terug  begin  verder
[p. 555]

Sofokles Herkules in Trachin.*

Deianira:
 
Een spreekwoort is van outs elk in den mont gegeven,
 
Dat niemant 's menschen lot, voor 't ende van zijn leven,
 
Kan kennen, of het goet of quaet uitvallen zal:Vs. 2-3
 
Maer ik gevoel voor 't endt wat leedt, wat ongeval
5
My drukt, die binnen 't hof van Eneus, mijnen vader,4-5
 
In Pleuron woonende, meer druk dan al te gader6
 
De vrouwen lijden moet, ter oirzaek van mijne echt:6-7
 
Want Acheloüs, Godt des grooten lantstrooms, leght8
 
In dry gedaenten toe om zich met my te paeren,8-9
10
Dan stier, dan draek, dan mensch. uit knevelen en haeren10
 
Van 't stiershooft vloeien bron en beeken naer beneên.
 
Ik ongelukkige, gevrijt, en aengebeên
 
Van zulk een' vryer, wensche eer 's levens licht te derven,
 
Dan dat dees bruidegom mijn' maeghdom zou verwerven.
15
Ten lange leste komt, ter goeder uure en tijt,
 
Alkmeens en Jovis zoon, die dit gedroght bestrijt,16
 
En my hier van verlost: doch hoeze t'zaemen streden
 
Isme onbewust: die 't zagh zou dit met gront van reden18
 
Verhaelen konnen: want ik vreesde, dootsch van rou,19
[p. 556]
20
Dat mijne schoonheit my tot onheil strekken zou:
 
Doch Godt Jupijn, die al de strijden kan regeeren.21
 
Wist deze zwaericheit tot mijn geluk te keeren;
 
Indien men dit geluk magh noemen: want wat baet
 
Dat Herkules my trout, naerdien ik vroegh en laet24
25
Geduurigh schrik op schrik, van 's avonts tot den morgen,
 
Om hem moet uitstaen, noit ontlast van angst en zorgen.
 
De nachten brenge ik met bekommeringen door,
 
Die gaen en koomen op haer beurte, na als voor.
 
Wy teelden kinders, doch de vader zietze zelden:
30
Gelijk een akkerman, die vergelege velden
 
Bezit, en slechts bezoekt, wanneer men zaeit en oogst.
 
Dus leve ik met een' man, die zelden my vertroost,
 
En t'huis, en dan van huis, geduurigh, als een slave,33
 
Een' andren staet ten dienst; en keerende, als een brave34
35
Verwinner, uit den strijt, met eere doorgestaen,
 
Dat jaeghtme doorgaens meest een' angst en dootschrik aen:34-36
 
Want sedert Ifitus ter neder wert gesmeeten37
 
Hebbe ik in Trachin hier in ballingschap gezeten,
 
By eenen vreemden waert. waerheen hy sedert ging39
40
Weet niemant: en ik schroome in dees bekommering,39-40
 
Beducht wat tegenspoet den helt is wedervaeren;
 
Want 'k hoorde uit niemants mont bescheit, noch zekre maren,
 
Niet in een korte, maer in vijftien maenden tijt.
 
Geduurigh levende bekommert en in strijt,44
45
Schijnt my een donkre wolk recht boven 't hooft te hangen,
 
En 'k vreeze tijding van een droef geval t'ontfangen.
 
Hy schonkme in 't scheiden noch dit hantboek met zijn hant.47
 
Ik bid de goôn het strekk' my geen onzaligh pant.48
Leervrou:
 
O Deianier, mevrou, ik zie u om het scheien49
50
Van Herkles, uwen man, te bitter traenen schreien:
 
Doch kuntge toestaen dat een dienstmaeght, uw slavin,
[p. 557]
 
Haer hooghgebore vrou vermaene, vat mijn' zin.52
 
Wat baet de vruchtbaerheit en 't jaerlijx kinderteelen,
 
Dewijlge niemant zent, om, volgens uw beveelen,
55
Zijn' heer en vader op te zoeken, kloek en trou,53-55
 
Een last, die Hyllus, meer dan iemant, voegen zou;
 
Indien hy zorgh draeght voor zijn vaders heil en leven:57
 
En nu komt dees van pas ten drempel innestreven:58
 
Hieromme raede ik u ten beste in dezen staet,
60
Gebruik hem om uw' man te zoeken: volgh mijn' raet.
Deianira:
 
