gebruikt exemplaar

exemplaar universiteitsbibliotheek Leiden, sign.: VGB. Ned. 56 2601

algemene opmerkingen

Dit bestand is, behoudens een aantal hierna te noemen ingrepen, een diplomatische weergave van De werken van Vondel. Tweede deel 1620-1627 van Joost van den Vondel, uitgegeven in 1929. Aan dit deel werkten J.F.M. Sterck, H.W.E. Moller, C.R. de Klerk, B.H. Molkenboer, J. Prinsen J.Lzn. en L. Simons mee.

Een gedeelte van de ‘Aanvullingen en verbeteringen’ op p. 921 e.v. betreft het eerste deel van De werken van Vondel, deze pagina's zijn ook opgenomen in het colofon van het eerste deel, onder de ‘redactionele ingrepen’.

redactionele ingrepen

p. 14: toegevoegd ‘[rechterzijde, rechtop:]’ bij het onderschrift van het figuur: ‘[rechterzijde, rechtop:]’ Aanteekening van Huygens op de achterzijde

p. 55: de kop ‘[Gedichten]’ toegevoegd

p. 74: de kop ‘[Hiervsalem verwoest]’ toegevoegd

p. 234-298: bij de margenoten is de aanduiding ‘[Randschrift:]’ toegevoegd omdat het hier om originele margenoten gaat

p. 300: de kop ‘[De Helden Godes]’ toegevoegd

p. 392: de kop ‘[Gedichten]’ toegevoegd

p. 560: bij de margenoot is de aanduiding ‘[Randschrift:]’ toegevoegd omdat het hier om een originele margenoot gaat

p. 612: de kop ‘[Palamedes]’ toegevoegd

p. 756: de kop ‘[Gedichten]’ toegevoegd

p. 769-804: bij de margenoten is de aanduiding ‘[Randschrift:]’ toegevoegd omdat het hier om originele margenoten gaat

p. 805: de kop ‘[Gedichten]’ toegevoegd

p. 819: de kop ‘[Aantekeningen en aanvullingen]’ toegevoegd

p. 921: de ‘Aanvullingen en verbeteringen’ zijn niet doorgevoerd, maar aan de betreffende pagina's gelinkt

Bij de omzetting van het oorspronkelijke tekstverwerkingsbestand naar deze publicatie in de dbnl is een aantal delen van de tekst niet overgenomen. Hieronder volgen de tekstgedeelten die wel in het origineel voorkomen maar hier uit de lopende tekst zijn weggelaten. Ook de blanco pagina's (p. IV, 2, 54) zijn niet opgenomen in de lopende tekst.

[pagina ongenummerd (I)]

DE WERKEN VAN VONDEL

DEEL II

[pagina ongenummerd (III)]

DE WERKEN VAN VONDEL

Volledige en geïllustreerde tekstuitgave in tien deelen
levensbeschrijving, geschied- en boekkundige toelichting, literatuuropgave enz. door Dr. J.F.M. Sterck taalkundige bewerking door Dr. H.W.E. Moller letterkundige inleidingen van C.R. de Klerk, Lr. B.H. Molkenboer Prof. Dr. J. Prinsen Jlzn. en L. Simons
bandteekening van Prof. R.N. Roland Holst

tweede deel
1620-1627

UITGEGEVEN IN 1929 DOOR DE MAATSCHAPPIJ VOOR GOEDE en GOEDKOOPE LECTUUR TE AMSTERDAM

[pagina 1]

Kort overzicht

I. HET LEVEN VAN VONDEL (HOOFDSTUK II: 1620-1627), DOOR DR. J.F.M. STERCK.

II. VONDELS DRAMATIEK I: 1. VONDELS DRAMATISCHE NATUUR; 2. VONDEL EN HET TREURSPEL, DOOR L. SIMONS.

III. TEKST VAN VONDELS WERKEN (VAN 1620 TOT 1627), VASTGESTELD EN TOEGELICHT DOOR DR. H.W.E. MOLLER (Blz. 65-vlgg.).

IV. LITERATUUR-OPGAVE en BIBLIOGRAPHIE, DOOR DR. J.F.M. STERCK.

AANVULLINGEN en OPMERKINGEN DOOR DENZELFDE.

