[p. 84]
Het vyfde bedryf.
ABSOLON. ACHITOFEL.
Absolon:
Zoo wort Jerusalem gewonnen zonder slagh:1441
Achitofel:
En niet door laegen, maer by schoonen lichten dagh.1442
Absolon:
Deze avontzon van 't hof gaet snel in 't oosten onder:1443
Achitofel:
En tegens haer natuur. wie zagh oit grooter wonder!1444
Absolon:
1445
Het is geraên dat zy de reedtste haven kies'.1445
Achitofel:
Nu haer in 't zogh gevolght. ons dient geen tijtverlies.1446
Absolon:
Hy is gewapent, en gevaerlijck aen te rannen.1447
Achitofel:
Wat 's Davids lijfwacht? slechts een hantvol bloode mannen.1448
Absolon:
Acht Davids helden niet zoo bloode, en zonder moedt:
Achitofel:
1450
Die zinckt, en geeft u 't velt ten beste, indien gy spoet.1450
Absolon:
Men waeg' geen' voortogt. laet ons 't gros van 't leger wachten.1451
Achitofel:
Men gunze tijt noch rust: men laetze niet vernachten.1452
Absolon:
Men stell' dit wijslijck uit, en volghze niet te dra.
Achitofel:
Een rijpe krijghskans wint by uitstel niet dan scha.1454
[p. 85]
Absolon:
1455
Met noot en wanhoope is het zorgelijck te vechten:1455
Achitofel:
En zonder vechten is 't oneffen niet te slechten.1456
Absolon:
Wy zijn d'oneffenheit te boven in dit rijck.
Achitofel:
Zoo David aenwast, staet zijn maght met u gelijck.1458
Absolon:
Daer hoeft noch tijt toe, om in krachten aen te groeien.1459
Achitofel:
1460
Zie toe uw telgh is teêr, en effen aen het bloeien.1460
Absolon:
De stammen stutten ons. wy zitten op den troon:
Achitofel:
Zoo vast niet, of de kans des vyants staet noch schoon.
Absolon:
Wie kans ziet ruimt zoo licht geen' rijxstoel, en zijn veste.1463
Achitofel:
Men gaet te rugge, en waeght een grooter sprong ten leste.1464
Absolon:
1465
Hij springe zoo hy kan. wy wonnen dit vooruit.1465
Achitofel:
Men schutt' zijn' loop, of wacht u voor den wederstuit.1466
Absolon:
Zoo stuit het op dien burgh, die koningklijcke muuren.1467
Achitofel:
Een leger om een stadt kan stadt en burgh verduuren.1468
Absolon:
Verduurt de hongersnoot zoo groot een leger niet.1469
[p. 86]
Achitofel:
1470
Wie spijst de stadt, die zich rontom besloten ziet?1470
Absolon:
Men hoeft veel duizenden om zoo een stadt te sluiten.
Achitofel:
Hy kan een leger voên op roven, en op ruiten.1472
Absolon:
Een rover houdt geen' stant, en wort van elck gehaet.
Achitofel:
Uw vader onderhiel op lantroof zich in staet.1474
Absolon:
1475
Al vlughtende, en liet zich gelijck een haes verjaegen.
Achitofel:
Zoo weet een kleine muis een' grooten leeuw te plaegen.
Absolon:
Gy zijt te driftigh: denck de nacht is voor de poort.1477
Achitofel:
Met mindre moeite wort aenwassend quaet gesmoort.1478
Absolon:
Men wachte ons voetvolck in: het komt vast aengetogen.1479
Achitofel:
1480
Eer dit genaeckt is ons de vogel al ontvlogen.
Absolon:
'K bedanckme zijne vlught. hy liet ons 't warme nest:1481
Achitofel:
Om elders uit te broên een schrickelijcker pest.1482
Absolon:
En waer toch? in een hol, en duistre moortspeloncken?
Achitofel:
Die broeden tigers uit. my dunckt ick hoorze roncken.1484
Absolon:
1485
Misgunze niet te nacht te rusten met gemack.
Achitofel:
Lang rusten geeft u kans, die schoon staet, eenen krack.1486
[p. 87]
Absolon:
'T zal eer dry dagen hun noch vroegh genoegh opdaegen.1487
Achitofel:
Zoo spant gy 't paert niet voor maer achter uwen wagen.
