[Joost van Geel]

Geel (Joost van) 2 was de zoon van jan van geel en ingetje van leeuwen, welgestelde ingezetenen van Rotterdam, alwaar hij den 20 October 1631 geboren werd. Van zijne jeugd af aan

werd hij tot den koophandel opgeleid, waarmede hij, gelijk spiegel en oudaen, de letteroefeningen zeer gelukkig wist te verbinden; ook had hij een' ongemeenen lust in de schilderkunst, die hem meermaalen eene reis deed ondernemen naar Duitschland, Frankrijk en Engeland, om fraaije gebouwen, gezigten en andere merkwaardige voorwerpen af te teekenen, waartoe de Protector cromwel hem den 27 Augustus 1657 een bijzonder verlof had gegeven. Zijne schilderstukken zijn, hoewel weinig in getal, bij de kunstminnaars in achting en behooren tot de fraaiste voortbrengsels van het Hollandsch penseel.

Hij beöefende de dichtkunst insgelijks met goed gevolg. Zijne gedichten zijn na zijn' dood, die voorviel op den 31 December 1698, door kornelis van arkel bijeenverzameld, en eerst in 1724 uitgegeven, met zijn portret, door j. houbraken naar het door hem zelven geschilderde levensgroot oorspronglijke 1 gegraveerd.

Deze gedichten verdienen geenszins in de vergetelheid te blijven waarin zij geraakt zijn; niet om dat ze in ons oog zulk eene uitstekende kunstwaarde zouden hebben, maar voornamelijk, om den verdraagzamen, vrede- en liefdeädemenden geest, die in dezelven heerscht, en den gemoedelijken, welmenenden toon, waarop de meesten gestemd

zijn 1. Allen zijn van schtichtelijken, ten minsten ernstigen inhoud. Hij schijnt zich g. brandt tot

een voorbeeld in zijn' dichttrant genomen te hebben; en het is de waarheid dat de misstalten in zijne dichtstukken zoo gering zijn, dat ze, gelijk van arkel zegt 1 ‘wel ruim vergolden en vergoed worden door gelukkige invallen, geestrijke vonden, zoetvloeijende en sterke uitdrukkingen, die zich aenstonds voor ieders oog ontdekken zullen.’ De oordeelkundige uitgever bezorgde de gedichten van den edeldenkenden van geel naar de drukpers in een' tijd, dat onze vaderlandsche dichtkunst merkelijk van de hoogte was gedaald, op welke zij zoo luisterrijk gedurende de vorige eeuw had geblonken, en vervolgens tot nette en zoetvloeijende verzenmakerij was verlaagd geworden. De schrandere man laat dit niet onopgemerkt. ‘Men vindt er,’ zegt hij, ‘die, uittermate net en zinlijk schrijvende, al hun verstand te werk stelden, en er op uit waren om eene beschaefde en gepolijste tael voor den dag te brengen; doch dat is 't al, dewijl men in hunne gedichten geene of immers zeer weinige of eigen vonden zal vernemen, maer meestal zulken, die uit hooft, vondel, antonides en anderen gehaelt en ontleent zijn. - Een gedicht vol stof, redekaveling, pit, merg en zenuwrijke uitdrukkingen, hoewel hier en daer door eenige gebrekkelijkheit van tael of spelling ontluistert, is by my van grooter waerde dan een

ander dat, met een' aristarchus vijl geslepen, in stijl noch tael noch geslachten feilt, en ondertusschen van zaken ontbloot is, welke de ziel, 't leven en 't wezen der poëzye uitmaken 1.’

Veel eenvoudig schoons en treffends heeft onder anderen het gedicht Op mynen Geboortedag. Nade verwoestingen en ellenden van den oorlog met levendige kleuren geschilderd te hebben, vervolgt hij:

Deftig en fraai is zijn lijkzang op vondel; wij schrijven de eerste helft er hier van af:

Wij vertrouwen dat het hier aangevoerde genoegzaam zal zijn om ons goed gevoelen te regtvaardigen omtrent de gedichten van den braven, godsdienstigen en verdraagzamen van geel, die voorafgegaan worden door eene schoone redevoering, genaamd De Gekruiste Christus, welke hij waarschijnlijk voor eene vergadering der Collegianten te

Rijnsburg 1 uitsprak, en een meesterstuk is van natuurlijke welsprekendheid zoo wel als van eenvoudige gemoedelijkheid en ongemeene schriftuurkennis; in een woord, van geel was voor zijne eeuw hetgeen coornhert voor de zijne was.