geheimenissen te berejken, 't en zij Uwer E. jeghenwoordigheit mij 't gezight zelve en sterke met onderwijs, tegens de kraft van zoo vinnighe straelen. Dit 's mijn behoef5) nae den geest. Joffr.e Susanne heeft ook wel raedt van doen nae den lichaeme, ende noch haer zeere oogh. Ar-
noutjen1) heeft 'er twee. Ende zich in den windt te begeven dient hun niet. Dies kunnen quaelijk gissing maeken, wanneer 'er een' derwaertsreiz' ujt zal willen vallen. Anders ben jk zoo Geus2) niet, dat een verzoek te min bij mij geldt, om dat het door voorbede van een' lieve vrouw gedaen wort. Zoo 't U.E. lust, hier op de maeghdoom van 't Jaer te gast te koomen, jk hoope, dat U.E. all' onze quaelen teffens genezen zal, en ons meêsleepen nae Alkmaer, tot blijk van de konst, in plaets van quakzalvers brieven. De gebrekkighen wachten op een troostelijk antwoordt van U.E. handt, oft liever van U.E. lippen, ende kussen midlerwijle d' een 'en d' andre, met toewensch van vervulling uwer zaelighe wenschen, ende blijft,
Mê Joff.re,
Uwe E. Onderdaene toegedaene dienaer P.C. Hooft.
Van den Hujze te Mujden, 10 Maj 1636.
Adres: Aen mê Joffrouwe, || Mê Joffr.e Tesselscha Visschers, || weduwe van Sr. Crombalgh || z.g. in de Langestraet, || tot || Alkmaer, || Loont.
Brief van Tesselschade.
Tesselschade aan Hooft.3)
Myn Heer en me Vrouw' Hoofts,
Ick heb groot verlanghen, hoe het met ue en kinderen is.4) Heb doch beeter inbeeldingh5) daer aff als het gerucht gaet, dat altyt volwassen wil weese, eer 't te deegh ghebooren is; maer dat het schielijck toe neempt en is geen wonder, het moet weer met een ooghenblick sterven, van die geen', die 't doot gheseydt heeft. Schryft my doch haest, hoe het met ue ghesondtheyt is, die ick met
myn dochter in volle deugh[d] besidt, daer wy Godt af dancken en bidde, dat met ue ock al soo mocht weesen; blyve ue vrinde
Tesselscha Roemers.
Adres: Aen De Heer || Myn Heer Hooft || Drossaert van Muyden et || Tot || Muyde.
Brief van Hooft.
Hooft aan Tesselschade.1)
Mê Joffr.e
Volghends U.E. begeerte is deze om te melden, hoe Suseken althans hier bij ons gekomen is, ende haer oogh genezen, oft luttel ontbreekt 'er aen. Arnaut is 'er ook deur; godt zij gedankt voor bejde. Maer zeker mij dunkt, dat U.E. niet met allen maeghdoomachtigh om haer hart is, dewijl zij meer van de vruchten dan van de bloemen houdt. Doch 't hout2), daer U.E. nu etlijke daeghen in overgebraght heeft, dat Alkmaersche belveder3), is genoegh om ijemandt te verzaedighen met de lustigheden der Lente. Ik at voorleden Zondagh in 't Bijlemeer4) met den vorst der Poëten5), wiens naem by Letter plaetswisseling6) ujtbrengt belusar7). Zeker schoon gebujk is noch wenschlijker dan schoon zien, in mijnen zin; jndien ook in uwen zin, wij zullen passen8) hem hier te hebben, als U.E. zich verwaerdighen zal ter zelve plaetse te verschijnen. Hij is een' wijl ujt Amsterdam geweest, ende men zejde daer, dat hij zich t' Alkmaer vondt. Doch 't wort van hem miszaekt9). Misschien is Belusar in Belveder geweest, zonder binnen de vesten der stadt te koomen. U.E. magh 't weeten, ende blijve hartlijk gegroet, samt U.E. dochter, zuster, ende alle kennissen, ende Gode bevolen,
Mê Joffr.e van
U.E. Verplichten dienstw.sten P.C. Hooft.
