Donald Haks, Huwelijk en gezin in Holland in de 17de en 18de eeuw

Amsterdam, 57-58, 59, 60, 61, 65, 66, 73, 74, 84, 85, 86, 103, 111, 112, 113, 114, 115, 117, 121, 123, 126, 128, 128-129, 134, 137, 154, 156, 167, 169, 170, 172, 173, 180, 196, 198, 199, 201, 207, 218

Andover (Mass.), 31

Ankum, H. 117, 118, 140, 158

Antwerpen, 127

Apeldoorn, L. van, 39, 233

Ariès, Ph., 4-6, 18, 23, 26, 33, 34

Arntzenius, H.J., 154, 184

Augustinus, 10

Backx, R., 72

Barbeyrac, J., 183

Barloo, H., 211

Barnaards, J., 199

Beemster, 172

Beierland, 58, 78

Bekker, (?), 19

Benedicti, J., 10, 11

Benedictus XIV, 132

Bergen op Zoom, 156

Beverwijck, J. van, 151

Beverwijk, 43, 154

Bicker, G., 51

Bicker, J.B., 85

Bicker, W., 49, 51, 54

bigamie, 207

Blauwpot, G.J., 58

Bleiswijk, 94, 95

Bock, P.A. en T.A. de, 53

Bodisco, M., 46, 175-176

boedelscheiding, 153, 199-200

Boehmer, J.H., 183

Boendale, J. van, 161

Bonnac, P.C. d'Usson de, 133

Bosch, J.W., 169

Boskoop, 41, 95

Bosman, H., 209

Boxhorn, M.Z., 61

Brantōme, P. Bourdeille de, 12

Braun, R., 24

Brouwer, H., 40, 88-89, 154, 180

Brouwer, J., 138

bruiloft, 64-66, 80

Bruin, E. de, 82

Brunner, O., 17

Bruijn, J. de, 83-84

Bucer, M., 21

Busero, A., heer van Geenhoven, 77

Busken Huet, C., 142

buurt, burenhulp, 13, 47-48, 57-58, 60, 60-62, 69, 198; organisatie van, 61-62, 64; sociale controle van, 13, 62, 112-113, 153, 216-217, 264

Buurt, A., 168, 174, 179

bijbel, 39, 40, 88, 178-179, 183

Bynkershoek, C. van, 122, 180, 196

bijslaap, vormende kracht voor huwelijk, 71-72, 79

Calvijn, J., 11, 21, 30

Campen, J. van, 125

Carter, A.C., 46, 155, 223

Cats, J., 46, 71, 106, 112, 141, 153, 255

Clark, A., 17

concubinaat, 20-21

Coops, A., 78

Cooreman, E., 214

Cornelis, M., 77, 168

Cornielje, M., 199

Cos, J., 154

Craeyevanger, A., 126

Cremer, B., 175

Culemborg, 125-126, 127

Cuyk, P. van, 113

Decker, C., 84

Decker, C.W., 181, 183, 184

Decker, F. van Harencaspel, 86

Degenaar, J., 210

Delfland, 74

Delft, 114, 117, 143, 147, 167

Den Briel, 74

Den Haag, 60, 61-64, 66, 73, 74, 83, 87, 126, 127, 169, 172, 174, 209, 211, 213, 216

Deursen, A. Th. van, 74, 106

Deutz, J., 51, 54

Deyster, K. den, 80

Diederiks, H.A., 130-131

dienstboden, zie huispersoneel

Dieren, C., 198

Dijon, 13

Donkersloot, L., 83

[p. 301]

