Caart van Suriname.
Beschryving van Guiana, of de Wilde Kust, in Zuid-America.
Vier en twintigste hoofdstuk.
Beschryving van Suriname.
De Colonie van Suriname wordt van die van Berbice, door een Grenspaal, omtrend halver wegen tusschen de Rivieren Berbice en Corentin aan het breede Water, afgescheiden; welke bepaaling door den Heer Cornelis van Aarssen van Sommelsdyk en den Heer van Peere gemaakt is: omtrend het Grondgebied van het Nederlandsch en Fransch Guiana (waar over wy te vooren gezegd hebben, dat verschil tusschen de Franschen en Nederlanders ontstaan was) zal hier de plaats zyn, wat naaukeuriger te verhandelen. De Franschen bepaalen hun gebied door de Marowine, beweerende, dat die Rivier hen nog toebehoort zo wel aan de Ooster als Westerboorden. Dit gevoelen vestigen zy op zekere Acte van Octroy en Overgifte van de Colonie van Suriname aan den Lord Willoughby, door Carel den Tweeden, Koning van Groot Brittannien, op den 2den Juny des Jaars 1662, in het vyftiende Jaar zyner Regeeringe verleend; welke ik, om deszelfs echtheid en om dat zy mynes weetens, nergens by eenigen Schryvers voorkomt, hier woordelyk in de Engelsche en Nederduitsche Taalen invoege, zynde het echte Engelsche Afschrift onder my berustende.
Decima Pars Paten: de Anno Regni Regis Caroli Secundi Quinto Decimo.
D Con Dno Willoughby & Hide Ar.4.
| ‘CHARLES the SECOND by the Grace of God &c. To all to whome these presents shall come GREETEINGE WHEREAS Francis Lord Willoughby of Parham, in the Yeare of our Lord One thousand six hundred and fifty and in the third Yeare of our Reigne Did at his owne pper Costs and Charges provid equipp rigg and furnish one Shipp or Vessel with Men and Merchandize and also with Warlike Furniture and Amunicon to goe and sayle unto the mayne Land of America or some part thereof as well for the further Discovery of the same as for the introducinge and begettinge a sree Comerce betweene England and other Dominions of this our Kingdome and the parts of America. | CAREL de TWEEDE, door Gods genade enz. Alle den geenen die deeze zullen zien SALUT. ALZO Francis Lord Willoughby van Parham, in het Jaar onzes Heeren duizend zeshonderd en vyftig, en in het derde Jaar onzer Regeering, ten zynen kosten en lasten, een Schip of Vaartuig heeft geproviandeerd, geequipeerd, met want voorzien en verzorgd van Manschap en Koopmanschappen; als mede met Oorlogs behoeftes en Ammunitie, omme te gaan en te zeilen naar het Vaste Land van America of eenig gedeelte van dien, zo wel tot verdere ontdekking van het zelve, als tot invoering en verkryging van eenen vryen Handel tusschen Engeland en andere Domeynen van dit ons Koningryk en de Deelen van America. |
| ‘AND WHEREAS by the blessinge of God uppon that first Voyage and Undertakeinge the psons therein imployed and intrusted did afterwards Sayle and come into a pte of the mayne Land of America | EN DEWYL door Gods zegen by die eerste reize en onderneeming de Persoonen daar toe gebruikt en betrouwd, naderhand gezeild en gekomen zyn in een gedeelte van het Vaste Land van America gemeenlyk |
| comonly called or knowne by the name of the mayne Land of Guiana and by Treaty and Agreement with the Natives and Inhabitants then beinge neare and about certeyne Waters or Rivers of the Mayne Land aforesaid comonly called Serrenam also Surrenam and inhabitinge betweene certeyne other Waters or Rivers there comonly called Marawyn and Seramica were recieved and admitted to enter upon and possesse parte of the sayd mayne Land and did thereupon then actually begin to settle an English Colony and Plantacon upon the same. | genaamd, of bekend by de naam, van het Vaste Land van Guiana, en door Verbond en Verdrag met de Inboorlingen en Inwooners, toen zynde digte by, en omtrent, zekere Wateren of Rivieren van het voornoemde Vaste Land, doorgaands genaamd Serrenam ook Surrenam, en woonende tusschen zekere andere Wateren en Rivieren aldaar, gemeenlyk genaamd Marawyn en Seramica, ontvangen en toegelaaten zyn om een gedeelte van het gezegde Vaste Land te bezitten, en als toen met 'er daad aldaar een Engelsche Colonie en Volkplanting hebben begonnen op te richten. |
