Nederlandse spraakkunst


auteur: C.G.N. de Vooys


bron: C.G.N. de Vooys, Nederlandse spraakkunst. J.B. Wolters, Groningen 1967 (zevende druk)  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads

© 2003 dbnl / erven C.G.N. de Vooys  


DBNL vignet
[p. 423]

Zaakregister.

(De getallen hebben betrekking op de bladzijden).

 

aanduidend: zie voornaamw.
aaneenschakelend zinsverband 175, 379, 382
aanloop 367, 380
aanroep: zie vokatief.
aanschouwelijk woord 268
aanspreekvormen: zie voornaamwoorden.
aanwijzend: zie voornaamw.
ablautreeksen: zie werkwoorden.
absolute konstruktie: 173, 196, 199, 258, 260, 337, 341, 393, 407v.v.
absoluut: zie bijvoegl. naamwoorden.
abstracta 45, 51, 85, 214v.v.
nominale en verbale 214
accent 22v., 29, 183v., 186, 193, 209, 229, 311v., 361, 373, 381v.
accentverschuiving (verspringing) 61, 165, 235, 237
eenheidsaccent 23, 29, 177, 184, 186, 193, 311
nieuwheidsaccent 23
accusativus cum infinitivo 331, 383, 401, 411v.v.
adhortatief: zie werkwoorden.
adjektief: zie bijvoegl. naamw.
adnominale woorden 48
adverbiale adjektieven 336
adverbium: zie bijwoorden.
afgescheiden participia: zie participia.
afhankelijke vraagzin 156, 175, 387, 393, 415
afkappingsteken 36
afstandscomposita 172, 178, 196, 198, 344
aktionsart: zie werkwoorden.
al 390
al + infinitief 163
alfabet 30v.v.
algemeen beschaafd 6v.
alternerend ritme: zie ritme.
anaforisch 73
anakoluuth 418
aoristus 143, 148
apokoinou 398
apokope 64, 301
appositie 311v., 339
appositionele genitief 315
appositionele samenstelling: zie samenstelling.
archaïsch 59, 123, 127, 131, 133, 151, 154
aspekt: zie werkwoorden.
assimilatie 116, 215
associatie (betekenisverandering) 286, 301
attributief 61v., 165, 166
auslautpositie 216
bahuvrîhi: zie possessieve samenst.
bastaardvloeken 40
be-(praefix) 139, 172, 197, 240, 249v., 256, 260
begripsassociatie 206, 214, 301
beknopte bijzinnen 336, 382v., 405
bemiddelde betekenis 262
bepalingaankondigend: zie voornaamw.
beperking van betekenis 284
betekenisontlening 269
bewegingsdiftong 26
bijstelling: zie appositie.
bijvoeglijke naamwoorden:
absoluut en relatief 62, 69
afleiding 227
definitie en indeling 60
flexie 62
groepvorming 323
samenstelling 189
stoffelijke 62, 66
trappen van vergelijking 66
bijwaarneming 289
bijwoorden:
afleiding 256
causale: zie sub voce.
definitie 168
flekterende 324
kern van een groep 342
praepositionele: zie sub voce.
primaire 168v.
samenstelling 195

[p. 424]

