|
|
|
| |
| | | |
| |
II.
Eene ghenouchelicke clute1 van nu noch, van iiij personagien, te weten, de man2, de ghebuer, dwijf, ende de pape.
Eylacen, die altoos is gheplaecht
Ende nemmermeer blijden dach en bejaecht,
Hem mach wel langhe dijncken den tijt.
Als ic buten ben hebbic eenich iolijt;
Maer als ic thuis ben leyt mijn herte ghebonden,
Zo minnelic ben ic ghelevert den honden.
Mijn wijf, zy loddert 3, zy bouft.
Dan es mijn herte zo zeere bedrouft!
Dit waer te liene, om claer vermanen 4,
Zy doet my lachen dat mijn ooghen tranen:
Zo stijf versetse mijnen capproen.
Lieve ghebuere, wat soude ic doen?
Mijn wijf es teghen my zo quaet?
Achter waert, als de hinne schert.
Het staet voorwaer alzoo verwert,
Als noynt garen dede up een strene.
| | | |
Ic zal u leeren een rene 1,
Daer mede zuldijse up een ander ploye bringhen.
Up een ander ploye? ic heb van als gheproeft.
Tquaet met goet, tes alleleens.
En blijvet noch altoos even quaet?
Maer lancx om quader dat sy wort.
Ic zal u wel raet gheven, op een cort 2.
Als ghy thuus comt, een voor al,
Spreect zy dan quaet, zo zy ooc zal,
Watse u smijt of wat zy u doet,
Dat waer tghene dat ic haer hiette.
| | | |
Ende indien zy my trocke, smete of stiete?
Zey ic nu noch, ic weet wel, te voren,
Zy slouge my doot; dat waer verloren 1.
‘Haut dat, nu noch! dat wert [u] droufelic swaer!’
Daer en vraecht niet naer.
Ghy moetet herden 2, groot en cleene.
En zoudic altoos nu noch zegghen?
Goy 4, zo zoudic langhe nu noch zegghen!
Tot dat ghijze verwect ende leert nu noch te zegghen,
Hoe zoudic pijnen my dat an te legghen?
Gheifse my een smete, ic zegghe nu noch,
Zoo gheefse my dusent mael meer toch.
Hoe zal ict daer mede maken?
En of zy namaels wel stoffeerde u caken
Met goeder spijse, na u ghevoech,
En zoudy nu niet connen nu noch zegghen?
Ja ic, man, [my] passeret ghenouch
Nu noch te zegghen, even stijf,
| | | |
Herderet in smijten, in eenen doene,
Ghy zullet haer maken alzoo ghewone
Dat zy haer zal vervaren dan,
En wanen dat ghy uus sins mist 2.
Mochtmense alzo ontvechten.
Ja ic, by allen Godts knechten,
Jc zal nu noch zegghen, wat zy my doet.
Soo dat ic zal haer 4 maken vroet
Dat sy u heeft al dul ghesmeten,
En dat ghy van den duvel zijt beseten,
Dat heifse met haren smijten ghedaen.
Dat wort een groete boerde 5!
Gaet henen thuiswaert, rasch.
Gaet henen, gaet henen, ic werpe u een schoelap naer;
| | | |
Dat ghy wel herden moet in desen;
Want het zal zeker vremt te hooren wezen:
Daer wordt een groot gheschal.
Nu dus, vooren! God zeghent het al.
Zet ons teten en te drijncken! haest u snel!
Ke, zecht? heer, willecome, schoon spel 1.
Zecht uut, waer hebdy ghebeyt zo langhe?
Swijght! Godt bedrouve u,
Dat ghy dus langhe leift, auden dwaes!
Nu noch? eyst anders niet?
Met dezen nu noch! wat hebbic gheleden.
| | | |
God moet u schaden en scheden!
Wat meendy hier me, vuil catijf?
Ke, hoort doch dit bedrijf!
En zal mer anders niet zegghen?
Laet ons met vreden met dezen nu noch.
Dat u zal rauwen, ic zecht u claerlijc.
Dats emmer die duvel baerlic!
Ghy en vraechter niet naer,
Vuil catijf! wat hebdy voren?
