[p. 334]
Fragmenten van den ridderroman Ogier van Denemarken.
(twee strooken perkament.)
+‘............
.......Ewelike vortan.
Doet mi dit, edel man,
So dat vader no broeder weet.’
‘Jonfrouw, ic ga gereet
5
(Seide die coninc onvervaert)
Uwe bodscap doen ter vaert1.’
Dus sciet die coninc dan,
En gebrochtene wijf no man2.
Hi wapenden3 ende sat op sijn paert,
10
Ende voer wech metter vaert:
Hi voer heimelike uter poort,
Ende noopte tors4 ende voer voort
So lange voer die paien5,
15
Hi vraechde om den Denois8:
Het wijsdene hem menich Fransois.
Men leedene vor Karels pauwelioen,
Daer in sat die baroen.
Doe beete9 die payen,
[p. t.o. 334]
Bl: 334
[p. 335]
Beware Karle ende den Denois Ogier!
Ic ben gesent al hier,
Denois, stout ridder ende vri,
............’
+‘Dat ghi vor mi neemt bataelge.’
Selve comen iegen den soudaen.’
Gadony seide, sonder waen:
‘Ghi maect groot bare3, Baudoen!
Die soudaen gave om u niet .i. bottoen4,
30
Ende om sulke vive als ghi sijt,
Waerdi vor hem in een crijt5.
Mi wondert dat Karl sinen gharsoen6
Dus laet verspreken sine baroen7.
Lietict niet dor8 den Denois Ogier,
35
Ic slougene onder sine lier9.’
Als Charloot10 dat vernam,
Was hi tornech ende gram:
Hi vranc die vust, ende soude den paien
Hebben geslegen, ne waer mettien11
40
Scoter tusschen die here Morant,
Ende Arnout van Beaulant,
Entie edele grave Reynier.
‘Ay, fel keitijf12 (sprak Karel die coninc fier),
Nemmer moetu goed gescien!
45
Hoe lettel slachti mien13’
Ogier sprak totten payen:
‘..........
[p. 336]
+Die sijn .... hevet bestaen.
Hi sliep vaste, sonder waen.
Des morghens, metter dagheraet,
50
Clommen Sarragoise ten mure waert,
Ende worden den Kerstine geware.
Cleine mochten wesen die scare,
Si lietent seggen ter stont
Des ... zone Danimont.
55
Hi scoot ten wapinen mettien:
Hi was fel ende ontsien.
Met .C. man es hi upgeseten:
Sere heefti hem vermeten1
Dat hi sal wreken sinen moet2.
60
Men ondede3 die porte metter spoet.
Danimont noepte tors met sporen:
Charloot heeftene vercoren.
Si onderstaken hem met groter ghere4;
Mallic5 brac sijn spere:
65
Dat volc vergaderde over hoop;
Dat caplijts7 wart harde groot.
Die coninc van Ingelant
.....cte sinen brant8.
Hi clovede toten tanden dore
70
..... magoens ..........
+Men stac sijn ors onder hem doot.
Hi spranker af, met haesten groot,
Ende ginc vechten te voet.
Nu merct oft hem onsiene stoet9:
75
Een kerstin ontsloop uten here,
Ende voer tote Karle met ghere.
[p. 337]
Die darme lagen den baroen
Boven up dardsoen1.
Als hi vor sconinx tente quam
80
Riep hi lude: ‘Coninc, edel man,
Vaert Charlote uwen zone te staden2:
Vor Rome es hi sere verladen.
Haest u, dor Gode die ons gebood!
Daer es menich kerstin doot.’
85
Die coninc riep ten wapinen over al.
Daer wert groot gescal.
‘Owi, arme3, sprac die coninc fier,
Vertroest mijn kint, Ogier.’
Ogier seide: ‘ic sout node laten.’
90
Sine cousen bonden .ij. knapen:
Namels wapendem; ende die Fransoise
Entie van Geneven, entie Vianoise,
Entie Duudsce, entie Avelanse4,
..........