secundaire 169
voegwoordelijke 169, 377
voornaamwoordelijke 168, 171, 195, 337v., 371v., 400
zinsverbindende 377
bijzinnen:
afhankelijke vraag: zie afhankelijk.
beknopte: zie sub voce.
causale: zie sub voce.
concessieve: zie sub voce.
conditionele 389, 395, 413
(door) conjunctie met hoofdzin verbonden 393
consecutieve 391, 413
finale 391, 413
lokale 389
oratio directa en obliqua 392, 396
relatieve 393
tegenstellende 392
temporele 388, 413
vergelijkende 392
bindwoorden 12, 168, 173, 175
c: zie ook onder k.
causaal verband 330
causaal zinsverband 175, 379, 382
causale bijwoorden 169
causale bijzinnen 391, 403, 404, 413
causale hulpwerkw.: zie hulpwerkwoorden.
causale voegwoorden 175, 288, 323, 391
causatief 125, 158, 190, 246v.
concessieve bijzinnen 390v., 395, 399, 403, 413, 416
concessieve verbinding 323
concreta 45
conditionalis 150
conjuncties: zie voegwoorden.
conjunctivus modestiae 128
consonanten: zie medeklinkers.
coöperativum 158
coördinatie van twee adj. 323
copula: zie koppelwerkwoord.
d (ingevoegd) 204, 235
dativitis 332
deelwoorden: zie participia.
deiktisch 73
deklassering 300
denominatieven 124, 244
desideratieven 158
deskriptieve grammatika 8
deverbatieven 246
dezelve 86, 98v.
diachronische beschouwing l0v.
dialektstudie 3
dierentaal 1
differentiëring 47, 56, 122, 124, 239, 300
diminutiva: zie verkleinwoorden.
direkt objekt: zie voorwerp.
direkte rede: zie bijzinnen.
doen 114v., 246
doubletten 301
dualis 76
duratief 139v., 145, 148, 165, 245, 335, 337, 352
eenheidsaccent: zie accent.
effektief 137
elativus 67v.
ellips 111, 276v., 282v., 348, 353, 375
emfase 135, 299
enclisis 25, 75v.v., 82v.v., 87v., 132v.
epitheton ornans 60, 96
er (quantitatief) 88
(repletief) 357
(als innovatie) 168
ethische datief 376
etymologie 267
eufemisme 40, 202, 296
euphuïsme 420
expositie 370
factitieven 245
foneem 15, 25v.v., 31v.
fonetiek (experimentele) 15
fonetische transscriptie 31
fonologie 15, 25v.v.
frequentatief 129, 247v.v., 272
gallicismen 269
ge-(praefix) 139v., 143, 146, 166, 222, 239v., 250v., 256
gebarentaal 1
gebeurwoord 114
gedekte klinkers: zie klinkers.
gemeenslachtig: zie zelfst. nw.
geminatie 247v.
genitivus causae 345
genitivus partitivus: zie partitieve genitief.
genus:
genus en sekse 46

[p. 425]

tweeërlei 48v., 82v.
van 't werkw. 158
wisseling 49v.
gerundium: zie werkwoorden.
gesloten zinsvorm 366
gesplitste konstruktie 99, 314, 334, 370
gevoelswaarde 265, 294, 306
glijdiftong 26
‘haar’-cultuur 93
halfbakken samenkoppeling 192
herhalingskonstruktie 365
het: zie syntaktisch het.
homoniemen 49, 52, 124
homorgane nasaal 28
hoofdletters 36
hulpwerkwoorden 139v.v.
causale 114
lijdende vorm 114
modale 114, 148v., 155, 301
tijd 114
hybridisch 213v., 219v.v., 224v., 242, 245, 373
hyperbool 298
hyperkorrekt 71, 117, 123, 131v., 171, 201, 258
idiotica 3
imperatief: zie werkwoorden.
imperatieve samenstellingen: zie samenstellingen.
imperfektief 139, 159, 166
impersonalia 141, 355
inchoatief 137v.v., 147, 245, 251v., 335
incorporatie 42, 194
indirekt gebruik van adj. en part. 61, 165, 167
indirekt objekt: zie voorwerp.
indirekte rede: zie bijzinnen.
indirekte vraag: zie afhankelijke vraagzin.
individuele betekenis 307
infinitief 149v., 161
na om (te) 163v., 320, 327, 335v., 382v.
na te 147, 161v.v., 320, 327, 335v., 382v.
reeks van verbonden infinitieven 335
ingekorte samenstelling: zie samenstelling.
ingelaste bijzin 398v.
ingressief 138
ingwaeoons 5
inklinatie 98
instrumentalis 64, 103, 198
intensief 137, 247
intensitief 239
interjekties 37v.v., 189, 249, 271, 300, 324, 372, 374v., 382, 412
groepvorming 344, 349
imperatieve 40
secundaire 39
intermitterende tijd 145
internationale woorden 278
interpunktie: zie leestekens.
intonatie 22v.v., 29, 35, 347v.v., 371, 374v., 376v.v., 394, 396, 399
intransitief 140v.v., 160v., 166v., 246, 249, 252, 283, 301, 329
inversie 131, 151, 157, 367 373, 380v., 397, 398
ironie 297
irrealis 141, 150, 152v., 160
isoglossen 4v.
isolering:
van betekenis 178, 184, 193
syntaktische 180
van vorm 52, 65, 122, 126, 129
iteratief 129, 137, 139, 247v.
k: zie ook onder c.
karakter 137
klankexpressie 42, 246
klankfrequentie 25, 28v.
klankharmonie 266v.
klanknabootsing 42, 188, 248v., 267, 270, 346
klanksymboliek 43, 189, 267, 270
klankwisselend 195
klemtoon: zie accent.
klinkers:
gedekte 21
indeling 20
systeem 26
vorming 19
vrije 21
kollektieven 45v., 51, 85, 197, 214, 216v.
kongruentie 129, 158, 170, 352, 360, 361v.v.
kongruerende imperatieven 134
kongruerende voegwoorden 173, 175v.
kontaktcomposita 178
kontaminatie 69, 76, 141, 342, 370, 406, 412

