Gielerstael, of haeltael.
Voor eenige dagen viel my een boekje in handen, getiteld: Legende der dieven, ofte historye van de snoode practycquen, ende de behendige listicheden der dieven. Overgeset uyt het frans. Hier achter is noch bygevoeght Gielers vocabulaer haeltael. Tot Leyden, by Davidt Lopes De Hars, ao 1640. Achter hetzelve is een lyst gedrukt van ruim honderd vyftig woorden eener dieventael. Daer het Belgisch Museum het gevoelen uit, dat het Bourgonsch, waervan men in het eerste en tweede deel van dit tydschrift proeven aentreft, ook wel tot zulk een slag van dieventael zou kunnen behooren, zoo denk ik dat dit lystje, hetwelk met het Bourgonsch uit de Kempen en het Rotwaelsch groote overeenkomst schynt te hebben, nog meer zekerheid aen dit gevoelen kan byzetten. De weinige woorden van eenerlei beteekenis, die in de Gielersspraek en in het kempensche Bourgonsch voorkomen zyn zoodanig aen elkander gelykend, dat ik geenszins twyfel of beide komen tot den zelfden oorsprong te huis. Zoo heeft men daerin, B.V. botten, eten; casse en kas, huis; dossement en dossing, kleeding; morf en meurf, mond; quisten en kwisten, spreken; enz.
In het Rotwaelsch gedichtje, in het Belgisch Museum, Ie deel, bl. 453 aengehaeld, treft men de volgende woorden aen, die met de hier ondergevoegde van de Gielerstael van zeer naby schynen in betrek te staen, hoewel ik, by gebrek aen kennis van het Rotwaelsch
niet kan oordeelen of zy wel juist dezelfde beteekenis hebben: Glatthart en glaethart, tafel; fluchart en fulchaert, haen; strombart en stroboeter, gans; therich en therick, aerde; windfang en wintfanck, mantel. Glesterick is in beide spraken hetzelfde.
Daerenboven treft men in de dry proeven dezelfde vorming van substantiven aen, met den uitgang ling of aerd, by een werkwoord of een adjectief gevoegd zynde, om daerdoor een voorwerp uit te drukken, dat met de werking van het verbum of de eigenschap van het adjectief in verband staet. Zoo heeft men van knagen, knagelinck, rat; van kraken, krakelinck, noot; van gauw, gauhaert, duivel; van blanc, blanckaert, melk.
Eveneens als in het bourgonsch uit de Kempen zyn er in de gielerstael woorden, die heden by het volk nog gebruikelyk zyn, als: sporen, loopen; knooyen, arbeiden, in de eerstgemelde spraek, en snateren, klappen, cabas, korf, in de laetste.
In de Legende wordt nooyt van de gielerstael melding gemaekt, waerom ik ook geloof dat het een aenhangsel des vertalers is. Ik moet hier nog byvoegen dat de lyst met de grootste onnauwkeurigheid opgesteld is. Ik schryf letterlyk uit:
Gielers vocabulaer1, haeltael.
A
B
C.
D.
E.
F.
G.
H.
J.
K.
L.
M.
N.
P.
Q.
R.
S.
T.
V.
W.
Z.
Die van de kunst is beschaemt syn meester niet.
Mechelen, 11 meert 1841.
E.L.