+‘En mach hi u nemen tleven,
95
So moet hem u vader geven
Die crone van Vrankrike.’
Charloot antwerde haestelike:
‘Sarragois, ic wilt also.
Of God wille ic sals wesen vro5.’
100
Karel antwerde te desen:
‘Sone, dat ne mach niet wesen;
Sulken camp latic u niet bestaen.’
‘Ay here, wat wildi anevaen?
Wildi dus nedren minen prijs?
105
Bi den here van paradijs,
Ic ware dan clene ontsien,
Dorstic niet comen iegen .i. paien.
Het nontriede6 mi nieman, coninc vri!
Ic salne doden, of hi mi.’
[p. 338]
110
‘Ja, spac Karel, esset emmer so?
Van Vrankrike moetic leven,
Du hads der overdaet bet gegeven3.’
115
No dor Duutsch, no dor Genevois,
In sal6 den camp anvaen.’
+Hi nam orlof ter ure,
Ende keerde weder binnen mure.
Vor tpalas beette Karaeu, die vrie,
120
Met hem die van Persie.
Dammirus7 ontfincne wale
Ende Gloriande die smale8.
‘Here, seide Karaeu9, ic come
Van den kerstinen, ende heb genomen
125
Eenen camp iegen den Denois,
Die den helm wan up Butram den Sarragois:
Hi hevet ons vele scaden gedaen.
Ic hope wi sullens10 bate ontfaen.
Nu hort hoe icne heb genomen:
130
Mogic sijns te boven comen,
Ende icne dode in den crite,
Karel gevet ons quite
Ende vri Romenie,
Ende daer toe Lombardie;
135
Ende mach mi Ogier, die degen11,
Matten12 ende nemen tleven,
Rome .... up geven:
[p. 339]
Also verre salt Karels wezen
Alst noit hilt Constantijn.’
140
+Si ghinghen slaen metten swerden.
Menich Sarragois viel daer ter erden,
Dies worden die van binnen geware.
Si quamen uut met groten scaren,
..ij. coninge, die drougen crone,
145
Ende al tfolc ute Rome,
Entie soudaen van Persijs
(Dies maect ons distorie wijs).
Al tfolc slouch over hoop.
Daer cochte menich dieren coop.
150
.. lubni die coninc van Cubele
Stac Namelse van Morele
Ende gaeft sinen neve Pinthier.
Die goede here van Bavier
Ginc vechten te voet metten swerde:
155
Die rouwe quetstem ende deerde,
Dat hi Morele had verloren:
Hi gemoete Ogiere, ende hads toren1
Dat hi sinen oem sach te voet.
Hi beette selve metter spoet,
160
Ende gaf Namelse sijn paert,
Diere up sat ter vaert.
+Karel, die degen coene,
Dede keren sine baroene.
Charlote versprac hi sere,
165
Ende seide: ‘Glottoen2, God gevedionnere,
Dat ghi voert sonder minen raet!
U herte es fel ende quaet.’
Hort van den Sarragois meer:
Si hadden rouwe ende seer
[p. 340]
170
Dat si dus tonder waren gedaen.
Kabaheu, die Soudaen,
Hinc om hem enen mantel diere,
Wel gewrocht: in der maniere
Ne sach noit man, sonder dien1.
175
Up .i. muul sat hi mettien,
Ende voer buten Rome allene,
Sonder geselscap, groot of clene:
Ende quam vor Karels pauwelioene.
180
Karaeu sprac fier tale:
‘Coninc, hore mi, so doestu wale!