Absolon:
Zoo holt mijn wagen niet te snel met lijfs gevaer.1489
Achitofel:
1490
Wint vader tijt, zoo raeckt hy daetlijck weder klaer.
Achitofel:
noch sta ick om een zaeck beladen.1492
Absolon:
Laet hooren wat u dunckt.
Achitofel:
een schrickelijck getal1493
Hangt noch in twijfel aen wat kant het hellen zal,1494
1495
Waer hoop van winste, waer meer vrees is voor verliezen.
De weereltwijsheit raet de beste kans te kiezen.
Wie d'eene zijde kiest, staet d'andere in het licht.1497
Dat weiflen houdt de schael des staets in wederwight.1498
Hier grenst het bloet te na. al twisten zoon en vader,1499
1500
Zy smilten licht in een, verzoenen zich te gader:1500
Dan staet hun aenhang blanck: dies is 't geraên in 't kort1501
Iet aen te rechten, dat gy onverzoenbaer wort1502
By vader, die u mint, ten minste in schijn voor d'oogen.1503
Zoo staet uw zetel vast, door aenwas van vermogen.1504
1505
Indien gy zulck een daet groothartigh durft bestaen,1505
Al 't weiflend volck zal, als een weeghschael, overslaen.1506
Absolon:
Wat voor een daet hebt gy by uwen raet besloten?1507
[p. 88]
Achitofel:
Beslaep in 't openbaer uw vaders bedtgenooten,
Op 't hooge dack van 't hof. schuif op de tentgordijn,1509
1510
Dat vry de morgenzon den bruidegom beschijn'.
Hy liet zijn vrouwen tot een blijck van heerschappye.
Verdoof dien naglans. sterck zoo Nathans profecye,1512
Daer hy dien schuldigen aen moort en overspel
Rechtvaerdigh mede dreighde, uit kracht van Godts bevel.
1515
En of men 't lastren wil, gelijck verbode spijze1515
Te smaecken met de tong: dit 's d'Asiaensche wijze.1516
Wie 's voorzaets vrouwen daer in d'armen neemen derf,1517
Die spant de kroon in 't rijck, gewettight tot dit erf.1518
Al 't volck zal roepen: noit zal Davids hart dien laster1519
1520
Quijt schelden zulck een' zoon. de vader zat noit vaster.1520
Absolon:
Zoo stelt men 't volck gerust. dat's onverzoenbre stof.
Laet tenten spannen, op het gulden dack van 't hof,
En koninglijck bancket opdisschen. zegh mevrouwen,1523
't Gelieve haer te nacht den koning t'onderhouwen,1524
1525
Gelijck de voorzaet, met een hart van min doorstraelt,1525
In haeren schoot, vol weelde en wellust, wert onthaelt.1526
Men wellekome ons hier, en zonder lang beraeden.
Daer keeren Levys zoons, met heilighdom geladen.1528
d'Aertspriesters volgen. hoe waeit ons die wint in 't zeil!1529
AERTSPRIESTERS. ABSOLON.
Aertspriesters:
1530
Geluck zy Absolon. wy wenschen spoet en heil1530
Den nieuwen koning, met de nieuwe heerschappye.
Dat die den stammen tot geluck en heil gedye.
Absolon:
Eerwaertste vaders, hoe? en keert gy wederom?
Verstaeckt gy vader van Godts troost, het heilighdom?1534
Aertspriesters:
1535
Gy zoons van Levi, draeght de Godtskist in de hutte.
[p. 89]
De tegenwoordigheit des oppersten beschutte
De spruit van Jesse, en 't rijck, en hanthaef 's hemels zaeck.1537
De pais bezitte 't hof. had Thamars tusschenspraeck1538
't Geschil gemiddelt, och, wy klaegen 't Godt met zuchten,1539
1540
De vader hoefde voor den zoone niet te vlughten.
Men had de bondtkist op 's olijfsberghs kruin gezet.1541
Wy vraeghden Godt om raedt, ons aenschijn in 't gebedt
Gekeert ten oosten, om te zien wat glans, wat klaerheit
Uit Arons borstgesteent, waerinne Licht en Waerheit1544
1545
Met kunst gesneden staen, zich openbaeren zou:
Maer niets verscheen ons, dies uw vader liever wou
Dat wy en 't heilighdom weêr stêwaert zouden keeren,
En vreedzaem daer den zoon, des vaders nazaet, eeren.
