XIV. Beroemde, maer eilaes! be Roomde Tesselscha.
Huygens.

Brief van Tesselschade.

Tesselschade aan Barlaeus1).

Myn Heer,

Wy hebben de vasten kost ontfangen, en hadden gaeren teruggegaen, met u e wat krabben te senden, indien men gekonen2) had, dewijl ick ue niet te voren en kan koemen in beleeftheyt, dan siet hier een blaetje tot bewys dat ick die schuldich blyff. Den grooten Alexander droomden eens van vyff werelden, maer hy en kreghse3) niet, en dit was noch genogh In Magnis4); en al had hy die bekoemen, hy en gafse niet, en al had hy die gegeven, se souden mogelycks vol bitterheyts geweest zyn. Dies bedancken wy ue voor ue vol-op tot de vullt5) dosyne-werrelden met soetticheyts vervullt. De geleerde pleyster over myn oogh6) is goedt, en soet, en saght en troostelyck en Goddelyck, maer 't scheynt off daer een herder en strenger heer7) wil seggen 't is altyt niet te doen met oly inde wondt.

Elck sijn waerom.

Adres: als boven.

Maria Tessel Sciia.

Uit een brief van Barlaeus aan Huygens, van 6 April 16421).

Tesselae misi tetrastichon tuum; respondit tetrasticho parisyllabico, nec ineleganti:

Etiam viduis sua bilis inest. Addit in litteris suis:

Gedicht van Constanter.

Aen Barlaeus voor mijn' rouwe bestraffing over Tesselschades Miss-geloove2).

9 Apr. 1642.

Constanter.

Brief van Tesselschade.

Tesselschade aan Barlacus1).

Myn Heer

Ick ben doende geweest om UE begeerte te volbrengen van wege de dochter van de koningin van boémen2), daer ick gans niet op en kost vinden; altyt lagh my een ander Hooft in myn Zin en siet hier de schets. UE gelieve dit in plaets te neemen en U goet duncken te schrijven, sendt het weder om met woecker en ick zal het ue weder van myn dochters handt senden.

Die UE en ue kinderen doet groeten soo doet ook uw vrindinne

Tesselschade Roemers.

Adres: Aen myn Heer, de heer Proffessor C. Bareleus. Tot Amsterdam.

Gedicht van Tesselschade.

Tot Amsterdam1).

(Tesselschade).

Uit een brief van Huygens aan Barlaeus, van 4 Mei 16422)

Excipi a te postulo, sicut ipse Tessalam excipere coepi, atque excepturus porro sum, periculone an jacturâ veteris amicitiae, generose securus; modo hoc me agere sentiat, ne quid in re seria omisisse con-

vincar, cuius mihi probro neglectus sit, ipsi damno. Praestabis idem tu, et sane ut sedulo praestes, moneo, ex melioris theologiae fontibus, atque errabundam via veritatis ipso virtutis amore revocabis; ego probris ac contumelijs insistam, quarum ad acerbitatem cum hactenus non excandescat, nihil desperati tractare videmur. Ecce igitur quod dicebam, aceti vernaculi novos morsus; quos si expedire putas per te ut videat, par me licet.

Sy neme het soo sij will, mijn weduw, 't zij voor baffen, (enz.)1)

Σκληϱόζ, inquies, λόγοζ. At hoc σκληϱτΕϱον, amice, in conspectu non amentium amicorum, et qui succurrere pereunti possint, naufragium fidei facere omnium et amore et commiseratione dignissimam Tessalam. Si quid agis igitur, ποίησον τάχιον et Εκαίϱωζ quidem et καίϱωζ; non deero laboranti meo modo, vel modulo. Cave modo, ne hoc moliri nos resciscat communicatis consilijs; sensi nuper minus sic utrumque gratos fore. Proinde nec altera quaedem vernacula, quae his porro adscribam, ipsi vero nondum perscripsi, olim a te lecta fatere; serorsim singuli plus profecturi sumus.........

Eiusmodi pauca denuo hic subjungam, in quae censuram tuo jure exerceas. τ σΕμνον κα σπουδαον in coenam domini, quam nuper celebravimus, recens a mysterio ejaculabar2)., in usum Tesselae quoque, quam cum affici sciam veteris Ecclesiae majestate, ad vetustissimae ac vere primitivae simplicitatem revocare nitor.

