Harpoen,  Aen jonkheer Landeslot *, heer van Vryburgh.    Ik heb, heer Landeslot  a  , doorreizend uw gebiet,  Daer menigmael vernacht, en veel van Godefried  b  ,  Den Preker van uw vlek, de boeren hooren roemen *,  Wiens lof zy met geen kunst behoefden te verbloemen *.	a  Door Landeslot verstaet de dichter 's lants overheen.  b  Onder den naem van Godefried *, die goede vrede beteekent, beschrijft de dichter een volmaekt predikant, om onder dat voorbeeld den Leeraeren hunnen plicht voor te houden.
[p. 48]     +   5  Wie vont in deeglijkheit oit zijns gelijken meer?  Gode offerde hy zijn' dienst, zijn' trou aen zijn' Lantsheer,  En braght dat woeste volk tot deughdige bekeering,  Door voorgang eer dan door zijn ongetoide lering.  Zijn woort was eveneens als een gezegent zaet. 10  Hy was der zielen zout. * Noit moeid' hy zich met staet  Of weerelts heerschappy. Het licht blonk uit zijn leven.  Al wat de Bybel leert stont in zijn hart geschreven:  Ja, zijn godtvruchtigh hart was aller deugden kerk.  Wat drempel hy betrat, daer bleef een heiligh merk; 15  Zijn mont was troostelijk den aengevochten * bedde.  Wat onlust * rees'er, dien hij niet met wijsheit redde?  Baldadigheit nam af, zoo ras hy trad op stoel *;  Gerechtigheit die groeide, en pleiters werden koel.  De kroegen stonden leêg. Geen mes wert uitgetrokken. 20   d'Oprechtigheit des mans klonk luider als de klokken.  Hy was vernoegt in 't kleen, gewilt by arm en rijk,  En stontse bey ten dienst: zy golden hem gelijk.  Men zagh hem zelden aen der rijke lieden disschen:  Wel moght hy wit * zien, maer vermijde * d'argernissen. 25   Zoo lang zijn leven duurde hing 's vollekx hart aen Godt,  En 't was gehoorzaem zijnen vrijheer Landeslot.       Hoe wenschelijk zou 't zijn voor landen en voor steden,  Indien men nu 't geloof niet naer spitsvondigheden,  Die luttel stichten, ging waerdeeren al te bot, 30   (Verkeertheit is 't van 't minst te maeken 't hoogste lot),  Maer naer 't beleven *: daer zoo veel is aen gelegen,  Dat niemant zonder dit kan erven Kristus zegen.  Gewis had Godefried de waerheit zoo gevat,  En hierom woeckerde hy met yver om dien schat. 35  't Getal, dat zocht hy min met bidden en met wenschen,  Als 't pit en merreg van ter deugd gezinde menschen,  En drong op 't weeten niet zoo vierigh, als op 't doen.	+  Eerste uit. 10 moeyde. 11 weerlijcke. *. 19 wt. 25 tekst duurt (1707 duurd). 28 na. 31 na 'et. 34 tekst woekert (1707 woekerd').
[p. 49]     +    Dat was de rechte melk om Heilgen op te voên.  Waer zulke voesters * zijn, daer bloeien d'onderzaeten: 40  Daer heeft de grootste stadt geen wachthuis vol soldaten  a  ,  Om huisbreek *, plondring *, moort, en stokebrandery *  Te blusschen binnen muurs *, of zielentiranny:  Daer wordt de Godtsdienst niet gevordert * met luid krijten,  En 't arm eenvoudig volk in rotten * te doen rijten: 45  Daer waeken om een tong zoo vele spietsen niet,  Maer yder * burger wacht * op 't geen zijn Heer gebiet,  En voor 't gemeene best quijt zich een jeder Kristen,  Als in d'Aposteleeu *, die laegen kent noch listen.  De Kerk is als een koy vol lamren, als een korf 50  Vol tortelduiven *, daer d'onnozelheit * om storf.  Maer sedert Wolfaert  b   sloeg zijn' klaeu in d' oegst * des Heeren,  Veraerden * de gemoên * in baerelijke * beeren;  Dat heught heer Landeslot noch heden dezen dagh;  Wat dagh verliep 'er, dat hy niet zijn hartzeer zagh? 55  De lantliên maekten van hun heerschappen tyrannen,  En tegens 't overhooft *was 't lichaem ingespannen,  De leden onderling te * jammerlijk verdeelt,  En uitgewischt in 't hart Godts heerlijk evenbeelt,  Det Godefried met smart en arbeit daer in drukte. 60  Elk riep: dat 's u, dat 's mijn; elk grabbelde en elk plukte:  Dies oude Karsten, die hierom zijn handen wrong,  Kreet: wat al boos vergif verspreit een paepetong *!	+  41 huysbraeck *. (1692 = Am. uitg.) 45 spiessen (= Am. uitg.). 47 yeglijck (Am. uitg. ieder) Christen. 55 landlie (Am. uitg. 60 uw). 61 sijne.  a  Dit ziet op d' onlusten t' Amsterdam in den jare 1628 en 1629, toen de Regeerders, om de stadt tegens 't oproerig muiten te verzekeren, soldaten innamen. Zie bl. 36 de aant. Op het ontzet van Piet Heins buit.  b  Gelyk hy onder den naem Godefried een goeden harder had afgemaelt, zoo verbeelt hij onder de beschrijvinge van Wolfaert een ondeugenden predikant.