Nu d'opperste gehengt dat d'een den andren wijck',1549
1550
Verheugen wy ons noch: naerdien de kroon van 't rijck1550
Niet afdwaelt van het bloet, maer van den outstgeboren1551
Bemaghtight wort, gelijck een lot hem toebeschoren.1552
Wy zijn beraden ons te houden aen de kroon,1553
t'Aenbidden dien wy zien gewettight op den troon.
1555
Wy eerden vader, toen hy 't roer hiel van Godts staeten:
Nu dees de hulck des rijx, de hooftstadt, heeft verlaeten,1556
Ontslaet ons zijn vertreck van onzen hoogen eedt.
Wy eeren die den stoel in vaders stê bekleet,1558
Betrouwen dat de zoon, niet minder dan de vader,1559
1560
Den godtsdienst eeren zal.
Absolon:
nu Arons zoons, treet nader.
Treet nader Abjathar, en Sadock. neemt ons hant1561
Tot een verzekeringe en heiligh onderpant
Van ons genade, die het wetboeck zal hanthaven,1563
Niet min dan vader. helpt ons door uwe offergaven
1565
By Godt verzoenen in uwe aendacht, en 't gebedt.1565
Volhart, gelijck gy plaght, in yver voor de wet.
Wy willen tienden noch uw hantvest niet verminderen.1567
[p. 90]
Besneên noch onbesneên zal uwen dienst behinderen.1568
De godtsdienst ga, gelijck voorheene, in vollen zwang.1569
1570
't Ontvouwen van de wet, het offer, koorgezang,1570
De hooghtijt drymael 's jaers, de vreught der nieuwe maenen,1571
De godtsdraght, het gejuich van volck en onderdaenen,1572
Op klinckende bazuin, schalmey, en harp, en fluit,1573
Verduure mijn gebiet, alle eeuwen in en uit.1574
1575
Gaet heene, en onderstut mijn' stoel met uw gebeden.1575
Ter goeder uure komt hier Chusaï aengetreden.1576
CHUSAÏ. ABSOLON. ACHITOFEL.
Chusaï:
Geluck den koning, van zijn vaders raet en vrient.
Absolon:
Zijt gy dat, Chusaï?
Chusaï:
'k heb vader trouw gedient,
Terwijl 't geluck hem diende, en nu hy, out van jaeren,
1580
Onmaghtigh wort, en u den rijxstoel laet bewaeren,1580
Nam ick mijn afscheit. hy ontsloeghme van dien eedt.
Nu komen wy u t'huis, tot 's konings dienst gereet.1582
Belieft het u, gy mooghtme, als vader eer, gebruicken,1583
Ter eere van uw kroon. men ziet uw jeught opluicken,1584
1585
Gelijck een schoone bloem, wanneer de nacht verdwijnt,
De zon de hoven met een' verschen glans beschijnt.1586
Absolon:
Gy komt hier juist te pas, tot onzen dienst genegen.
Men roepe Achitofel. het lust ons t'overweegen
Uw beide raeden, waer men 't eerste heil in stell'.
1590
Laet hooren, Chusaï, gy mede, Achitofel,
Zoo lang, als hofraên, in heer vaders dienst gehouden.
Wy luisteren naer u, als naer ons staetvertrouden.1592
Achitofel:
Men vraeght ons of men tijt den vyant geven zal,1593
[p. 91]
Of best hem snel vervolge, op bergh, in heide, en dal.
1595
Wat my belangt, ick wensch dat wy hem op de hielen,1595
Met twalefduizent man, al helden, overvielen,
En liever dezen nacht, daer hy ontharrenast,
Vermoeit, zich legert, en half slapend wert verrast.
Al 't volck geraeckt aen 't vliên, zou zijne stem verheffen,
1600
Ick zelf den koning, bloot van hulp en lijfwacht, treffen.1600
Dan bleef het overschot een lichaem zonder hooft.
Zoo broght men 't in uw' eedt, aen uwe kroon verlooft.1602
Absolon:
Die rede schijnt bekleet met schijn van rijpe reden.