Van den Hujze te Mujden, 27 Maj 1636.
Mujden (ach arme!) is geen petit Paris meer. De Franschen1) zijn heden vertrokken; zulx het een schrejhoek2) van hunne vrijsters heeft moeten strekken, die gehujlt hebben als hof honden.
Adres: Aen mé Joffrouwe, || Mê Joffr.e Tesselscha Visschers, || Weduwe van Sr. Crombalgh z.g. || in de Langestraet, || tot || Alkmaer. || loont.
Gedicht van Huygens.
Ad Tessalam, de Barlaeo, a mante strenuo3).
25 Iul 1636.
Constanter.
Brieven van Hooft.
Hooft aan Tesselschade1).
Mê Joffr.e
De prujmen beginnen all' teffens, op een bodt, te rijpen en te roepen: Tesseltje, Tesseltjes mondtje. Etlijke deuntjes van Belusar2) en andre roepen daer tegenaen: Tesseltje, Tesseltjes keeltje, daer zij gejrne van gezongen waeren, ende wenschten wel, dat U.E. Joffr.e Francisca3) te hulpe meêbraght. Wat jk haer zeg: Tesseltje suft; Tesseltje heeft pen noch inkt, om een brief ken te beantwoorden; zij neemen 't niet aen, ende willen, dat jk U.E. ujt den droom wekke. Op, op dan,
Wij verwachten U.E. op 't spoedighste, met U.E. dochter, ende Joffr.e Duart met haer' E. man, maer een brief ken voorujt, om wat gissings te moghen maeken. Ondertussen zullen wij in den windt zien, ende happen nae den geenen die van Alkmaer komt, en snuffen oft hij nae U.E. adem riekt. Godt behoede U.E. op de rejze, en eeuwlijk in genaede, met alle die haer lief zijn, gelijk van heelen, heeten harte wenscht,
Mê Joffr.e
U.E. Verplichte dienstw.ste P.C. Hooft.
Van den Hujze te Mujden, j Aug. 1636.
Adres: als boven.
Hooft aan Barlaeus1).
Mijn' Heere,
Die geen betaelen in den zin heeft, moet zich hoeden voor nieuwe verbintenis. Voorheene had jk slechts vlugge toezegging, nu 't swart in 't wit, want U.E schrijven bekent een daegheraedt aen onze prujmen belooft te hebben. 'Tontslaen van beloften staet het aen den beloover? Indien U.E. haer, zij schelden U.E. niet quijt, veel min jk, die een scherp maener ben, en gasten op U.E. genoodigt heb. Op morghen, oft overmorghen ten langsten, zal tot Mujden Joffrouw Tessel zijn. De vermaerste van 't landt, dunkt U.E. die een haeven om verbij te zejlen?
Een man een man, een woordt een woordt, zeggen d'Amsterdammers, waeronder U.E. nu gerekent wort. Dan verwacht jk noch een' welgeaerde, blijgeestighe, kinderlooze, niet kindsche weduwe van Naerden.3) Keur van pelsen4). Lejden magh zich wat lijden5), en de H. Overbeek6) daer nae een' beurt krijgen. Honneur aux dames,
zeij die quant. Omnia vincit amor1), is 't roepen van den gemeenen afgodt, daer wij bij sweeren En d'Jtaliaen maekt 'er een dexel tot alle potten af:
Dies kan 't U.E. aen geen' ujtvlucht mangelen, om d'andre vrienden voor een' wijl te paeijen, ende houd jk de vejrsen hier in gijzeling, tot dat U.E. die koomt lossen. Maer niet wederom, als laestmaels, op heete koolen te zitten; tussen die, dat's een ander. U.E. troone (is 't moghelijk) den H. Mostaert3) meê. Alle spijs zal te beter smaek hebben met die saus. Dan zullen wij 't vonnis vellen over die doorluchtighe gedichten, door weldaedt der welke onze Mujden
Ook heb jk noch wat nieuws van den H. van Zujlekom, ende spaere 't tot banket. Een gedekte schujt is goedt, om U.E. binnen deur over Weesp hier te leveren,
in spijt der artsenijkonst. Hoe eerder gekoomen, hoe U.E. meer danks begaen zal, Mijn' Heere, bij
U.E. Onderdaensten, toegedaensten dienaer P.C. Hooft.
