+	+  Eerste uitg.: 1 koomt. 5 na.
Roskam *  a  .  Aen den heer P.C. Hooft, drost van Muiden.    Hoe komt, doorluchte Drost, dat elk van Godtsdienst roemt *,  En onrecht en gewelt met dezen naem verbloemt *,  Als waer die zaek in schijn en tongeklank gelegen?	a  Ziet het getuigenis van den Hr. P.C. Hoofdt van den Roskam en Harpoen in zijnen 18 en 19 brief aen zijnen broeder Justus Baak (uitg. 1736). Zie het Pantheon-nr. blz. 78. De brief is van 23 Mei 1630.
[p. 42]     +    Of zou 't geen Godtsdienst zijn, rechtvaerdigheit te plegen * 5  Maer slinx en rechts te staen naer allerhande goet?  Godt voeren in den mont, de valschheit in 't gemoedt?  De Waerheit * greep wel eer die menschen by de slippen  En sprak: uw hart is verr': gy naekt me met de lippen.  De waerheit eischt het hart, en niet zoo zeer 't gebaer. 10  Dit laeste zonder 't eerst, dat maekt een huichelaer,  Die by een cierlijk graf zeer aerdigh wort geleken *,  Vol rottings binnen, en van buiten schoon bestreeken.       Zoo was uw vader niet, die burgervader, neen:  Van binnen was hy juist, gelijk hy buiten scheen. 15  'k Geloof, men had geen' gal in dezen man gevonden,  Indien, na dat de doot zijn leven had verslonden,  Zijn lijk waer opgesneên. Hoe was hy zoo gelijk  Dien Burgermeestren, die wel eertijts 't Roomsche * rijk  Door hun oprechtigheit opbouden van der aerde 20  In top, toen d' akkerbou in achting was en waerde;  Toen deege deeglijkheit niet speelde raep * en schraep,  En 's vyants gout min golt dan een gebrade raep *.  Hoe heeft hem Amsteldam ervaren * wijs en simpel *,  Een hooft vol kreucken, een geweten zonder rimpel. 25  O beste bestevaêr *! wat waert gy Hollant nut,  Een stijl des Raets, toen 't lijf van 't stoxken wert gestut,  Op * dat ik ga voorby ons Catilinaes * tyen  a  ,  Toen 't vaderlant in last door twist der burgeryen,  Gij 't leven waert getroost te heiligen den staet, 30  En toen, uw hooft gedoemt * door 't hooft van eigenbaet  b  ,	+  (10 laetste Am. ed.) 20 Ten top, doen. 21 enz. doen 30 eygebaet (= 1707).  a  De tijd van de Leicesterse factie en burgertwist.  b  De Digter wil zeggen dat de Heer Cornelis Pietersz. Hooft des Drossaerts vader, dien hij hier aenspreekt, door Leicester, het hooft der Eigenbaet, was gedoemt. Ziet P.C. Hoofts Histor Pag. 1200 en 1201, daer hij verhaelt dat aan Leicester 14 van de vroomste voorstanderen der vrijheit en getrouwste aenkleveren van 't huis Nassau, onder welke ook de naem zijns Vaders gestelt stont, op een lijst gelevert waren, en dat hijze een smadige doodt meende aen te doen.
[p. 43]     +    Gy geen gedachten had van wijken of van wanken.  De wees en weduwe, en de ballingen u danken:  Hoewel ge noit om dank hebt zonder onderscheit,  Bescheenen met den glans van uw goetaerdigheit 35  Ondankbre en dankbre, dienge kont ten oorbaer * strekken!  O, spiegel van de deught! o voorbeelt zonder vlekken!  Noit zoopt * ghe bloet en mergh der schamele gemeent,  Noch stopte d' ooren voor haer rammelend gebeent.  Wat liet ge uw zoonen na, toen 's levens licht wou neigen * 40  Indien 't gemeen u roept, bezorgt het als uw eigen.  Zoo was uw uiterste aêm slechts waere klaere deught,  Daer gy, vermaerde stadt, uw kroon * meed cieren meught.       Zoo 't lant uw vaders deught zoo wel had erven mogen  Als zijn gedachtenis, s' had zwaerder ruim gewogen 45  Dan duizend tonnen schats, en duizent, en noch bet *,  En 'k zagh de zwaericheên van onzen staet gered.  Indien de Spanjaert zagh het lant van Hoofden blinken,  Hoe zou zijn fiere moedt hem in de schoenen zinken:  Hoe zou hy vader Ney * opwekken door gebeên, 50  Om met zijn tong dees scheur te neien * hecht aen een.  Geen Duinkerk * zou de zee met vloten overheeren:  Matroos die roovers ras zou aersling * klimmen leeren,  En 't laege Waterlant doen kijken door een koort  Hem, die nu blindeling ons slingert over boort, 55  En vissers vangt * en spant, verft zeelui doots * van vreezen,  Zoo dat 'er een geschrey van weduwen en weezen  Ten hoogen, hemel rijst, uit dorpen en uit steên.  Wat 's d'oirzaek? vraeght men, wat? de gierigheit * alleen.  Die 't algemeen verzuimt, en vordert * slechts haer eigen: 60  En sprak ik klaerder spraek *, ik zorg * zy zou me dreigen  Met breuk en boeten *, of te levren aen den beul.  Want waerheit (dat 's al out) vint nergens heil noch heul;  Dies acht men hem voor wijs, die vinger op den mout leit.	+  32 weduwen *, de (= Am. ed.) 35 tekst ter. 41 wterste. 54 Dien, die. 55 wt. 58 oorsaeck. 63 Dies roemt.