[p. 426]

kontrasterend 96
kontrastwerking 297
koppelteken 36
koppelwerkwoord 114, 141, 300, 328v., 360
kopulatieve samenstelling: zie samenstelling.
krachttermen 40, 298
kultuurhistorische dokumenten 282
laten 246, 411
laten + infinitief 151, 352
leeg voorzetsel 344
lege w.w 328v., 334v.v.
leestekens 35v.
letterwoorden 282
lexicologische betekenis 262
medeklinkers:
overzicht 19
systeem 25
vorming 17
mediale betekenis 90, 166
melioratief 226
metafoor 278v.v., 285, 292v.v., 316
metathesis 211, 213
metonymie 286
modale bepaling 382, 398
modale betekenis 147, 196
modale bijwoorden 130, 149v.v., 170, 300, 351, 372, 382
modale hulpw.w.: zie hulpwerkwoorden.
modaliteit 148v., 152v., 157v., 170, 175
modus 148
motie 210
mutatief 140, 142
n (onorganisch) 131
nevenschikking 175, 376v.v., 413, 416v.v.
nomen 44
nomen actionis 185v., 215
nomen adjectivum 60
nomen agentis 204
nomen substantivum 44
nominale abstracta: zie abstracta.
nominale klassen 48
normatieve methode 8
numerus 50, 129
objekt: zie voorwerp.
okkasioneel 161
om (te) + infinitief: zie infinitief.
omschreven conjunctief 157
omschreven naamvallen 174, 316
onbemiddelde betekenis 262
onbepaalde wijs: zie infinitief.
onderbreking 381 v.
onderschikking 175, 382v.v., 394v.v., 412v., 416v.v.
onderwerp 360v.
voorlopig ond. 356, 407
zie ook psychologisch subjekt.
onlogische ontkenning 375
onomatopee: zie klanknabootsing.
onscheidbare samenstellingen 29, 166, 193
onpersoonlijke zinnen 355v.v.
oorzakelijk voorwerp: zie voorwerp.
oorzakelijk zinsverband: zie causaal.
open zinsvorm 366
ornatieven 245, 251
overgangsklank 53, 131, 201
overspannen konstruktie 323
palatalisatie 200
parenthese 381
pars pro toto 273
participia 115v., 164v.v., 189v.
afgescheiden part. 405v.
part. praeverbalia 239v.
partikel 168
partitieve genitief 109, 315, 321, 331, 341
passieve konstruktie 333v.
pejoratief 213, 220v.v., 238, 251, 295
perfectief 139v., 146, 159, 166, 249
perfectiva simplicia 166
perifrastisch 139
periode 383, 416
persevererende intonatie 374
personificatie 48, 279
ph: zie f.
plaatsvastheid 364
pleonastisch 93, 154
possessieve samenst.: zie samenstellingen.
postpositie 174