V. AANTEKENINGEN VAN DR. H.W.E. MOLLER.

VI. INHOUD.

[pagina 925]

Inhoud van 't tweede deel

I

II

[pagina 926]

[pagina 927]

[pagina 928]

[pagina 929]

III

[pagina ongenummerd, inlegvel 1]

AAN ALLE INGETEEKENDEN OP DE WERKEN VAN VONDEL

Amsterdam, Juni 1929.

L.S.

Het heden verschenen Tweede Deel heeft aan het slot de volgende opmerking van Dr. Moller:

‘De verklaring van Vondels werken eischt een zoo langdurig en grondig onderzoek op onnoemelijk veel punten, dat de volledige verschijning van alle deelen een te groote vertraging zou ondervinden. Nu is Prof. De Vooys reeds enkele maanden geleden begonnen met de bewerking van 't Derde Deel. En zoo zullen door ons beider arbeid, geheel zelfstandig en afzonderlijk, de verschillende deelen veel spoediger verschijnen, en kunnen wij de volledige voltooiing binnen enkele jaren tegemoet zien.’

De uitgeefster wil daaraan het volgende toevoegen.

Verschillende ingeteekenden hebben niet zonder reden bij hun boekhandelaar of rechtstreeks bij ons geklaagd en gevraagd:

‘Waar blijft toch het tweede deel van Vondel?’

Nu het er eindelijk is, zullen zij zich spoedig hebben getroost met een eerste vluchtige taxatie van den ontzaglijk rijken inhoud.

Het zal hen bovendien verrassen, dat zij met de 2 thans verschenen deelen, die begroot waren op 40 vel elk (naar welke begrooting de verkoopprijs is berekend), thans reeds 40 procent aan boekomvang meer hebben ontvangen dan zij konden verwachten, en dit (natuur-lijk!) zonder prijsverhooging.

Deze ‘gratis toegegeven’ 480 bladzijden hebben - men gelieve het wel te bedenken! - mede hun aandeel gehad in de vertraging. Zal, wat we op goeden grond verwachten, het derde deel nog in dit jaar het licht zien, dan durven we hopen, dat de laatste

[pagina ongenummerd, inlegvel 2]

klaagtoon zal versterven en dat alle Ingeteekenden zich zonder voorbehoud en blijvend zullen verheugen over het bezit van dezen ‘Vondel’, waarover door de Critiek zoo warm de lof is gezongen. Ter opfrissching van 't geheugen der vriendelijke lezers eenige aanhalingen:

PROF. DR. J. HUIZINGA schreef in De Gids van November 1927 een opstel over De nieuwe uitgave van Vondel; het volgende is er aan ontleend: ‘Wie het statige deel opent zal oog en hand gestreeld vinden door blank, zacht, stevig papier; hij ziet een welverzorgden druk - uit de Erasmus-letter van S.H. de Roos, en onder een voor maat en harmonie gevoelig oog gezet. Op den donkergroenleeren band anticipeert de strakke gouden rugversiering haar herhaling op de negen deelen die ernaast zullen staan.

Nu bekruipt den bezitter de lust tot vergelijken, en hij legt er de andere uitgaven naast: de gemoedelijke deeltjes van Unger, de dorre banden schamel drukwerk van Van Vloten, maar vooral de oorspronkelijke uitgave van Van Lennep, die wat uiterlijke gedaante betreft, de meest eigenlijke voorganger van de nieuwe is. Een hulde aan Van Lennep's editie siert Dr. Sterck's voorwoord; ook “Bingers voorname typografische uitvoering” geldt zijn lof. en als men den wil voor de daad neemt, terecht. Dit wás het fraaiste, wat in 1855 de boekkunst in Nederland te leveren vermocht. Het doet goed, bij onze dagelijksche cultuurbenauwingen, althans op dit punt eens van ganscher harte te kunnen getuigen: dan zijn wij toch wel heel wat vooruitgegaan!...

