[p. 69]
Het vierde bedryf.
DAVID. TWEEDE BODE. JOAB.
David:
Men zwaeit de veltbanier op 's burghpoorts hooge kruin,
En blaest van Hebron met de heldere bazuin
Te wapen, dat het klinckt door Davids stadt en straeten.1013
De wacht heeft door 't klincket den postbode ingelaeten.1014
1015
Trouwanten, rept u. haelt hem daetlijck hier voor 't hof.1015
Daer komt hy, 't aenzicht zwart begruist van zweet en stof,1016
En hygende en vermoeit, kan naulijx adem scheppen.
Bode:
Godt spaer' den koning. op, men moet de handen reppen.
Te wapen, heeren, op te wapen: het is tijt.
1020
De vyant voor de poort. men wapen' zich ten strijt.
Te wapen: op, de prins treckt aen met zijn standaerden.
Hy is in aentoght, draeft vast herwaert met de paerden,1022
Bezet de heirbaen. sluit den draeiboom. spoet u. voort.1023
Ick zie den prins van daegh te Sion voor de poort.
David:
1025
De rijxprinces is flus naer Hebron toe getogen:1025
Bode:
Gelijck een blixemstrael my snel voorby gevlogen,
Ten halven wege, met een' ridderlijcken troep.1027
David:
Laet hooren wat'er wanckt. zegh op: hoe gaet de roep.1028
Bode:
Zoo ras als Absolon den stammen had gezworen,1029
1030
Op 't graf van Abraham, nam Arons zoon een' horen,1030
En zalfde 't schoone hooft in 't midden van al 't volck,
Dat hem omschaduwde, gelijck een dicke wolck.
Hy kroonde 't blonde haer met levendige straelen
Van gout en diamant. daer had gy hem zien praelen,
[p. 70]
1035
Gelijck een morgenzon, met eenen zwier van gunst,1035
Dat elck in twijfel trock of hier natuur, of kunst1036
De kroon spande in een' man, van boven tot beneden1037
Volschapen, zonder smet doorgaens aen al zijn leden.1038
Leef lang, leef lang, ô Prins, ô koning Absolon.
1040
Leef lang, doorluchtste telgh. uw naem verdoof de zon
In glans en heerlijckheit. dat was 't geduurigh roepen,
't Gejuich van duizenden, gedeelt in twalef troepen.
Hier op verhief zich voort een schel bazuingeschal,1043
Beantwoort met een' galm van heuvel en van dal,1044
1045
Die aen de starren klonck. het offer wort ontsteecken.1045
Men deckte tafels. geen triomf, noch vreughdeteken
Ontbracker. d'offerspijs wert rustigh opgedischt.1047
Men stroide in 't hondert gout en zilver. ieder vischt1048
En grabbelt'er. de wijn springt levendigh uit bronnen.
1050
Geheele kudden, noch gebrade runders konnen
De menighten verzaên. men hoorde een zelve stem1051
In duizenden. men sloot hier op Jerusalem1052
Te winnen, en den zoon in vaders troon te zetten,
Eer veltheer Joab schrap, den degen quaem te wetten.1054
1055
Men stelde daetelijck het voetvolck in 't vierkant,
Gewapent, eensgezint, om voort gelijckerhant1056
Te rucken naer de stadt. de koning met zijn paerden
Voert zelf den voortoght aen, op brullende standaerden1058
Van dieren. Kanaän, zoo heerlijck als 't oit was,
1060
Zagh noit een braver jeught in 't gouden harrenas,1060
Al gout is 't dat' er blinckt. de weelige livreien,1061
De wapenrocken, elck om 't prachtighste geleien
Den nieuwen koning, die, in 't harte van dees pracht,
Op eenen zwarten muil trots uitsteeckt, als by nacht
1065
De heldre morgenstar de starren komt te dooven,1065
En al wat adem schept een' schoener dagh beloven.
Recht voor hem heene praelt de groote leeusbanier
Van Juda, en 's rijx leeu straelt moedigh vlam en vier
Ten grimmige oogen uit. hy dreight zijn scherpe klaeuwen
[p. 71]
1070
In uwe kroon te slaen, nu Davids helden flaeuwen.1070
De stammen volgen hem, doch langsaem na te voet,
Elck onderscheiden door zijn wapen, en vol moedt
Om ongestuit, recht toe, uw' burgh en Salems wallen1073
En poorten teffens, als een springvloet, t'overvallen.
