[Hamburg, uit de zestiende eeuw]

Ook de heer Dr. Schleiden, Institutsvorsteher te Hamburg, verplichtte mij met eenige nadere inlichtingen aangaande den hamburger tongval, terwijl ik door de vriendelijke hulpvaardigheid van den heer Heylbut, student te Hamburg, in staat werd gesteld om de volgende vertalingen van de gelijkenis des verloornen zoons in den oud-hamburger tongval mede te deelen, zooals die in twee oude hamburger bijbels, uitgegeven in het hamburger nederduitsch van de zestiende en de zeventiende eeuw, voorkomen. Ter vergelijking met den hamburger tongval van den tegenwoordigen tijd en met andere nedersaksische tongvallen zijn deze oude hamburger bijbels van veel belang.

De gelijkenis van den verlorenen zoon in den tongval van de stad Hamburg, uit de zestiende eeuw.

Overgenomen uit: Dat nyge Testament tho du de. Tho Hamborgh int Jaer M.D.XXIII.

11. Ein mynsche hadde twee szo old umlautne.

12. U de iungste manck en seede to dem vader: gyff my, vader! dath deel der go old umlautder, dat my thohöret. U he deelde en dat gudt.

13. U nicht lange darna sammelde de iungeste szöne alle tho

[p. 113]

samēde u toch verne auer lant u dar suluest (sulvest) brochte he syn gudt omme myt brassen.

14. Do he nu alle dat syne vorteret hadde, worth ein groth du old umlautre tydt auer dath suluige (sulvige) gantze landt u he beghan noth to lydē.

15. U he ghinck hen en vo old umlautgede sick to enē borger in dē suluen (sulven) lande; de schickede en up synen acker de swyne to ho old umlautden.

16. U he begherde synen buck tho vullen myt seyge den de swyne vreeten u nemant gaff en em.

17. Do qwam he tho sick suluen (sulven) u seede: wo vele dachloner hett myn vader, de brodes genoch hebben u ick vorderue (vorderve) in dem hunger.

18. Ick will my upmaken u to mynem vader gaen unde to eme seggen: vader! ick hebbe gesundiget in dē hemmel u vor dy.

19. U byn nu nicht meer wert dat ick dyn szo old umlautne hethe; make my alsz enē dyner dachloner.

20. U he makede sick up u qwam to synen vader. Do he auer noch verne vā dar was, sach en syn vader, u beiammerde en, u leep u vill eme umme synen hals u ku old umlautssede ene.

21. De szo old umlautne auer sprack to eme: vader! ick hebbe gesundiget in dē heel u vor dy; ick byn vort nicht meer werdich dat ick dyn szo old umlautn hethe.

22. Auer de vader sede to synen knechte: bringet dat beste kledt her nn thet eme an, un geuet (gevet) eme ein vingerlin an syne handt u scho an syne vo old umlautthe.

23. U bringet ein gemestet kalff her u slachtet dat; latet unsz ethē u vrolick syn.

24. Wēte desse myn szo old umlautn was doth u is wedder  1   leuēlich (levēlich, levenlich) gewordē; he was vorlaren u is gevundē wordē. U ho old umlautuē (ho old umlautvē, ho old umlautven, höven) wedder an vrolik to syn.

25. Auer de eldeste szo old umlautne was up de velde u alsz he qwam u na by dē husze was, ho old umlautrde he dat gesenge u den reyg.

26. U rep to sick der  2   knechte ein, u vragede wat dat were.

27. De auer seede eme: dyn broderis gekamen unde dyn vader heft ein gemestet kalff geslachtet, dat he en gesundt wedder heft.

 1  Eigenlijk staat hier wedd met een dwarsstreepje boven de laatste d, dus wedder.
 2  Er staat eigenlijk d met een dwarsstreepje; dat wil zeggen der.


[p. 114]

28. Do wört he tornich unde wolde nicht hen in gaen. Do ghinck syn vader hen uth unde bath en.

29. He antwerde auer u sede to synem vader: su old umlaut, so veleiar dene ik dy unde hebbe dyn geboth noch neenmal auer getreden; unde du hefst my noch nee enen bock gegevē (gegevē, gegeven) dat ick myt myne vrundē vrolick were.

30. Nu auer kamen is desse dyn szo old umlautne de syn gudt vorslungen heft myt den horen, hefstu eme ein ghemestet kalff geslachtet.

31. He auer sede to eme: myn szo old umlautne! du bist alle tidt by my, u alle wat myn is, dat is dyn.

32. Du scholdest auer vrolick u gudes modes syn, wēte (wente) desse dyn broder was doth u is wedder leuendich (levendich) geworden; he was vorlaren u is wedder  1   geuunden (gevunden).

 

De y in bovenstaande vertaling, in de woorden myn, dyn, swyne, enz. moet niet als een hollandsche ij = ei, maar als een lange, zuivere i worden uitgesproken, miin, diin, swiine, enz.

Dat de u en de v in oude drukken verwisselen en dat een dwars streepje boven de letters, vooral boven n en m, een verdubbeling van die letters te kennen geeft, mag als genoegzaam bekend te zijn, worden aangemerkt. Woorden die door deze oude schrijfwijze een bijzonder vreemd voorkomen vertoonden, heb ik, om de wille der duidelijkheid, tusschen twee haakjes daar naast geplaatst in nieuwere schrijfwijze.

 1  Eigenlijk staat hier wedd met een dwarsstreepje boven de laatste d, dus wedder.