Gedichten van Barlaeus.
Danck aen de aerdige Tesselschade Voor het Festoen opgehangen in de Sale op 't Huys te Muyden1).
C. Barlaeus.
Op 't Huys te Muyden, in de Pruymtijdt, 1639.
C. Barlaeus.
C. Barlaeus.
C. Barlaeus.
Opdracht door Vondel.
Aen de wijze en vernuftige Joffrouwe Maria Tesselscha Roemers, weduwe van wijlen Heer Alard Krombalck3)
Wijze en vernuftige Joffrouw,
Gelyck een vryer met overlegh, en oordeel zijn hart, en liefde zet op een jonge vryster, die, om haere natuurlijcke schoonheid, aengebore bevalligheid, en voegelijck cieraed, bekoorlijck is; eveneens kreegh ick een' treck tot deze princes Elektra, of liever Electa4), een uitgeleze dochter, uit dien naemhaftigen koning, en gezongen5)
veldoverste, Agamemnon, geboren; en herboren uit de harssenen van dien Atheenschen en zegenrijcken veldheer, Sophokles, die haer, tot verwondering1) zijner en der navolgende eeuwen, van ouds, op het tooneel te voorschijn broght,
Meester Joan Victorijn2), in wiens mond Elektra bestorven is, prickelde ons zoo menighmael hier toe aen, tot dat wy het ten leste waeghden, en deze doorluchtige Jonckvrouw, op onze wijze, Neerlandsch spreecken leerden, met hulpe van dien hooghgeleerden Jongeling, Isaac Vossius3), een loos vos, en wacker vernuft, om het Griecksche wild, hoe diep en duister het oock verborgen zy, op te snuffelen. In dit treurspel woeden veelerleie hartstoghten, gramschap, stoutigheid, vreeze, bekommeringe, haet en liefde, trouw en ontrouw, droefheid en blyschap, elck om 't hevighste. Men hoort hier klaere vertellingen, gewightige beraedslaegingen, gezonde gezoute leeringen, en goude spreucken. Dit vervat inzonderheid het geen den sterflijcken menschen tot allerhooghsten oirbaer is, naemelijck dat Gods uitgestelde straf endelijck schelmen en booswichten rechtvaerdighlijck achterhaelt; welck leerstuck het zout, en een van de zenuwen der godvruchtigheid streckt. Aeschylus, Sophokles, en Euripides4) hebben, alle drie om strijd, van deze stof gehandelt. Nadien wy deze schilderyen zelfs5), die de heldere middaghzon niet schroomen, voor Nederduitschen ten toon stellen, zal 't onnodigh zijn, in 't byzonder, en ten nauwsten, te ontvouwen alle d'onnavolgelijcke kunst, die in dat aeloude werckstuck, by6) opmerckende verstanden, kan waergenomen worden. Alle leden dezer edele en koninglijcke maeghd7) zijn gelijckmaetigh, en onberispelijck, ge-
lijck oock de verwen der welsprekentheid kunstighlijck in 't Griex verdreven1). Men ziet 'er niet wanschapens, en alle deelen van 't minste tot het meeste, hangen hecht te zaemen, en vloeien zonder dwang uit malkanderen. Hoe men met de zinnen hier dieper doordringt, hoe zich meer wonderen openbaeren, en t'elckens yet anders, en 't geen men te voren over 't hoofd zagh. Walgelijcke opgeblaezenheid, waer van Griecken en Latijnen, hoe aelouder, hoe vryer zijn, heeft hier nergens plaets; oock geen wispeltuurigheid van stijl, en de tooneeldichter is overal zich zelven gelijck, en geeft te kennen, dat 'er een veldheer insteeckt. Toestel en redenen zijn gepast naer de personagien, elck naer den eisch levendigh uitgebeelt. Hebbenwe 't geen door tijds langduurigheid, en het menighvuldigh omsuckelen, van hand tot hand, uitgewischt, gevlackt, of verbasterd zy, eer verdonkert dan verlicht, men ontschuldige ons, die tegens ons geweten niet moedwilligh dochten te misdoen. Men bejegent2) plaetsen zo duister als raedsels, waer over d'uitleggers noch met zich zelve, noch met anderen overeen stemmen, en in 't uitleggen hemel en aerde verschillen. Oock is 't onmogelijck de redenen wel te binden, indien men gehouden zijnde de Griecksche koppelingen stip te volgen, niet met een ruym geweten wat vrymoedigh daer over heenen durf vaeren. Rijm en maet, waer aen de vertolcker gebonden staet, verhindert oock menigmael, dat de vertaelder niet zoo wel en volmaecktelijck naspreeckt, 't geen zoo wel en heerlijck voorgesproken word; en nyet van d'eene tael in d'ander, door eenen engen hals te gieten, gaet zonder plengen niet te werck; een zaeck die ghy, wyze en vernuftige Joffrou, maghtigh zijt te oordeelen, door ondervinding in 't vertaelen van uwen Tuscaenschen Tasso, zoo menighmael ghy voor Jerusalem, met zynen dapperen Buljon3), dien Christen oorloogh voert, waer over wy, met anderen vast verlangende, eens hopen te vieren4), zo dra uwe hand het heiligh graf, met d'yverige pen, gelijck Godefroy met den gewyden zwaerde, hebbe bemaghtight. Uwe bezigheid ondertusschen by poozen wat uitgespannen zijnde, om de snede van vernuft en zinnen, door het al te stadigh blocken, op een zelve werck, niet te verstompen, verquickt en zegent zomtijds den
Hollandschen Parnas met een lieflijcken en aengenamen dauw, van aertige spitsvondigheden, en geestige bloemen, en drukt uwe schrandere gedachten, in verscheide taelen, geluckighlijck uit, en koomt zelve op welgestelde1) toonen van leckere2) poësie al zoetelijck en zachtelijck aen, gelijck het luisterende hart naer den kittelenden galm van luiten en fluiten; waerom wy onze Elektra, voor uwe voeten, als aen eene der hemelsche zanggodinnen opofferen, en wenschen te blijven,
Wijze en vernuftige Joffrouw,
Uwe E. allerminste dienaer J.V. Vondel.