Mijn zoon, een dienstmaeght, uit onedele geboren,
 
Spreekt dikwijls heerlijk, en dat waerdigh is te hooren;62
 
Gelijk dees dienstmaeght nu, niet ydel met haer' mont,
 
Maer edelmoedigh, spreekt, en billijk, en gegront.63-64
Hyllus:
65
Wat zeghtze, moeder? zegh, indien ik dit magh weeten.
Deianira:
 
Zy zeght, 't is schande, dat gy, ledigh hier gezeten,
 
Niet gaet verneemen waer heer vader zich onthoudt.
Hyllus:
 
Ik weet het wel, indien 't vrou moeder my vertrout.68
Deianira:
 
Wel zoon, waer steekt hy, in wat oort, in wat landouwe?
Hyllus:
70
Hy stont, voorleden jaer, een Lydiaensche vrouwe70
 
Een lange wijl ten dienst.
Deianira:
 
een bô zal nu gewis
 
Ons melden wat hy hoort dat hem bejegent is.71-72
Hyllus:
 
Maer hoorde ik recht, hy heeft zich elders heen begeven.73
Deianira:
 
Waer zeggenze is hy nu, of doot, of noch in 't leven?
[p. 558]
Hyllus:
75
De stadt van Eurytus zeght hy den oorlogh aen,75
 
In 't vette Eubeesche lant, of zal het korts bestaen.76
Deianira:
 
Maer weetge wel, mijn zoon, wat hy voorheen vertelde
 
Van dees landouwe, en uit gewisse antwoorden spelde?77-78
Hyllus:
 
Wat's dit, vrou moeder? ik begrijp dees rede niet.
Deianira:
80
Dat hy daer sterven zal, of, al dit rijxgebiet
 
Bemaghtigende, heel gelukkigh zijne jaeren80-81
 
Volendigen. dewijl uw vader in gevaeren
 
En 's levens weeghschael hangt, zoudt gy niet heenegaen
 
Om uwen vader, als een noothulp, by te staen,
85
Nu ons behoudenis en heil hangt aen zijn leven?85-vlg.
 
Want sterft hy op dien toght, wij zullen t' zamen sneven,
 
Of boven staen, zoo hy behouden blijve in 't endt.86-87
Hyllus:
 
Ik ga, vrou moeder, en voorwaer wasme eer bekent
 
Deze antwoort van de goôn, 'k waer lang naer hem getogen.89
90
Nu wil 't gewoone lot van vader niet gedoogen90
 
Dat wy te veel bezorght, en al te schrikkigh zijn.
 
Dit weetende eischt de reên dat ikme nu verpijn92
 
Om naer te spooren hoe 't hiermede zy gelegen.
Deianira:
 
Ga heene, zoon: want nu gy kennis hebt gekregen
95
Is 't oirbaer datge u quijt, al scheelt het aen den tijt.95
REY VAN TRACHINISCHE VROUWEN.
I. Keer:
 
Ik roep de zon aen, voor wiens klaerheit96
 
De starrelichte nacht
 
Vertrekken moet met zijne naerheit,
 
En wort in slaep gebraght.96-99
[p. 559]
100
Ik roep de zon aen, datze ontvouwe
 
Waer zich Alkmenes zoon
 
Versteekt, in zeeklippe, of landouwe.102
 
O zon, die 't al ten toon
 
Kunt stellen, en ons openbaeren,103-104
105
Zegh op: waer is hy heengevaeren?
I. Tegenkeer:
 
Wy hooren Deianier verlangen
 
Naer heuren trouwen man,
 
Als 't galoos vogelkijn, bevangen108
 
Met rou, niet rusten kan.
110
Zy schreit bekommert, en, gedachtigh
 
Aen 't afzijn van dien heer,
 
Zit galoos in haer kamer klaghtigh,
 
En vreest. een vrou is teêr,113
 
Geduurigh angstigh, vol bezwaeren,
115
Voor onheil, en aenstaende maeren.
II. Keer:
 
Gelijk in zee de holle baeren,
 
Dan op dan ondergaen,
 
Als Zuid en Noort in strijt vergaêren,118
 
En ongeduurigh slaen:119
120
Zoo wort ook Herkules gesmeeten,
 
Gesolt door zwaericheên,120-21
 
Gelijk de woeste zee van Kreten.122
 
Maer altijt hanthaeft een,
 
Een godtheit, hem in doots gevaeren.
125
Dus overleeft de helt zijn jaeren.125
II. Tegenkeer:
 
Waerom ik u met reên beschuldigh,126
 
Luit dit onaengenaem,
 
't Verquikt u, hoortge dit geduldigh.127-28
[p. 560]
 
Bezwijk om roep noch faem.129
130
d'Alheerschende Jupijn schenkt gaven
 
Niet zonder arrebeit;130-31
 
De schade en blyschap voor de braven,132-vlg.
 