David:
1075
Waer reedt Achitofel?
Bode:
recht achter 's konings zoon.
De stammevaders, als hanthavers van zijn kroon,
Omringden hem, gekleet in purpre staetsirocken,
Op hun strijtwagens, al van muilen voortgetrocken.1078
Dat gaf prins Absolon, de jonge majesteit,
1080
Een' wonderbaeren glans en glimp van wettigheit.1080
Dus wort hy aengebeên met juichen, buigen, knielen,
Zoo verr' men uitzagh, daer alle oogen op hem vielen.
De rotsgalm rolde al voort, zoo wijt die rollen kon:1083
Godt spaer' den koning, 's rijx beschermer, Absolon.
1085
Genadighste, waeck op: schut Josefs schande en schade.1085
Of breng de sleutels, op genade en ongenade,
Den erfgenaem des rijx, den jongen koning toe.
Is 't Godts gehengenis, zoo kus by tijts Godts roê.1088
Al 't heir spuwt vier en vlam, om Davids eer te minderen,
1090
Haelt Saul uit het graf, het dempen van zijn kinderen,1090
Eischt wraeck om 't overspel, bespat met bloet en moort.
Het is al lasteringe en schennis wat men hoort.
David:
Ga daetelijck in 't hof. verhael de koninginnen
Al wat gy hoorde, en zaeght. 't is tijt om tijt te winnen.
Joab:
1095
Zoo is 't, genadighste. dees storm eischt kort beraet.1095
De Kreten, Plethen schrap. de knods raeckt licht op straet.1096
Het graeu, de burgers zelf ontzien zich niet te mompelen1097
De burghpoort, en den burgh, en hofwacht t'overrompelen.
Wij mogen op geen' eedt van weifelaeren staen.1099
[p. 72]
David:
1100
Of nootweer bieden, of in ballingschap te gaen,1100
Te vlughten, eer de prins de stadt koome overvallen.
Joab:
Het lest waer raedtzaemst: doch verlaeten wy de wallen,
Zoo zet hy zich op stoel, ten zy het Thamar keer'.1103
David:
Die hoop is uit: hier gelt geen tusschenspreecken meer:1104
1105
De kans is al gewaeght. het oproer moet'er onder,
Of over. deze stadt schijnt nu een lichaem, zonder1106
Het eêlste deel, het hooft, dat noch wat spartlen wil.1107
Elck ziet naer 't zuiden uit. 't ontvonckte vier smeult stil,
Zoeckt naer ontvonckbre stof, en komt het die te vatten,
1110
De vlam zal uitslaen, en de daecken over spatten:
Dan brengt men ydel hulp en water by der hant.1111
De baet- en staetzucht, wraeck, en haet, en misverstant,1112
En ongebondenheit hun hoofden t'zamensteecken:
Als naer een dootquetsuur een toevloet van gebreken1114
1115
Des lichaems t'zamenrot, tot ergernis van 't quaet.1115
Zoo is 't, helaes, gestelt met onzen krancken staet.
Maer laet ons raet met Gode en 's rijx aertspriestren leven,1117
Eer wy besluiten, en ons op de vlught begeven.
Staffiers, vlieght heene: roept d'aertspriesters hier voor 't hof.1119
1120
Laet dreigen al wat wil: 't gedy Godts naem ten lof.
Ick zworf voor Saul lang in droeve ballingschappen.1121
Joab:
Toen was de koning jong: nu vallen hem de stappen,
In zijnen ouderdom, te zuur: een hardt gelagh.
Hoe trapt een wrevligh zoon, in uwen ouden dagh,1124
1125
Den vader, in wiens hart hy plagh de kroon te spannen!
Wat baert een lantverdriet al wolven, en tyrannen!1126
AERTSPRIESTERS. DAVID. JOAB.
Aertspriesters:
Lang leef de koning. Godt bewaere Jesses spruit.
[p. 73]
De storm van oproer raest.