| ‘AND WHEREAS afterward the said Francis Lord Willoughby Did at his owne pper Cost and Charges fitt rigg equipp and furnish out an other Ship or Vessel of twenty Gunnes and two other smaller Shipps or Vessells as wel with Men and Armes and Warlike Amunicon as with Merchandize and other Goods and Comodities necessary for the support of the said new begun or intended Plantacon And for the further Assureinge and carryeinge on thereof and alsoe for the better Incouragement of such others as by and with the consent | EN ALZO de gezegde Francis Lord Willoughby naderhand ten zynen eigen kosten en lasten uitgerust, met want voorzien, geëquipeerd en bezorgd heeft een ander Schip of Vaartuig van twintig Stukken Kanon, en twee kleiner Schepen of Vaartuigen, zo met Manschap, Wapenen en Ammunitie van Oorlog, als met Koopmanschappen en andere Goederen en Benoodigdheden voorzien, noodzaaklyk tot onderhouding van de gemelde nieuw begonne of voorgenomene Volkplantinge: en tot verder verzekering en bevordering daar van, als ook tot meerder aanmoediging |
| of the said Lord Willoughby should be willing to repaire thither and and plant there which second Expedicon by the blessinge of God takeinge good Effect severall other Shipps and Vessells Men pvicons Armes and Amunicon were afterwards at severall tymes by the only Care and at the Costs and Charges of him the said Lord Willoughby sent and came to the said Colony and Plantacon and afterwards in the Yeare of our Lord God One thousand six hundred fifty two and in the fifth Yeare of our Reigne for the better settleinge of the said Colonie and Affaires there of and of the lawfull possession and Tytle of him the said Lord Willoughby and his Heires of in and to the aforesaid pte of the maine Land within the Rivers and Lymitts aforesaid soe acquired by agreement and contracted for with the Natives and Inhabitants thereof by the serveral pson and psons thentofore imployed by and on the behalfe of him the said Lord Willouhyby as aforesaid HE the said Lord Willoughby did in his owne pson with divers other his Servants end Attendance sayle and goe into the said Plantacon and Colony and at his great Ha- | van alle anderen welke met toestemming van den gemelden Lord Willoughby zich derwaarts zouden willen begeeven en nederzetten; welke tweede Onderneeming door Gods zegen van een goeden uitslag bevonden zynde, verscheidene andere Schepen en Vaartuigen, Manschap, Leeftocht, Wapenen en Ammunitie, op byzondere tyden, alleen door de zorge en ten kosten en lasten van de gemelde Lord Willoughby zyn gezonden en aangeland in de gemelde Colonie en Volkplanting; en naderhand in het Jaar onzes Heeren een duizend zes honderd twee vyftig en in het vyfde Jaar onzer Regeering; HY de voornoemde Lord Willoughby in persoon met verscheidene andere zyne Dienaaren en Gevolg, tot beter, vaststelling van de gemelde Colonie, derzelver belangen wettige bezitting en Regt van hem en zyne Erven, van, in, en tot het gemelde gedeelte van het vaste Land binnen de Rivieren en Grenzen voornoemd, aldus by verdrag verkreegen en gecontracteerd met de Inboorlingen en Inwooners daarvan, door de byzondere Persoonen daartoe bevoorens door en ten behoeven van hem gebruikt is, gezeild en gegaan naar de gemelde Volkplanting en Colonie, en ten zynen groot ge- |
| zard Charges and Expences fortified and furnished the same with Cannon Armes Amunicon and all other pvicons requisit and necessary as well for the Defence thereof as for the Introducinge and begettinge a Trade betweene this our Kingdome and the Dominions thereof and the ptes aforesaid. | vaar lasten en kosten dezelve heeft gefortificeerd en voorzien met Kanon, Wapenen, Ammunitie en alle andere Noodwendigheden, noodig en noodzaaklyk zo wel tot derzelver bescherming als tot invoering en verkryging van eenen Handel tusschen dit ons Koningryk, de Domeynen daarvan, en de gedeeltens hier voor gemeld. |
| ‘AND WHEREAS since his Returne from thence into England he the said Lord Willoughby hath at his owne proper Cost and Charges further supplyed and supported the said Colony and hath from tyme to tyme provided and sent severall other Men and Planters Shipps and Vessels Armes Amunition Goods and Merchandizes and all Necessaries thither for the Defence and Mayntenance thereof soe as if the said Colony beinge now become numerous be alsoe en couraged and pvided of good and necessary Lawes and Constitucons for the orderly Governement thereof not only the Trade but alsoe the Dominions of this our Kingdome may bee thereby much augmented and increased. | EN ALZO sedert zyne wederkomst van daar in Engeland, de gemelde Lord Willoughby ten zynen eigen kosten en lasten de gemelde Colonie verder voorzien en onderhouden, van tyd tot tyd verzorgd en derwaards overgezonden heeft verscheidene andere Persoonen en Planters, Schepen en Vaartuigen, Wapens, Ammunitie, Goederen en Koopmanschappen, en alle andere Noodwendigheden tot derzelver bescherming en onderhouding; zo dat de gemelde Colonie thans Volkryk zynde geworden, mede aangemoedigd en voorzien moet werden van goede en Noodige Wetten en Constitutien tot behoorlyke bestieringe van dezelve, en dus niet alleen de Handel maar ook de Domeynen van ons Koningryk daar door veel geaugmenteerd en vermeerderd kunnen werden. |