Gemengt door 't hoogh beleit.
 
Zoo wort het avontuur verheven
135
Als op een kloot, rondom gedreven.134-35
Toezang:
 
De starrelichte nacht vlieght heenen:136
 
Geluk en rijkdom houden stant137
 
Een oogenblik, en flux verdweenen.138
 
Dees erft, en lacht, die derft zijn pant.139
140
O koningin, zijt niet neêrslaghtigh,
 
Maer hoopt, en zijt dees les gedachtigh:141
 
Want wie Jupijn ten raetsman koos
 
Bleef noit in rampen hulpeloos.142-43
Deianier:
 
Gy staet, gelijk het blijkt, nu hier aen mijne zijde,
145
En hoort mijn droefheit, maer wat hartewee ik lijde144-45
 
Verstaet noch voeltge niet: dewijl de jeught krioelt,146
 
En, weidende in haer velt, geen vier van liefde voelt,
 
Noch regen nochte wint. zy slijt verheught heur jaeren;
 
Ontlast van zwaericheên, tot datze koom' te paeren,146-49
150
En, deelende in de zorgh van 't huwelijxgespan,150
 
Zich 's nachts bekommert met de kindren en den man.151
 
Dan vintze een voorbeelt aen haer eige zwaericheden,152
 
En voelt van hoe veel leedts ik daeghlijx wort bestreden.
[p. 561]
 
'k Bezuurde veel verdriets, een wijl voorheen gedult:154
155
Nu dreightme een grooter ramp, gelijkge hooren zult.
 
Toen koning Herkles lest ten oorlogh weêr ging streven,156
 
Liet hy een hantboek t'huis, van binnen dicht beschreven
 
Met eenigh erfberecht, het welk hy, onbezwaert158
 
Ten oorlogh trekkende, ons noit had geopenbaert:158-59
160
Want zijn gewoonte was te trekken met zijn knechten,160
 
Niet om te sterven, maer iet dappers uit te rechten.161
 
Nu trok hy heene, als een die veegh was, van zijn vrou,
 
En zey wat huwlijxgoet en erf ik deelen zou;163
 
Wat deel van vaders rijk de kinders zouden erven.164
165
Hy zette een tijt, dat hem was toegeleght te sterven,
 
Juist vijftien maenden na den optoght uit het lant:
 
Of hiel na dezen tijt zijn leven langer stant,
 
Dat hy in weelde dan zijn jaeren zou verbreeden.165-68
 
't Besluit der goden hadde Alcides dapperheden169
170
Dit perk gestelt; gelijk het Dodoneesche wout,170
 
Door duiven spreekende, den sterfdagh hem ontvout.171
 
De zekerheit van dees voorspellinge en haere orden172
 
Is juist voorhanden, en moet nu voltrokken worden.173
 
Vriendinnen, dit's de reên dat ik niet slaepen kan,
175
Uit dootschrik voor 't verlies van zulk een' braven man.175
Rey:
 
Schep moedt, een man brengt stof tot juichen en verblijding.176
 
De krans bekranst zijn hooft. hy brengt een blijde tijding.177
Bode:
 
O Deianier, mevrou, ik d'eerste bô van al,178
[p. 562]
 
Ontsla uw hart van rouwe, en schrik voor ongeval.
180
Noch leeft Alkmenes zoon. hy won den strijt alreede,
 
En brengt inlantschen goôn zijne eerstelingen mede.181
Deianier:
 
Wat zeghtge, ô oude man? wat tijding brengtge my?
Bode:
 
Dat uw grootdaedigh man hier daetlijck frisch en bly183
 
Zal wezen, met een maght van zegenrijke schaeren.
Deianier:
185
Uit wien verstontge dit? uit burgren, of barbaeren?185
Bode.
 
Ik hoorde het in 't velt uit Lichas, den herout,186
 
En spoede herwaert aen, op dat gy 't weeten zoudt,187
 
Om loon en teffens gunst by u, mevrou, te haelen.
Deianier:
 
Zoo Lichas welvaer', hy moet komen zonder draelen.189
Bode:
190
Dat valt bezwaerlijk, en mevrou begrijpt dit licht.
 