Ic zals u noch gheven, dat u zal grouwen.
| | | |
Ghy zult dat nu noch achter laten.
Ic en hoorde desghelijcx noynt mijn leven.
Goy! ic zals u genouch gheven
Dat u grauwelen zal, zonder ghetal.
Haut dat; wildijs noch meer?
Amy 1, mijn hant doet my zo zeer.
Al zoudy ramp hebben, en die u droch 2,
Ja tvremste dat ic noynt hoorde.
Haut dat! nu zecht nu noch al teenen.
| | | |
Wat mach hy hier mede meenen?
Ic en hoorde mijn daghen vremder advyse.
Tjan 1, ic loope uuten huyse.
Lieve gheburen, comt my ter baten!
Dat zal ic u weten laten:
Wat ic mijnen man doe, goet of quaet,
Hy zegt altijt nu noch, wat ic hem doe.
Ic zoude den pape halen daer toe.
De man heeft claer sijns sins ghemist
Nu gaen wy den pape halen, onder ons beeden 2.
Aldus zou men deze quade wijfven beleeden.
By sent Jan, dats goeden raet
Dat ic nu noch seyde. Al es twijf quaet
Ic hebse emmers versubtielt hier inne.
Zy meent dat ic ben uuten zinne?
Ic moeter om lachen, dats verloren.
Ic ben wijzer dan Zalomon hier te voren
| | | |
Of Virgilius of Aristoteles met.
Dat ic nu noch zey was goet opset.
Ic zal haer quaetheit nu af brijnghen;
Ghelijc den cochuit 1 zal ic zijnghen
Altoos nu noch, tot mijnder vromen 2.
Zo waen ze dat mijn nu es over comen,
Ende zal my steerckelic smeeken 3 dan.
Lieve heere, comt tot mijnen man,
En ziet doch wat hem deert.
Wat? dat zijn vremde treken.
Nu noch? wat ramp heeft dat inne?
Hy is claerlic uuten zinne.
Dwijf heift hem ghestooten en ghesmeten,
Dus mach hy wel zijn bezeten,
Om deze onverduldicheit swaer.
Ic zal met u gaen tot daer.
Haelt my mijn stole en mijnen bouc
Dit wert een schoon besouc!
Nu zullen wy weten wat nu noch bediet.
Dit es mijn man, spreect hem toe.
| | | |
In nomine Patris et Filii.
Ic zegghe de man es claer beseten:
En spreect hy anders niet alteenen
Dit heeft hy curts aenghenomen.
Sa vrient, tot uwer vromen
Ic wil u belezen en besweeren,
Ende manen, by al dat u mach deeren,
By nachtridders, ende by avondtroncken 1
Die achter den hoven de belle cloncken,
By cocketoysen 2, by neckers, by maren,
Ende by den drollen 3, int weer weghen 4,
By catten die te dansen pleghen
Tswoendaechs, en by varende vrauwen,
Dat ghy zecht, op goeder trauwen,
Wat u letten mach of ghebreken.
Wat, en condy anders niet spreken?
| | | |
Tjan; noch bemane ic u meere
By den zonnen boom en by der manen,
Die Alexander verfierde in wane,
Ende ic bemane u by alle die gheselschape
Dat te Babelonien leyt up tcasteel 1.
Ic en weet niet wat hem mach letten.
Ja, ja; wilt hem dat voren zetten,
Van den besten ghezoden en ghebraden.
Ic heb hier een stic van eender vladen:
Wil ic prouven of hijse mach?
Nu rasch, zonder verdrach 2,
Haelt hem te eten; hy zal claer ghenesen.
Ten mach gheen quaed wesen.
Hy heet zo mughelic al duere 3.
Ic zie wel de man en heift gheenen noot.
| | | |
Vrauwe, tes u schult, cleen en groot.
Gaefdy uwen man wel tetene,
En ghy hem niet en waert zo fel,
De man zoude hem hebben wel 1.
Ghy moet den man smeeken schiere 2.
Ic zal, heere, in alder manieren,
En bidden hem vergheiffenesse van alle mijn mesdaet.
Jan, vergheift my dat ic u oynt was so quaet,
En oynt zo fel was teghen u.