[p. 50]     +    En 't was waerachtigh waer. Wie kan de waerheit laeken?  Dat allerkleenste lidt * beschikt wel groote saeken; 65  Gelijk de slimme slang in 't heilig Paradijs.  Wie 't in den wint slaet, wort het t' zijner schade wijs:  Dies loven wy met recht den wakkeren heer van Schagen *,  Die toomt den voerman voor het hollen van den wagen,  En maekt hy 't hem te grof, hy bezight zelf de zweep, 70  En graeut * eens: bengel hou! flus krijghje van de leep  Hy leert den Leeraer uit een ceêl zijn' schult bekennen,  Zoo wort hy handelbaer, en kan de paerden mennen  Op 't Euangelisch spoor. Wat schiet den man te kort,  Die zoo demoedigh, en ten leste zaligh wort? 75  Hy leert hem, na zijn staf * is, springen, en niet verder;  Dus is de Schager * heer zijn eigen prekers harder.  Rechtschapen edelman, hoe edel is uw ziel!  Hoe luisterscharp uw oor, op 't rollen van het wiel!  Al wordmen uitgeluit * voor goddeloozen schellem: 80  Zoo scholt Datheen * weleer den wijzen helt prins Welhem *  a  .  De lasterkunst valt licht; de botste kanze best *.  Toen weeldig * Vlaendren was bezeten * van die pest *,  Ontsteeken * door den stank van weinigh booze prijen *,  Verstorf de welvaert, en de staet geraekte aen 't glijen, 85  Tot dat de graeflijkheit * zat deerelijk gestrant.  Dit strekt * een heldre baek, gelijk een schip op zant.  Dies laet, Heer Landeslot, den breidel niet meer glippen:  Maer muilbant Wolfaerts al te lasterlijke lippen;  Want zoo hy u niet vreest, zoo siddert gy voor hem. 90  Wanneer uw blixem suft, soo dondert zijne stem,  En wekt een onweêr, eer het plompe zinnen merken,	+  (1707: 69 zelfs). 71 wt. 78 Evangelisch (= Am. uitg.) 74 ten lesten (= 1707). (1736: 82 weeldrig).  a  Ziet Everardt van Reyds Historie, p. 28 en 31; ook de Historie van P.C. Hooft in 't XIIIe boeck p. 582 en 583, E. van Meteren in sijn VIIIe boeck p. 155. en Historie der Reformatie in 't XIe boeck p. 607.
