[p. 296] [161. De stad Lier] De tongvallen die in de landstreek bezuiden de stad Antwerpen, in de vlekken en dorpen Boom, Duffel, Kontich, Waarloos, Moortzel, enz. gesproken worden, komen in hoofdzaak met den antwerpschen tongval overeen, maar hebben toch ook weer hun eigenaardigs. De tongvallen van de steden Mechelen en Lier vormen, met den tongval van Klein-Brabant (zie bl. 302 II), een afzonderlijke groep van het brabantsch, en onderscheiden zich van het antwerpsch vooral door de uitspraak der volkomene a als doffe ou ongeveer. In het algemeen kan men zeggen dat in deze tongvallen het brabantsche bestanddeel sterker op den voorgrond treedt dan in den tongval van de stad Antwerpen. Ze zijn meer brabantsch, minder vlaamsch dan het echte antwerpsch is. De tongval van de stad Lier wijkt hierin van dien der stad Antwerpen af, dat men de nederlandsche uiklank er uitspreekt als een volkomene, iet of wat naar de ou of ou zweemende o, zonder eenigen iklank er bij te doen hooren; dus volstrekt niet als de antwerpsche ooi. Buik is dus te Lier book of boouk, huis oos of oous, buiten boote, booute, enz. Verder klinkt de e in sommige woorden, als lepel, vlegel, te Lier als een ij en spreekt men er, vooral in het platste liersch, van lijpel, vlijgel, enz. De ei, de ij en de ou klinken te Lier, in den regel, allen als zuivere a; b.v. zout wordt zaat, smout smaat, veilig valig, altijd alta, bij ba, enz. De volkomene a klinkt te Lier ongeveer als ou, maar op dezen regel zijn zeer veel uitzonderingen. In veel woorden toch behoudt deze a te Lier ook haar zuiveren klank. Zoo klinkt de a van 't woord vader te Lier zeer zuiver, maar de samentrekking van dit woord, vaar, klinkt te Lier weer als vour. In 't woord gaan luidt de a ook zuiver, maar als dit werkwoord vervoegd wordt, gaat de zuivere klank verloren; gaat gij b.v. is te Lier godde. Ook behouden de woorden maan, maken en gapen te Lier den zuiveren klank, even als staan, kaart, ja, spraak, en anderen. Kortom, de volkomene a wordt te Lier in 't eene woord zuiver, in 't andere als ou uitgesproken. In het Vde deel van Mone's Anzeiger für Kunde der teutschen Vorzeit, 1836, komt een vertaling voor van de gelijkenis des verlorenen zoons in den tongval van Lier, van J.J Struyf, en een andere in het IVde deel van Willems's Belgisch Museum, 1840. Beide deze vertalingen zijn in een dwaze, ongeschikte spelling opgesteld. De laatstgenoemde vertaling vormt den grondslag van de volgende overzetting. [p. 297] 161. De gelijkenis van den verloren zoon in den tongval van de stad Lier. Medegedeeld door den heer Anton Bergmann, advocaat te Lier. Augustus 1873. (In nederlandsche spelling.) 11. Ne man ad twieë zone; 12. wor van de joenkste on ze vader zee: vader! gef me me pourt van't goed, da' me toekomt. En a verdieëlden 't goed onder eulle. 13. Nor wanige douge, toen alles ba-j-ieën vergouderd was, vertrok de joenkste zoon nor e ver afgelege land, wor a za goed deur brocht me weldig te leve. 14. As-em na alles verteerd ad, kwamp er 'ne groeëten oengers-nood in da land en a begost gebrek te laë. 15. Toen vertrok a en namp dienst ba nen börger in da land, die em nor zen booutegoed zond om zen værekes t' ewe. 16. En a za gære z'nen boouk vulle met de schelle die de værekes oute, mor niemand gaf ze 'm. 17. Toen a tot ze zelve kwamp zee 'm: oe veel g'uurde knechs emmen er in 't oous van me vader overvloed van broeëd, mor ik stærf ier van oenger. 18. Ik zal oepstaan en nor me vader gaan en ik zal em zegge: vader! 'k em tege den emel en tegen a gezondigd! 19. Na ben-ik nie wærdig miir om oewe zoon genoempt te wörre. Doe me ma gelak me ieëne van a uurknechs. 20. En a stond oep en gink nor ze vader. Mor toen em er nog ver af was, zag em ze vader en liep, door medela bewogen, nor em toe, viel em om z'nen als en küsten-em. [p. 298] 21. En de zoon zee tegen em: vader! 'k em gezondigd tegen den emel en tegen a; na ben 'k nie wærdig miir om oewe zoon genoempt te wörre. 22. Mor de vader zee tegen z'n knechs: brengt den ieërsten tabberd den besten, doet em em oun, stekt em nen riink on z'n and en schoenen on z'n voeten. 23. Brengt e mestkalf ier, slacht 't, en lot ons möltad ave en vroolak zaan. 24. Omdat mane zoon dood was en weer leeftig gewörren is; a was verloren en a is weroem gevonne. En ze begoste t' ete. 25. Mor den aadste zoon was op 't veld, en toen a weer kwamp en z'n oous nouderde, oorden-a 't gezank. 26. A riep ieëne van de knechs en vroeg em wat dat da was. 27. En die zee 'm: oew bruur is weer gekome en oew vader eet e mestkalf geslougen, omdat a em valig eet terüg ontvangen. 28. E was kwoud en wilde nie binne gaan. Doroem gink ze vader zelf booute en begost em te kwelle. 29. Mor a antwoordde on ze vader: zie na is! ik dien oe al zoo veul jouren; noot em ik oew gebod overtreje en noot edde ma de mieësterschap gegeve om mee' maan vrinde t' eten. 30. Mor na, da deze oewe zoon, die er alles me d'oeren eet deur gedoun, ier gekomen is, edde veur em e mestkalf geslouge. 31. Mor de vader antwoordde em: zoon! ga zaad alta ba ma en al 't maan is 't a. 32. Wa moesten ete en vroolak zaan; omdat dezen oew bruur dood was en weer leeftig gewörren is; a was verlore en is werom gevonne. Aanteekeningen. Zie aangaande de uitspraak der verschillende klanken, het medegedeelde op bl. 294 II. 12. Poart, part, deel; zie vs. 12 bl. 255 II op poat. Eulle, huelle, hunlieden; zie vs. 12 bl. 270 II op eule. 13. Weldig, weeldig, weelderig.