David:
het ziet'er byster uit.1128
Aertspriesters:
Wat sluit men?1129
David:
onder Godts en Arons vollen zegen
1130
Te vlughten uit de stadt. 't gelieve u te overweegen
Of 't niet geraeden zy dit hollend weêr den toom1131
Te vieren, liever dan stijfzinnigh, tegens stroom
En wint, de hulck des rijx in zulck een storm te waegen.
Wy sloten nodigh Godt en u om raet te vraegen.1134
Aertspriesters:
1135
Genadighste, wy staen gelaeten onder Godt,
En 's konings wijsheit, en gereet op 't hoogh gebodt
Te volgen wat tot heil des volx wort goet gevonden.
's Volx welstant is de wet, waer aen gy staet gebonden:1138
Maer 't is bedenckens waert of dit gevordert wort1139
1140
Met voor te vlughten, eer de hooghste noot u port.1140
Gy hebt in uwen dienst de Krethen, en de Plethen,1141
De nederstadt in dwang, door 't spannen van de keten.1142
Uw helden, om hun deught en dapperheit ontzien,
Staen tegens duizenden, getroost hun 't hooft te biên.1144
1145
Wy schuilen noch, beschut van torenrijcke muuren,1145
En graften, een gewelt, dat stormen kan verduuren,1146
En voor 't rammeien van den stormram suft noch zwicht.1147
Hoe zou dit schreeuwen, zoo een oorloghsman te licht1148
Zijn burgh en hooftstadt gaef ten rove aen wulpsche troepen!1149
1150
Zy steecken u naer 't oogh met bulderen en roepen,1150
Doch min met hart en moedt. dit lichte kaf wil haest
Verstroien, zoo de wint, uw aêm, hier onder blaest.1151-52
De vroomen, op wier trouw een vorst zich magh verlaeten,1153
Staen vast, en pal, een man zoo goet als tien soldaeten.1154
1155
Men zifte weifelaers en trouweloozen uit:1155
Want los Godts heilighdom, de bontkist, tot een buit1156
Te schencken; liever ons gewijde en heilige orden,
[p. 74]
In 't blancke harrenas, het zwaert op zy te gorden,1158
De Godtskist met triomfe en juichende geschal
1160
Rondom gevoert, ten schimp des oproers, op de wal.1159-60
David:
Dat u de hemel loon', voor uwe oprechte trouwe,
Gebleecken t'onswaert, in het nijpen van dien rouwe.1162
Eerwaerdighsten, betrouwt wy weegen d'eer van Godt1163
En u veel zwaerder dan geluck van aertsch genot,
1165
Den scepter en de kroon, ons toegekeurt van boven.1165
Aertspriesters:
Is hier geen middel om dien rijxgloet uit te doven,1166
Door tusschenspreecken, en belofte, en kloeck beleit?1167
David:
Dees rijxkoorts heeft zich reede in 't hart des rijx gespreit.
Wy zien geen middelen dien brant zoo dra te koelen.
1170
Het krancke lichaem van den staet, benaeut aen 't woelen,
En flaeu van krachten, geeft den staetarts noch te raên
Of 't maghtigh zy dien stoot en aenval uit te staen.1172
Wy hebben niettemin, of Godt ons troost gewaerdight,1173
Ons dochter Thamar, op haer aenstaen, afgevaerdight,1174
1175
En wachten tijding, zoo misschien die eedle ziel
Door licht betrouwen niet in broeders ongunst viel.1176
Aertspriesters:
De broeder was dus lang haer wonder wel gewogen.1177
David:
Noch heeft hy haer vermomt vertreckende bedrogen,1178
Doch eerst zich zelven, door zijn bloetraên aengestoockt,1179
1180
Daer nu het gansche lant te jammerlijck af roockt.1180
Aertspriesters:
Waer recht in zwang, dit stont dien bloetraet eerst te boeten.1181
David:
Een eigen huisgenoot treet zijnen heer met voeten,
[p. 75]
Achitofel, bewust van 't hofgeheimenis,1183
Die lang gemeenzaem met den koning ging ten disch;
1185
Een wonde in onze borst: maer gaende slimme gangen,1185
Wat wonder waer 't, zoo hy in zijnen strick bleef hangen,1186
De steen, om hoogh gesmackt, quaem vallen op zijn hooft!
Aertspriesters:
Ruimt gy Jerusalem, als balling, dat verdooft1188
Den glans der majesteit, dus lang by alle volcken1189
1190
Aenbiddelijck, zoo wijt de hemel hangt met wolcken
Betrocken: en wat hoop van Sion weêr te zien?
