Lalus.

Ces Français, qui n'ont de la France Que la langue et l'habillement.
Malherbe, Ode à la Reine.

Thomas Morus (geb. 1480, overl. 1535) bezat vele wetenschappelyke kennissen en veel geest; onder beide betrekkingen was hy de waerdige vriend van het wonder zyner geleerde eeuw, Erasmus.

Zyne Epigrammata, die te Basel 1518 en te Leuven 1566 verschenen, zyn vernuftig, en genoten grooten byval. Er is zelfs voorleden jaer eene vertaling van dezelve verschenen, ter drukkery van Charles Gosselin te Parys, onder den titel van: Chefs-d'oeuvre poétiques de Thomas Moore*, traduction nouvelle par M^me Louise Belloc, waerlyk eene uitstekende eer, hoedanig er in Frankryks hoofdstad mogelyk aen geenen anderen modernen latynschen dichter in onze tyden is toegebragt.

Onder deze puntdichten ontmoet men 't stukje, waervan wy eene berymde vertaling ondernomen hebben. Het schildert karikatuerswyze een van die gekken af, die wy met den naem van Gallomanen of Franskelaren bestempelen, behebt met eene besmettelyke ziekte, die blykens het hier medegedeelde document, in 't begin der XVI^e eeuw, ook in Engeland, reeds vry hoog liep, en by ons zoo spoedig niet schynt te zullen uitsterven. Moge er tegen deze zielmelaetsheid eens een middeltje uitgevonden worden door onze redekundige volksgeneesheeren!

Lalus is reeds in onrym overgebragt door professor

Serrure1, die er van zegt: ‘De eigennaem Lalus heeft de schryver aen het grieksch ontleend: λαλος beteekent een babbelaer; wy zouden dat misschien niet ongepast overbrengen door Beau-parleur. Verder moet men in aenmerking nemen, dat door de verandering, die de kleederdragt sedert de eeuw van Morus ondergaen heeft, het niet zeer gemakkelyk viel de woorden lacernula, locellus, filtrum, biretum, enz. over te brengen, en op onze hedendaegsche moden toe te passen. Wy kunnen immers dien ouden Engelschman niet wel in onze tegenwoordige surtouts, fracs of paletox steken. Eindelyk moeten wy nog zeggen, dat het oorspronkelyk latyn, door de drievoudige beteekenis van het woord Gallus (haen, Franschman, en de naem van een rivier) in de laetste regels twee niet onaerdige woordenspelingen oplevert, die natuerlyk door het vertalen moesten verloren gaen.’

In der daed de Gallus was eene rivier van Phrygie, waeraen men de zonderlinge kracht toeschreef van hem, die er weinig van dronk, het brein te zuiveren, en in tegengendeel, by overmatig gebruik, woedend te maken (Plin. XXXII. 2. Ovid. Fast. IV).

Men verliest niet veel by dergelyke woordspelingen: wy moeten bekennen dat zy in onze oogen flauw zyn, en den toets eener dragelyke woordspeling, de vertaling in eene vreemde tael, niet kunnen onderstaen. Zoo Erasmus wezenlyk op de gedachte gekomen is van den Laus Moriae, naer aenleiding des naems van zyn vriend, te schryven, is dit wel degelyk de beste vrucht eener woordspeling, die er in eenige tael bestaet.

Pr. VAN DUYSE.

In Anglum Gallicae linguae affectatorem.

De Engelsche Gallomaen.
1518.