M. van Rysingen.

Sedert lang bragt Vlaenderen niet dan gelegenheidsdichters voort, en de gelegenheid, zoo men zegt, maekt wel den dief, maer niet den dichter. Robyn had tydens de fransche overheersching nog eenige stoute toonen laten hooren, maer, ontmoedigd door het onregt, dat Aelst hem bewezen had, toen zy de vloeiende rymstukken van De Borchgrave en Van de Poele, op de Belgen, in 1812, achter 't zyne gesteld had, schreef hy niet veel meer, of liet het weinige dat hy schreef onuitgegeven.

Ondertusschen had Waterloo ons een vaderland en de vaderlandsche tael weêrgeschonken: het Napoleontismus stierf allengskens uit; doch de verkleefdheid aen het vreemde bleef voortduren. Even als in de snede der kleederdracht, was en bleef de snede der Belgische Letterkunde fransch. Het koninklyk bevel, om de nederduitsche tael algemeener in te voeren, bestond, dat is zoo, maer men vergenoegde zich meestal om naer de letter der wet, en niet naer haren geest te handelen. De openbare akten werden in 't hollandsch, of liever in een verhoogduitscht hollandsch gedrukt, terwyl de opkomende jeugd zich meer met de spraekkunst van Weiland, dan met de poezy van Helmers of de welsprekendheid van Vander Palm ophield. De Rhetoryken gingen hunnen ouden sleur, en buiten het bespiegelende vak, opgewarmd door de letterlievende maetschappyen van Brussel, Gent en Brugge, vloeide er weinig uit vlaemsche pennen. De toon der hollandsche barden was aen eenige bevoorrechten in de zuidelyke provincien bekend, doch de vaderlandsche lier lag by de Vlamingen nog ongesnaerd.

't Was aen de stad Kortryk vergund de eerste zuivere en stoute toonen der dichtkunst te beloonen. De koninklyke maetschappy der Kruisbroeders had aldaer tegen den 20 augustus 1821 een pryskroon voor de dichters opgehangen tot het bezingen van het voorwerp: Het vermogen des yvers. Zes stukken zagen het licht, en, buiten het prysvers van den hollandschen dichter Boxman, verdienden vyf andere, door Vlamingen opgesteld, in aenmerking te komen. De schryvers daervan waren Frans de Vos, van Ninove, Augustin Biebuyck, van Gotthem, P. Renier, van Deerlyck, D. Van der Meersch, van Audenaerde, en M. Van Rysingen. Doch de kunstaenwakkering, die deze dichtoefenaers te beurt viel, schynt zoo gering te zyn geweest, dat de eerstgenoemde tot de fransche poëzy is overgegaen, en de heeren Biebuyck en Van der Meersch sedert hebben gezwegen. Doch spreken wy van Van Rysingen.

Hy was destyds een twintigjarig jongeling, die eene professorsplaets in het collegie van Audenaerde bediende. Zyn gedicht op den Yver was zyne dichtproeve, en dat deze gelukkig uitviel, zouden de volgende regelen kunnen bewyzen:

Zulke toonen waren zeker niet alledaegsch, over twintig jaren, en getuigden van een buitengewoonen aenleg voor de schoone poëzy: doch de jongeling bleef voor altyd aen het onderwys (toen nog een ambt) vastgeklonken, hetwelk geheel den mensch vordert, en 't stond vastgesteld dat hy eenige jaren later, uitgeput by dezen moeielyken post, ter ruste zoude dalen.

Veel heeft hy dan ook niet voortgebragt, en meest nog gelegenheidsdichten, kortstondige bloemtuiltjes, welke met het feest, waer zy voor gevlochten zyn, verwelken. Onder deze zy 't genoeg op te geven: Lykdicht op het afsterven van de gebroeders Stobbeleir, rhetoristen te Lokeren, (1823); By het graf van den ridder van Remoortere, gestorven binnen de zelve stad (1824); Lofzang op een driehonderdjarig jubelfeest gevierd te St-Nicolaes, door het gild van St-Sebastiaen (1826); Aen de studenten van 't Collegium Philosophicum (1827).

Dit laetste gedicht komt voor in den Belgischen Muzenalmanak, tweeden jaergang, bl. 215, en verheft zich boven 't middelmatige niet.

Zyn stukje de Volksbeschaving, dat in het zelfde jaerboekje van 1826 voorkomt (bl. 200) schynt een fragment te zyn van een dichtwerk, ten pryskamp ingezonden aen de Maetschappy Regat prudentia vires, welke de koophandel beschouwd als een voornaam middel van volksbeschaving tot onderwerp had voorgedragen, en aen de beroemde dichteresse jufvrouw Moens den belgischen lauwertak uitreikte.

Van Rysingen, die de geleerde talen magtig was, had reeds in 1821 Audenaerde verlaten, en werd schoolmeester binnen de stad Lokeren. Hy was getrouwd, en, gelyk men ligt bevroeden kan, bleven hem juist niet vele uren over ter opzettelyke beoefening der letteren. Doch hare zaek was steeds de zyne, en elken ontheiliger derzelve beschouwde hy als een persoonlyken vyand. Hy had het drok. Niet zelden ontstonden er tusschen kan en liter literatuertwisten, waerin de ongenadige schoolmeester den rymelaers dugtig de plak gaf; niet zelden trad hy als onbevooroordeeld regter op en gispte de Midassen van zynen tyd.

Ja, zyn vak was het hekeldicht: daer kon hy eens het harte by ophalen, en de letterzweep doen klakken. Wy getroosten ons gaerne de moeite een zyner beste werken van dien aerd, verschenen te Gent in 1825, hier over te schryven. Het is getyteld: het stadsgewoel, of de verloste veldeling1.

Dit stuk, men moet het bekennen, is een der beste in zyn soort, by ons vóór de herleving onzer letterkunde geschreven, vóór dat tydstip namelyk waerop eindelyk de kiem zoude uitbreken van 't letterzaed, uit den Hollandschen akker op den onzen overgewaeid.

Van Rysingen mogt nauwelyks den dageraed der halfontwaekte kunst begroeten, en stierf, omtrent de vyf en dertig jaren oud, onderwyzer te Lokeren.

PR. VAN DUYSE.