| ‘ALL which we haveinge taken | ALLE het welke wy in overwee- |
| into our Consideracon with the Honor and proffitt of the Designe and the good Affeccons and faithfull Services pformed to us by the said Lord Willoughby and beinge willing to promote the same in all things that are just and also to ratifie and confirme as much as in us lyes the just and lawfull Tytle and Right of him the said Lord Willoughby and his Heires and Assignes of and into the same. | ging genoomen hebbende, als ook de Eere en 't Profyt van deeze onderneming, en de goede affectien en getrouwe Diensten aan ons beweezen door de gemelde Lord Willoughby, en genegen zynde hetzelve te bevorderen in alles dat rechtmatig is, als ook zo veel in ons vermogen is, den rechtmatigen en wettigen tytel en recht van den gezegden Lord Willoughby, zyne Rechtverkrygende en Lasthebbende van, en tot dezelve te ratificeeren en confirmeeren. |
| ‘AND ALSOE takeinge into our Princely Consideracon the good Afseccons and faithfull Service pformed to us by Lawrence Hide Esqr. Second Sonne of our right Trusty and well beloved Cozen and Councellor Edward Earle of Clarendon our High Chancellor of England and the humble Desire of the said Lord Willoughby to us that the said Lawrence Hide may bejoined with and have an equall share and benefitt of our Royall Intencons of favoure to him. | EN MEEDE in onse Princelyke consideratie neemende de goede affectien en getrouwe Dienst ons beweezen door Lawrence Hide Schildknaap, tweeden Zoon van onzen zeer getrouwe en wel be minden Neef en Raadsheer Edward, Grave van Clarendon, onzen Opper-Kancelier van Engeland, en het ootmoedig verzoek van den gemelden Lord Willoughby aan ons, dat de gemelde Lawrence Hide meede mogte deelen in een gelyk gedeelte en vrucht hebben van onze voorgenome Koninglyke gunst tot hem. |
| ‘KNOW YE that Wee reposing especiall Trust and Confidence in the Care Fidelity Wisdome and Circumspeccon of the said Lord Willoughby and Lawrence | U ZY KOND dat Wy byzonder vertrouwen en geloof stellende in de Zorge, Getrouwheid, Wysheid, en Voorzigtigheid, van den gezegden Lord Willoughby en Lawren- |
| Hide and their humble Peticon. HAVE willed graunted constituted and ordeyned and by these presents doe will graunt constitute and ordeyne That all the mayne Tract of Land Region and continent of Land and Territorie and the Soyle and Grounde and the Coasts thereof beinge part of the continent of Guiana in America called Serrinam als Surrinam lying in breadth East and West one English Mile next beyond the Westerly Banks of the River of Copenam and Easterly one Mile from or beyond the River Marawyne conteyninge from East to West Forty Leagues or thereabouts and extendinge from the maine Ocean or Sea called the North Sea southward up into the Land to the Heads or Springs of the said River and from thence by direct Lynes unto the mayne Ocean called the South Sea and the said Waters Rivers and Streams commonly called the Rivers of Seramica Surrinam Copenam Marawyn and all others Rivers Waters Islands Ports Cittyes Forts Castles Townes Villages Bayes Havens Creeks Streames and Coasts Lakes Moores Woods and the Land Groundes | ce Hide, op hun ootmoedig verzoek, HEBBEN gewild vergunt, geconstitueerd en geordineerd, en door deeze tegenswoordige willen, vergunnen, constitueeren en ordineeren, dat de Kust, Landschap, Vast Land, Landstreek, Landsdouw, Gronden en Boorden vandien, zynde een gedeelte van het Vaste Land van Guiana in America, genaamd Serrinam ook Surrinam, leggende in breedte Oost en West een Engelsche myl voor by de westelyke Boorden van de Rivier van Copenam, en Oostelyk eene Myl van of voorby de Rivier Marawyne, zynde van het Oosten tot het Westen veertig uuren gaans of daar omtrent, en strekkende van den grooten Oceaan of Zee genaamd de Noord Zee Zuidwaards op in het Land tot aan de Hoofden of Watervallen van de gezegde Rivier, en van daar in een rechte lyn tot in den grooten Oceaan genaamd de Zuid Zee, en de Wateren, Rivieren en Stroomen gemeenlyk genaamd de Rivieren van Seramica, Surinam, Copenam, Marawyn, en alle andere Rivieren Wateren, Eylanden, Rheden, Steden, Forten, Kasteelen, Vlekken, Dorpen, Baayen, Havens, Kreeken, Stroomen, Kusten, Meiren, Moerassen, Bosschen, en de Grond en Lands- |
