+  

 +  Eerste uitg.: Inwying. - Psalm 118. De steen, dien de boumeesters verworpen hebben, is een hoeksteen geworden. 2 verstoven *. 3 weeft. 12 weckt in Amstels.
Amersf. uit.: Inw. van den zelven t.

Inwyding * van den Christen * tempel t'Amsterdam.

 Op op, mijn Zanggodin, schep adem in de hoven:
 De winter is voorby: de wolken zijn verschoven *.
 De zinnelijke * May breit bloemen tot een huif,
 En mengelt geur en kleur. lk hoor de tortelduif,
5
 Die, bang voor havik, valk, griffoenen *, rave, en wouwen,
 In steenreet en spelonk zich naulijx dorst betrouwen.
 Het Vosken *  a   druipstaart, dat den wijnberg heeft geschent *,
 En zijnen staart zoo fier te krullen was gewent.
      Al zijn de Ganzen  b   schuw van heilige laurieren,
10
 En vyant van de Zwaen, op wiens * muzijk zy tieren
 Met heesche keelen, en wanschikkelijk geschal,
 Zoo menighmael zy volght in Aemstels burreghwal *
 a  Dit schempt met den Oudtburgemeester Reinier Pauw *, de Vos genoemt om den naam van Reinier, dewijl men seidt Reintje de Vos. Dees Burgemeester, een groot vijand der Remonstranten, hadt te dier tijdt zijn gezag t'Amsterdam verloren: men vergat hem voortaen Burgemeester te maken, en hy had in de vroetschap zoo veel magts niet, dat hij 't bouwen der Remonstrantsche kerke kon stuiten of hunne vergadering beletten.
 b  Door de ganzen speelt de Poëet op de Amsterdamsche predikanten, vijanden van zijne Poëzie.


[p. 58]

 
  +  
 De Kriste maeghden, en de vryers, haer gespelen,
 Wien Vryheit waerder is, dan ringen en juweelen;
15
 Daerom en voeght het niet, dat Poëzy en geest
 Verstommen aen den rey van deze tempelfeest *,
      Jehova *, die het zaet, uit Abrams stam gesproten,
 Had uitgetekent * tot zijn' lieve bontgenooten,
 En van 't Egyptisch juk verlicht op 't ongezienst *,
20
 Door Moses dat verplichte aen een' byzondren dienst.
 Het ampt des Priesterdoms bekleedden de Levyten *.
 De Bontkist * wert betrout den heiligen tapyten *,
 En dwaelde met het heir, verdadight door 't geloof
 En 't zwaert, en was zomtijts der Filistijnen roof *:
25
 Tot dat haer Isrel berght met priesterlijke staetsi
 In Salem *, Davids stadt, beschermt voor plonderaci *.
      De Koning, denkend dat hy assche was en stof,
 Sprak schaemroot *: ik bewoon een prachtigh cedren hof;
 Maar 's Hemels heerlijkheit, uitmuntend door den luister
30
 Der wonderdaden, berght haer' heldren glans in 't duister:
 Men bouw' haer een paleis op Sions * vaste rots.
      Zoo sprekend, klonk de stem des waren Dondergodts *:
 O. David, staek den bou, in uw gemoedt besloten:
 Gy hebt met menschenbloet, het aerdrijk overgoten:
35
 U wijze nazaet, die de wreede wapens schorst *,
 En Judaes scepter zwaeit, gelijk een Vredevorst,
 Zal mijnen naem een huis met hoogs daken wyen,
 En wat hy aengrijpt, zal tot Jakobs heyl gedyen.
      De kracht van dees beloft bleek namaels *, toen de zon
40
 Haer stralen spiegelde in het koor van Salomon,
 Die zelf de Bontkist, op het juichen van de scharen,
 Met pracht ten tempel voerde, en offerde op d'autaren *;
 Zoo dat. op zijn gebeên, het hemelsch vier terstont,
 Gelijk een blixem, storte, en d'offerhand * verslont.
45
 De Kerk was vol van Godt: de stammen al beladen
 Op 't aenzicht vallend, hem, met schrik geraekt, aenbaden.
 +  14 als. 17 wt, 25 brogt. 27 asschen. 39 doen.