Uit een brief van Barlaeus aan Huygens, van 8 Juni 16421)

Te sub finem aestatis, ubi castra dissolvet autumnus, Muydae expectamus. Non aberit Alcmariana καϱτοϱογνώμων. Ita statuit, paucis articulis opus esse ad fidem, et quae ab ecclesia Romana habet, ab antiquorum esse ritu et consuetudine; reliqua non pertinent ad curam et anxium examen laïcae matronae. Erranti valde blanditur Grotiana declaratio2), cuius autoritate mota dimoveri ab instituto aegre poterit. Virgulas tuas et voces acriores aequissimo animo fert, imo illas ipsas, morigerorum liberorum instar, osculari se ait.

Uit een brief van Barlaeus aan J. Wicquefort, van 13 Juli 16423).

Jam feriae sunt, quibus valedixi studijs, non poësi. Haec enim insania, ut lepra, insanabilis est. Quo me vertam, nescio. Vocor Beverovicum, vocor in Bamaestram, vocor Ultrajectum, Muydam, etiam Alcmariam.

Uit een brief van Barlaeus aan Wicquefort, uit Beverwijk, van 19 Juli 16424).

Omnes5) Alcmariam abituriunt ad Tesselam.

Gedicht van Barlaeus.

Ad Tesselam, cum fraga illi mitterent1).

C. Barlaeus.

Brief van Tesselschade.

Tesselschade aan Barlaeus1)

Mijn Heer C. Barelaeus.

Ick heb u brief met zyn ingewant ontfangen, en siet daer haepert noch wat aen, ick soud' het soo niet konen schryven, ten waer ick de Chimere van Horatius2) wouw verbeelden met langer beenen als het behoorde. Ick kan oock niet schryven als met een vingerhoet aen myn vinger, wa[n]t se rondom gesworen heeft, en nu is het vel soo dun, dat ick de kanticheyt van de pen niet lyden kan. Gelieft U E het boeck wederom, sall het senden, off het sal noch al wat moeten lyen, eer ick sal konen myne oude fatsoen maecken. Dus heb ick het verandert, indien ghy het goet vindt. Ick bedancke U E voor de voor Jaers vruchten, heb die met myn dochter gegeeten, die U E neuens haer moeder doet groeten.

Tesselschade.

Uit een brief van Barlaeus aan Huygens, van 7 Aug. 16421).

Beverovico Alcmariam secessimus, velut in diverticulum, ubi celebris ista, quam nosti vidua nescit μετανοειν. Surdae canitur fabula; sua se simplicitate tuetur et ecclesiae fiducia stat super petram immobilis. Miseram illi fraga, additis pro saccharo versibus2).

Gedicht van Constanter.

Ad Tesselam viduam de viduo, vidui
πθοσ ευλαβειαν πθοσϕωνησισ3).

Badb(erg), 24 Aug. 1642.

Constanter.

Uit een brief van Huygens aan E. Puteanus, van 25 Aug. 16421).

De Romerij filiabus natu maximam vidisti, me proxenetâ2), praestantem linguâ manuque mulierem. Si sororem Tesselam vidisses, viduam manu quoque pollentissimam, sed formâ, linguâ, moribusque longe suaviorem, ingenio autem vere sublimi, mulieribus universis, viris plerisque excellentiorem, plus te debere mihi fatereris, et fateberis, si quando regiones vestras lectissima foeminarum lustratum eat, quod sine comitatu animi manusque meae non fiet. Plurimi enim illam facio, nec facere tu non posses, si solum unum poemation vidisses, cujusmodi illa quotidie parit, stupendi commatis.

Uit een brief van Huygens aan Barlaeus, van 1 Sept. 16423).

Cum Tessela, quam fragis oppugnatum is fragrantissimis, facilis tibi lucta et par congressus est, absente rivali. Si adsim, ab imbecilliore partium stare satagam. Sto vero ξαι μαξθοζεν αϕεστηξωσ, ut videbis, epigrammate4), quod his adjicio.