Ic wille camp vechten iegen Ogiere,
Up sulken maniere:
184
Mach hi mi verwinnen,
.........’+
Tot dus verre achtte men den nederlandschen Oghier van Denemarcken geheel verloren (zie Hoffmann's Horae Belgicae, I, 60, Mone's Uebersicht der Niederländischen Volkslitteratur alterer Zeit, bl. 38, en L.P.C. Van den Bergh's Nederlandsche Volksromans, bl. 181), want het gene D. Buddingh in den Konst-en letterbode, 1837, no 27, bl. 420, beweert uit denzelven te kunnen mededeelen, daervan is hy nog het bewys schuldig. Meer zeker is het, dat er eene duitsche vertaling van bestaet, die het boek aen Jan de Klerk toeschryft:
Dis lernet uns Johann wol der Clerik.
Mone heeft al de bronnen van het gedicht aengewezen in zyn evengemeld Uebersicht, naer hetwelk ik dus den lezer verwyze, indien hy meer naricht mocht verlangen.
J.F. WILLEMS.
+Eerste strook, eerste kolom, recto.
1Ter vaert, vaerdiglyk, aenstonds.
2En gebrochtene wijf no man, hem geleidde wyf noch man.
3Wapenden, wapende-n, wapende hem (zich).
4Noopte tors, gaf het ros, het paerd de sporen.
5Paien, heiden, fr. payën.
6Dattene, dat hem.
7Versien, gezien.
8Denois, Deen, fr. Danois.
9Beete, stapte af.
10Kerstine, christenen.
11Dien, voor dienen.
+2de kolom, recto.
1Sarragois, Sarrazyn. In den tekst staet Sarr', welk woord in Vs 126 hierachter voluit geschreven is Sarragois; dus geheel anders dan in Renout van Montalbaen, een roman, in welken Oghier van Denemarken ook een rol speelt. Daer leest men namelyk Sarrasine. Zie Hoffmann's Horae Belgicae, pars V, p. 87, Vs 1418, 1426, 1431, 1434, enz.
2Sonder faelge, zonder fout.
3Bare, gebaer, gebluf.
4Bottoen, fr. bouton.
5Crijt, strydperk.
6Gharsoen fr. garçon.
7Verspreken sine baroen, zyne barons te na spreken.
8Dor, om.
9Lier, wang.
10Charloot, kleine Karel, fr. Charlot.
11Ne waer mettien, maer dadelyk (met dien).
12Keitijf, snoodaert, fr. chetif.
13Slachti mien, gelykt gy aen my (uw vader)!
+1ste kolom verso.
1Heefti hem vermeten, heeft zich laten voorstaen.
2Sinen moet, hetgeen hem in 't gemoed zat.
3Ondede, ontdeed, opende.
4Zy staken elkanderen met grooten drift. Ghere, begeerte.
5Mallic, elk. Van dit mallic of malc komt malkander.
7Caplijst, gekap, verwonding; in het oudfransch. chapleis, en in middeneeuwsch latyn capulatio.
8Brant, zwaerd.
+2de kolom verso.
9Onsiene stoet, hachlyk stond.
1Dardsoen, de zadelboog, fr. arçon.
2Te staden, ter hulp.
3Owi, arme, och arme!
4Avelanse, Ave-landschen, Neder-landschen.
+2de strook, 1ste kolom, verso
5Zoo het God belieft zal ik my des verheugen.
6Het nontriede mi nieman, niemand zou my dit (of heeft my dit) ontraden.
1Bi mire wet, by myne wet, by myn christengeloof!
2Onvro, onvrolyk.
3Moge ik van Frankryk voor altoos verwyderd leven, zoo gy niet beter gedaen hadt die overdaed daer te laten (te begeven)!
4Charlot wilde dat niet erkennen (liet van lien, belyden); of wel: hy liet niet af.
5Dor, om.
6In sal, ik en zal, of ik zal.
+2de kolom, recto.
7Dammirus, geschreven Dammir'.
8Die smale, die kleine, die tengere, die lieve.
9Karaeu, uit te spreken in drie syllaben Ka-ra-eu, elders Karahu geschreven.
10Sullens, zullen des.
11Degen, held.
12Matten, slaen.