David:
Verdooft het min mijn' glans, den vader op de knien1192
Zien leggen voor den zoon, hem smeecken om genade;1193
En hachelijck of my het smeecken quaem te stade.1194
1195
d'Aenstoockers van dit quaet, te gruwelijck verwoet,1195
By zich veroordeelt, geen gerustheit zien te moet,1196
Zoo lang de voorzaet leeft, en leght op zijne luimen,1197
Om t'achterhaelen, die hem 't erfdeel leerden ruimen,1198
Waerover hy, gezalft van Godt, den troon bezat.
Joab:
1200
Indien gy 't vlieden stemt, ten minste laet de stadt1200
Verzien met eenen glans en koningklijcken luister1201
Van bedtgenooten: recht gelijck de zon, by duister
Beneên de kim gedaelt, noch gansch niet onder gaet,
Ten zyze een wijl een streeck van glanssen na zich laet,1204
1205
Getuigen dat het licht te water, na'et verdwijnen1205
In 't westen, weder uit den oosten zal verschijnen.
Aertspriesters:
De veltheer vat het recht: dat 's raetzaem en gegront.1207
[p. 76]
En wat Godts hutte dient zal volgen. men verwacht1212
d'Aertspriesterlijcke stem. wy stellen 't aen uw oordeel.1213
Aertspriesters:
Al wat uw majesteit, Godts majesteit tot voordeel,
1215
Geraden vint en nut, bestemt d'aertspriester mê.1215
David:
Zoo rept u daetelijck, en houdt u t'samen ree:
Want ons gelegenheit van uur tot uur wort slimmer.1217
Levyt en bontkist voor, dan 't hof en joffrentimmer.1218
Laet Kreeth, en Pleeth, en al het regement van Geth1219
1220
Den hindertoght bekleên, dat niemant ons belett',1220
Van 't zuiden opkoome, in den staert sla met den degen.
Aertspriesters:
Wy reppen ons: wy gaen. Godt geve u zijnen zegen.
David:
Heer Joab, ruck al uw gewapenden by een.1223
Joab:
Genadighste, terstont. maer langs wat heirbaen heen
1225
Getrocken, veiligh voor den snellen scepterrover.1224-25
David:
De Beeckpoort uit, de brugh der beecke Cedron over,1226
Naer stadts Olijfbergh, op Bahurim oostwaert aen.1227
De wegh valt reisbaer, om het rijzen van de maen.1228
Joab:
Daer komt de koningin, bestuwt van bedtgenooten,1229
1230
Bedroefde tronien, met traenen overgoten.1230
BERSABE. DAVID. BEDTGENOOTEN.
Bersabe:
Genadighste, wat raet met onzen Salomon,1231
Dit kint, uw' erfgenaem, gevloeckt van Absolon?1232
Waer bergen wy uw spruit? wat schaduw zal haer decken?1233
David:
Schep moedt, mijn koningin: wy staen op ons vertrecken.1234
[p. 77]
1235
Dit kint en gy zult mê. bewaert behoedt ons Godt:1235
Wy trecken algelijck een zelve deel, een lot.1236
Gy hoeft de zorgh voor 't kint den vader niet te vergen.1237
Vergeet de kroonen en de scepters niet te bergen,
Het heilighdom des rijx: vooral vergeet dit niet,
1240
En voort al wat ons nu niet in de zinnen schiet.1240
Vertreck, en houdt u reedt met al de koninginnen.
Bedtgenooten:
Helaes, wat gaet ons aen? wat raeden? wat beginnen?1242
David:
Het is besloten dat gy 't hof bewaeren zult.1243
Bedtgenooten:
Vertrecktge zonder ons? zoo boeten wy de schult
1245
Van anderen alleen. wat ramp wil ons gemoeten!1245
De vyant zal zijn lust baldaedigh met ons boeten.
Geene onschult, noch bescheit houdt woesten by den toom1247
Van reden. och, nu zien wy d'uitkomst van den droom,1248
En 't ysselijck gespoock. de leeuw, die 't velt zal winnen,
1250
Mishandelt brullende d'onschuldige leeuwinnen.