[p. 59]

 
  +  
 Dit bedehuis verknocht * de Godtheit aen 't gebedt,
 De Godtheit wederom d' aenbidders aan Haer Wet.
      Maer naulijx staet 't gebruik der beste dingen open,
50
 Oft misbruik komt terstond schijnheiligh ingeslopen.
 De reukelooze * Jood wort op zijn voordeel * stout,
 En stoft op dat gesticht en op 't gewijde gout,
 Op Arons * borstgesteente *, op Sabbatten, en feesten,
 Op wierook. offerhande, en slaghting veeler beesten:
55
 De priester 't voorhooft kreukt, weeft spreuken in zijn kleet
 Maer 't meest, gehoorzaemheit, weêrspannigh hy vergeet.
      O. reukeloos geslacht, die met uw guicheltroni *
 Meent Godt te paejen door een bloote ceremoni!
 Wat stoft ge op uwe Kerk, met Cherubins bemaelt?
60
 Der heemlen hemel zelf Godts grootheid niet bepaalt:
 Zijn voetschabel * is d' aerd, de hemel is zijn zetel:
 Wat slaghtge schaep, en koey *, en kalvers, zoo vermetel?
 Hy drinkt geen bokkebloet *; zijn almacht alles schept,
 Wat op het aerdrijk weit, wat in de lucht zich rept.
65
 Het lust zijn Majesteit in tempels noch in troonen,
 Maer in een buigzaem hart te waeren en te woonen.
 Hy roept: besnydenis noch voorhuit gelt voor my,
 Indien men hart en zin niet breidele en besny.
      Maer 't is vergeefs gepreekt, geroepen en gekreeten,
70
 Gewaerschout en gedreigt door tekens en Profeeten:
 De boosheit kankert in: zy heelt door Smout *  a   noch zalf.
 Men knielt voor valsche Goôn; men huppelt om het kalf *.
 De dolle scheurzucht valt aan 't rijten en verwarren:
 Men zoekt aen Baäl * troost, aan 't nootlot van de starren:
75
 Men smookt voor Astarot *: men offert kinders op,
 Ja 't zuigeling *, ten brand aen Molochs * gruwelpop:
 Men schent zijn handen aen Godts boden en gezanten:
 +  54 wierroock, offerhand. 65, 67, 71 nocht (1707 nog).
 a  Predikant te Amsterdam, een groot ijveraar tegen de Remonstranten, dien de Magistraet daer na om zijne ongerustheit de stadt ontzeide.


[p. 60]

 
  +  
 Men steenight, vangt * en spant, die deught en waerheit planten.
 Rechtvaerdigheit geschopt moet kroppen haer verdriet:
80
 De rechter 't vonnis velt, gelijk 't de Vorst gebiet,
 De zonden klimmen hoogh, en durven Godt aenblaffen;
 Hy wort geterregt om hun lastering te straffen,
 En maeit met Babels kling als in een' rijpen oegst *,
 En boeit het overschot, en laet den tempel woest.
85
      Toen steendenze aen d' Eufraet om 't zot en valsch betrouwen.
 De hemel gaf in 't end genade tot herbouwen.
 Zij, nau gebetert door de stramen * van de roê,
 Hardnekkigh keeren hem den rugge t'elkens toe;
 Dies houdze Godt door straf gestadigh in den toome:
90
 Nu plaeghtze Antiochus *, nu 't heir van 't maghtigh Rome;
 Tot dat Judea, nae 't ontwijden des autaers,
 De Kerk weêr ryzen zagh, in spijt des plonderaers *:
 Recht * voor de komste van den hemelsschen Messias *,
 Die (toen Sint Jans hooft was 't banket * van Herodias)
95
 Door Godes vier verrukt, bezocht zijn heiligdom:
 Versteurde 't duivekoor, stiet wisselbanken * om,
 En dreef de beesten uit, en riep, men maek' mijn stede
 Tot moort noch gruwelkuil, maer wijdze den gebede.
 Wee, Schriftgeleerden wee, geveinsde Farizeên,
100
 Ontzien door meesterschap, vermomt met lange kleên:
 Op muggeziften * graegh *, en op kameelverslinden,
 Voorzitters * aen den disch, dwaelstarren voor de blinden *;
 Gy reist om zee en lant, en woelt, en wroet, en leert,
 En broet een duivels kint, van elk dien gy verkeert:
105
 Gy pronkt in 't voorgestoelt * en durft den hemel sluiten
 Voor andre menschen, en blijft zelfs * verstokt daer buiten,
 Gy bouwt de graven * der Profeten uit uw' schat,
 En jaeght Godtvruchtigheit, uit haet, van stadt tot stadt.
 +  81 darren *. 91 na 'et ontwyen. 93 koomste. 94 na sint. 105 dart. 106 self (= 1736).