Behaegtze Chusaï, hy helpze mê bekleeden.1604
Chusaï:
1605
Ick stemme in dezen raet niet met Achitofel.1605
De jonge koning kent den ouden al te wel,
Een' krijghsman in den aert, ten oorelogh geschapen,1607
Gelijck zijn helden, al gekloncken in hun wapen,1608
Elck vreeslijck, als een beer, die 't nest geplondert vint,
1610
Met huilen 't wilde woudt doorgalmt, van toorne ontzint.1610
Uw vader duickt misschien in holen en speloncken.
Vernam hy onraet, strax zou hem de moedt ontvoncken.1612
Al kromp het leeuwenhart des stoutsten, als een haes:
Uw vader noch zijn moedt bezwijckt voor geen geraes.
1615
Maer wiltge uw vyanden met eere en lof beschaemen,
Ruck al uw maght van Dan tot Berseba te zamen,1616
Ontelbaer, als het zant, aen 't gulle strant van 't meir.1617
Voer zelf den middeltoght, in 't midden van uw heir.1618
Gy zult hen, als de dauw de beemden, overdecken.
1620
Niet een van 's vyants maght zal 't mogen navertrecken:1620
En vlught hy in een stadt: men brijzelze tot niet,1621
Dat niet een steen van huis en muuren overschiet'.
[p. 92]
SIMEÏ. ABSOLON.
Simeï:
Godt zegene Absolon, het hooft der heerschappye,
Uitvoerder van Godts wraecke, en Nathans profecye.1628
Absolon:
Godt zeegne Simeï, voor zulck een' avontgroet.
1630
O Benjaminner, eer van koning Sauls bloet,1629-30
En zoon van Gera, zaeght gy vader niet ontsluipen?
Simeï:
'K zagh van een' heuvel hoe Godts vyant aen quam druipen1632
Naer ons Bahurim, met zijn' staert, en luttel moedts.1633
Het hooft hing overdeckt. hy schreide, ging baervoets.1634
1635
Ick vloeckte hem, en al dien aenhang, smeet van boven
Uw' vyant en zijn' stoet met steenen, datze stoven,
En riep van verre den rijxballing toe in 't dal:
Heruit, gy bloethont, schalck, gy zoon van Belial.1638
Nu druipt u Sauls bloet op 't hooft, ô godtverbannen,1639
1640
Die zoo verwaten Godts gezalfden aen dorst rannen,1640
Den staf ontweldigen, hem vliegen in zijn kroon.1641
Godt zet nu Absolon met recht op uwen troon,
En gy voorvlughtigh berght, ter nauwer noot, het leven.1643
Absolon:
Hoe liep dit vloecken af?
Simeï:
Abisaï, gedreven
1645
Van gramschap, vraegde of oock zijn' heer te lijden stont1645
Dit grouzaem lasteren en bassen van een' hont.1646
Hy vloogh ten bergh op, om het lasterstuck te wreecken.1647
De balling keerde 't, hiet het slagzwaert op te steecken,1648
En sprack: hou stil, verdraegh van Simeï dien smaet.
1650
'K verdraegh dat zelf mijn zoon naer vaders leven staet.1650
De hooghste, om ons gedult door tegenspoet te recken,1651
Staet hem dit vloecken toe. het kan ten zegen strecken,
[p. 93]
Als hy ons, na die wolck des drux, zijn aenschijn toont,1653
En in Jerusalem met zijn genade kroont.
Absolon:
1655
Hoe ging het voort?1655
Simeï:
Hy ruckte voort voorby mijn oogen,
En quam, begruist van stof, Bahurim ingetogen,1656
Nootdruftigh, en vermoeit, in zulck een' droeven schijn,1657
Dat zoo hem Seba niet op wegh, met weite, en wijn,1658
Rozijn, en vygen had bezorght, zy moghten sticken.1659
1660
Toen sloegenze zich neêr, en mosten 't hart verquicken.1660
Absolon:
Neem u verblijf te nacht by ons. trê binnen 't hof.
't Gaet wel: de vyanden verstuiven, als het stof
Voor eenen dwarrelwint. zoo wort de kroon gesloten1663
Op 't hooft van Absolon. mijn vaders bedtgenooten
1665
En Thamar komen hier, bedruckt, en root beschreit.
THAMAR. BEDGENOOTEN. ABSOLON.
Thamar:
Geluck, heer broeder.