doopsgezinden, 71, 116, 179, 230

Dordrecht, 82, 84, 166

dotatie, 88-89, 95

Douma, W.H., 177, 187

Droste, C., 48-51, 137

Duitsland, 8, 18

Duiven, 96-97, 129

Durkheim, E., 2-3

Dussen, 83

Duyveveld, L., 195

Dijk, H. van, 225

echtscheiding, 21-23, 33, 177-181, 183-184, 201-211, 213-214, 214-218, 279, 282

Eerenbeemt, H.F.J.M. van den, 227

endogamie, 16, 31, 106, 108, 128-135

Engeland, 7-8, 12-30 passim, 34, 149, 158, 223-224

Engelbaart, P., 77

Engelkens, H., 183-184

Episcopius, S., 179

Erasmus, D., 156

Erberveldt, Ph. van, 84

Essinger, G., 85, 87

Everhard, G., 126

Everts, J., 211

Faber, S., 84-85

Faget, S., heer van Kralingen, 86

familie, zie gezin

Fiers Kappeyne, D., 181, 183-184

Fischer, H.F.W.D., 133

Flandrin, J.-L., 10, 23, 25-27, 30, 223, 228-229

Fockema Andreae, S.J., 43

Francq van Berkhey, J. le, 61, 64, 65, 68, 72, 106, 112, 114, 155, 216

Frankrijk, 7-8, 10, 12-30 passim, 223-224

fraude bij huwelijkssluiting, 125-126

Friesland, 90, 143, 148

Fruin, R., 136

geboortebeperking, 26, 30, 80, 82

Gelderland, 180, 211

Generaliteitslanden, 116, 211

geslachtsziekte, 209

Geuns, M. van, 117, 137

gezin, conjugale gezin, 1-6, 9, 12, 27-30, 33-34, 219-221, 223-231; definitie, 141-143, 149-150, 241; zie ook sociale gelaagdheid

Goes, gebr. van der, 48-51, 137

Golius, J., 50

Goode, W.J., 2-4, 29, 109, 113, 190, 216

Gorkum, 138

Goubert, P., 7, 8, 27, 28

Gouda, 118, 143, 144, 167

Goudriaan, 95

Gouge, W., 29

Govers, C., 210

Graeff, C. de, heer van Zuidpolsbroek, 51, 54

Graswinckel, A., 51

Graswinckel, M., 51

Graswinckel, S., 51

's-Gravenmoer, 150

Greven, Ph., 31

Groenendijk, L.F., 160, 162

Groenewegen, S. van, 180

Groenhuis, G., 137, 227

Groet, 125

Groot, H. de, 36, 71, 88-89, 95, 122, 150, 154, 173, 180

Groot, W. de, 50

Guicciardini, L., 156

Haan, C. den, 154

Haarlem, 61-62, 64, 170, 180

Hajnal, J., 16, 129, 136

Hamelsveld, IJ. van, 65, 72, 82, 109, 228

Hardenbroek, G.J. van, 113, 137

Hart, S., 128, 134

Harten, H., 126

Hazart, C., 108, 151, 176

Hee, C. van der, 137

Heidenreichstein, 7

Heinsius, N., 141

Hellevoetsluis, 80

Hendrix, G., 174

herberg, 74, 77, 80

Hermesdorf, B.H.D., 74

Hill, C., 30

Hillegersberg, 94

Hilversum, 93, 95

Hoeff, J. van der, 137

Hoeksewaard, 171

Hof van Holland, archief van, 236; dienstbodenreglement, 169, 173; echtscheiding, 209, 210, 282; huwelijkssluiting, 125, 126, 128; rooms-gereformeerd huwelijk, 134; schaking, 127-128, 269; toestemming huwelijk, 118; trouwbelofte, 123, 124; vaderschapsactie, 90, 93, 95; verboden graden, 36, 41, 44, 45

Hoff, J. van 't, 87

Hofstee, E.W., 103-104

Hoge Raad, 90, 117, 118, 123, 124, 155, 209, 210, 236, 267

Hogenstraten, G., 201

Hogervorst, M., 58

[p. 302]

Hondius, J., 72, 164

Honert, T.H. van den, 37, 70, 79, 108, 175, 177

Hoogkamer, A.J., 42

Hoornseboer, J.H., 76, 82

Hove, D. ten, 172

Huber, U., 142-143, 167

Huisduinen, 111

huishouden, 2-4, 6-9, 28-29, 31, 143-145, 147-150

huispersoneel, 19-20, 76-77, 79, 84-85, 89-90, 93-94, 110, 158, 167-174

Hulsbeek, N., 186

Huussen, A.H., 233-234

huwelijk, afkondiging, 42, 115, 125, 134; clandestien, 9, 71, 114; dispensatie wet 39-45, 67, 128, 138, 140; echtscheiding, 21-23, 33, 177-181, 183-184, 201-211, 213-214, 214-218, 279, 282; endogamie, 16, 31, 106, 108, 128-135; fraude bij, 125-126; leeftijd bij, 16, 128-129; moraal, 9-12, 35-36, 46-48, 105-106, 108-109, 150-153, 155, 175-177; motivatie, 16-17, 108-109, 136-138, 140; nietigverklaring, 9, 22-23, 115, 178, 179, 207; ondertrouw, 65, 115, 119, 123, 124, 125, 274; rooms-gereformeerd, 132-135, 195-196, 206; scheiding tafel en bed, 21, 23, 33, 154-155, 180, 183, 184-201, 214-218; toestemming 16-17, 24, 25, 31, 109; trouwbelofte, 14, 17, 71-72, 78-79, 111, 119-125, 127; wetgeving, 9, 14, 37, 39, 72, 79, 114-116, 117, 119, 124-125, 127-128, 133-134, 177-181, 183-184, 214, 234-235; zie ook sociale gelaagdheid

