5. Over de tusschenwerpsels.
§. 381. Schoon de tusschenwerpsels, eigenlijk, niet tot de taaldeelen behooren, willen wij dezelve echter niet met stilzwijgen voorbij gaan. Zij zijn geene uitdrukkingen van zekere denkbeelden, maar alleen van zekere gewaarwordingen der ziel. Als zoodanig kunnen zij ook noch buiging, noch afleiding hebben. §. 382. Gelijk men de menschelijke gewaarwordingen in in- en uitwendigeonderscheidt, zoo zijn ook derzelver uitdrukkingen op gelijke wijze te onderscheiden. §. 383. Tot de eerste behooren de uitdrukkingen van blijdschap, als: ha! heisa! -van droefheid, als: ach! helaas! - die, welke eenen wensch aanduiden, als: och! och of! - die, welke men bij het smeeken bezigt, als: ei! ei lieve! - wijders de uitdrukkingen van verwondering, als: o! van verachting, als: fi! foei! van bedreiging, als: wee! o wee! van geroep, als: he! holla! hem! van bevel om stil te houden, als: hei! ho! hou! sus! §. 384. Tot de laatste behooren die tusschenwerpsels, welke eenen van buiten ontvangenen indruk, door nabootsing van het geen in de natuur gehoord wordt, aanduiden, als: bons, klets, krak, plomp enz.; bij voorbeeld: bons! daar lag hij; krak! daar brak het enz. En van deze komen naamwoorden en werkwoorden, als: een bons, krak, plomp enz., - bonzen, kraken, plompen enz. §. 385. Dat de benaming van tusschenwerpsels, als te kennen gevende, dat zij tusschen de reden gevoegd, of geworpen worden, niet zeer naauwkeurig is, blijkt daaruit, dat zij somtijds even zoo gevoegelijk aan het begin en einde, als in het midden, voorkomen; gelijk in de woordvoeging nader zal blijken. §. 386. Maar er is nog eene andere soort van uitdrukkingen, om de inwendige gewaarwordingen der ziel uit te brengen, bestaande in geheele bewoordingen, als: gave God! dat God verhoede! enz. Doch deze drukken de gewaarwordingen niet als enkele gewaarwordingen uit, maar stellen daarvan een klaar begrip voor, en kunnen derhalve niet, dan in eenen ruimen en oneigenlijken zin, onder de tusschenwerpsels gerangschikt worden. |