[p. 427]

praedikaat 61, 169v.v., 360v.v.,
zie ook psychologisch praedikaat.
praedikatief attribuut 192, 330, 336
praefixen 193, 222v.v., 299
bij adjektieven 238
bij bijwoorden 256
bij substantieven 222
bij voorzetsels 260
bij werkwoorden 249
hybridisch 224, 242
in wording 226
ontkennende 238
pejoratieve 238
uit verbleekte subst. 242
verouderde 223
versterkende 189v., 225, 240v.v., 256
praegnant 283, 299
praepositionele adverbia 186, 193
praesens historicum 147v.
praeteritum 135v., 142v.v.
verschil met perfectum 142
als plusquamperfectum 143
praeterito-praesentia: zie werkwoorden.
privatieven 251
proclisis 25, 70v., 75, 309, 354
prolepsis 400v.v., 417
zie ook voorbarig.
pronomina: zie voornaamwoorden.
psychologisch praedikaat en subjekt 361, 398
r (dentaal en velaar) 18
reciprocum 158
reduplicerend 188, 190
reflexief: zie werkwoorden.
reïnterpretatie 47, 63
relatief: zie bijvnw. en voornw. (betr.).
relatieve partic.-konstruktie 405
resultatief 139
retorische vraag 371v., 374
ritme 22, 43, 347, 364v.v., 394v.
alternerend ritme 23
ritmische en melodische vorm v.d. zin 371
ritmische struktuur 23, 35, 348 419.
‘Rückbildung’ 185, 187, 192v., 197, 202, 223, 230
samenkoppeling 177
samenstelling 177
samenstellende afleiding 179, 194, 204
van samenstelling tot afleiding 190, 208v., 226, 240
afstandscomposita: zie. sub voce.
appositionele 180
bepalende 180, 189, 191
betekenis 182, 184v., 186, 189
eigenlijke en oneigenlijke 179
imperatieve 187
ingekorte 178
kopulatieve 180, 189v., 195v.v., 230
possessieve 186, 228, 274
tautologische 180
verbale stam als eerste lid 185
verholen 179
samentrekking van zinsdelen 379
sandhi 31
scheidbaar samengest. w.w. 29, 191, 193, 255, 394
schijnsubjekt 355
schrijftaal 9, 55, 65, 137, 182, 303, 305
‘slang’ 41, 221v., 226, 244, 266, 292, 294, 299
sociologische struktuur 2, 263, 284, 304
specialisering van betekenis 284
spelling:
grondbeginselen 30
fonetische 30
regelingen 32
spellinguitspraak 34, 207
spraak en taal 15v.
staande uitdrukking 269
stereotiep 63, 94, 187
strukturele taalkunde 16
subjekt: zie onderwerp.
substraat 7, 39
suffixen:
dubbele 210, 212, 220, 236
hybridische 219, 245
ontstaan 199
ontstaan uit adjektieven 236
secundaire 204
substitutie 236
vorming van bijvnw. 226
vorming van bijwoorden 256
vorming van voornaamw. 255
vorming van werkwoorden 244
vorming van zelfst. nw. 199
syllabe 22, 28

[p. 428]

synaesthesie: zie bijwaarneming.
synchronische beschouwing 10
synkope 116, 133, 212, 248
synkretisme 97
synoniemen 303
syntaktische groep 177, 183, 191
syntaktisch het 356
syntaktische verschuiving 339, 341, 397, 411v.v.
synthese 178, 182, 239, 406
t (ingevoegd) 235
taal: zie spraak.
taalatlas 3v.
taaleenheid 6
taalkringen 2, 304
taalpsychologie 1
taalspaarzaamheid 150, 178, 282, 313, 331, 379
tangkonstruktie 328, 365
tautologie: zie samenstelling.
te + infinitief: zie infinitief.
tegenstellend zinsverband 175, 379,382
telwoorden 108
groepvorming 340
herhalingsgetallen 112
hoofdtelw 108
onbepaalde 112
rangschikkende 111
soortgetallen 112
verdubbelgetallen 112
vorming 196, 256
toonhoogte 23
totum pro parte 273
transitief 140v.v., 159v.v., 166, 246, 249, 252, 283, 301, 329v.v.
tweeklanken 21
uitroep 348v.
uitroepend voornw.: zie voornaamw.
uitspraakleer 8
usueel 161, 265, 307v.
uw (possess.) 35, 92
verbindingswoorden: zie bindwoorden.
verbum: zie werkwoord.
verbale abstracta: zie abstracta.
verbaal adjektief 141, 164
verdichting van betekenis 282, 284
verholen samenstelling: zie samenstelling.
verklanking 44, 272v.
verkleinwoorden 200
verkortende koppeling 178, 186
verruiming van betekenis 280
verscherping van consonant 235
versterkende ontkenning 372, 375
vervangend voornaamw.: zie voornaamw.
verwijswoorden 386
voegwoorden 175, 382,388v.v.
voegwoordelijke bijwoorden: zie bijwoorden.
voegwoordenmaker 393
kongruerende: zie sub voce.
groepvorming 344
samenstelling 198
vokalen: zie klinkers.
vokatief 41, 345, 349v.
vol 300
volksetymologie 301
voorbarige s en n 258, 332
zie ook prolepsis.
voornaamwoorden:
voornaamwoordelijke bijwoorden: zie bijwoorden.
aanspreekvormen 77
aanwijzend en aanduidend 73, 95
afleiding 255
als kern van een groep 338
bepalingaankondigend 87, 95, 98, 386
betrekkelijk 99, 375
bezittelijk 91
functie van hij, zij, het 83
onbepaald 104
persoonlijk 74
pro-nomen 44, 73
samenstelling 194
uitroepend 104
vervangend 73, 95
vragend 102
wederkerig 89
wederzijds 91
voorwaardelijke wijs 150v.v.
voorwerp 357v.
direkt 178, 191, 317, 328v.v., 338, 403
indirekt 317, 330, 332v.v., 403
inwendig 330
loos 356
oorzakelijk 326, 334
uitwendig 330
voorzetsels:

