96. De gelijkenis van den verlorenen zoon in den tongval van het dorp Noordwolde.

Medegedeeld door den heer J. Frederiks, hoofdonderwijzer te Noordwolde. October 1870. (In nederlandsche spelling.)

11. 'N zeker meens hadde twie_e zeunen.

12. En de jonkste van heur zee tegen ziin heit: heit! geef mi-j 't diel van goe_ed dat mi-j toekomp. En hi-j dielde heur 't goe_ed.

13. En niet veule dægen d'rnoa is de jonkste zeune, toe i-j alles bi-j enander pakt hadde, wegreisd noa 'n veer laand, en doar het i-j ziin goe_ed deurbrocht in 'n ri-j leven.

14. En toe hi-j alles verteerd hadde, kwam 'r 'n groote hongersnood in dat laand, en hi-j begon gebrek te liiden.

15. En hi-j gong henne en kwam bi-j iene van de borgers van dat laand, en die stuurde hom op ziin laand, om de vaarkens te huden.

16. En hi-j wol grææg ziin liif vullen met 't vaarkenvreten, moar gien ie_ene gaf hom dat.

17. En toe kwam hi-j tot hom zels en i-j zee: hoe veule aarbeiders van onze heit hebben roem heur brood en ik kom omme van honger.

18. Ik zal opstoan en noa onze heit goan en ik zal hom zeggen: heit! ik hè zundigd tegen de hemel en tegen jou.

19. En ik bin niet langer weerd jou zeune nuumd te worden; mææk mi-j as ie_ene van jou aarbeiders.

20. En hi-j stond op en gong noa ziin heit. En toe hi-j nog

[p. 499]
veerre of was, zag ziin heit hom en die wordde mit diep medeliiden beweugen; en op hom anloopende, vul hij hom om 'e haals en tuutte hom.

21. En de zeune zee tegen hom: heit! ik hè zundigd tegen de hemel en tegen jou en ik bin niet langer weerd jou zeune nuumd te worden.

22. Moar ziin heit zee tegen ziin knechten: breng hier aanstons 't beste klied en trek 't hom an en geef 'n rink an ziin haand en schoenen an 'e bie_enen.

23. En breng 't vette kaalf en slaagt 't; loat ons eten en bliide wezen.

24. Want dizze zeune van mi-j was dood en hi-j is weer levendig worden; hi-j was verleuren en nou is hi-j vunnen. En toe begonnen zi-j bliide te wezen.

25. En ziin olste zeune was op 'e akker en toe i-j kwam en bi-j huus was, heurde hi-j 't zingen en joelen.

26. En hi-j reup iene van 'e knechten, en vreug hom, wat dat beduudde.

27. En die zee tegen hom: jou breur is kommen en jou heit het 't vette kaalf slaagt omdat hi-j hom gezond weeromme kregen het.

28. Moar hi-j wordde kwoad en wol niet in huus kommen. Toe gong ziin heit buten deure en vreug hom.

29. Moar hi-j antwoo_rdde en zee tegen ziin heit: kiik is! ik diene jou nou zooveule joaren en i-j hemmen mi-j nooit 'n bokkien geven om mit miin kameroaden vroolik te wezen.

30. Moar nou dizze jou zeune kommen is, die jou goed mit hoeren deurbrocht het, nou hè-j-om 't vette kaalf slaagt.

31. En toe zee hi-j tegen hom: kiind! i-j bin altiid bi-j mi-j; al miines is jouës!

32. Men mos doarom vroolik en bliide wezen; want dizze jou breur was dood en is weer levendig worden en hi-j was verleuren en hi-j is weer vunnen.

Aanteekeningen.

De oa wordt niet zoo zwaar uitgesproken als in andere friso-saksische tongvallen geschiedt; ze helt meer naar de zuivere a over. De

[p. 500]
oe_e en ie_e klinken als op bl. 470 is vermeld. De kleine, lager geplaatste letters worden niet uitgesproken, maar wel gehoord. De i-j klinkt als een onvolkomene i met een j tot naslag.

11. Meens, mensch; in andere stellingwerfsche dorpen meer op friesche wijze: meensk; zoo ook weens en weensk, wensch.

12. Heit, vader: heit is zuiver friesch; zie vs. 12 bl. 435.

13. Ri-j, is het friesche ry, verkwistend; ry komt in de zelfde beteekenis ook in den tongval der friesche stedelingen voor. Ry is zekerlijk van den zelfden afkomst als het hollandsche ruw en rauw (en ruig?); zoo heeft men ook het friesche ly voor het hollandsche luw en lauw, lyte voor luwte. Het friesche ry heeft uitsluitend de beteekenis van: verkwistend; zoowel voor ruw (ruw weder) en rauw (rauwe vruchten) gebruikt men in Friesland ten platten lande en in de steden: rou; voor luw (voor den wind beschut) steeds ly, in de steden en op 't land; maar voor lauw (lauw water) lou en ly beide.

17. Roem, ruim, overvloedig; het friesch heeft rom; in den tongval der friesche stedelingen is het: ruum.

19. Nuumd, genoemd, luidt in andere stellingwerfsche dorpen ook wel: neumd.

20. Tuutte hom, zoende hem; zie vs. 20 bl. 473.

Er is nog een zeer klein gedeelte van Friesland, waar niet de friesche taal, maar een friso-saksisch dialect de volkstaal uitmaakt. Dit is het oostelijkste gedeelte van de gemeente (grietenij) Kollummerland en Nieuw-Kruisland, het dorp Burum (friesch Bûrum, spreek uit: Boerum), met het gehucht Munnikezijl of Muntjezijl (friesch: Mûntzesîl) bevattende. De volkstaal is er gelijk aan den tongval van het aangrenzende deel van Groningerland en behoort dus tot de groninger tongvallegroep. De grensscheiding tusschen de friesche taal en het friso-saksische dialect loopt hier juist door het vlek Kollum. Te Kollum zelve wordt tegenwoordig door de burgerij bijna uitsluitend het zoogenoemde stadfriesch (zie bl. 461) gesproken; in de vorige eeuw was het friesch er de eenigste volksspraak. Het kollummer stadfriesch verschilt weinig van het dokkummer. Maar de kollummer boeren die bewesten de bebouwde kom der gemeente wonen, spreken zuiver friesch en die, welke beoosten wonen, even als de Burummers, groninger friso-saksisch.