Al 't Melienzer volk belet hem zijnen plicht191
 
In 't spoeden herwaert aen. elk loopt den bode om d'ooren,
 
Om dees gewenschte maer vans lant 's triomf te hooren.193
 
Hy toeft onwilligh, opgehouden van de liên,
195
En nadert meer en meer. gy zult hem daetlijk zien.
Deianier:
 
Jupijn, bewooner van den Eta, noit geschoren,196
 
Gy laetme, al komtze spade, een blijde tijding hooren.
 
Nu zingt, ô vrouwen, die in 't hof of buiten staet.198
 
Dees maer verheught mijn hart, en geest, al komtze laet.
REY.
Keer:
200
Nu vrolijk binnen 't hof gezongen,
 
Om d'aenkomst van den bruidegom.201
[p. 563]
 
Laet mannen mede hunne tongen202
 
Hieronder mengelen alom.
 
Zingt Iô Pean, en gedichten204
205
Voor godt Apollo, fix op schichten.205
Tegenkeer:
 
Gy maeghden, zingt nu lofgezangen,
 
d'Ortygische Diaen ten prijs,207
 
Verlichtster, tuk op hartevangen.208
 
Looft haeren nabuurrey. geen wijs209
210
Noch fluit ontbreeke. ik schijn te zweven,209-10
 
Van godt Apolloos geest gedreven.
Toezang:
 
O Evoë, gy roert mijn zinnen.
 
Ik zwaey de groene wijngertspeer,213
 
Met 's wijngodts dronke zangerinnen.212-14214
215
  'k Zing Iö Pean, en braveer.215
 
Mevrou, gy dorst geen zege hoopen.216
 
Dit 's nu gelukkigh afgeloopen.
Deianier:
 
Beminde vrouwen, 'k zie nu wakker uit mijne oogen218
 
Dien sterken drom van ver hier komen aengetogen,
220
En wensch den brenger van dees onverwachte maer
 
Geluk, verkunschapt hy geluk, en geen gevaer.220-21
Lichas:
 
Mevrou, het gaet voor wint. wy bootschappen u zegen,
 
En vreught en voorspoet, recht gelijk het is gelegen.222-23
[p. 564]
Deianier:
 
O jongeling, ontdek ons daetlijk eerst vooral224
225
Of Herkles levendigh zijn vrou 't huis komen zal.
Lichas:
 
Ik liet hem levendigh, gezont en vry van rouwe.226
Deianier:
 
In 't vaderlant, of in barbarische landouwe?227-vgl.
Lichas:
 
Hy bout outaeren, by d'Eubeesche kaep aen zee,
 
Ten dienst van Jupiter te Ceneus, slaght'er vee,228-29
230
En offerhande, en wydt hem wijn en korenschoven.229-30
Deianier:
 
Uit kracht van kerkbelofte, of raet der goôn van boven?231
Lichas:
 
Beloftes halve, als een verwinner van het lant
 
Der vrouwen, die gy ziet, gevangen met zijn hant.233
Deianier:
 
By Jupiter, van waer? wie zijn deze onbekenden?234
235
Indienwe recht zien, zy beschreien haere elenden.
Lichas:
 
Hy streekze tot zijn' buit, ten offer voor de goôn,236
 
Verdelgende Eurytus gebiet, en stadt, en troon.237
Deianier:
 
Most hy, om deze stadt te winnen en verpletten,
 
Zijn wederreis naer huis zoo lang ter zijde zetten?
Lichas:
240
Geensins. den meesten tijt, al viel de tijt u lang,240
 
Heeft hy in Lydie gesleeten door bedwang,241
 
Niet vry, maer als verkocht, lijfeigen daer ter stede.242
 
Mevrou, versteur u niet om zulk een harde rede.
 
Jupijn alleen is zelf hier eenige oirzaek af.243-44
[p. 565]
245
Hy was aen Omfale verkocht, tot zijne straf,245
 
En sleet'er 't gansche jaer, gelijkwe van hem hoorden.246
 
Dus veel versmaetheên uw' gemael zoo vreeslijk stoorden,247
 
Dat hy met eede zwoer den stichter van dit quaet248
 
Met kinderen en vrouwe, uit ingekropten haet,
250
In slavernye wech te voeren uit den lande.
 