Jacobs, G., 93

Jacobs, M., 76

Jans, M., 82

Jansen, P.C., 103

joden, 44-45, 115

Jonck, D.W., 94

Joris, J., 80

Junius, H., 156

katholieken, 44, 114, 116, 230; zie ook huwelijk, rooms-gereformeerd

Keessel, D.G. van der, 123, 184

Keneka, J., 197

Kerckem, P. van, 122

kermis, 80

Kersteman, F.L., 237

kinderen, beroepskeuze, 164-165; houding t.o.v., 4-6, 18, 26-27, 160-162, 164-167, 195; kindermoord, 27, 84-85; literatuur over, 162; literatuur voor, 163-164; opvoeding, 162, 165-166, 183, 200; scheiding huwelijk ouders, 195, 200, 214; wetgeving, 157-158; zie ook ouders; partnerkeuze

Kleef, 126

Kleijn, N., 157

Knappert, L., 114, 126, 233

Knuivers, A., 257

Koelman, J., 47, 160, 161-162

Kōnig, R., 2-4

Kok, S., 135

Kooy, G.A., 1, 128, 136, 219

Korteweyl, E., 186

kraamkosten, 89, 95

Kranenburg, H.A.H., 217

Krimpenerwaard, 143, 144, 167

kwaadwillige verlating, 22, 178-179, 180, 184, 201, 209, 209-211, 213-214, 215

Kwadijk, 68

kweesten, zie nachtvrijen

Laar, A. van der, 94

Land van Heusden, 74, 77, 94

Land van Putten, 74

Lange, D. de, 210

Langstraat, 150

Laslett, P., 7, 149

Leeuwen, D. van, 50

Leeuwen, S. van, 37, 41, 67, 89, 90, 93, 95, 117, 173, 279

Leiden, 61-62, 64, 73, 77, 80, 84, 91, 93, 94, 95, 97-100, 115, 117, 118, 120-121, 122, 123, 125, 130-131, 134, 135, 137, 143-144, 147, 150, 154-155, 156, 157, 158, 167, 169, 170, 171, 172, 173, 174, 184-196, 197, 198-199, 200, 201-206, 206-207, 209, 210, 211, 213, 214, 215, 216-218

Leiderdorp, 80

Lennep, J. van, 126

Leth, C. de, 201

Liguori, A., 10

Limburg, Ph. van, 71, 179

Locke, J., 162, 166

Lottin, A., 23

Louwasie, K., 84

Lyon, 13

maagdelijkheid, 71-73, 89, 197, 207

Maasland, 80, 82, 96-97, 98, 110, 129

Maassluis, 66, 67, 77, 80, 91, 93, 94, 95, 97-98, 100, 103, 104, 118, 120, 124, 134, 154-155, 158, 160, 171, 184-185, 187-195,

[p. 303]

197, 199, 200, 201-203, 215, 216-218

Maassluys, W., 186

Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 46, 151, 162, 163, 175

Macfarlane, A., 27, 224

Maerlant, J. van, 161

Malade, J., 195

maritale macht, 150-157, 158, 199

Martinet, J.F., 46-48, 72, 109, 166, 177

masturbatie, 19, 71, 256

Medemblik, 66

Medick, H., 24, 29

Meierij van Den Bosch, 68

Melanchton, Ph., 179

Mensingh, J., 59

Merula, P., 52, 53

Meurs, M.J., 58

Michaëlis, J.D., 35,40

Milton, J., 21, 30

mishandeling, 59-60, 62, 153-154, 196-197, 211

Montfoort, 60, 209

Mook, B., 233

moraal, t.o.v. huispersoneel, 19-20, 168; huwelijksmoraal, 9-12, 35-36, 46-48, 105-106, 108-109, 150-153, 155, 175-177; seksuele moraal, 15, 19, 70-73

