Den langen adieu,
referein van Eduwaert de Dene.

In den Messager des Sciences et des Arts de la Belgique, tome sixième, bl. 19 en volgenden, heeft de heer baron Jules de Saint-Genois den langen Adieu van den Brugschen dichter Eduwaert de Dene medegedeeld, een stuk waerin men meest al de toe- of spotnamen vindt, welke men, nog in de zestiende eeuw, gewoon was aen de inwoonders der onderscheidene steden en dorpen van Vlaenderen te geven. Sedert heeft deze heer een beter afschrift van dat gedicht bekomen, gemaekt naer het handschrift van het Testament Rhetoricael, by den heer E. van Damme te Brugge berustende, en dat door De Dene eigenhandig blykt geschreven te zyn. Het is dit beter afschrift waervan wy hier, met toestemming van gemelden heer, gebruik maken. Door langen Adieu verstond De Dene zyn eeuwig vaerwel, blykens het refereinvers:

Het geheele stuk bevat meer dan 300 regels; doch wy bepalen onze mededeeling tot de coupletten, in welke de vlaemsche spotnamen voorkomen, zynde het overige gedeelte des refereins van al te weinig aenbelang. Over den dichter heb ik gesproken in het eerste deel myner Verhandeling over de Nederduitsche tael- en letterkunde, bladzyde 261. Hy eindigde zyn Testament rhetoricael, den 24 december 1561, volgens zyn eigen aenteekening in het opgemelde handschrift1.

Vóór hem reeds had men de spotnamen der Vlamingen op papier gebracht. De heer Mone deelt dezelven mede

naer een (oud?) handschrift, in zynen Anzeiger für Kunde der Teutschen Vorzeit, jaer 1835, bl. 299. Daer men in dit stuk ook van de Salmeters van Mechelen gewaegd, zoo is het wel waerschynlyk, en ook het gevoelen van den heer De Saint-Genois, dat Mone's fragment tusschen de jaren 1347 en 1414 zal zyn vervaerdigd, wanneer de stad Mechelen tot Vlaenderen behoorde; immers het is moeilyk te onderstellen dat men door dit Sobriquet aen de inwoonders van het dorp Machelen by Deinze zou moeten denken. Zalm is kost voor ryke lui. Wat er van zy, ik vind het niet ongepast hier het lystjen uit den Anzeiger over te nemen:

De properheden van der steden van Vlaenderen.

Heeren van Gent, Poerters van Brugge, Kindre van Ypre1, Darincberders2 van den Vrien, Speerbrekers van Ryssele, Scutters van Douay, Scipheeren van der Sluus, Cupers van den Damme, Hudevetters van Geroudsberge, Witvoete van Aelst, Vechters van Cassele, Slapers van Voirne (Veurne), Vachtploters3 van Poperinge, Raepeters van Waes, Makeleters4 van Dendermonde, Pelsmakers van Menene, Wafeleters van Bethunen, Soutsieders van Biervliet, Drinckers van Bergene, Utrechtsche vlamingen van Vier Ambachten, Mostaerteters van Ostende, Rocheters van Nivenkercede (Munikereede), Salmeters van Mechlen, Botereters van Dixmude, Conineters van Duynkerke, Cabeliaueters van der Nieupoort, Verwaten lieden5 van Werveke, Trapeniers6 van Comene, Volders van Caprike, Strijpgarenmakers van Ouden-

Dus hebben wy Vlaenderen int ronde.

Langen adieu.

Eenige van myne woordverklaringen verschillen van de vertalingen des heeren Saint-Genois. By hem ontbreekt v. 18: Notecraekers van Orchies, enz. Ik onthoude my van allen uitleg of gissing omtrent den oorsprong dezer namen. Om die te verklaren zou men plaetselyke kennissen in al de voorgebrachte steden en dorpen moeten hebben, die ik niet bezit, en vermoedelyk nooit bezitten zal.

J.F. WILLEMS.