[p. 44]     +    O, kon ik ook die kunst: maer wat op 's harten gront leit, 65  Dat weltme naer de keel: ik word te stijf geperst,  En 't werkt als nieuwe wijn, die tot de spon * uitberst.  Zoo 't onvolmaektheit is, 't magh tot volmaektheit dyen  Van dees' rampzalige en beroerelijke tyen,  Waer in elk grabbelt, tot zijn naestens * achterdeel *. 70  Schrijft andren * toe, en schuift op hem de schult van 't scheel *.  Waer Cato * levend, die gestrenge Cato, trouwen *,  Hoe donker zou hy, met een donker paer winkbrouwen,  Begrimmen overzijds de feilen onzer eeu.  En ringelooren den geringeloorden leeu, 75  Die zich zoo schendigh * nu van rekels * laet verbaffen *!  Hoe zou hy graeuwen *: flux en past * dit af te schaffen;  Dat weder ingezet *! Hier stuurman, waer * het roer,  En let op 't out kompas. Voort voort met desen loer *,  Die noit te water ging: hy sal ons 't spel verbrodden. 80  En gy, hou oogh in 't zeil. Waer heen met dese vodden,  Gy, lompe plompe dief, die 't scheepvolk strekt tot last?  t'Hans grijp ik u by 't oor, en spijker 't aan den mast.  Waer Cato levend, wis, daer zou geen hair aan feilen *!  Of 't ging als 't plagh te gaen. Wat zou men lants bezeilen, 85  Daer nu de norsse nijt ons slapend zeilt voorby,  De loef afsteekt, terwijl we leggen * in de ly,  In vaer * van schipbreuk, schier aen laeger wal vervallen  Het roer den meester mist *, en daerom is 't aan 't mallen *;  En wilme * op 't dreigement niet letten van den noot, 90  Zoo bergh aen 't naeste lant uw leven in den boot *.  Doch 'k hoop een * beter, van die gaerne 't beste zagen,  En zucht tot 't Vaderlant in vromen boezem dragen.  De zulke vint men noch als parrelen aen strant.‘,  De schaersheit maektze dier; indien maer 't onverstand, 95  Zoo weinige alsser zijn, erkende in hun' waerdye,  En wijzer Heeren liet begaen met heerschappye,	+  64 konst. 65 na... geparst. 66 uytbarst. 69 zijns naesten. 70 op hen (Am. uitg. op hen den) 81 scheepsvolck (= Am. uitg.) 83 haer. tekst 88 van. 93 1736: parelen. 96 wysere.
[p. 45]     +    Men vond'er noch genoegh, die niet zo bijster staen.  Na heerschen, dan * ze met 's lants welstant zijn belaên *,  En wenschen tijt en zorg en moeite hier in te schieten, 100  En niet een' penning voor hun diensten te genieten:  Dat zijn niet zulken, daer ik eerst van heb' gezeit,  Wiens * Godsdienst op de tong en op de lippen leit,  Maer * in een vroom gemoet, waer uit die deughden groeien,  Die Hollants welvaert eer zoo heerlijk deden bloeien, 105  In spijt des dwingelants. Wel, wilmer noch niet aen?  Of rijm ik, dat een boer dit Duitsch * niet kan verstaen?  Neen, zeker, 't is dat niet. 't Zijn kostelijcke * tyen:  Het paert vreet nacht en dagh. In een karros te ryen  Een juffer met haer' sleep *; de kinders worden groot: 110  Zy worden op banket * en bruiloften genoot.  Een nieuwe snof * komt op, met elke nieuwe maene.  De sluiers waeien weits, gelijk een kermisvane;  En eischt men meer bescheits, men vraeg het Huigens * zoon  In 't Kostelijke * Mal; die weet van top tot toon 115  De pracht en zotte prael tot op een hair t'ontleden.  Hier schort het. Overdaet * stopt d'ooren voor de reden,  En kromt des vromen recht, deelt ampten uit om loon,  En stiert den vyant 'tgeen op halsstraf is verboôn,  Luikt 't oog voor sluikerye, en onderkruipt de pachten, 120  Besteelt het land aen waere, een scheepstuig, en aen vrachten,  Neemt giften voor octroy, of maekt den geltzak t' zoek *,  En eischt men rekening, men mist den zak en 't boek;  Hoewel het menschlijk is, dat zulke zaeken beuren *:  't Heeft ditmael ook zijn reên. Dik * raekt'er meê te veuren, 125  Die verr' ten achtren was. Kort om, dit 's onze plaegh.  't Is: drijft den ezel voort: gemeentenezel *, draegh!  Het lant heeft meel gebrek; dus breng den zak te molen;  Het drijven is ons ampt, het pak is u bevolen.  Vernoegh u, dat ge zijt een vrygevochten beest: 130  Is 't naer het lichaem niet, zoo is het naer den geest.	+  97 soo seer en. 98 begaen. (= Am. uit.) 112 ruytervaene. 115 hayr. (129 Am. uitg. 1736 vernoegt). 130 na.