Muiden, 78

Munter, M., 50

nachtvrijen, 17, 71, 111-112, 113

Naddam, C., 138

Neercassel, J.B. van, 133

Nierop, L. van, 234

nietigverklaring huwelijk, 9, 22-23, 115, 178, 179, 207

Nieuw Engeland, 30-33

Nieuw Vosmaer, 79

Nieuwenhuyzen, M., 162

Nispen, J. van, 93, 94

Noordam, D.J., 82, 234

Noordam, N.F., 160, 161-162

Noorden, C.J. van, 210

Noorderkwartier, 114, 143-144, 147, 149, 150, 158, 167, 224-225

Noordkerk, H., 181, 183, 184

Noteboom, H., 83

Nuys Klinkenberg, J. van, 36, 40, 106, 150, 152, 179

Ockerse, W.A., 151, 165

Oegstgeest, 80

Oldewelt, W.F.H., 130

omgang, 109-114

ondertrouw, 65, 115, 119, 123, 124, 125

onderwijs, 5, 162-163

ongehuwde moeder, 15, 57-58, 66-67, 83, 88-91, 93-96, 121

onwettige kinderen, 14, 100-104

Oosten de Bruyn, G.W. van, 41, 44

opspraak, 66-67, 69, 83, 87, 197, 215

opvoeding, 162, 165-166, 175, 183, 200

ouders, beroepskeuze kinderen, 164-165; houding t.o.v. kinderen, 4-6, 18, 26-27, 160-162, 164-167, 195; houding t.o.v. ongehuwde moeder, 83; partnerkeuze kinderen, 16-17, 31, 109, 109-110, 115, 116-119, 121, 126-127; relatie met kinderen, 8-9, 11, 16-17, 18-19, 31, 32-33, 83, 109, 116-119, 121, 126-127, 137-138, 140, 157-158, 160, 164-167

Ouwerkerk de Vries, J., 175

overspel, 22, 70, 77, 80, 93, 135, 178-179, 180-181, 183-184, 200-201, 207-211, 213-214

Overveen, 74

Overijssel, 148-149

Parlevliet, M., 172

partnerkeuze, 15-17, 24, 31, 58-59, 105-140; zie ook ouders

Passchierse, A., 200

patriarchalisme, 8-9, 17-20, 29-30, 31, 32-33, 150-174

patriciaat, 48-52, 54, 59, 77, 86, 94, 113, 116-117, 118, 122, 126-127, 137

Pauw, W., 155

Perrenoud, A., 30

Phillips, R., 23

Platteeuw, D., 266

Play, F. le, 1, 6-9, 33

Politieke Ordonnantie, 39, 40, 41, 42, 44, 45, 114-116, 117, 126, 127-128, 132, 179, 180, 201, 234

Poll, H.H. van de, 133

Pomes, H., 163

Posthumus, N.W., 80, 96, 217

Poudroyen, C., 47

proces, compositie, 210; echtscheiding, 206-211; eed, 90-91, 92, 123; ‘grote leugen’, 210-211; als historische bron, 234-237, 239; maritale macht, 154-155; personeel, 169-174; prostitutie, 74; schaking, 126-128, 269; scheiding tafel en bed, 184; toestemming huwelijk, 116-119, 266; trouwbelofte, 120-124, 267; vaderschapsactie, 75, 88-91, 93-96

prostitutie, 15, 73-74, 103

Pufendorf, S., 181, 183, 210

[p. 304]

Quevellerius, A., 198

Ravestein, 125, 127

remonstranten, 179

Renesse, L. van, 108

Ridder, M. de, 80

Riehl, W.H., 1, 33

Roever, N. de, 112-113, 114, 234

Roorda, D.J., 227

Rotterdam, 79, 80, 100, 103, 118, 126, 172, 197, 201-202, 207, 209, 210, 213, 216, 218, 225

Rousseau, J.J., 162

Ruiter, J. de, 80

Rijnland, 65, 114, 143, 144, 167

Salland, 148

Schagen, 76, 112

schaking, 126-128, 269

scheiding van tafel en bed, 21, 23, 33, 154-155, 180, 183, 184-201, 214-218

Schelsky, H., 36, 37, 45, 73

Scheltema, J., 78, 114, 232-233

Schermer, 76, 82, 168

Scherpenisse, 79

Schieland, 74

Schorer, W., 184, 237

Schotel, G.D.J., 78, 232-233

Schutstal, J., 59, 198

seksualiteit, buitenechtelijke, 14-15, 76-77, 93-94; homoseksualiteit, 181, 210; moraal, 15, 19, 70-73; onwettige kinderen, 14, 100-104; promiscuïteit, 79-80, 213, 216; seksueel misbruik vrouw, 14, 15, 76-77, 94, 261; voorechtelijke, 13-15, 17, 71-73, 75-80, 82, 82-83, 96-97, 100, 101; zondebesef, 80