In haeste van den Hujze te Mujden, 5en van Oestmaent 1636.
daedt, is niet nieuws bij lujden van U.E. neering1). Ende wat handt2) de poëten hebben van de menschen door aerdighe stoffering te brillen3), en geringe zaeken te vergrooten, weet jk van heden oft gister niet4); moet eevenwel belijden, dat U.E. gelaet5) van minzuchtighejt mij een veer' door de neuz geboort6) heeft, ende jok voor ernst aengesmeert. Lustigh heeft U.E. mij gehadt. Doch kleene swaerighejt;
Daerentussen wenscht' jk wel, dat U.E. mij in dien droom gelaeten ende den eersten personaedje hadde blijven ujtbeelden. Wat lejdt 'er den toekijkren aen, oft het deunen8) oft meenen zij, als de rol slechts wel gespeelt wort? Ten minsten zoud' het de Joffr.n aen geen onderhoudt gemangelt hebben. Ende wie weet, waer 't spel op hadde moghen uitkoomen?
Nu zit Tesselschaede (bij verspelding10): Sachtesedeles) oft zij driaekel11) te koop had! Fraej beschejdt (averechtsover12)) van den H. Overbeek13), die U.E. van het lief koozen tot het hajrklooven van koopmans krakkeel verlejdt heeft. Heiljooze twist, die ons met het spit slaet, zonder hoop om van 't gebraên te eeten. Aen den H. Mostaert zelf heb jk mede geschreeven, maer zijn' E. laet ons ook in de pekel steeken. 'K verneem 'er tael nocht teken af. Zoo 't U.E. noch gelieft, oft geleghen valt, in deze week eens ujt te breeken,
zoude zij moghen zeggen, die noch zoo lang met ons denkt hujs te houden15). Niettemin, mits d'onzekerheit der koomste van U.E., die jk noode in woordbreuk vervallen zaegh, gaen hiernevens eenighe prujmen, om haer ontfangen vonnis te voldoen. De zelfste mondt, die 't gesprooken heeft, dient het ujt te voeren. De vejrsen16) zullen haere rejsbroeders zijn. Maer 't is wel tegens hunnen dank, dat zij
van hier schejden; ende niet dan op hoope, dat UE. hen zal doen naemaelen1) door eenen bequaemen schrijver, te mijnen koste, ten behoeve van dien Brusselschen lekkertandt2). Jk verbejde dan het dubbeldt daer af, ende zoo de dichter brenger wordt, gelukkigh,
Mijn' Heere,
U.E. Onderdaenste, toegedaenste dienaer, P.C. Hooft.
Van den H. te Mujden, 12en van Oestmaent 1636.
Hooft aan Barlaeus3).
Mijn Heere,
D'andre knibbelvejrsen4) vertrouw jk, dat U.E. bij mijnen laesten ontfangen heeft. 'T geen hier nevens gaet, was toen vergeeten, mits Tesseltjen het had dien 't luste wat in haere gloorij te studeren. 'T is haer, zejdt ze, geen kleene troost, een ballon5) te zijn, daer de armen der geleerde lujden meê kaetsen. Jae men zouw, nae 't zich aenzien laet, genoegh te doen vinden, om haer dietsch te maeken, dat het grooter vreughd waere daer in te rusten, dan daerop af te stujten. In U.E. zin daerentussen zal (zorgh' jk) niet veel stujten, zoo hij U.E. kiesche ooren langer met zijn' roestighe stem beukt,
Mijn' Heere,
U.E. Onderdaenste, toegedaenste dienaer P.C. Hooft.
