[p. 7]
I. [Op de Spaensche furie te Antwerpen.]
Een nieuw liedeken,
Op de wyze: Antwerpen rijk, o keyserlicke, etc.
O broeders, hoort,
Ick sal elck gaen belijden
Die jammermoort,
Die daer, binnen corten tijden
Nu es gheschiet
TAntwerpen, tes wel om claghen.
Het swaer verdriet
Can gheen mensche ghewaghen,
Dat op den vierden dach
Van November, och wach!
Gheschiede, groot en cleene.
Alsmen ons schreef het Jaer
Zes en tseventich claer,
Quam menich man in weene.
Antwerpen rijck
Ghy waert een Stadt ydoone;
Noyt ws ghelijk
Was onder tshemels throone;
Vol goet en scat
Waert ghy tot allen stonden;
Noyt rijcker Stadt
En was ter weerelt vonden,
Vol weelden abondant,
Lieflijck en playsant,
[p. 8]
Schoone van timmerage;
Maer duer de spaengiers quaet
Leeft ghy nu desolaet,
Jammerlijck, vol quellage.
Die Spangiaerts fel
Quamen met nijden gloedich
In Handtwerpen snel,
Als leeuwen seer hoogmoedich,
Zeer onvoorzien,
Met wreetheyt boven maten,
Als die crijchslien
Snoens al zaten en aten.
Doen geschiede talaerm;
Noyt meerder ghecaerm
En hoordemen, ochaermen!
Oudt, ionck, cleen ende groot
Sloeghen die spaengiaerts doot,
Sonder eenig ontfaermen.
Dat garnyzoen
Zaghmen den strijd anveerden;
Fraey ende coen
Zy hemlieder al weerden.
Die borgers fraey
Die deden, sonder zwijcken,
Die spangiaerts taey
Tweemael van de merct wijcken,
Maer de slachoorden brack
Als de spangiaert sterck aen track:
Zy waren ongenadich.
De sommighe weerden hun ook
Maer sy bleven ock al doot
Van die spangiaerts mordadich.
Met zwaer ghedruus
Quamen zy dan ten stonden
Tot voor tStadt-huys,
Daer de ghulden in stonden.
[p. 9]
Int schieten vry
Sy gheensins en cesseerden.
Veel Spaengiaerts zy
Door dat Stadthuys myneerden.
Als die Spaengiaerden dan
Niet en consten daer an,
Zo hebben zy begonnen
Aldaer te steken tvier.
Doen brande tstad-huys schier.
Dus waren die borgers verwonnen.
Daer zijn verbrant
Duer des Spaengiaerts confuysen,
Al op den cant
Al van seven hondert huysen;
Soo menich man
En wijf sach men daer blijven,
Die duer tvier [stierven] alsdan.
Tis druckelick om schriven.
Duer tdruckelick bedwanck
Veel volcx ter stadt wt spranck,
En sijn int water ghesoncken.
Veel kinderen ghesont
Die zijn als dan ten stont
Int smoeders aerm verdroncken.
Monseur Davre1
Die spranck oock, sonder treuren,
Met Sampeni2
Van boven van de mueren:
Naer Vlissijnghe de Stee
Zoo namp hy daer zijn ganghen.
Eggemont, vul vre,
Es daer binnen ghevanghen3
Ses duysent Mannen reyn
Zoo bleven daer int pleyn,
[p. 10]
Al van die spaensche sneezen1.
Nu zijn die caken zaen
Besproeyt met heeten traen
Van Weduwen en Weezen.
Die Spaengiaerts wreet
Zeer vreezelijcke tierden;
Met moede heet
Zy al de stadt pilerden;
tZelver en tGoudt
Deelden zy daer by ponden.
Al in dat antwerps wout
Es gheen ghenade vonden.
In also groot bedwanck
Houden zy tvolck zo stranck.
Zeer wreet zy tormenteeren
Met alle groot ghepijn;
De lieden die daer zijn
Sy al rensoenneren.
Noyt meerder afgrijs
En was hoort, ghy Christen beelden,
Meer dan te Parijs
Daer zy de bruloft hilden.
Met claer expres
Segghe ik u, omverbonden,
Datter noyt meerder moort en is
Als Thantwerpen gevonden.