[p. 51]     +    Dat op het lant een zee gaet boven alle kerken,  En gy verlaeten en vermeestert zit aen 't roer.  Dit wist de Stuurman, die met jonkheer Robert * voer  a   95  En met zijn' meestren toen waer over boort gesprongen,  Had hy niet reê geweest voor putger * en kokxjongen.  Men berreght schip en goet door oefening van tucht:  Want d'ongebondenheit is wonder nau * van lucht *,  En scharp van snof * en reuk, als sommigh slagh van dieren, 100  En weet haar' moedt hier na te strakken * of te vieren *.  Veel' dingen zijn wel nut, meer al en is 't niet * fraey.  Een huis verciert is met een' schoonen papegaey,  Maer snatert hy te veel, hy is gelijk een aexter,  En moeilijk voor 't gezin, gelijk een vuile kaexter *. 105  Een woort te zijner tijt geuit, in zuivre tael,  Een gulden appel is, in eenen zilvre schael.  De wijze weeghtze als gout. Quâe klap bederft goê zeden.  Dit treft voornaemlijk die in 't openbaer zal reden *,  En rekent, dat hij moet den Reghter reekning doen 110  Van elk ontuchtigh * woort. Nu braekt men rijp en groen  Op wettige Overheên, ja zelfs op alle Grooten,  Op nabuurkoningen *, 's lants trouwe bontgenooten;  Een lastering, zoo dler den Kristen * mont verboôn.  Hoe gortig * 't varken zy, men roept: al schoon, al schoon. 115  Al zuiver Kristendom *, met heiligheit behangen:  En 't hart een stinkpoel is, vol padden en vol slangen.  Men dringt zijn' naesten van den oever, om een punt,  En elk zijn' medekrist de zaligheit misgunt;  't Geschil wort groot geschat, 't is menighmael een kleentje *. 120  In 't ydel bekkeneel daer rammelt steentje * beentje,  En hierom sluit men voor een' andren 's hemels poort,  En die in eer wil staen moet trekken aen die koort.	+  (1736: 99 scherp). 100 en te vieren. (1736: 106 eenen zilvren).  a  Door den Stuurman verstaet de dichter Heer Johan van Oldenbarneveldt, en door Jonkheer Robert den Graaf van Leycester, Robert Dudley.
[p. 52]     +    De schemeringen zijn verlegen met de klaerhett.  Het minste stipken heet noodzaekelijke waerheit. 125  Geveinstheit speelt haer rol op 't geestelijk tooneel,  Het weerlijk * doopt men met den naem van Godts krakkeel.  Wat kan de lamren rok al huichelaers verschuilen!  Maer dat * er wolven zijn, barst uit wanneer ze huilen,  En janken over kruis en misselijke * pijn, 130   Om dat tot 's andren rust zy wat geteugelt zijn,  En volgens hunnen aert geen wreetheit kunnen plegen. *  De naemen van party * uit 's levens boek te veegen  (Indien hun deeze maght van boven is vertrout)  Waer billijk hun genoegh. Nu maekt die waen hen stout, 135  Om zulk een' balling van den aerdboôm noch te weeren,  Dien 't onvervalschte boeck de voetbank * noemt des Heeren.  Wie schreit niet die dit hoort, of lacht zich slap en moe?  't Is zeker, roept 'er een, 't behoort ons alles toe.  't Geloof is erfgenaem van weereltlijk en geestlijk  a  , 140  En wie dit niet begrijpt, leeft luttel min als beestlijk.  Ik ken de Pauzen * wel, die Vrankrijk deelden uit,  En schatten 's Konings erf op Predikantenbuit:  Maer 't is Rochel in 't end vry bitter opgebroken.  Niet dat we met haer' val de tanden willen stoken; 145  Maer toonen, hoe men door verblintheit steigren dar *  In top, om bet * vermaert te zijn als Lucifer *,  Die van des hemels trans tot in den afgront storte,	+  128 wt.. sy. (Am. uitg. 130 anderen). (1707: 149 die wel).  a  De digter ziet met deze woorden op Petrus Molinaeus, wel eer Predikant der Gereformeerden in Vrankrijk, die in zijn boek genaemd Anatomia Arminianismi, dat is, ontlediginge der Arminianen in 't derde Capittel deze taal voerd: die in Christus niet gelooft, is Gods zone niet, en derhalven kan hij geen erfgenaem, nog rechtveerdig bezitter der aerdsche goederen zyn, hoe zeer hij ook mogt uitmunten in burgerlijke deugden. Ziet verders P.C. Hoofts oordeel van den roskam en harpoen in zijn brieven p. 45. (In v. Vlotens uitg. II, bl. 23, Van Nop, bl. 78). Ook in Brandts Leven v. Vondel.
[p. 53]     +    Toen Godt de dartelheit * van zijne wieken korte.  Noch heeten 't yveraers, en die 't wel gade slaen, 150  Zien Vorstendommen door dien yver ondergaen!  Al hun betrouwen is een hollende gemeente,  Wiens * oproer zit in 't bloet, in 't merregh van't gebeente,  Van haer * was d' oirsprong, en van haer beducht men 't end,  't En zy een wijs geval * de zaek ten beste wend: 155  't En zy dees barsse * stof gemengt wert met yet smedighs *,  Om die te vlyen * tot wat dienstighs en wat vredighs.     O.M.P. *  mdcxxx	+  (in de eerste uitg.: Gedruckt in Vrystadt *).