Uit een brief van Barlaeus aan Huygens, van 5 Oct. 16421).

Placuerunt quae ad fraga Tessalica reposuisti; sed cavebo ego sedulo, ne illis perducar cum magno Imperatore. Plus ultra. Nolo, ut ille, traijcere mare mediterraneum Tesselae, vel de novo orbe cogitare, ne vel illo mergar Icarus, vel hujus obtinendi spe excidam.

Brief van Tesselschade.

Tesselschade aan Barlaeus(?)2).

Wel hefter een Luchje om gespeelt, als de eerste B3) de witte grond geraekt4) heeft; dit heb ick soecken wat uijt te drucken met de wolck treckjes van de B 3) van bone5) mente6); het sal voor Nomenq[u]e beata7) geen yle Phoesiverstrecken, maer wel een waerachtige beduydenis van toekoemen[de] Profficj8).

Maria Tessel Schade.

Uit een brief van Barlaeus aan J. van der Burgh, van 1 Nov. 16429).

Indicta sunt amicorum comitia Muydae, post dies bis septem. Sessiones habebimus dierum aliquot. Synodus erit provincialis, non nationalis. Solum ex Hollandia advocabuntur viri docti gravesque.

Haga duo, Alcmaria Pontifex femina, Amstelodamo Alopecius1), et lentus Empirici refutator2), et γυναιξοξθαℴυμενοσ scriptor. Non adscribo nomina, quae divinatione facile est assequi. Non erit sermo de excussis Iaponia mercatoribus nostris, aut dedita Perpennia3), aut captis in mari Libyco navibus, verum de studiis solummodo. De successu et eventu tanti Synedrii faciam te certiorem. Nullis scribemus Anathema, nisi duris et siccis.

Brief van Hooft.

Hooft aan Tesselschade.4)

Me Joffr.^e

Onder 't veel, dat jk U.E. schuldigh ben, is 't minste niet de eere, die 't U.E. gelieft heeft mij te bewijzen, door 't ontfangen mijner geringe gifte, met zoo goedt een hart, als 't geen waarujt zij gezonden was. Jk bedank U.E. daarvoor ten hooghste, ende voor 't aanbieden van eenen Roemer te bemaalen met mijn zinspreuk: Omnibus Jdem, ende mijn blazoen, een' Zon. Mijn verbejden met antwoordt is ujt oorzaak, dat wij niet wel fraaije glaazen hebben kunnen bekoomen. Nu zend jk der drie bij deezen; niet om alle beschreeven te worden bij U.E., maar om dat 'er somtijds een breekt in 't snijden. Ook wenschte jk wel dat, op een van drie, moghte gestelt worden, tot zinspreuk en blazoen mijner hujsvrouwe: een stuksken velds, met drie strujken met witte leelien, ende voorts, Par la grace de Dieu, gelijk jk het hier onder gekrabbelt heb5). 'T welk te snijden, jk achte, dat Joffr.^e Anna, U.E. zuster, mij niet zal weigheren, indien het U.E. eedele handt, die jk het quaalijk verghen dar, al te lastigh zoude vallen. Jk merk wel dat de leelijen met beeter val ujt een' bloempotteken zouden koomen, maar vind sulx niet zoo bequaam om den zin

van Christus ujt te drukken, die ons wil inprenten, dat de leelijen, zonder toedoen van menschen, puirlijk door Goods genaade zoo sierlijk gekleedt worden. 'T welk men zoo wel niet zeggen kan van leelijen in een pot, die door 't verzorghen der zelve met versch waater, door menschen handt, eenighszins gevoedt worden. Wijders, jk meen voortaan de leelij meer te eeren dan de rooze, dewijl deeze U.E. zoo zeer neemt te quellen1). God verlosse U.E. van die moejlijkheit, ende behoede haar van allerleij leedt, gelijk hem van harte bidt,

Me Joff.^e

U.E. Toegedaanste, dienstw.^ste P.C. Hooft.

T'Amsterdam, den 13 in Louwmaant 1643.

Adres: als boven.

Uit een brief van J.A. Bannius aan Huygens, van 10 April 16432).