Dees eedt was niet vergeefs: want hy, door offerhande251
 
Geloutert, worf een heir, en vloogh, bezweet van stof,251-52252
 
Naer Eurytus gebiet en stadt; naerdien dit hof253
 
Een eenige oirzaek was van zulk een bitter lijden:254
255
Want Herkles in zijn hof ontfangen, na lang strijden,255
 
Gelijk men naer gewoonte onthaelt een' ouden gast,256
 
Wert met veel schimp en smaet geterght, en aengetast
 
Heel fors op deze wijs: hy zou 't geweer genieten,
 
Dat onontvlughtbaer was, en evenwel met schieten258-59
260
Verwonnen worden, in 't hanteeren van den boogh,
 
Door zijne kinders, en, gelijck een slaef, in 't oogh261
 
Van alleman, geplaeght, veel leet en smaet verdraegen.261-62
 
In 't endt dorst Eurytus hem van de maeltijt jaegen,
 
En dronken, elk ten schimp, wechstooten uit de poort.264
265
Om dien geleden hoon verbittert en gestoort,
 
[Toen Ifitus de zoon, in der Tyrintren hoeken,
 
Zijn paerden, afgedwaelt van anderen, quam zoeken]266-67267
 
Grijpt hy dien vyant aen, verbystert van verstant,268
 
En ploft hem van den trans des torens in het zant.269
270
Jupijn, de koning van de goôn, hierom ontsteeken,
 
Verstiet, verkocht hem, die door list en looze streeken271
[p. 566]
 
Noit mensch dan Ifitus alleen hadde omgebroght:271-72
 
Want zoo hy, voor de vuist, zijn wraek hadde uitgewrocht,273
 
Jupijn zou billijk een gerechte wraek verschoonen:274
275
Want godtheên nimmer spijt beminnen. maer de zoonen275
 
Van Eurytus, te trots, en bits en los van mont,276
 
Gevoelen hunne straf, gedoemt in Plutoos gront.277
 
De burgery komt hier in slaverny gedreven,278
 
En deze, die gy ziet, vervielen, uit een leven279
280
Vol voorspoet, in elende, en koomen hier door last
 
Van uwen heere en man. 'k heb nu, gelijk het past,
 
Mijn' plicht voltrokken. gy zult Herkles komst verwachten,281-82282
 
Zoo dra de zuivring en het dankbaer offerslaghten283
 
Gewijt is aen Jupijn, den godt van dat gebiet,284
285
Voor 't winnen van de stadt: want wat gy hoort of niet,
 
Zijn wederkomst is 't liefst' dat uw gemoedt kan streelen.285-86
Rey:
 
O koningin, uw hart verquikt in alle deelen,287
 
Door deze tyding, en de vrouwen, die gy ziet.
Deianier:
 
't Is billijk datme dit tot blyschap na verdriet
290
Gedy, dewijl mijn man zijn wraeklust nu volkomen290
 
Met recht heeft uitgevoert: maer echter staet te schroomen,
 
Indien men 't overweegh, dat dien manhaften heer
 
Een onheil wedervaer': want mijn gemoedt, heel teêr,293
 
Wert van medoogenheit bestreden, ô vriendinnen,
295
Toen ik dees vreemden zagh, eerst vry, gelijk slavinnen,295
 
Van huis en ouderen en 't lieve vaderlant
[p. 567]
 
Verstooten, sukkelen in dien bedroefden stant.297
 
Jupijn, behoeder voor elende en droeve dingen,
 
'k Wensch datge nimmer met mijn zaet dus om mooght springen;299
300
Ten minste, lust het u, geensins terwijl ik leef:300
 
Want deze ziende, is 't vreemt dat hier mijn hart om beef?301
 
Rampzaligh kint, wie zijtge, een maeght, of een getroude,302
 
Of moeder? want wat uw natuur belangt, ik houde303
 
U een onnoosle, die uw onheil niet verstaet,304
305
Maer edel zijt van aert. ô Lichas, uit wat zaet305
 
Is deze uitheemsche maeght? wie was het, die haer teelde?
 
Wie was de moeder? wie de vader, eerst in weelde?307
 
Ay zeghme dit: want 'k heb medoogen eerst met haer,308
 
Die wel de wijste schijnt aen opzicht, en gebaer.309
Lichas:
310
Wat weet ik 't? z'is misschien uit slechten niet gesproten.310
Deianier:
 
Is zy van Eurytus niet een van 's konings loten?311
Lichas:
 
z'Isme onbekent. 'k Heb haer zoo scherp niet ondervraeght.
Deianier:
 
Heeft geene reisgenoot van haeren naem gewaeght?
Lichas:
 
In 't minste niet: want ik verrecht mijn werk met zwijgen.
Deianier:
315
Nu zeghme, elendige, spreek zelf, om licht te krijgen:315
 
Want dit's ook jammer dat men niet zijn herkomst kent.316
Lichas:
 
Zy breidelt haere tong, en is doorgaens gewent
 
Niet laegh te spreeken, noch op stam en staet te stoffen,317-18
[p. 568]
 
Maer droef te klaegen, om d'elenden, die haer troffen,319
320
En schreide, sedert zy het vaderlant verliet.
 