Bedtgenooten:
Godt verleene uw majesteit
Zijn' zegen, om den volcke een' wegh tot rust te baenen.
Absolon:
Wat wilt gy d'avontzon verdrincken in uw traenen,
Doorluchte schoonheên? haelt men zoo den koning in?
1670
Gy zijt elck dubbel waert, gelijck een koningin,
Den zegenaer des rijx in uwen schoot t'ontfangen.
Juight al de stadt ons toe met blyschap en verlangen:
Vooral verwachtten wy van u dees welkomst niet.1673
Wy komen elck tot heil, en niemant tot verdriet,
1675
Het vrouwentimmer minst. kunt gy 't ons toebetrouwen,1675
De zon van Absolon geeft eerst de schoone vrouwen
Haer deught, en warmte, en glans ten beste, niemant eer.1677
Doch wie verschoont u niet? een vrouwenhart is teêr
[p. 94]
In schichtigh overslaen, en langzaem in 't gewennen.1679
1680
Dat zal wel vallen, komt gy maer den zoon te kennen,1680
Gelijck den vader. zy verliest niet aen haer vreught,
Die traegen ouderdom aen eene wackre jeught
Verwisselt. helpt ons dan ten hove triomfeeren.1681-83
Wy zullen in een tent te zamen bancketeeren.
Bedtgenooten:
1685
Genadighste, wat 's dit? uw raet Achitofel
Heeft ons genoot, uit kracht van 't koningklijck bevel,
Om op het hooge dack den koning t'onderhouwen,1687
Laet tenten spannen, laet tien ledekanten bouwen,
Tapijten hangen, stelt bancket en tafel toe.1689
1690
De koning belg' zich niet, maer neeme het in 't goê,1690
Datwe opspraeck schuwen, en onze eerbaerheit bewaeren,1691
Ten dienst van vader, schoon hem in zijne oude jaeren
Dees droeve ballingschap, dit ongeluckigh lot,
Schijnt toegevallen, by gehengenis van Godt.1694
1695
Op dat betrouwen zijn wy hier in 't hof gebleven.1695
Verschoon onnozelen, weerlozen, wien het leven1696
Onwaerder is dan eer, het edelste juweel1697
Van koningsvrouwen. laet dit ergerlijck tooneel
Niet opgaen in 't gezicht van alle de gemeente,1699
1700
Dat vader smerten zoude in 't mergeloos gebeente,1700
En voedtsel geven tot eene onverzoenbaerheit;
Daer anders kroongeschil kan werden bygeleit,1702
Den zoon, gewettight van den vader, 't rijck regeeren.1703
Wy willen midlerwijl u gaerne, als koning, eeren.
Absolon:
1705
Noit koning was gewoon van minderen een wet
t'Ontfangen, en noch minst aen tafel, en in 't bedt.1706
Wie op den troon zit, voeght het wetten voor te schrijven.
Genoeght aen onzen wil. was 't vaders wil te blijven,1708
Wy hadden hem den burgh van harte toegestaen,
1710
Behoudens dat het rijck den erfzoon onderdaen1710
[p. 95]
De kroon en scepter quam hooghtijdigh op te draegen,1711
Om vaders schouders en zijn halspack t'onderschraegen,1712
In zijnen ouden dagh, naerdien zoo zwaer een last
Een' jongen beter dan een' afgeleefden past.
1715
Nu vader evenwel beliefde heen te reizen,
Oock, zonder onze komst te wachten, dees palaisen
Te ruimen, u in 't hof te laeten, is het reên1717
Dat gy u onderworpt. dit 's recht: dus rekent geen1718
Bezit van have en goet en ziel en lichaem eigen:1719
1720
Gy moet u dezen nacht naer ons believen neigen.
Bedtgenooten:
Princes, beschut onze eer, uw vaders eer met een.
Och, dit 's de jonge leeu, die in den droom verscheen.
Wy zullen dit verblijf in eeuwigheit betreuren.1723
Thamar:
Heer broeder, magh my noch gena by u gebeuren,1724
1725
Zoo gun uw zuster, uw slavin, noch eens gehoor.
Uw trouw te mywaert is gebleken na en voor.