Aenbid God met sinnen vroet,
Dat hy ons princen goet
Bystant doet onbezweken
Dat wy mueghen het quaet
Al van den spansschen Raed
Seer haestelick versteken.
Nichil cum fide pugnat.
Ghevisiteert te Brussele, by den Eerweerdigen Heere M.J. Scellinck.
V.S.N. consensu superiorum.
[p. 11]
II. [De galeiontloopers.]
een nyeu liedeken.
Hoort toe, ghi iongers cleen en groot,
Wat vreems sal ic u gaen vertellen,
Hoe dat ghecomen zijn wter noot
Meer dan xx. ghesellen,
Diemen op de galeyen wilde stellen.
Si waren al Vlaender duere wt gesocht
Op dat alle quaet soude verflauwen,
Ghecoort, gheboeyt, te Brugghe ghebrocht,
Alsoo men mocht aenschouwen:
Denct of haer herte was vol rouwen.
Om datse te Brugghe waren ghevaen
Hebben si desen raet gheschoren,
Hoe dat si dit lijden souden ontgaen.
Maer een dochterken, wilt hooren,
Hadde eenen ruyter wtvercoren.
Si quam hem besoecken spaey en vroech,
Op dat sijn droefheyt soude falen,
Zo datse sijn schoen te lappen droech,
Segghende: ick salt al betalen.
En .vi. scherpe vijlen ghinck si halen.
Si seyde: schoenlapper, om u ghewin
Lapt my dees schoene sonder vermincken,
Ende naeyter dese ses vijlen in.
Wilt schamel quincken ghedincken:
Daer sijn drye realen om te verdrincken.
Die lapper dede dat meyskens bevel,
Ter bystandicheyt al van huere care1
En hi leyde dees vijlen effen en wel,
In elcke schoen die te gare,
Om dat niemant en soude sijn gheware.
[p. 12]
Dit vrouken inde saken verblijt,
Ghinck weder tot haer lief verheven.
Sy seyde: schoon lief, als ghi vindt tijt,
Salveert hier mede u leven:
Ick hope dat eens pas sal gheven.
Ter Sluys daer was een schip bereyt
Al om naer Zeelant te varen:
Daer sijnse al te samen op gheleydt,
Nemende tghetijde gheware.
Sy speelden daer een quaet feyt te gare.
Si waren gebonden met boeyen seer stijf;
Si en constense nauwelijck verdraghen.
Men leytse daer onder met groot bedrijf,
Si mochten wel beclaghen,
Want si sonne noch mane en saghen.
Die capiteyn sprack cloeck ende fijn:
Ghaen wi, knechten, this tijt en ure;
Laet ons gaen reysen op dit termijn:
Om loopen hebben si gheen cuere;
Want hier en is gheen achterduere.
Binnen dat si wech waren Hans Puyloge sprac:
Ghesellen, en laet ons niet meer duchten!
Met dien hi een mes wt zijn coussens track,
Waer vore willen wi duchten?
Desen dans sullen wi wel ontvluchten.
Die coorden hi haestich in stucken sneet.
Recht op spronghen si al te tsamen.
Die dienaers gheweer stont daer bereet,
Twelc si in haer handen namen,
En doorstakense die nederwaert quamen.
Sy hebben ghedaen een groote moort;
Si en ontsaghen questien noch appeelen;
Die dienaers smeten si doot int ganckboort,
En tcapiteyns ghelt ghinghen si deelen,
Zijn keten, ringhen en juweelen.
[p. 13]
Die boeyen die waren daer af subijt;
Die vijlen constent al doorkerven.
Si seyden: stierman, twort u profijt,
Stelt ons te lande om vruecht te verwerven;
Oft bereet u, so ghi wilt sterven.
Die stierman, eylaes, was seer bedroeft:
Hi ontsach hem van tleven te scheeden.
Hi heeftse terstond aen stranghe ghevoert,
Alsoomen nu mach verbreeden:
God den Heere wiltse wel gheleeden.
Die dit de maken sijn herte minjoot
Was wel benaut, so ghi muecht hooren:
Hi was in dit perijckel groot:
Van Ypre is hi gheboren.
Wt den lande te trecken heeft hi voren.
Volgens twee op lange papierreepels gedrukte bladen van de XVIe eeuw, my medegedeeld door den heer Fr. Verachter, stads-archivarius van Antwerpen.
J.F. WILLEMS.
