auteur: Joost van den Vondel
editeur: Leo Simons, C.R. de Klerk, B.H. Molkenboer, J. Prinsen J.Lzn, H.W.E. Moller en J.F.M. Sterck
bron: J.F.M. Sterck, H.W.E. Moller, C.R. de Klerk, B.H. Molkenboer, J. Prinsen J.Lzn. en L. Simons (eds), De werken van Vondel. Tweede deel 1620-1627. De Maatschappij voor goede en goedkoope lectuur, Amsterdam 1929
verantwoording
inhoudsopgave
doorzoek de hele tekst
downloads
|
|
| |
| | | |
Iudas Machabaeus.
Iudas verkreegh den volcke groote eere, hy toogh in zyn harnasch als een held, en beschermde
zyn heyr met zynen zweerde. hy was vrymoedigh als een leeu.
| | | |
| |
De voorvechter.
Als Appollonius te trotz myn heyrkracht porde, Vs. 1
Hy vond dien die hy zocht, en hem het mes afgorde. vs. 2
De batse Seron, die dacht dat ick van 't gerucht vs. 3
Verveerd was, quamen wy vernest'len op de vlucht. vs. 4
5
Nae, Gorgias ontvlood, als in zyn pauweljoenen vs. 5
Ick 't vuyr stack. duyzendwerf vyf dapp're kampioenen vs. 6
Het overrompelt heyr van Lysias op 't veld
Vermiste, als naemaels wierd het overschot geteld. vs. 6-8
Ierusalem ick bouw tot troost der Isra'liten, vs. 9
10
En open 't hooge koor voor Priest'ren en Leviten. vs. 10
Den Ammonijt ick slae, met Bean, d'Idumeen. vs. 11
Datheman ick verquick, en blixem ste'en aen ste'en. vs. 12
Timotheus ontwyckt myn benden die hem naecken: vs. 13
Dies Ephron Carnaim wy met ons tortzen blaecken, vs. 14
15
En vlammen nae den roof, en slaen eer 't woeden slist vs. 15
Al watter wapens draeght, en aende muyren pist: vs. 16
En vinden zegenryck den priesterlycken heuvel: vs. 17
Daer wy hem roemen die nam wraeck van 's vyands euvel. vs. 18
Maer als in 't zuyden ons grynst Edom aen zoo stuyr,
20
Wy Hebron breken af tot molm, met stael, en vuyr. vs. 20
In 't land van Asdod, daer de blinde d'afgoon eerden, vs. 21
Wy ste'en, en vlecken gants het onderst'boven keerden.
Doen d'Elephant ten toon den Antiochus droegh, vs. 23
Ick 't onbesneden zaed zes honderd man afsloegh. vs. 24
25
Als nu Nicanor komt dat hy myn glory schaecke, vs. 25
Ick hem zyn rechterhand, en hoofd afsny tot wraecke. vs. 26
Zoo haest de faem ons doet den roem van Roome kond, vs. 27-vlgg.
Wy met 't Romeynsche volck ons houwen door verbond: vs. 28
En als Bacchides trock den smaed op 't strenghst' te wreken vs. 29-vlgg.
30
Demetrio gedaen, ick in 't gevaer bleef steken, vs. 30
Als my myn volck bezweeck, daer 't leger ick ophiel, vs. 31
En in 't gevecht opgaf myn Ridderlycke ziel;
Die heemlende nae 't koor der helden vander eerden, vs. 33
Het heldisch lichaem liet doorregen vande zweerden. vs. 34
|
*1 Mach. 3: eerste boek van de Machabeeën hfst. 3 (vs. 3, 4).
Vs. 1Appolonius: toen Appolonius 'n heidense legermacht verzamelde om Israël te bestrijden, versloeg Judas de M. hem en ontnam hem 't zwaard 1 Mach. 3:10-13; te trotz: al te vermetel; porde: prikkelde.
vs. 2Hem 't zwaard ( mes) van z'n gordel nam.
vs. 3De batse Seron: de trotse Seron ('n Syriese legerbevelhebber, 1 Mach. 3:13-24).
vs. 4vernest'len....: (van nest, legerplaats doen veranderen) op de vlucht drijven.
vs. 5Nae: later; op last van de onderkoning Lysias werden Gorgias, en enkele anderen gezonden om de Israëlieten uit te roeien; maar ook hij vluchtte ( ontvlood) voor Judas; pauweljoenen: paviljoenen, legertenten.
vs. 6Ick 't vuyr stack: Fl. Josephus verhaalt van Jud. de M. ‘dat hij veel vyers in den Leger gelaten heeft’ ( Joodse Geschiedenissen 12:11); kampioenen: strijders; dit slaat op 'n volgende tocht onder Lysias zelf ( 1 Mach. 4:28-34).
vs. 6-8Lysias miste 5000 strijders na zijn nederlaag.
vs. 10't hooge koor: de binnentempel waar 't reukaltaar stond.
vs. 11Ammonieten en Beanieten of Idumeeën (Edomieten; 1 Mach. 5:1-8).
vs. 12Datheman ick verquick: Dathema bevrijd ik van z'n belegering; Dathema 'n vesting in de landstreek Galaäd, waar enige Israëlieten heen gevlucht waren, 1 Mach. 5:9 ( Datheman buigingsvorm); blixem: verwoest.
vs. 14Ephron en Carnaim waar de heidenen heen gevlucht waren ( 1 Mach. 5:43-51); tortzen: toortsen; blaecken: verbranden.
vs. 16Al watter.... twee Bijbelse uitdrukkingen waarmee bedoeld wordt: allen van 't mannelik geslacht (verg. 3 Kon. 14:10).
vs. 17zegenryck: zegepralend; den priesterlycken heuvel: de priester-heuvel, de berg Sion.
vs. 18hem: God; wraeck van....: wraak over de boosheid van de vijand.
vs. 20Hebron of Chebron, 'n sterke stad ten Zuiden van Jeruzalem ( 1 Mach. 5:65) door de Edomieten bezet.
vs. 21van Asdod: van Azótus, Filistijnse stad; de blinde: de blinde heidenen.
vs. 23den Antiochus is Antiochus Eupatóor, zoon van Antíochus Epíphanes ( 1 Mach. 6:32-vlgg.); (ze meenden dat op een der olifanten de koning zetelde; 1 Mach. 6:43-vlgg.).
vs. 25Nicánor: 'n veldheer die door koning Demétrius, opvolger van Antiochus V, op Judas werd afgezonden; dat hy myn glory schaecke: om mijn roem weg te roven.
vs. 28ons houwen: ons huwen, ons verbinden.
vs. 29-vlgg.Bacchídes veldheer van Demétrius ( 1 Mach. 9); trock: optrok om.
vs. 30Demetrio gedaen: Demétrius aangedaan.
vs. 31Toen mijn manschappen van mij afvielen, waar ik m'n leger had opgeslagen ( 1 Mach. 9:5-vlgg).
vs. 33heemlende nae: hemelwaerts stijgende van de aarde op, naar.
|
|
vorige