Het komt op de houding tegenover Vondel aan. De nieuwe uitgave, met haar onberispelijke trouw aan den ouden vorm, beduidt den terugkeer van onze generatie naar de zuivere historiciteit, een verdieping en verfijning van inzicht...’

DR. K.H. DE RAAF in een opstel ‘Een grootsche Uitgave’ (N.R. Crt. van 29 Oct. '27):

‘Wat hier gedaan gedaan werd, is geen kleinigheid. We moeten erkennen, dat we met ontzag en groote waardeering vervuld zijn voor den geweldigen arbeid van Dr. Moller. Zijn geduld, zijn ijver, zijn scherpzinnigheid en degelijke filologische en bibliografische kennis moet men bewonderen. Dit alles, vereenigd met de angstvalligste nauwgezetheid (waarvan we sprekende voorbeelden zouden kunnen geven), maakte hem bij uitstek geschikt om dit deel van de groote taak tot een goed einde te brengen...’

Dr. De Raaf besluit: ‘En hiermede neem ik afscheid van dit prachtige boekwerk en van de mannen die zich zoozeer beijverd hebben, er iets van te maken dat zijne waarde zal behouden zoo lang de Nederlandsche natie blijft bestaan.’

PROF. DR. ALBERT VERWEY in het Handelsblad van 7 Oct. 1927:

‘Een geleerde uitgave dus, in de eerste plaats, hoewel door verschillende middelen aantrekkelijk en toegankelijk gemaakt voor leeken....

[pagina ongenummerd, inlegvel 3]

Dr. Moller heeft een zeer groot aandeel aan deze uitgaaf. Men moet over zijn taak niet gering denken. Er is een eindeloos overleg en een voortdurende aandacht noodig....

Van de verdere verschijning van het werk stel ik me een vaak herhaald genoegen voor. Ik eindig dan ook met een hartelijke aanbeveling. De uitgaaf is een ongeloofelijke aanwinst voor leeken zoowel als geleerden die in Vondel belangstellen....’

PROF. DR. C.G.N. DE VOOYS (in 1929 zelf toegetreden tot de commissie der redactie van de uitgave) schrijft in De Nieuwe Taalgids van Nov. 1927:

‘Afzonderlik vermelding verdient de mooie zeldzame prent 's Lans Welvaren, als grondslag voor het Lof-ghesang over de Scheepsvaert onmisbaar. Leggen we dit boek naast de “prachtuitgave” van Van Lennep, dan kunnen we met voldoening vaststellen dat de boekkunst in Nederland sindsdien grote vorderingen gemaakt heeft.

Maar ook de inwendige verzorging getuigt van toewijding en nauwgezetheid. Het is bekend hoeveel de uitgave Van Lennep - Unger te wensen liet. Reeds lang geleden toonde Willem de Vreese aan, dat Unger de teksten slordig behandeld had, terwijl de noten maar al te vaak een dilettanties karakter droegen. Het was geen geringe taak, die Dr. Moller op zich nam: alle teksten moesten nauwkeurig met de oudste drukken vergeleken worden; de latere lezingen - door Unger verwaarloosd, maar voor Vondel's zelfkritiek vaak zo belangrijk - dienden opgespoord en vermeld te worden, in een afzonderlike bijlage; mogelike fouten in de overlevering waren te overwegen. Dit alles is met loffelike ijver geschied. Ook de filoloog vindt hier voortaan een betrouwbare grondslag voor zijn studie.’

De herinnering aan deze goede woorden en het besef der lezers zelven, dat hier een groot stuk nationaal cultuurland voor het eerst naar den eisch is ontgonnen, moge bezielen tot nieuwe opgewekte propaganda!

N.V. Mij. voor Goede en Goedkoope Lectuur
L. SIMONS
N. VAN SUCHTELEN
Directeuren.