Gy weet hoe Ammon veinsde, en om 't bezoeck van Thamer
Op 't kranckbed scheen belust, haer troonde in zijne kamer,
En overweldighde, en schoffeerde, en in dien staet1729
1730
Ter kamer uitstiet, met afgrijsselijcken haet,
Waerover uwe wraeck, hoe langer hoe ontruster,1731
Den schender laegen leght, uit liefde tot uw zuster,1732
Tot dat men endelijck hem grijpt, en achterhaelt,
En zulck een lasterstuck rechtvaerdigh zet betaelt;1734
1735
Oock zonder u t'ontzien vijf jaeren lang te zwerven,1735
En vaders aengezicht in ballingschap te derven.
Hoe ick om zulck een trouw verbonden blijf aen u,
Dat tuight mijn hart, en zal het eeuwigh tuigen. nu
Verzoeck, nu smeeck ick noch: hebt gy me uit mededoogen
1740
Gewroken, afgewischt mijne uitgekretene oogen,1740
Wy zogen eene borst: een moeder heeft met smert1741
Ons beide, eer zy gelagh, gedraegen onder 't hart.1742
Gy hoort hoe Ammon om zijn bloetschant wort gelastert.1743
Zie voor u datge niet van Godt en eer verbastert,1744
[p. 96]
1745
Als eertijts Cham vervloeckt, uw vaders zegen derft,1745
Als Ruben, u van 't recht der eerstgeboorte onterft.1746
De wet dreight gruwelijck die vaders schaemte ontblooten.
Ontwy geen vaders bedt, noch konings bedtgenooten.
Besmet door bloetschant niet den intrê van uw hof
1750
En rijck uit wreveltheit. bestel geen lasterstof.1750
Jerusalem ontbreeckt geen bloem van schoone maeghden,
Zoo schoon opluickende, als oit konings oogh behaeghden,1752
En geene uit duizenden, bekoorlijck als de zon,
Ontwaerdight zich de min van koning Absolon,1754
1755
In 't opgaen van zijn jeught, zoo schoon, dat joffrenoogen
Hem zonder minnegloet niet eens bespieglen mogen.1756
Magh zuster dit op u verwerven, maghze u raên,1757
Dees weldaet zal haer diep in 't hart geschreven staen,
By d'andre deughden van uw trouw voorheen genoten.1759
1760
O spruit van Jesse, die de schoonste van u loten,
Uw dochter Thamar noemde uit liefde naer mijn' naem,
Verschoon dees schreienden, onschuldigen. beschaem
Geensins uw zuster, in den opgang van haer daegen,
Gelijck een morgenroos getreên, en neêrgeslagen.
Absolon:
1765
Gy zijt ons zuster, lief en waert, gelijck voorheen.
Gy weet wat Absolon al smaets heeft doorgestreên1766
By vader, om uw' rouw te troosten, u te redden;1767
Dies wacht u ons gedult te tergen. ziet de bedden
Daer boven al gespreit, de tenten, met den leeuw
1770
Van Juda geborduurt, ons nooden. dit geschreeuw,
Dit huilen vordert niet. geen kermen kan dit keeren.1771
't Gelieve haer te nacht met ons te bancketteeren.
Dit is niet reuckeloos besloten, maer met raet.1773
Het dient tot aenwas, en ten steun van 's konings staet.
1775
Dat blijft den mannen, niet de vrouwen, aenbevolen.1775
't Is d'Oosterlingsche wijs. komt Absolon te doolen,1776
Zoo doolt gansch Asien, dat draeght de kroon op dien1777
[p. 97]
Zy 's voorzaets bedtgenoote op 't hof omhelzen zien,
Een blijck van wettigheit, en overoude zeden.1779
Thamar:
1780
't Besneden stamhuis volght geen wet van onbesneden,1780
Maer Moses wet, zoo schuw van alle afgodery,1781
En haer gedichtslen, en misbruicken. komen wy1782
Ons naer het Heidendom en 's Brachmans wet te regelen,1783
Zoo hoeft men 't wetboeck met geen offerbloet te zegelen.1784
Absolon:
1785
Staetkundigheit let niet zoo scherp op wet, of boeck.1785
Oock kent de noot geen wet: of vader was niet kloeck1786
Toen hy het toonbroot at, door hongersnoet verlegen,1787
Uit 's priesters eige hant, al street de wet hier tegen.