Het avontuur, dat haer zoo jammerlijk verstiet,321
 
Valt lastigh, en vereischt dat wy dien rou verschoonen.322
Deianier:
 
Ontslaze dan. zy ga by haer die binnen woonen,323
 
Of waer 't heur lust. 'k wil niet dat iemant ramp op ramp323-24
325
En onheil, by mijn schult, op d'andre elenden klamp.324-25
 
Zy leedt alreê genoegh. nu treênwe t'zaemen binnen.
 
Bestel al watge wilt. ik zal, om tijt te winnen,
 
In 'thof bestellen al wat noodigh wort geacht.327-28
Bode:
 
Ay blijf een poos alleen. laet deze gaen, en wacht329
330
Tot dat ik melde 't geen u nimmer quam ter ooren,
 
En wie gy inhaelt, en wat noodigh zy te hooren.331
Deianier:
 
Waerom verletge my?
Bode:
 
hou stant een korte stont:
 
Gy hebt niet vruchteloos gehoort uit mijnen mont,
 
Al wat ik u verhaelde, en nu noch zal ontvouwen.333-34
Deianier:
335
Begeertge dat de mans het hooren, of de vrouwen,
 
Of alle beide dit uit uwen mont verstaen?335-36
Bode:
 
Laet vrouwen buiten, en de mannen binnen gaen.337
Deianier:
 
Zy gaen alreede heen. wy luisteren nu gaeren338
 
Naer 't geen u raetzaem dunkt ons wijder t'openbaeren.339
Bode:
340
Dees knaep verhaelde u niet waerachtighs in der daet.340
[p. 569]
 
Hy broght u flus niet goets, of brengt nu enkel quaet.341
Deianier.
 
Hoe spreektge zoo bedekt? gy dient het uit te leggen.342
Bode:
 
Ik hoorde dezen gast by veel getuigen zeggen,343
 
Dat Herkules, uw man, het sterke Echalia344
345
En 't hof van Eurytus verdelghde, om zulk een ga
 
Te winnen; maer alleen de liefde van de goden345-46
 
Hem heenedreven, door bedwang van hun geboden,
 
In dienst van Omfale; naerdien hy t'onverwacht
 
Den zoon van Eurytus door list hadde omgebraght,
350
En van den torentrans geslingert naer beneden.346-50
 
Nu lochent hy 't rond uit, verdraeiende de reden,351
 
Waerom hy Eurytus verdelghde, en rijk en stadt.
 
Toen dees hem Iöle, zijn telgh, geweigert had,353
 
Bestreet hy 's konings lant, benam den vader 't leven,
355
En nu komt Herkles met dees dochter herwaert streven,
 
En zentze u hier in 't hof, geensins gelijk slavin,
 
Maer overmidts hy blaekt en brant van haere min.
 
Mevrou, my docht geraên vrypostigh u te melden358
 
Al 't geen Trachiners op het merktvelt elk vertelden,
360
Een overtuiging des geveinsden door de faem.359-60
 
Dit 's waer, al klinkt het in uw oore onaengenaem.
Deianier:
 
Wee my elendige! waer ben, wat doe ik langer?
 
Van welk een huispest gaet dit hof nu heimlijk zwanger!
 
Och ongelukkige! dees naemelooze spruit
[p. 570]
365
Ziet Eurytus gedaente en aert ten oogen uit,
 
Al zwoer de leitsman met een' hoogen eedt vermeeten
 
Geensins te konnen raên hoe deze wert geheeten,
 
Noch min dat Iöle de naem was, dienze droegh.364-68
Rey:
 
Och of de plaegh met recht niet alle onvroomen sloegh,
370
Maer die, geveinst van aert, den vroomen laegen leggen!369-70
Deianier:
 
Helaes, wat gaet ons aen? wat zal men doen, of zeggen?
 