[p. 46]     +    Tot 's lichaems lasten heeft de hemel u beschoren *.  Dit past u bet * dan ons. Gy zijt een slaef geboren.  Best * doet gy 't williglijk * van zellef dan door dwang.  Dus raekt het slaefsche dier al hygende, op den gang, 135  En zweet, en zucht, en kucht; de beenen hem begeven,  Hy valt op beide knien, als bat hy: laet me leven!  En gigaecht heesch en schor; de drijvers stok is doof,  En tout * des ezels huit, en zwetst vast van 't geloof.  Hoe kan een Kristen hart dees tiranny verkroppen? 140  Ik raes van ongedult. En zijn 'er dan geen stroppen  Voor gelt te krijgen, dat men 't quaet niet af en schaft?  En dat lantsdieverij tot * noch blijft ongestraft?  Of is 'er niet een beul in 't gansche lant te vinden?  Men vont'er eer wel drie, toen bittre beulsgezinden  a   *.. 145  En vraeght men wat ik zegh? dat zeg ik, en 't is waer:  Zijn twee noch niet genoegh, zoo neem 'er twalef paer  b  .  Dus klaeght de galge, die lang ledigh heeft staen prijken;  Die lang geen kraeien * 't oogh van groote dievelijken *  Uitpikken zagh, en fel van raven wert begraeut *, 150  Die heen en weêr om aes uitvlogen heel benaeut.       Of nu een snoo Harpy * dit averechts * wou duien,  Dat tegens d'Overheên ick 't volleck op wil ruien,  Om tol * en schot en lot te weigren aen den Heer,  Zoo lochen lok 't plat uit *. Neen zeker, dat zy veer: 155  Gehoorzaemheit, die past een oprecht * ingezeten;  Den Heer 't ontfangen weêr rechtvaerdigh uyt te meeten;  Gelijk die Haegsche Bie *  c   vereert * is met dien lof,  Dat zy noyt honigh zoogh uit ander lieden hof;	+  133 selven (= Am. uitg.) 140 synder. 143 isser. 146 Die 't willens wederspreekt, dat is een logenaer. 151 snoode. 154 enz. wt. (1736: 157 Gelyk de).  a  Ten tijde toen Oldenbarnevelt wierd onthoofd, had men drie beulen bij der handt (en de beul van Utrecht deedt het werck.)  b  De dichter steekt op de vier-en-twintig rechters des Avokaets.  c  Versta den Heer de Bie, die zijn ampt zonder smet van opsprake, en met zeltzamen lof van getrouwigheit bediende.
[p. 47]     +    Maer naer haer eigen beemt, op onbesproke bloemen, 160  Om nektar vloogh, wiens geur oprechte tongen roemen.  Waer yeder zoo van aert, wat zou men met der tijt  Het arrem ezelkijn al lasten maeken quijt!  Hoe zou 't aenwassend juk ontwassen met de jaeren?  Wat wort 'er nu gespilt! wat zou men dan bespaeren! 165  Men had, in tijt van noot, een schatkist sonder tal *;  Maer nu is 't Muisevreught *: de kat zit in de val.       'k Heb, o doorluchtigh Hooft der Hollandsche poëten,  Een kneppel onder een hoop hoenderen gesmeten:  'k Heb weetens niemant in 't byzonder aengerant, 170  Misschien wie 'k trof, tot nut van ons belegert lant:  'k Heb aen uw vaders krans al mede een blat gevlochten  En nog een ziel geroemt, wiens * deugden elk verknochten *.  Dit nam zijn' oirsprong niet uit vleilusts ydelheên,  Der dichtren erfgebrek, maer uit een rijpe reên. 175  Ick wenschte mijn kopy niet scheelde van het leven;  Zoo zou als 't aenschijn u de schilder heeft gegeven,  's Mans deughdige ommetrek hier zweven in de ziel,  Die stant hiel ongebukt, toen 't dor gebeente viel.     mdcxxx.	+  159 na. 161 metter. (Am. uitg. 1707: 114 bewaren).