David:
Laet vaeren ydelheit van droom en spoockery.1251
Het loop' zoo hoogh als 't wil, men houdt de vrouwen vry.1252
Hier valt geen wederstant: de stadt, en 't hof staen open.1253
[p. 78]
En droeven uitgang, of 't zijn hart noch moght verzachten.
Men stilt een' leeuw door zoet en minzaem ondergaen.1263
Wat hooren wy? hier komt ons dochter Thamar aen.
THAMAR. DAVID. BEDGENOOTEN.
Thamar:
1265
Ter goeder uure vinde ick u, heer vader, weder.
David:
Zoo hoopten wy vergeefs of gy dit quaet moght heelen.
Thamar:
1270
Ick had met mijnen troep omtrent twee derdedeelen
Naer Hebron afgeleght, toen hy ons tegen quam,
En stont op ons bazuin. 'k viel hem te voet. hy nam1272
De zuster minnelijck, naer zijn gewoonte, in d'armen,1273
En hief haer uit het stof, met hartelijck ontfarmen.
1275
Ick hielt op zijn genade ootmoedigh by hem aen,1275
Met een bedruckte stemme, op elcke wang een traen,
En badt, waer 't mogelijck, dien heirtoght noch te staecken,
Te minste vader niet te quetsen, door 't genaecken
Met zulck een vyantschap, noch reuckeloos zijn bloet,
1280
Verkout van ouderdom, t'ontstellen, maer 't gemoedt1280
Des vaders, om den zoon tot stervens toe verlegen,1281
Te troosten. ick beloof hem al wat vaders zegen
Vermagh, oock zelf de kroon, met een gemeene stem1283
En tegenjuichen van geheel Jerusalem,1284
1285
By vaders leven, te verzekren, toe te wijden,
Om namaels hierom met zijn' broeder niet te strijden.1286
Hy eischt mijn' last te zien. ick nam dien last op my,1287
Dit uit te voeren met verlof van vaders zy.
'k Verzekerde hy zou by uitstel meer verwerven,
1290
En badt hem zich noch al zijne afkomst niet t'onterven
[p. 79]
Door wapens, en gewelt. hy scheen ten leste een wijl
Te luistren naer dien toon, en liefelijcken stijl:1292
Maer uw Achitofel sloegh al dien handel gade,1293
Versteurde het gespreck, en keerde 't al ten quade.1294
1295
Ten leste zwoer hy, borst met dreigementen uit,1295
Indien Jerusalem verhardt den intoght stuit,
Haer poorten en den muur ter aerde toe te slechten.
Zoo luidt zijn afscheit. kies te vlieden, of te vechten.1298
Geen middel is'er om zijn gramschap t'ondergaen.1299
1300
Hy ruckt al brullende en verbolgen herwaert aen.
Bedtgenooten:
Zoo brult de jonge leeuw, en dreight de hofleeuwinnen.
Wat raet? wat gaet ons aen? wat zullen wy beginnen?
Tien bedgenooten, elck als een verlaete weeu,
Geschonden, geschoffeert, verslonden van den leeuw.1304
Thamar:
1305
Zal mijn heer vader dan Jerusalem verlaeten?
David:
Wy trecken heen, gevolght van alle beyde staeten,1306
Het priesterdom, en 't hof, waer d'opperste ons geley.
Thamar:
Och, wat ontmoete my een lant- en stadtgeschrey!
Behaeghde 't vader dat uw dochter mê moght trecken.
David:
1310
Uw blijven zal misschien tot vaders voordeel strecken.
'k Beveel dees schreienden in uwe hoede. keer1311
Al wat gy keeren kunt. 'k beveel beschut haere eer,
Gelijck uw moeders. wisch de traenen van uw kaecken.
De slagh, die my raeckt, zal een iegelijck niet raecken.1314
Thamar:
1315
Helaes, verlaet gy ons,in dezen droeven schijn?1315
Bedtgenooten:
Och, geeftge duiven, die toch zwack en weerloos zijn,
In 's havix klaeuwen?
David:
dit 's besloten by ons allen.1317
[p. 80]
Bedtgenooten:
Most dan dit heiloos lot ons juist ten deele vallen?