Tesseldamna, heroina eminentissima, mihi adest, tuasque aures auscultandae musicae meae commodato petit. Quod nisi Van der Burgius3) coram latius explicuerit, fidem amicitiae fefellerit. Tu vero, vir nobilissime, si nobis adesse queas, maximam beatitudinis mihi partem attuleris. Vale et veni, ait mecum Tessela tua.

Uit een brief van Van der Burgh aan Huygens, van 18 April 16434).

J'use de cette hardiesse par le commandement qu'il vous a pleu si souvent me faire de me fier en vostre faveur sans retenüe, et sans offencer Madonna Laura5) ny Tessala,

Twelck doende, etc. Au reste, Monsieur, vous avez par vostre departement faict eclipser toutte la joye de l'Helicon d'Amsterdam; si au moins vous leur aviez laissé la belle nimphe de Vaucluse, vous eussiez moins attristé tous les habitans de Parnasse; maintenant on accompare cela au ravissement d'Helene, et Tessel trouvant à redire quelque chose en la comparaison des deux aimants vous prepare de la besoigne qui peut-estre ne vous desplaira pas. Hier elle estoit en cholere,

Toutessois vous ne courrez pas risque qu'elle s'en veuille à vostre santé, car à celle là elle beuvoit hier apresdiner chez M. Barlaeus de tres bon coeur. C'est toutte l'histoire de ce qui s'est passé hier apres que vous fustes party.

Gedicht van ❘Huygens❘.

Verbintenisse aen den Heere Hooft.3)

Hag. 19 Apr. 1643.

Anna van Osmael1).

Leonora van Treslong2).

Ioachim de Wicqfort, Maria3).

Constantin Huygens.

Brief van Hooft.

Hooft aan Tesselschade4).

Me Joffr.^e

Ik heb twee gezonde5) Roemers ontfangen, en eenen ongezonden. Dan de drie maaken slechts een paar, waaraf de beste helft ge-

brooken was, gelijk U.E. schrijven in Orakels taale te kennen geeft. O jammer, dat aan dat eedele festoentjen zulk een ongeluk is oover gekoomen! Zoo doodt als 't is, oft immers doodtlijk krank, noch verlieft 'er een ijder op. Twee dingen troosten mij wat; het eene, dat het bijschrift:

quaalijk gestelt is, want het moest zijn:

gemerkt dat1) de vruchten spreeken, die meer dan één zijn, ende daarom behooren te zeggen ons, niet mij; het ander, dat U.E. bekent de maght te hebben om glaazen van der doodt te verwekken, te weeten, leevende in de plaats te leeveren. Derhalven, indien jk dorde2), jk zoud' het geirne waaghen, U.E. te verghen, dat haar geliefde de leevendmaakende konst aan een ander glas te werke te stellen, en het bijschrift daarop met noi, gelijk booven is aangeweezen. Zoo 't U.E. vingeren niet te zeer verveelt zich daartoe te beleedighen, wij zullen opnieuw een paar glaazen oover zenden. Want wij houden 't met den dooden niet; gelijk U.E. in de aardighe quik3), die jk eerst recht verstond als mij ze de Heer Barlaeus ujtlejdde. U.E. hebbe midlerwijle grooten dank, zoo voor den zieleloozen als voor den bezielden, maar, zoo U.E. ons aan eenen nieuwen leevenden helpt, U.E. zal daar meerder eere af hebben, mits dat de leevende beeter van U.E. konst getuighen zal. In verwachting van genaadigh antwoordt, beveel jk U.E. samt de jonge Marya Tesselschaa, in Gods veilighe, heilighe hoede, ende in U.E. beste gunste,

Mê Joffr.^e

U.E. Onderdaanen, dienstwillighsten P.C. Hooft.

t'Amsterdam, den 5^en van Bloeijmaant 1643.

Adres: als boven.

Uit een brief van Hooft aan Barlaeus, van 18 Juni 16431).

U.E. gelieve mij deeze aanverging2), en teffens de soobere siere, hier genooten, te vergeeven, op hoope van een' beeter wanneer Tessala de sause sal zijn.