Sennely en Sologne, 28

Serbijns, W., 137

Shorter, E., 15, 23, 23-24, 25, 27, 29, 223, 224-226

Smytegelt, B., 177, 210

sociale controle, 13, 62, 66-69, 74, 112-113, 135, 153, 215-217, 264

sociale gelaagdheid en huwelijk en gezin, 3-4, 5-6, 28-29, 34, 52, 68-69, 140, 216, 227-228

Spijkenisse, 87

Staphorst, 68, 112

Staring, A.W., 233

Staten van Holland, 41, 42, 43, 44, 45, 71, 114, 116, 117, 126, 128, 133-134, 135, 190, 234, 282

Steenbergen, 59

Stompwijk, 58

Stone, L., 16, 23, 24-25, 27, 29, 34, 223, 226-228

Struyck, N., 134

Stuurman, N., 83

Swaef, J. de, 164

synode, 40, 41, 71-72, 88, 116, 125, 127, 132, 179, 234

Temming, L., 82

Tessel, 111, 113

Thirsk, J., 28

Thijssen, P., 43

Timmers, P., 135

Tissot, S.A., 19

Tocqueville, A. de, 33, 228

Togt, T. van der, 186

Trip, J., 50

trouwbelofte, 14, 71-72, 78-79, 111, 119-125, 127, 267

tuchtigingsrecht, 10, 153-154

Tulder, J.J.M. van, 131

Twente, 148

Tylor, E.B., 36

Udemans, G., 70-71

Ursem, 58, 74

Ussel, J. van, 71

Utenbogaert, J., 50

Utrecht, 80, 126

vaderschapsactie, 75, 87-88, 88-91, 93-104, 124

Valck, J. van der, 213

Valcooch, D.A., 161

Vatelet, Z., 124

Veelink, A., 60

Veer, J. van der, 87

Velsen, W. van, 79

Velthuysen, C., 126, 127

Veluwe, 143, 149, 150

Verbeek, G., 84

verboden graden, 21, 35-46, 68, 249

Vergeer, M., 67

Vermeer, G.J., 94

Vermeulen, J.J., 42

verwanten, 12-13, 31, 45-60, 68-69, 198

Vianen, 125-126

Visser, A., 80

Vlaardingen, 123

Vlek, H., 196

Vletter, A. de, 161

Vlieland, 111

Voet, J., 119

[p. 305]

Voetius, G., 154, 179

Vogelaar, C., 198

volksgericht, 13, 17, 67-68, 69

Vollenhove, 148

vondelingen, 27, 84-85, 103

Voorburg, 58, 95, 170-171, 237

Vos, W. de, 47, 106, 108, 109, 132, 137, 228

Voskuil, J.J., 111, 123

Vredemakers, 97, 120, 169, 170, 171, 172

Vries, H. de, 183

Vries, J. de, 224, 226

vroedvrouw, 57-58, 85-86, 91, 209, 259

vrouw, economische positie van, 17-18, 156-157; opvoeding kinderen, 165-166, 175, 200; positie in gezin, 11, 17-18, 23, 33, 150-153, 176, 198-199, 213; rechtspositie van, 153-154, 199; seksueel misbruik van, 14, 15, 76-77, 86, 94, 261

Walle, H. van de, 195

Warmond, 80

Wassenaar, 42, 74, 77, 91, 97-98, 100, 118, 120, 124, 134, 135, 155, 171, 172, 184-185, 187, 197, 199, 200, 201-203, 215, 217-218

Wassenaer, G. van, 52

Wassenaer, J.J.I. van Wijhe, douarière Van, 116, 118

Waterland, 74

Welhoeck, A., 117

West-Brabant, 143, 147, 148, 149

Westermarck, E., 36

Wetten, A. van, 197

Wieringen, 111

Wikman, K.R.V., 17, 109, 112, 113

Winch, R.F., 136

Wit, J.P. de, 201

Witt, Jakob de, 117

Witt, Johan de, 48-51, 54, 113

Witt, J. de, Johansz., 50

Wittewrongel, P., 70, 108, 151, 176

Wolff, B., 142, 152, 161, 162, 165-166

Wolff, C., 183

Wolzogen Kühr, S.I. von, 152, 233

Woude, A.M. van der, 144, 148-149, 150, 158, 224-225, 234

Wouw, A. van, 127

Zaanstreek, 112

Zeeland, 90

Zevenbergen, 59, 138

Zierikzee, 74

Zwingli, U., 21, 184

Zwitserland, 24, 30