De schoonvaêr Saul dorst den schoonzoon scheiden van
1790
Zijn dochter Michol, schonckze aen eenen andren man,
Hoewel natuur verbiedt het huwelijck te breecken.1789-91
Thamar:
Van koning Saul kan men luttel stichting spreecken.1792
Absolon:
Noch was 't een koningh, Godts gezalfde, een groot profeet.1793
Thamar:
Van Godt verstooten, en verbannen: en gy weet1794
1795
Waer wederspannigheit hem toe vervoerde in 't leste,
Als hy verwaten, tot den appel van 't geveste,
In zijnen degen viel, mistroostigh en verwoet
De ziel ter wonde uitgoot, in eenen plas van bloet.1795-98
Absolon:
Magh voorbeelt gelden, zoo verlichtme, en trê wat nader.1799
Thamar:
1800
Op welk een wijze?
Absolon:
ontvou hoe schoon een voorbeelt vader
Den zoon gaf, en noch scherp tien jaeren eerst geleên;1801
[p. 98]
Toen Bersabe hem in haer badt veel schooner scheen
Dan een albaste beelt, de lust het hart bekoorde,
Dat hy die schoone schon, dien helt, haer' man, vermoorde,1804
1805
De rijcke herder stout den armen 't eenigh lam1805
Uit zijnen schoot ruckte, om de geile opgaende vlam
Te blusschen. zegh ons nu, of zwijgh van vrouweschennis.
Dat hy nu voor Godts kiste eens dansse, en van de kennis
Der wet op zijne harp ons zinge een heiligh dicht.1808-09
Thamar:
1810
Gelijck u vaders val ontstichten quam, zoo sticht
Zijn boete u wederom. wie kan die smet verschoonen!
Absolon:
Dat voorbeelt wettight ons hem weder dus te kroonen.1812
Hy liet ons deze tien, tien tacken tot een kroon.
De bruiloftstafel noot tien bruiden, alle schoon
1815
En evenwaerdigh in te haelen, en te minnen.
Schept moedt, wy kroonen u te nacht tot koninginnen.
Bedtgenooten:
Och, Thamar, bergh ons toch voor schipbreuck van onze eer.1817
Thamar:
Ick vergh de majesteit des konings nu niet meer,1818
En kan uw jammer niet aenschouwen met mijne oogen.
1820
Godt trooste u: ick vertreck.
Bedtgenooten:
is dit u mededoogen?
Dat hadge vader in zijn afscheit niet belooft.1821
Naerdien wy, weerloos dan van alle hulp berooft,
Niet maghtigh zijn gewelt te schutten, of te keeren,1823
Zoo laet ons toe dat wy ter aerde ons noch verneêren,
1825
U smeecken voor het lest, van angst en noot geprest.1825
Is niets den koning aengenaemer
Dan 't licht van 's levens dageraet,1827
Opluickende in uw zuster Thamer,1828
Daer alle schoonheit doof by staet:1829
1830
Zaeght gy haer noode in schenders kluiven,1830
[p. 99]
En kermen in een' arentsklaeuw,
Verschoon dan bloode en simple duiven,1832
Alree van wederstreven flaeuw.1833
Zoo groeie uwe erfgenaeme in weelden,
1835
En schoonheit, en bevalligheit,
Om eens wat lust zich kan verbeelden,1836
In een verliefde majesteit,
Te queecken, zoonen voort te planten,1838
Daer Absolon in wort gekent.1839
1840
Verschoon toch vaders bedtverwanten,1840
Die, eenmael lasterlijck geschent,1841
Niets staet te wachten dan verstooten
Van vader, om dien hoon en smaet,1843
Te treuren, eeuwigh opgesloten,
1845
Gy hem herstelde in staet.1845
Och, of de koning zich beraede!
Wy stellen ons tot uw genade.1847
Absolon:
Men blaest de hofbazuin. nu volght de majesteit.
De dacktent noot ons. u wort geen genade ontzeit.1849
AERTSPRIESTERS. ACHITOFEL.
Aertspriesters:
1850
Geheimraet van het hof, wat drift verruckt uw zinnen?1850
[p. 100]
1860
Den rijxstoel, daer hy zat,1860
Verraên door loze laegen,1861
Den zoon in top gevoert,1862
Het vaderlant beroert,
Dit burgervier ontsteecken.1864
1865
Men ziet de vlam uitbreecken.