David:
Gy zijt geluckiger dan wy, en zet geen' stap
1320
Den drempel over; wy gaen heene in ballingschap,
Onzeker waer men zal ter neder slaen in 't ende.1321
Thamar:
Mevrouwen, weest getroost. wat jammer, wat elende1322
U overkomt, dat komt my over. broeder zal1323
Zich draegen, als 't betaemt, zijn zuster te geval.1324
David:
1325
Welaen dan, weest getroost, en wilt op Godt betrouwen,
Die ons met blyschap wil vergaderen. mevrouwen,1326
Mijn dochter, dat ick u voor 't leste eens kuss'. 't is tijt
Te scheiden voor een wijl. waertoe al dit gekrijt?
Dit schreien baet niet. nu mijn dochter, troost dees droeven,
1330
U zelve mê. schep moedt. de hemel wil beproeven1330
Wat ons gedult vermagh.1331
Thamar:
och vader, gaet gy heen?
Bedtgenooten:
Hy gaet in ballingschap, verlaet ons hier alleen.
Thamar:
Naerdien het Godt belieft, laet u een hart inspreecken.1333
Wat my belangt: betrouwt u zal geen hulp ontbreecken.
1335
'k Heb broeder menighmael getroost, en neêrgezet,
In zijne ballingschap naer mijne maght geredt.
Wat leedt hy niet, vervolght, gelastert, en besproken,1337
Schoon hy rechtvaerdigh zich aen Ammon had gewroken!
Noch loof ick niet dat hy zijn lijden eeuwigh kaeut,1339
1340
Uit wraeck zijn vaderlant en vaders hart benaeut,
Daer hy de kroon in spant. Godt straff' den raet, die wrockend1341
Den jongling stijft in 't quaet, zoo groot een quaet berockent,
Den vader en den zoon gescheiden houdt, en lacht
[p. 81]
1345
Versteecken in een hol, en onderaerdtsche kuilen,1345
Zich met zijn koninginne en erfgenaem verschuilen:
Wy mogen veiligh in het hof te ruste gaen.
Bedtgenooten:
Godt geef dat dit, gelijck gy voorspelt, magh beslaen.1348
Thamar:
Men spoet de reis met kracht: zy hoeven tijt te winnen:1349
1350
Laet ons terwijl in 't hof vergaêren onze zinnen,1350
Verstroit door al 't gewoel. vertreckenwe aen een zy.1351
Nu ebt hier 't heil van 't hof: verwachtenwe 't gety.1352
David:
Jordaen, die, boven stont, beneden1353
Den doortoght schonckt, door Godts gena,
1355
Aen 't heilrijck heir van Josua,1355
Een wonder voor den onbesneden:1356
Waerna de stammen, rijck van buit,
De dertigh rijcken deelden uit:1358
Nu hoeftge uw water op te trecken,1359
1360
Te stoppen uwe glaze kruick,1360
Op dat de koning, stil, ter sluick,
Uw kil doorwaede, en zich magh decken1362
In een woestijne voor zijn kint,1363
Van hem zoo vaderlijck bemint.1364
1365
Och, Absolon, geen vrouweliefde,
In tonder van het jonge bloet1366
Gevat, ontsteeckt met zulck een' gloet,1367
Als gy het hart van vader griefde.1368
Wat hadge my, nu afgeslooft,
1370
Met uwen bloessem niet belooft!1370
'k Heb Jonathan, in 't velt verslagen,
Mijn' halsvrient, die mijn leven stut,
Voor vaders blinden wrock beschut,
Zoo niet betreurt: leght gy my laegen?1371-74
[p. 82]
1375
Doorstietge my, gy zoudt, ô smert!
Uw hart doorstooten in mijn hart.1376
O hof, 'k getroost my u te missen.1377
d'Alziende kent hier d'oirzaeck af.1378
Hy kan, na d'uitgestaene straf,1379
1380
De traenen van mijn aenzicht wissen.
't Verschiltme luttel of ick leef,1381
Als Godt het Absolon vergeef.1382
'k Laet d'uitkomst van mijn leedt den oppersten bevolen.1383
Hy heeft den pael gestelt, hoe lang my staet te doolen.1384
1385
Hier komen Levys zoons gepaert ter hutte uittreên,1385
De Godtskist volghtze, met d'aertspriestren. gaenwe heen.
