Feestmael van Philips den Goeden in het jaer 1454.
Int jaer M iiijc ende liiij zo hilt mijn gheduchte heere de grave Philips een bancket te S. Omaers, den xvije dach in sporkele, waer groete vurre1 ghedaen waeren ende ghereet2 sulcke provenen3 ende sulcken cost als hier naer volcht.
Eerst ixm wittebroots.
Item iijm xviijc (sic) cleenbroots.
Item vj keuwen4 wijns van Germole.
Item xxiiij keuwen van Beane5.
Item vier keuwen Rijns wijns.
Item twee keuwen Ypocraes.
Item viijc pasteyen van cappuynen.
Item xvjc braetveerkens.
Item xvjc calveren haste6.
Item xvjc schauweren van weirs7.
Item iiijc wilde voghelen.
Item vjc patrycen.
Item xiiijc conynen.
Item iiijc putoeren1.
Item xxxvj pauwen.
Item vj peerden gheladen met traigen2 ende alerande goets planteit3.
Somme van al xvjml ponden.
Ten welcken banckette sulcke vurre ghedaen waren, dat scheen dat men up de Turcken ghetrocken zoude hebben, waer mijn gheduchte heere zijn volc, mijn heer den bastaert ende vele andere heeren met vele volx sant4, ende waren tot Maiorken; maer bevonden dat al veraderye was, ende keerden wedere; tot welcker reyse die van Venegen5 presenteerden sulcke perscheelen ende poynten als hier naer volghen:
Eerst iiijm bombaerden ende de steenen daer toe, elcken steen weghende ixc pont.
Eerst iiijm spryngaelboghen ende calveren.
Item vier schepen met voetboghen ende gheschutte.
Item vijm houwen6 om in d'eerde te houdene.
Item xijm brootsten7 om mueren te brekene.
Item vijm yseren hamers om de logysten te makene in de steenrochen.
Item iijm engienen om hute yseren te schietene.
Item vijm ydele keuwen om passaige te makene.
Item iijm houmessen om hout te vellene, om logyst te makene.
Item vijm bringardinen om d'archiers.
Item vijm vierpannen om by nacht te lichtene.
Item ijm bilen om boomen te vellene.
Item vijm kerren om savele te voerene.
Item xxxm ducaeten om victailge mede te coepene.
Item vjm mannen van wapene te peerde.
Item xvjm mannen te voet.
Item iijc galleyen betaelt voor eenen jare.
Item een milioen ducaten om de ghesellen, etc.
Ende hier up was geordineert een generale cruusvaert, omme op de Turken te treckenen by onsen zeleghen vadere den paus van Roome, Pius de ije, d'eerste jaer van zijnen pausscepe. Ende trocken huut Ghent drie hondert ende xxx ghesellen, de welcke hadden drie capiteynen, ende hadden van der stede elc een zwarte jorneye1 met eenen rooden cruce, voren ende bachten2 gheborduert, ende een G, om dat zy alle van Gent waren; ende hadden een pingoen3 metter wapene van Gent. Ende Mer Anthonys, de bastaert van Bourgonien, trac te Sluus te schepe, met hem Symoen de Lalaing, Mer Philips, zijn zone, die in de reyse bleef, ende vele meer andere edele mannen. Sy waren xij galeyen, wel ghestoffeert, ende noch vele andere schepen, daer inne dat waren wel iiijm volx. Maer dese cruusvaert en vulquam niet, mits dat de paus Pius, die de cruusvaert gheboden hadde, starf in de vaert, in de stede van Ancoenen, ende de Venetianen ghynghen hun belofte achter, ende zy en wilden op de Turken niet trecken, zo zy belooft hadden, zo voren verclaert is.
Getrokken uit een oud handschrift, bevattende eene Kronyk van Vlaenderen, en behoorende aen den heer Schayes te Brussel, die daervan eene uitgave belooft. Olivier De la Marche heeft van het feestmael eene zeer omstandige beschryving gegeven, doch stelt hetzelve op den 27 february 1453 (nieuwe styl 1454) en noemt het une feste à l'isle (Lille, niet St-Omer). Zie zyne Mémoires, liv. Ier, chap. XXIX et XXX.
J.F. WILLEMS.