Hoe staenwe door dees maer verslaegen en ontstelt!
Rey:
 
Ga heene, en ondervraegh. hy zal u, met gewelt373
 
Geperst, de waerheit van de zaeke naekt ontkleeden.
Deianier:
375
Wy gaen dan heene: want gy spreekt niet buiten reden.375
Rey:
 
Wy toeven hier een wijl, ten dienst van uw gezagh.376
Deianier:
 
Houdt stant: de knaep komt ongedaghvaert voor den dagh,
 
En uit den huize treên.
Lichas:
 
mevrou, wat's u begeeren
 
Dat ik verkunschappe aen uw' man in 't wederkeeren?
Deianier:
380
Gy zult niet licht van hier uit Trachin heenegaen,380
 
Ten zywe ons onderling gesprek van vooraf aen
 
Hervatten op een nieu.
Lichas:
 
begeertge iet meer te hooren,
 
Hier ben ik. vraeg, mevrou.
Deianier:
 
zultge ook de waerheit smoren?
Lichas:
 
Geensins, dat weet Jupijn, is 't my slechts wel bewust.384
Deianier:
385
Wat voor een vroumensch brengt gy mede op deze kust?385
[p. 571]
Lichas:
 
Een rechte Eubeesche vrou, doch 'k weet niet wie heur baerde.386
Deianier:
 
Zie herwaert. weetge niet, noch kentge niet de waerde
 
Van my, die met u spreek?
Lichas:
 
wat's oirzaek van dees vraegh?388
Deianier:
 
Zegh op, zoo gy verstaet wat antwoort my behaegh.389
Lichas:
390
Ik spreek met Eneus bloet, een koninginne, een groote,390
 
Zoo mijn gezicht niet dwaelt, met Herkles bedgenoote,
 
Mevrouwe Deianier.392
Deianier:
 
dit woude ik weeten, of
 
Gy my ook kent voor vrouwe, en koningin van 't hof.393
Lichas:
 
Met reden.394
Deianier:
 
zegh wat straf verdientge, zijtge waerdigh,
395
Bevint men datge haer bejegent dus boosaerdigh
 
En valsch?
Lichas:
 
hoe dus, mevrou? wat boosheit? hoe dus wars?396
 
Hoe uitertge u zoo vreemt, in 't vraegen al te dwers?397
Deianier:
 
Niet ik maer gy valt dwers.
Lichas:
 
mevrou, ik ga dan heene,398
 
En ben te dwaes, zoo 'k u mijne ooren langer leene.
Deianier:
400
Gy zult niet heenegaen, ten zy men eerst beleeft400
 
Op mijne vraegh een klaere en billijke antwoort geeft.401
Lichas:
 
Wel vraegh wat u belieft, dewijl u lust te spreeken.402
[p. 572]
Deianier:
 
Gy brengt hier een slavin. wie is zy? uit wat streeken?403
Lichas:
 
Ik zegh, wat vraeghtge my?404
Deianier:
 
bekentge zelf niet vry
405
Dat Iöle deze onbekende, in slaverny405
 
Gevoert, de dochter is van Eurytus? laet hooren.
Lichas:
 
Maer by wat lieden, wat getuigh heeft met zijne ooren407
 
Dees rede uit mijnen mont gehoort en opgevat?
Deianier:
 
By veele burgers, op het ruime merktvelt, dat409
410
Een groote troep het hoorde.
Lichas:
 
en schoon zy durven zeggen410
 
Dat dit gehoort wiert: 't is, indien men 't uit wil leggen,
 
Wat anders hooren slechts in schijn: wat anders is't
 
Een zaek te bootschappen. dit misverstant baert twist.411-13
Deianier:
 
Wat's zeggen slechts in schijn? bezwoertge niet met eede414
415
Gy broght voor Herkules dees bedgenoote mede?415
Lichas:
 
Een bedgenoote voor uw' Herkles? by Jupijn,416
 
Mevrou, wat gast geeft hier mijn rede zulk een' schijn?417
Deianier:
 
Hier staet hy, die u hoorde ontvouwen by de schaeren,418
 
Dat hy, ter liefde van dees dochter, jongk van jaeren,419
420
De gansche stadt verdelghde, en geensins om de trou
 
En groote liefde tot de Lydiaensche vrou,
 
Dit 's kenbaer, heeft verwoest.
[p. 573]
Lichas:
 
laet dezen man vertrekken:420-22
 
Want 't is geen wijsheit by een krankhooft iet t'ontdekken.423
Deianier:
 
By godt Jupijn, wiens vier en blixem op 't geberght
425
Van Eta weêrlicht, 'k wil, dewijl 't u wort geverght,
 