Dat my de koningin, met onzen jongen zoone
En 't vrouwentimmer, volg'. de toeverlaet der kroone,1388
Helt Joab volge ons, en al 't hof, en lest de wacht
1390
Des burghs, gesloten met de trouw van d'oorloghsmaght.1390
REY VAN LEVYTEN.
Zang:
Wat was 't een heerlijck praelen,
Toen gansch Jerusalem,
Een hart, een ziel, een stem,1393
Helt David in quam haelen!
1395
Die op het punt van 't slaghzwaert,
Den Filistijn ontrooft,
Hun toonde 't reuzenhooft,
Dat flus al 't heir verdaghvaert.1398
Men zagh den helt geleien,
1400
Daer hy met eere tradt
Ter poorte in van de stadt,1399-1401
Op bommen, en schalmeien.1402
Men hoorde joffrekeelen,
Gestelt op Jesses lof1404
1405
Hem voortreên op het hof,
[p. 83]
En dezen, lofzang speelen:
Wie staet nu niet verwondert?
Om Geth het hooft te biên
Sloegh koning Saul tien-
1410
Helt David honderthondert.1410
Tegenzang:
Nu treckt 's rijx heilant heenen,1411
Die dertigh jaeren prat1412
Den stoel des rijx bezat,1413
Baervoets, met bloote beenen,
1415
Het hooft met rouw behangen,
Van jaeren overlast.1416
De traenen rollen vast,1417
En bigglen langs de wangen.
Nu moet hy nootdruft prachen,1419
1420
In ballingschap versmaet,
Gevloeckt, vervolght, gehaet,
Den vyant hooren lachen.
Al 's helts doorluchte daeden
Vergeet men. is 't niet snoot?1424
1425
Zijn hof- en dischgenoot1425
Durf zijnen heer verraden.1426
Al 't stamhuis, vol geschater,1427
Bestormt des vaders troon,
Verslingert op den zoon.1429
1430
Het valt hem toe, als water.1430
Slotzang:
De koning leerde ons niet te bouwen
Op menschen reuckeloos,
Lichtvaerdigh, los, en broos,1433
Maer met een onverwrickt betrouwen
1435
Op Godt alleen te staen.1435
De weerelt, als de maen,
Is wisselbaer, dan heel volscheenen,1437
Dan half, dan minder, dan verdweenen.
Wat 's nu 't gekroonde hooft?
1440
De glans is uitgedooft.
1013Davids stadt: Jeruzalem, door David tot residentie gemaakt.
1014klincket: kleine deur in de stadspoort.
1015Trouwanten: vgl. vs. 936.
1016begruist: bezoedeld.
1022vast: reeds.
1023draeiboom: afsluitboom op de weg.
1025flus: zo even.
1027ridderlijcken troep: troep ruiters.
1028wat'er wanckt: welk onraad er is; hoe gaet de roep: wat weet men te vertellen?
1029den stammen: het object (de eed van trouw) is niet uitgedrukt.
1030Arons zoon: de priester.
1035met eenen zwier van gunst: met zwier en gratie.
1036dat: zodat.
1037de kroon spande: de bovenhand had.
1038doorgaens: overal (Ned. Wdb. III, 2964).
1043voort: dadelik; schel: luid klinkend.
1044van: door.
1045aen: tot aan.
1047rustigh: op vrijgevige wijze (Ned. Wdb. XIII, 1919).
1048in 't hondert: onder de menigte naar alle kanten (Ned. Wdb. VI, 911).
1051een zelve: eenzelfde.
1052sloot: besloot.
1054schrap: tot de strijd gereed (Ned. Wdb. XIV 995): vgl. vs. 1096.
1056voort: onmiddellik; gelijckerhant: gezamenlik (Ned. Wdb. IV, 1195).
1058voortoght: voorhoede; brullende standaerden van dieren: banieren met brullende dieren, nl. als veldtekenen van de verschillende stammen (zie vs. 1067, 1072 en Genesis 49).
1060braver: dapperder.
1061weelige: weelderige.
1065komt te dooven: doet verbleken.
1070flaeuwen: verslappen.
1073Salems: Jerusalems.
1078al van: alle door.
1080glimp: schijn.
1083rotsgalm: weerkaatst geluid tegen de rotsen.
1085waeck op: ontwaak; schut: weer af; Josefs: van het geslacht van Jozef.
