[p. 308]
En treft ons met dien zwaeren slagh
In bloeimaent. d'allerblijste dagh4
5
Van 't jaer, gerezen voor alle oogen,
Wort met dees wolk des doots betogen,6
En kleet den kerkelijken staet,
Met recht bedroeft, in 't rougewaet.
De Faem verheft zich uit de vesten
10
Der stadt, van 't oosten tot in 't westen,
Zoo wijdt d'aeloude sleutelmaght11
Zich onbepaelt zette in haer kracht.12
De hant van zulk een' hooghbegaefde,
Die 't kruisdom in den noot hanthaefde,
15
Ten schrik van 't brullend Turkendom,
Is koudt. de wijze mont leght stom,16
Waer door d'onfaelbre Geest op d'aerde17
Zich in oraklen openbaerde.
Sint Markus zeeleeu, trots beschut19
20
Uit Englenburgh, ontbeert een stut20
Bezwijken, smilten in hun traenen,
t'Ontijdigh van 't gewijde hooft
Der kerke en zijne hulp berooft.
25
Terwijl het heir der Ottomannen,25
Met Rus en Tarter aengespannen,26
Op d'onbewaekte kruisgrens stroopt,27
Baldaedigh brant en moort, en hoopt28
Uit Christenlantsche staetkrakkeelen29
30
Een' onwaerdeerbren roof te deelen.30
De Maetschappy van Jesus zucht.
Dees mist hem, door wiens gunst zy lucht,
En adem schepte, in rijk Venedigh;
Toen zy herstelt, gerust en vredigh,
35
Haer erf bezat, na lang gedult.31-35
En smaet, geleden zonder schult.
Christine, op Vatikaen herboren,37
Heeft haren Vader zelf verloren,
[p. 309]
Die zulk een koningklijke ziel
40
Beminde, en voor zijn dochter hiel;40
Dewijlze 't heilzaem licht der waerheit
Zagh opgaen, in zijn volle klaerheit,
En koos, met rijxverlies en scha,43
De kroon van 's hemels heilgena.
45
De vader volghde Godts verkoornen,45
Op Christus spoor, gekroont met doornen
Van smaet, gevlochten met geen vuist47
Van Heidenen, al t'onbesuist,48
Maer met de hant der onbeschaemden,
50
Wien zulke lastren minst betaemden.49-50
Zoo stont d'onnoosle heilant bloot,51
Getreên van zijnen dischgenoot.52
Nu rust de martlaer, mat van quijnen,53
En worstelen, en bittre pijnen,
55
Geduldigh, zonder klaght en schrik,
Geleden tot den jongsten snik.
Zijn voorbeelt leert de stormen doorstaen.57
De kroon volght na: de strijt moet voorgaen.
J.v. VONDEL.
t'Amsterdam, voor de weduwe van Abraham de Wees, op den Middeldam in 't Nieuwe Testament. 1667.
*Van 1667. - Volgens de tekst van de afzonderlike uitgave in plano (Unger no. 695). Het motto, ontleend aan Aeneïs VI, 846, betekent: ‘Hij herstelde de zaken door zijn (beleidvol) dralen.’ Vgl. voor de toepassing deel 5, blz. 847 en voor vrijwel hetzelfde motto deel 8, blz. 576, met toepassing op blz. 577.
Opschrift: Zie voor Alexander VII deel 5, blz. 845-47 en deel 8, blz. 576. Hij overleed 22 Mei 1667.
Opschrift: Zie voor Alexander VII deel 5, blz. 845-47 en deel 8, blz. 576. Hij overleed 22 Mei 1667.
2Alexander behoorde tot het geslacht Fabius.
4d'allerblijste dagh: Sacramentsdag?
6betogen: overdekt.
11sleutelmaght: pauselike macht zie deel 5, blz. 920).
12onbepaelt: onbeperkt; zette in haer kracht: krachtig deed gelden.
16leght stom: is verstomd.
17onfaelbre: onfeilbare.
19Sint Markus zeeleeu: Venetië.
20Englenburgh: Rome.
14-21Zie deel 8, blz. 578 en 581; kruisdom: Christenheid.
21Kandiaenen: bewoners van Kreta.
25Ottomannen: Turken.
26Tarter: algemene naam voor Oost-Europese stammen (Ned. Wdb. XVI, 979); aengespannen: in bondgenootschap.
27kruisgrens: de grens van de Christenrijken.
28Baldaedigh: misdadig.
29staetkrakkeelen: onderlinge twisten om de heerschappij.
30Een onschatbare buit te behalen.
31-35De Maetschappy van Jesus: de Jezuietenorde. Zie het gedicht: Voor Alexander VII, Hersteller van Jesus Societeit, in deel 8, blz. 576; erf: rechtmatig bezit; gedult: dulden.
37Christine: zie deel 5, blz. 817 en 917; herboren: als bekeerlinge.
40hiel voor: beschouwde als.
43rijxverlies: prijsgeving van haar koningsambt.
45Godts verkoornen: heiligen en martelaren.
47met geen vuist: niet met de vuist.
48al t'onbesuist: zeer ruw.
49-50maar door de hand van zijn onbeschaamde geloofsgenoten, aan wie deze wandaden het minst betaamden. Dit slaat op de onenigheid van de Paus met Lodewijk XIV, die hem grievend behandelde.
51onnoosle: onschuldige.
52Getreên van: vertrapt door; dischgenoot: Judas.
53mat van: afgemat door.
57doorstaan: met ongewoon accent op door.