Dat gy dit niet verzwijght. gy zult het niet verklaeren
 
Aen een gestoorde vrouw, of een, die onervaeren427
 
Zich luttel op 't beloop van 't weereltsdom verstaet,428
 
Of niet begrijpt hoe ver de vrouweliefde gaet:429
430
Want hy waer onwijs, die, als met een' opgeheven
 
En sterken arm in 't perk, de min zou wederstreven:430-31
 
Dewijlze naer heur' lust de goôn beheerscht, ook my.432
 
Waerom zou Herkules een andre vrou, wie 't zy,
 
Beminnen meer dan my? weshalve waer 't onzinnigh433-34
435
En dwaes, zoo 'k mijnen man, verslingert, en aenminnigh,435
 
Beschuldighde, of dees vrou, die geensins my verdriet
 
Of leet berokkende. neen zeker, 't is zoo niet.436-37437
 
Indien zijn valsch berecht u steef en sterkte in logen,438
 
Zoo hebtge uit 's meesters borst geen goede leer gezogen,439
440
En leeraert, onder schijn van goet en deught, het quaet.
 
Zoo blijkt uwe ondeught. spreek dan waerheit in der daet:440-41
 
Want wat luit schendiger dan dat een vrygeboren442
 
Op logens wort betrapt? dus beelt u, wiltge hooren,
 
Niet in dat logentael voor my verborgen blijf:
445
Want die het zelfs uit u verstonden, zullen 't stijf445
 
En sterk bevestigen voor my. wat wiltge schroomen,
[p. 574]
 
Dewijl 't meer quetsen zal, begint het uit te komen?447
 
En hooren wy 't, dat strekt tot niemants harteleet.448
 
Heeft Herkules zich niet aen veelen uit besteet,449
450
En iemant hierom leedt van my geleên voor dezen,450
 
Of wederwaerdigheit, of hoeft'er voor te vreezen?451
 
Hoewel hy hierom, krank van minne, quijnen gaet:451-52
 
Ik zelf heb deernis haer t' aenschouwen in dien staet,
 
Naerdien de schoonheit stof tot haer bederf bestelde,454
455
Toen hy het lant bedorf, de poorten nedervelde,
 
Hoe zwaer het viel, en haer vervoerde in slaverny.455-56
 
Dit spreeke ik rustigh heene, op datge tegens my457
 
De waerheit spreekt, en dit by andren weet te kleeden.
Rey:
 
Ay luister naer mevrou: zy spreekt met goede reden.
460
De tijt zal 't loven, ik u gunstigh zijn hier voor.460
Lichas:
 
Lofwaerdige mevrou, terwijl ik zie en hoor461
 
Dat gy een mensch zijt, en in menschelijken wandel
 
Niet onbescheiden, wil ik u den ganschen handel462-63
 
Ontdekken: want het is alleens gelijk hy zeit.464
465
Alcides, dus op haer verslingert en misleit,465
 
Bestreet Echalie, en bestont haer stadt te schennen,466
 
En om nu ront te gaen, verboot noit dit t'ontkennen:467
 
Doch ik, bekommert by my zelven, waertste vrou,
 
Dat mijn oprecht verhael u smart aenbrengen zou,469
470
Vergreepme, indienge dit een misgreep wilt verklaeren.470
[p. 575]
 
Dewijlwe u al de zaek nu rustigh openbaeren,471
 
Betoon dat gy dees vrou om uwen man alleen
 
En u bemint, en breng uw woorden overeen472-73
 
Met d'openbaere daet, aengaende uw medelijden
475
Met dees bedrukte vrou: want Herkles, die in 't strijden473-75
 
Alle andren overwon, leght onder haer gewelt
 
Door liefde t' haerwaert, die zijn kracht en sterkheit smelt.
Deianier:
 
'k Versta genoegh dat my dit lijdzaem staet te lijden,
 
En wil in dit geval niet tegens goden strijden,
480
Noch my verpijnigen. maer laet ons binnen gaen,480
 
Op datge mijnen heer verkuntschapt wat voortaen481
 
Ik u beveel, met een hem levert mijne gaven,482
 
Tot eene erkenning der schenkaedjen, van dien braven
 
My toegestuurt door u: want 't is in dezen staet
485
Niet billijk datge bloot en ledigh heene gaet,
 
Naerdienge herwaert quaemt met zulk een zegestaetsi.486
REY.
Keer:
 <