[p. 429]

voorzetselachtige verbindingen 344
afleiding 260
definitie 172
dubbele 343
flekterende 173
groepvorming 343
samenstelling 197
verbindend zelfst. naamwoorden 315
verbindend w.w. en znw. 334
vraagzin: zie afhankelijk.
vrije klinkers: zie klinkers.
vrouwelijke persoonsnamen 209
wenszinnen 375
werkwoorden:
ablautreeksen 120v.
adhortatief 151, 157, 352
afleiding 244
‘aktionsart’ en aspekt 137
conjunctief 149, 152; zie ook conjunctivus modestiae en omschreven conjunctief.
defektief 128
definitie 113
dramatisch praesens 147
duratief: zie sub voce.
futurum 145
futurum exactum 146
genus: zie sub voce.
gerundium 162
‘gramm. Wechsel’ 125
hulpwerkw.: zie sub voce.
imperatief 133, 157; zie ook kongruerende imperat.
imperfektief: zie sub voce.
impersonalia: zie sub voce.
inchoatief: zie sub voce.
indicatief 150
infinitief: zie sub voce.
intransitief: zie sub voce.
irrealis: zie sub voce.
kategorieën 129
kern van een groep 328
koppelw.w.: zie sub voce.
modus: zie sub voce.
mutatief: zie sub voce.
ongelijkvloeiend 119
onscheidbaar samengesteld: zie sub voce.
optatief 150, 158
participia: zie sub voce.
perfectum 142
persoonsuitgangen 130v.v.
pluralia tantum 129
plusquamperfectum 143
praesens 145, 147; zie ook praesens historicum en hierboven dramatisch praesens.
praeterito-praesentia 126
praeteritum: zie sub voce.
reflexief 158v., 167
samenstelling 190
scheidbaar samengesteld: zie sub voce.
stamvast en stamveranderend 115
sterk en zwak 115v.v.
tijd 144
transitief: zie sub voce.
willen 128
woord 11
woordarmoede 279
woordindividuen 262
woordorde 364v.v., 372, 385, 392
woordsoorten (schema) 12
zelfstandige naamwoorden:
abstracta: zie sub voce.
afleiding 199
buiging 58; zie ook omschreven naamvallen.
concreta: zie sub voce.
definitie 44
gemeenslachtig en zelfslachtig 50
genus en sekse: zie sub voce.
indeling 45
kern van een groep 309
kollektief: zie sub voce.
meervoud 51
samenkoppeling en samenstelling: zie s.s.v.v.
zinsaequivalenten 350
zinskern en zinslid 384
zinsamentrekking: zie samentrekking.
zinsverbindende bijwoorden: zie bijwoorden.
zinsverkorting 349, 400
zinsvermenging 400
zinwoorden 187