[p. 61]

 
  +  
 En steekt met klauwen, die van verschen neêrslagh leken.
110
 De torts aen, die uw' burgh en tempel aen zal steken.
      Dat was het wolvenest barmhertigheit gevergt,
 Levijt noch ouderling gebetert, maer getergt.
 Verbolgen borstenze uit, als borssen * aen hun keten:
 Godslasteraer, mutijn *, van Belzebub * bezeten,
115
 Wijnzuiper, zondaers vrient, vervloekt Samaritaen,
 Verleider, die het volk vervoert van Moses' baen,
 Den heilgen Sabbat breekt, en hindert cijs * te geven!
 Zij raepten stenen op, en stonden naer zijn leven,
 Tot datze, op 't Paeschfeest hem, om maght en leer beroemt,
120
 Door Synodael * besluit, van Kayafas verdoemt,
 Verraên van Judas, om 't genot van zilverlingen,
 Door Salems * Lantvoogt by de moordenaers ophingen.
 De Galgenbergh * het bloedt des Zalighmakers zwelgt;
 Dies * Titus stad en kerk ten gronde toe verdelght.
125
      Toen spotte 't Heidendom met hun, die Godt bespotten,
 En onder het belegh zich splissen * in twee rotten *,
 Dan wederom in twee, al yvraers * voor de wet;
 Een gouden tittel *, zoo die niet en waer besmet
 Met kerrekschennis, toen vast daeghlijks dol en dwazer,
130
 d'Een, onder de banier van blaesbalgh * Eleazer *,
 Met steenbus * em met schicht beschoot d'omringde stadt,
 En bruikte 's tempels tin tot hare storremkat *.
 Zy zelve branden 't graen: en hoe zou d'Aarent * wijken?
 De woênde tempel schaft hem lekker aes van lijken:
135
 De merkt * een kerkhof wort, de straten een woestijn:
 Op dat, in doodse plaets, den uil min schuw moght zijn.
      De Kristen, nu verlicht door 's Euangelijs klaerheit,
 De Godheit overal aenbid, in geest en waerheit.
 De schaduw wijkt de zon: het heilige is gesteurt *;
140
 Wiens voorhang * al voorheen was midden doorgescheurt,
 +  111 barmhartigheyd. 118 na. 125, 129 Doen. 127 all'd'. 131 steenbusch. 135 marckt, 137 Evangelijs.