Van den Hujze te Mujden, den 14en van Oestmaent 1636.
Hooft aan Tesselschade6).
Tesseltje,
Wist jk raedt om een' schacht ujt de wieken van den Mingod, om wat aengebrandt bloeds ujt het hart dat Venus voor haeren schepter voert, en om een wit roozebladt van haer' krans, jk zoud' er gaen
maeken pen, inkt, en papier af, om te proeven oft zij maght hadden een tooghjen1) van U.E. handt herwaerts te troonen. 'T heught mij nauw, zoo lang is 'tgeleden, dat jk U.E. laest geschreven heb2), om wat beschejds van U.E. welvaert, en om 't deuntje van de Mus3). Zijn U.E. vingers verkleumt, oft uw inktpot bevrozen, door kouwde van geneghenhejt, dat 's zeker een hardt gelagh. Maer zoo U.E. bedooven4) in 't vrijen steekt, en het daermeê zoo drok heeft, dat 'er niet een briefken ujt vallen magh, ik houd' het U.E. ten besten, als die wel eer in 't zelve gasthujs heb ziek geleghen.
Dan wie kan ontslagh6) verleenen, zonder eerst bieght gehoort te hebben? Js 't zoo dier een tijdt van schrijven, zejndt mij slechts een lokjen gezengt hajrs, tot teken, dat het alzoo met U.E. gestelt is, ende daermee zal jk mijn hooft rusten7), tot dat m' 'er de metten van U.E. brujloft meê te luijen hebbe8). Dan wil jk 'er eens met raeghbezem oft boender in, om te zien oft de klepel ujt het stof en de spinnewebben te redden zij, en aen 't ouwde beijeren9) te krijghen. Suseken is t' Amsterdam, om haeren vinger te doen genezen van een 'Neghenoogh. 'K wed, zij wilde dat zij hier zaete, ende die op den weêrhaen van d'Ouwekerks tooren, met een' goên verrekijker voor zich, om te bespieden wat hujs men tot Alkmaer houdt. Doch zij wort van ons haest verwacht, ende is nu door 't quaedste; Godt hebbe lof, ende houde U.E. met U.E. dochter in zijn' heilighe hoede, nevens hartlijke groete en gebiedenis.
Me Joffr.e van Van den Hujze te Mujden, 9 Novemb. 1636.
Adres: als boven.
U.E. Verplichten, dienstw.sten P.C. Hooft.
Gedicht van Barlaeus.
In Lemniscum, opus divinae Tesselae, suspensum in atrio Satrapae Muydensis1)
Septembri AO 1637, in Atrio Muydensi.
C. Barlaeus.
vryen - bevrijden.
Vertaling: Op aan kransen hangende linten, het werk van de goddelijke Tesselschade, in de zaal van den Drost van Muiden. Zie naar de hangende tuinen, die Tesselscha vlocht, en naar de goden, die van hunne verblijfplaats zijn overgebracht, den Herfst en Vader Bacchus, de godheden der vruchtboomen en de vruchten aan hunne boomen ontrukt. De goden raken in verwarring. Pomona en Ceres zweven en de schaduwgevende Daphne vlecht, samen met dezen, heure haren, Men ziet, dat ontelbare kleuren in eene schoone orde worden uitgestald en dat er juist plaats is voor ontelbare soorten van loof. Nu alles verspreid is, ontgaat ons de omtrek van elk onderdeel en zoo bewonderen wij het geheel, Het is de regelmaat, die iets schoon maakt. Wij verwonderen ons over de inspanning der kundige hand en over de macht van eenzame handen, om dit tot stand te brengen. Tessel (zei ik), gij, die de goden verbindt, verdient niet de echtgenoote van een mensch, maar van een god te worden.
Varianten in de uitgave der Poemata: titel: In Corollas et lemniscos -