Uit een brief van Hooft aan J. Wicquefort, van 31 Aug. 16433)

Joffrouw Tesselschaa heeft ons belooft, van deezen aavondt, oft morghen ten ujterste, hier te verschijnen; en de Heer Barlaeus niet langer te slaapen op het genot van de Mujder lucht, dan tot dat die zon hier opgaat. Dies bidden en bezweeren wij U Eed. Gestr. door de heiligheit der vrundschappe, door onze dienstbaarheit aan U Eed. Gestr, toegewijdt, ende eindtlijk door Uwer Ed. Gestr. eighene en onveranderlijke heusheit, de reize op 't spoedighste te aanveirden, neevens Me Vrouwe U. Eed. Gestr. gemaalinne4), samt de twee Joffr.^en Elizabethen5) ende Joffr.^e Poets.

Gedichten van Barlaeus.

Op het festoen gemaeckt van Iuffrouw Maria Tesselschaa,
Van Herfstvruchten op 't huys te Muyden.6).

C. Barlacus.

C. Barlaeus.

Brief van Hooft.

Hooft aan Tesselschade1).

Mê Joffr.^e

Ik moet U.E. wat vreemds vertellen. Joffrouw Maria U.E. dochter is onlanx hier geweest, en weeder vertrokken, zonder eens t'onzent aan te spreeken. Smaakt dat niet meer naar vervreemding, dan naar vriendschap? Nu heb jk U.E. wat nieuws te zeggen. Onze Constantia is de brujdt met den Heere Johan van der Mejde, oudscheepen en raadspersoon tot Rotterdam2). De bruiloft meent zij te houden op den laasten dagh van Maij ende U.E. met U.E. dochter daarop te noodighen. Smaakt dit nu niet meer naar vriendschap dan naar vervreemding? Oover een' rujme wijle heb jk aan U.E. geschreeven, en antwoord verwacht, maar taal nocht teeken vernoomen, doch wil mij niet daarom inbeelden ujt de eere uwer gunste geworpen te weezen, maar hoop dat U.E. de staatsi3) zal gelieven met haar byweezen te versieren. Anders zoude 't goudt en zilver zijn' luister, de groente4) haare vroolijkheit, de spijz' haare lekkernij verliezen. Want, Mai senza voi mense festanti5). Ach! magh 'er niet minlijx af, laat doch ten minste een lettertjen van beleeftheit over waaijen, en een bladt papiers den voerman zijn, zoo een glas daar te goedt toe is. Doch, hoe 't U.E. gelieve met mij omme te springen, 't zal

zoo veel winds niet bijbrengen, dat het de geneeghenheidt blusche, die bijnaa een halfhondert jaaren geblaakt heeft,

Mê Joffr.^e, in

U.E. Onderdaansten, dienstwillighsten P.C. Hooft.

T'Amsterdam, 27 April 1644.

Adres: Aan Mê Joffrouwe, || Mê Joffr.^e. Tesselscha Visschers, || weeduwe van S^r. Crombalgh z.g. || in de Langestraat, || tot || Alkmaar. || L. [oont.]

Gedicht van Barlaeus.

Uit Barlaeus' bruiloftsvers op Johan van der Meyde en Constantia Bartelotti1).

Brief van Tesselschade.

Tesselschade aan Barlaeus1).

Vriendelijcke dancksegging voor U.E. toegesonden Thalamifera2) met sijn devotsy dienst.

Sachte Sedeles3).

Uit een brief van Barlaeus aan Huygens, van 4 Juli 16444).

Epulati sumus apud Satrapam βαστλτχωξ5); clausit latus sinistrum Tessela, dextrum latus vidua Roterodamensis, Tesselae monilibus, uberibus, moribus, opibus, et alijs plurimis bus dispar.

Uit een brief van Huygens aan Barlaeus, van 20 Juli 16446).

Quos mihi convivas Hoofdios, Wicquefortios, Vossius et instar omnium Tesselas recenses, quibuscum, si meus essem, vivere et pergraecari dares, livori nunc meo et aegritudini nata nomina narras.