[p. 62]

 
  +  
 Toen ons Aertspriester *, na 'et verloop van Arons * uuren
 Zijn' afgepijnden geest, door vloejende quetsuuren,
 In 's Vaders handen gaf, om opgewekt *, weêrom
 Aan Godes rechte hant, zijn eeuwig priesterdom,
145
 Als een Melchisedech *, in 't hemelsch koor 't aenvaerden,
 Als hooft van zijne Kerke in hemel en op aerde.
 Schep moedt, belade * ziel, Godts gramschap wort nu koel,
 En vol betrouwen kruip voor dien Genadestoel;
 Zwijgh, hutte * des bescheits, orakel *, en Sibillen *,
150
 Synoden en Rabijns: in noot en kerkgeschillen
 Blijft Kristus 's menschen troost, die niemants recht verkort:
 Wat Priester, wat Profeet was oit zoo overstort
 Met gaven van den Geest? wijk, schriftgeleerde zotheit,
 Lichaemlijk woont in hem de volheit aller Godtheit.
155
 Waek op dan, Burgery van 't nieu Jeruzalem!
 Gehoorzaem 't woort des Zoons, vereert door 's Vaders stem;
 Aenbid hem, die u door zijn zalving kan versterken:
 Vergaept u niet te zeer een prael van zichtbre Kerken.
      De Kristelijke schaer, door Goddelijk bevel,
160
 Aen ouderlingen plicht verbonden evenwel,
 Heeft, naer gelegentheit van vrye of slaefsche tijden,
 Gepooght des Heeren naem eenstemmig te belijden,
 En Godt in schuur of huis of tempel aengebeên,
 En door gemeenschap zich gesmolten onder een.
165
 O redelijke dienst, wie weigert aen te bidden *,
 Daer Jesus, als een duif, van boven daelt in 't midden,
 Dan die, van God veraert *, van ydelheit verzaet,
 Als 't vee, het oogh omlaegh en niet ten hemel slaet?
 Wat oprecht * Kristen zou dien zegen willen derven,
 +  141 Doen (Am. uitg. onze). 146 zijn' gemeente.. aerden (Am, Kerk... aerden), 147 de gramschap Gods word koel. 148 betrouwens. 149 Swijght... oraklen. 150 Rabbijn. 158 vergaep (= Am. uitg.) 161 na.


[p. 63]

 
  +  
170
 Om boeten, ballingschap, om rasphuis *, en om sterven *  a  
 Den goeden Godt zij lof, en Aemstels wijzen Raet,
 Dat den verdrukten nu dees tempel open staet;
 Dat Kriste zielen noch, om Kristlijk te vergaren,
 Noch schat nocht yver aen die tempelbou besparen,
175
 Maer redden zich, door smaed, en allerhande kruis.
      Bewaek, o Jakobs Godt, bewaek dit bedehuis:
 Wilt, met uw vleuglen, dees vergadering bedekken,
 En op haer zuchten een Nassouschen Heiland wekken,
 Die op sijn schouders tors de poort van Loevestein  b  ,
180
 En omvoere, in triomf, dien norssen Kastelein *:
 Op datwe u loven, en, gedroogt van alle tranen,
 De maghten eeren, als gelovige onderdanen,
 Die door Godtzaligheit, en vrijheit van 't gemoedt,
 Dit aerdsche rijk versmaen, op hoop van 't eeuwig * goedt.
  
 In den jaere mdcxxx.
 +  174 dien. Onderschrift: Psalm 118. Dat is van den Heere geschied, en het is een wonder voor onze oogen.
 a  Deze vaerzen slaen op de vervolgingen, die de Remonstranten, om 't houden van hunne vergaderinge leden, toen de toehoorders boeten moesten geven, de predikanten gebannen wierden, en boven den ban in 't landt komende in 't rasphuis wierden opgesloten, 't geen te Amsterdam aen Grevius en Princius, en te Haarlem aan Vezekius was geschiet, ook moesten sommige het hooren der predikatien met de doodt bekoopen, als men de vergaderingen met soldaten omringde en daer onder liet schieten, 't geen buiten Rotterdam was voorgevallen.
 b  Te dier tyd zaten op Loevestein nog zeven Remonstrantsche predikanten gevangen: Simon Lucas Bysterus, Carolus Niellius, Paulus Lindius, Petrus Cupus, Bernherus Vezekius, Arnoldus Geesteranus, en Theodorus Boomius: Eduardus Poppius was in zijn handen overleden.