De man es ghenesen ter stont.
Hoe vaerdy Jan, hoe vaerdy Jan?
Als ghy my niet meer quaet zijt.
Die man es van den evel 3 ghescheyden.
Heere Godt wil u gheleyden!
Ghy hebt mijn herte ghepaeyt ter deghe.
| | | |
Wy mueghen wel spreken met goeden raet.
Dat ic u nu noch dede zegghen
Was dat niet goeden raet?
Maer metten eersten was ic daerom ghesmeten.
Maer nu hebdy namaels goede vladen gheten.
Ic en sach noynt wijf bat beghect!
Wanneer se meer baer man uut stect,
Of dat zy quaet sprect ,, een vooral,
Want anders gheen zaken en mach my droomen.
Ja, zo meent zy dat u curen overcomen,
En ghy zullet al te boven blijven.
Ay, lodders! dat men u moet ontlijven!
Dat hebbic al te malen ghehoort.
Moort, moort! dwijf zal ons vernielen.
| | | |
Ic en zal, by mijnder zielen
Nemmermeer seker lief wijf.
Twas mijn ghebure diet my riet.
Tjan, heere, ic en riet u niet:
Daerom willet my verdraghen 1.
En weetty niet dat hem mesvalt met vlaghen
Die zijn hant steect tusschen schus en boom 2?
Och, ic kenne 3 dat waer es.
Elc wacht hem, die wel wil varen!
Godts gratie wil ons allen, bewaren.
Die Vader, die Zone, die helighe Gheest
Verleene ons zalicheit aldermeest.
|
2De man: in het HS. staet den man, doch later meest altyd de man.
3Zy loddert, zy speelt de hoer.
4Om het klaer, om het recht uit te zeggen moet ik belyden ( lien) dat zy my doet lachen, enz.
2Op een cort, in korte woorden.
1Dat waer verloren, een gewoone vlaemsche zegswyze, voor: dat ware al om niet.
2Herden, uitharden, uitstaen.
3Al teenen, allenthave, t'eenegaer.
4Goy, uitroeping voor God. Zie myne Verhandeling over de vloeken. Zoo zeggen de franschen nog jarnigoy, voor je renie Dieu.
1Up u lijf, op u leven: ik bevele het u op straf van uw leven.
2Uus sins mist, uws zins mist, buiten zin, buiten verstand zyt.
3Dat 's recht de man die zy hebben moet (?).
4Haer. In het HS. staet u, wat zeker een misstelling is.
1Willecome, schoon spel. De gewoone groet aen degenen, die in eene gildekamer of hof binnen kwamen, om deel te nemen in het spel.
2Goey faes, goed gerafel! ik wensch dat u het rafelen wel gelukke: Ga voort, ik wensch u goed spel (gelyk eenige regels hooger). Vergelyk Hoeufft, Proeve van Bredaasch taaleigen, bladz. 148.
1Haut dat! houw daer. Zy slaet hem.
2Droch. Droeg? of: die u bedotte?
3Ghereet, gereedelyk, terstond.
3Smeeken. Oudtyds werd dit woord gebruikt voor vlyen, streelen.
1Avondtroncken, waerschynlyk te lezen avetroncken, in het hoogduitsch abetroc (plantasma), over welke kwade geesten zie Grimm's Deutsche Mythologie, bladz. 291. Anders beduidt avetronk ook bastaerd.
2Cocketoysen, helschepoelgeesten, van het middeleeuwsch-latynsch woord Cochetus (cocytus). Zie Du Cange in voce. Of misschien cocketrijsen, serpenten.
3Drollen, by Kiliaen kaboutermannekens.
4Weer weghen, luchtbewegen, storm?
2Zonder verdrach, zonder verwyl, zonder ophouden.
3Mogelyk zal hy het door eten.
1In het HS. De man en zoude hem niet zo qualic hebben; doch dan rymt het niet.
2Smeeken schiere, al spoedig liefkozen.
3Evel, kwaed, ziekte, euvel.
1Verdraghen, te goede houden.
2Wellicht ziet dit op het geval met Bruin den beer, in Reinaert, V s 710 en volgende.
|
|
vorige