Pascere sis tacitus, habebis tantumdem dapis et rixae multo minus. Nam de vidua, ne crede, nondum sic debellatum est inter nos, et hoc olim argumento auctiorem dabimus alteram editionem. Interim vale, mi amice, et tot im hoc lepidissimum choragiam tuum verbis officiosissime saluta.

Brief van Hooft.

Hooft aan Huygens1).

Mijn' Heere,

Terwijl U. Eed. Gestr. daar dondert en blixemt teegens 't Sas met groove stukken van metaal2), dondren en blixemen wij hier met fijne stukken van kristaal, teegens U. Eed. Gestr. achteloosheit in 't stuk van woordthouding aan dit huis, dien d'eere van een bezoek belooft was, bij handteeken en zeegel3). D'een vermeet zich te bewijzen, met den beeker in de handt, dien hij aanneemt daarop uit te veeghen, dat de windt slechts anderhalf aaz4) meer weeght dan U. Eed. Gestr. D'ander wil staande houden met hetzelfste geweer, dat U. Eed. Gestr. wel drie aazen lichter is. De derde drijft5), tot naadeel van U. Eed. Gestr., dat het veel meer scheelt, ende voeght er bij, noit tot noch toe gelooft te hebben, dat er ijdel6) in de natuur was, maar dat hij nu overtuight door ondervinding, het teeghendeel bekennen moet, houdende U. Eed. Gestr. voor 't ijdel. Elk wat verzacht door 't drinken van den nectar, ons geschonken in haare laatst uitgekoome gedichten7), bidt daarentussen voor U. Eed. bekeering, ende maakt beutelinx daarop, gelijk t'effens op haare behoudenis, en den ondergank van 't Sas, een versch vat van drie mutskens8)

leedigh. Ach, moghte dat leedighe1) wat helpen, om U. Ed. Gestr. eens zoo leedigh2) te maaken, dat zij zich quaame te beleedighen3) tot voldoen van haare beloften, dat waare om op te vullen met vreughde,

Mijn Heere,

U. Eed. Gestr. Dieners en dieneressen. Leonora Hellemans. Tesselscha Roemers. P.C. Hooft. Caspar Barlaeus. T. Graswinckel4).

Van den Huize te Muide, 30 Aug. 1644.

Gedicht van Jan Vos.

Aen Juffrouw Tesselschade Visschers, enz.5).

Op 't Huis te Muide, 1644.

Jan Vos.

Uit een brief van Barlaeus aan J. Wicquefort, van 1 Sept. 16441).

Venit etiam huc2) cum filia, et ancilla vestali Tessela, verum aegra et febricitans. Laborat tertiana. Nec illa solum, sed et filia, et famula. Satrapae uxor convivis tam male habentibus carere posset. Dum illic sumus et iocorum ab ociosis argumentum quaeritur, scripsit Satrapa has literas ad Zulechemium, quibus nos voluit subscribere. Vides manum Hoofdij totius fabulae choragi. Sequitur Graswinckelius qui versus extemporaneos subscripsit. Noluit suis partibus deesse vitriarius Vossius, non ego, non postrema Tessela, quae optimis versiculis claudit paginam3)

Uit een brief van Barlaeus aan J. Wicquefort, van 8 Sept. 16441).

Tesselam ex arce Muydana aegram huc transtulimus; apud sororem Buyliam2) lectulo affixa gemit ac suspirat; ex liene, utero, et gutture laborat. Deus Opt. Max. illam sospitet.

Uit een brief van J. Wicquefort aan Barlaeus3).

Quae elegantissima ad me epistola perscribere voluisti, ea Graswinckelius4) noster etiam coram repetiit. Jucundissma fuit utriusque narratio, sed jucundissimi imprimis versus ab utroque sexu compositi, Tessela licet aegra et febricitans carmine suo fidem facit ingenium, illius, non febricitare, nec venam penitus esse arefactum.

Gedicht van Constanter.

Antwoord op eenen brief tot Muijden aen mij geschreven 30. Aug. 1644 door den drost Hooft, den professor Barlaeus, den fiscal Graswinckel, den glaesmaker Ian Vos, de drostinne van Muijden ende Tesselschade5).

Uno spiritu1) Assenedae, 12 7b (Sept.) 1644.

Constanter.