1088gehengenis: beschikking; kus Godts roê: berust in de door God toegedachte straf.
1090Haalt de herinnering op aan Saul en het uitmoorden van zijn kinderen (dempen: doden; Ned. Wdb. III, 2398).
1095storm: dreigende aanval.
1096Kreten, Plethen: zie vs. 765 en 1141; schrap: gereed ten strijde: vgl. 1054; de knods raeckt licht op straet: het komt licht tot straatgevechten. De knods als het wapen van het graeu (vs. 1097).
1097mompelen: morren.
1099staen op: vertrouwen stellen in.
1100nootweer: verdediging tegen een aanval (Ned. Wdb. IX, 2107).
1103op stoel: op de troon.
1104is uit: is verdwenen; tusschenspreecken: bemiddeling.
1106Of over: of het moet winnen.
1107spartlen: tegenstreven.
1111ydel: vergeefse.
1112staetzucht: heerszucht; misverstant: onenigheid.
1114naer een dootquetsuur: na een dodelike wonde.
1115t'zamenrot: samenspant, zich verenigt; ergernis: verergering.
1117raet leven met: raadplegen.
1119staffiers: lijfwacht.
1121zworf: zwierf.
1124wrevligh: misdadig.
1126lantverdriet: droevige ramp van het land; al: te verbinden met Wat.
1128byster: ongunstig, gevaarlik (Ned. Wdb. II, 2645).
1129sluit: besluit.
1131dit hollend weêr: deze voortjagende storm (vgl. vs. 1128).
1134Wy sloten nodigh: wy besloten als noodzakelik.
1138welstant: welzijn.
1139gevordert: bevorderd.
1140voor te vlughten: weg te vluchten (vgl. voorvlughtigh); port: drijft, aanspoort.
1141Krethen en Plethen: vgl. vs. 765.
1142nederstadt: benedenstad; dwang: bedwang.
1144staen tegens: zijn bestand, houden stand tegen; getroost: bereid.
1145van: door.
1146gewelt: macht; stormen: bestorming.
1147suft: te zwak is.
1148Welk een ergernis zou het geven.
1149ten rove: als buit; wulpsche: losbandige, bandeloze.
1150steecken u naer 't oog: bedreigen uw leven.
1151-52wil haest verstroien: zal zich weldra verstrooien.
1153vroomen: rechtschapenen.
1154Accent op één.
1155zifte uit: verwijdere.
1156los: lichtzinnig (Ned. Wdb. VIII, 2969). Deze zin is te lezen als een verontwaardigde vraag.
1158in 't blancke harrenas: te verbinden met te gorden.
1159-60Gelijk eertijds voor Jericho geschiedde.
1162rouwe: verdriet.
1163betrouwt: vertrouwt er op, dat.
1165toegekeurt: toebedeeld.
1166rijxgloet: brand in de staat.
1167tusschenspreecken: vgl. vs. 1104.
1172maghtigh: in staat; uit te staen: te doorstaan.
1173of Godt ons troost gewaerdight: in de hoop dat God ons troost waardig zal keuren.
1174aenstaen: aandrang.
1176Door licht betrouwen: door te goed van vertrouwen te zijn; in ongunst viel: zijn genegenheid verbeurde.
1177wel gewogen: genegen (Ned. Wdb. IV, 2118).
1178Noch: toch; vermomt vertreckende: onder een voorwendsel vertrekkende.
1179bloetraên: zie vs. 884.
1180Daer af: waarvan, waardoor; te jammerlijck: zeer betreurenswaardig.
1181Als het recht zijn vrije loop had, dan moesten die raadgevers daarvoor eerst boeten.
1183bewust van 't hofgeheimenis: op de hoogte van de geheimen van het hof.
1185maer gaende slimme gangen: maar nu hij verkeerde wegen gaat.
1186in zijnen strick: in de door hem zelf gespannen strik.
1188Ruimt: verlaat.
1189dus: zo.
1192den vader: mij als vader.
1193leggen: liggen.
1194Terwijl het nog onzeker zou zijn of mij het smeken baten zou.
1195te: zeer.
1196By (door) zich veroordeelt: zich zelf bewust van hun schuld.
1197de voorzaet: de vader (David); leght op zijne luimen: op de loer ligt.