t'Amsterdam, 1639. den 19en van May.
Uit een brief van Hooft aan Barlaeus, van 29 Sept. 16393).
Tesseltjen zal liever vastendagh houden en zich te vrede met de maeghere kost van het drooghe bladt, dat hier in steekt. De toonneelspeelen zijn te krafteloos om ons derwaerts te trekken, nu zij wejghert handt aen de koorde te slaen, met belofte van zich weder herwaerts te laeten lejden. 'T valt haer te swaer, ons een' schoorsteen te vermaelen4), daer men nochtans elkandre wel om een haverstroo yet schildert op een' blaesbalgh, die van zijn geringste maeghschap is. Maer wij maeken gissing, ter naeste midweeke, met pak en zak over te koomen. Zoo U.E. dan yets te bieghten heeft, mijn' ooren moghten 'er zich aen vergaepen, maer de lippen zullen verzeghelt zijn.
'er een dat aen1). 't Is zeker niet fraey, door Mujde, en ons als de wilde vreemden verby te gaen; daerenboven, zoo lang een' dagh aen 't schilderen2) en 't verschijnen alhier te neemen. Joffe.e Susanne bloejde3) van lust nae de toonneelspeelen, maer deze kil4) doet haer al hare roozen ontvallen. Zoo de Poëeten geenen raedt weeten, om U E t'ontdooyen, ik leg U E5) van ijs wel haest kristael te worden. Doch dan bleeve U E noch 't geen zy te vooren was, naemlijk een spieghel voor de zinlijkste6) geesten. Daeraen zie jk, dat U E het zoo niet verkerven kan, oft men zal haer altijds moeten in hooghe achting houden. Dies maenen wy geduldt te neemen; dan, ter naeste midweeke, U E, indien ze zoo lang t' Amsterdam vertoeft, te koomen aenschouwen, op hoope, oft een' Poëetsche zonnestrael, afgekaetst van U E ijs, ons wat verquikken moghte. Midlerwijl gewaerdighe zich U E t'ontfangen d'ootmoedighste groete en eerbiedenis van mijn hujsvrouw en kinderen, nevens die,
Mê Joffr.e van
Uwer E. Verplichten dienstw.sten P.C. Hooft.
Van den Hujze te Mujde, den 29en in Herfstmaent 1639.
Gedicht van Barlaeus.
In Tesselam equitantem7).
C. Barlaeus.
Uit een brief van Barlaeus aan Huygens, van Dec. 16392).
Aderit propediem Tessela, quam si in ordinem equestrem adoptare velis ipse, feram, licet impatientius; rivalem nullum alium patior praeter te........
Brief van Barlaeus.
Barlaeus aan J. Wicquefort3).
Nobilissime vir. Si ita visum, versiculos hosce ad Zulechemi Dominum transmitte. Scire ipsum oportet Alcmarianam Sirenem hic esse. Non quod avocari velim a curis publicis virum e Principis jussibus et nutu pendentem, verum ut sciat viduas praestantiores illius causa vel Româ advolaturas. Saboea Solymam venit, ut loquentem audiret Jessae nepotem. Venit jam e minoribus Frisijs ingeniosissima sui sex-
us, ut Zulechemi Domino accineret. Morabitur hic per dies XIV, et diutius forte. Hoc meridie iterum apud Satrapam cum Tessela et sorore ejus prandebimus. Tibi in exercendis consanguineorum dentibus occupato parcam hoc biduo. Vale et lectissimam coniugem saluta. Noli inter pocula immemor esse Tessalicae1) Amicitae.
Raptim v Feb. 1640.
Tui observantissimus C. Barlaeus.
VIII Feb. 1640.
C. B(arlaeus).
Gedichten aan Constanter.
Ad Constant. Hugenium1).
C. Barlaeus.
Hagae C. IIX (8) Feb. 1640.
Constanter.
11 Feb. 1640.
Constanter.
14 Febr. 1640.
Constanter.
Gedicht van Barlaeus.
Ad nob. viri Const. Hugenii Amstelodamum adventantis erectos scazontes responsio2).
17 Febr. 1640.
Caspar Barlaeus.