Zy slaet van dack in dack.
Mijn aenzien krijght een' krack.
Mijn raetslagh is verloren.1868
De krijghsraet heeft geene ooren.1869
1870
Wat Chusaï besluit,
Dat draeft terstont vooruit.1871
Ick riedt den zoon den vader aen te rannen,1872
Met puick van strijtbre mannen,
Eer hy, van vlughten nu vermoeit,
1875
Zijn kracht herwint, en weder groeit.
De hofraet roept: het is te vroegh.
Men ruck' by een de gansche maght,
En sla hem dan met volle kracht.
Dus wint de vyant tijdts genoegh,
1880
Bereit te nacht zich eene baen,
En, vlughtende over ons Jordaen,
Wint ruiteren en knechten.1882
Men zet zich schrap te vechten.
Daer wint hy weder 't out gezagh
1885
Alleen met eenen slagh,
En Absolon aen 't vlieden,
Onmaghtigh weêr te bieden,1887
Verstuift, gelijck een roock.
Waer ben ick? wat gespoock1889
1890
Verschricktme? 'k wil naer Gilo trecken
Mijn vaders erfstadt maghme decken,1891
Of ick verkieze op 't slot1892
Den kortsten wegh, bevrijt voor spot.
Aertspriesters:
Hy ga den kortsten wegh, een strop om hals en strot,
1895
Gelijck het billijck past een' bloetraet, rijxverraeder,1895
[p. 101]
Een' stoockebrant, die zoon durf kanten tegens vader,1896
De rijxkroon tegens 't rijck. geheel Jerusalem
Verwachte eerlang den post, en een blijde stem,1898
Hoe 't wederspannigh hooft, geslagen na dit wrocken,
1900
In 't bosch van Efraim, by zijne blonde locken,
Bleef hangen onder 't vliên, en, gaepende van dorst,
Den dootsteeck voelde in 't harte, en zijn verwate borst.1902
Zoo koom' de koning in de stadt te triomfeeren.
Zoo treff' Godts vloeck den zoon, die d'ouders durf onteeren.1904
EINDE.
1441wort: werd.
1442laegen: hinderlagen.
1443Spotternij, omdat David naar het Oosten gevlucht was.
1444tegens haer natuur: omdat de zon in 't Westen daalt.
1445reedtste: dichtst bij zijnde.
1446in 't zogh (scheepsterm): op de voet.
1447aen te rannen: om aan te vallen.
1448bloode: laffe.
1450Die: nl. die moed; geeft u 't velt ten beste: laat het terrein voor u vrij; spoet: u haast.
1451Laten wij niet te vlug vooruit trekken, maar wachten tot het leger voltallig is.
1452vernachten: de nacht (ongestoord) doorbrengén.
1454niet dan: niets dan, slechts.
1455zorgelijck: gevaarlik.
1456't oneffen te slechten: de moeielikheden uit de weg te ruimen.
1458aenwast: zijn krijgsmacht vergroot.
1459Daar zal tijd voor nodig zijn.
1460uw te'gh is teer: uw gezag is nog zwak; effen: pas
1463ruimt: verlaat.
1464en waeght: om daarna te wagen.
1465wy wonnen dit vooruit: wij hebben deze voorsprong gekregen.
1466schutt': houde tegen; wederstuit: reactie.
1467Zoo stuit het: dan stuit de aanval af.
1468kan verduuren: kan (het als belegeraars) langer volhouden dan.
1469Maar de hongersnood houdt het nòg langer vol, d.w.z. tegen de hongersnood zal een zo groot leger niet bestand blijken.
1470besloten: in gesloten (vgl. sluiten in vs. 1461.
1472ruiten: plunderen (Ned. Wdb. XIII, 1782).
1474Uw vader hield zich in leven door in het land te roven (bij de achtervolging door Saul).
1477driftigh: voortvarend, ongeduldig.
1478Als het kwaad nog aan het groeien is, wordt het met minder moeite onderdrukt.
1479wachte in: wachte af; vast aengetogen: reeds opgetrokken.
1481'K bedanckme zijne vlught: ik ben verheugd over zijn vlucht (Ned. Wdb. II, 1124).
1482pest: ramp.
1484roncken: klanknabootsend woord voor allerlei diergeluiden.
1486geeft u kans een krack: vernietigt uw kans.