| and Soyle thereof within the Boundes Lymits pcynctes and Territories last above menconed shall for ever hereafter be one pvince and shall be called by the Name of Willoughby Land and the aforesaid Mayne Land Region Contynent of Land and Territorie within the same Lymitts and Bounds aforesaid and every parte thereof together with the said Rivers respectively into one pvince called Willoughby Land WEE do erect make ordeyne constitute found and establish for ever by these psents. | douw van dien, binnen de Paalen, Limiten, Grenzen en Streeken hier vooren genoemd, zal hier na ten eeuwigen dage eene Provincie zyn en genoemd werden by de naam van Willoughby Land; gelyk WY by deezen, de voorgemelde Kust, Landschap, Vast Land, en Landstreek binnen dezelve Limiten en Paalen hier voorengemeld, en ieder gedeelte daarvan, gezamenlyk met de gezegde Rivieren respectivelyk, verheffen, maaken, constitueeren, stichten en bevestigen Wy ten eeuwigen dagen tot eene Provintie genaamd Willoughby Land. |
| ‘AND FURTHER WEE have given graunted and confirmed And doe by these psents give graunt and confirme to the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes ALL the aforesaid Mayne Land Region and Continent of Land and Territory called Willoughby Land and the Ground and Soyle thereof And all and every the Islands Ports Cittyes Forts Castles Townes Villages Howses Bayes Havens Creekes Waters Streames Rivers and Coasts thereof Moores Woods Tymber Trees Underwoods and all the Land Grounde and soyle | VERDERS hebben Wy gegeeven vergund en bevestigd, zo als wy by deezen geeven, vergunnen en bevestigen aan den gezegden Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens DE Gantsche voorgemelde Kust, Landschap, Vast Land en Landstreek, genaamd Willoughby Land, en de Grond en Landsdouw vandien, en alle een ieder de Eylanden, Rheden, Steden, Forten, Kasteelen, Vlekken, Dorpen, Huizen, Baayen, Havens, Kreeken, Wateren, Stroomen, Rivieren en Kusten in dezelve, Moerassen, Bosschen, Timmerhout, Hakbosschen en al het Land, |
| thereof lyinge and beinge within the Lymitts and Boundes aforesaid together with the said Rivers of Saramica Copenam Marawyne and Surrinam and every of them And also all and all Manner of Mynes and Quarries as well Royall Mynes of Gold and Silver as well not opened as opened as of all other Mineralls Pearles and precious Stones and all ffishings at Sea and at Land and all Rights of Patronage and Advowsons of all Churches and Chappells to be made built or founded and alsoe all Jurisdiccons of Admiralty within the said province and the Lymitts and Boundes thereof as Vice Admirall or Vice Admiralls under our deare and only Brother James Duke of York dureinge his beinge Lord High Admirall of England and afterwards to them the said Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes for ever And alsoe all other Royalties Priviledges ffranchises Jurisdiccons and pheminences within the said Province and all and every the pcynts and Lymitts thereof. | Grond en Landsdouw van dien, leggende binnen de Limiten en Paalen voornoemd, gezamenlyk met de voornoemde Rivieren van Saramica, Copenam, Marawyne, en Surrinam en een ieder van dien; als ook alle en alle soorten van Mynen en Groeven, zo wel Koninglyke Mynen van Goud, Zilver, het zy ongeopend het zy geopend als alle andere Mineraalen Paarlen en edele Gesteentes, ook alle Visscheryen ter Zee en te Lande; als mede volkomen Recht van Patronaatschap en Begeeving van alle Kerken en Kapellen welke gemaakt, gebouwd of gesticht zullen werden; gelyk ook volkomen Rechtsgebied in Zee zaaken binnen de gezegde Provincie en de Limiten en Paalen van dien, als Vice Admiraal of Vice Admiraals, onder onze lieve en eenigste Broeder James Hertog van York geduurende den tyd dat hy Admiraal Generaal van Engeland zal zyn, en naderhand alleen aan hen de gemelde Lord Willoughby en Lawrence Hide, hunne Rechtverkrygende en Gemagtigdens ten eeuwigen dage; benevens alle andere Koninglyke Voorrechten, Privilegien, Vrydommen, Jurisdictien en Preëminentien binnen de gezegde Provincie en de Grenzen en Limiten van dien. |
| ‘AND ALSOE the whole and Sole Lordspp propriety Jurisdiccon and Command of all the said Tract of Land and other the pmises above graunted and every parte and parcell thereof with theire and every of theire Rights Menbers and appurtenances whatsoever to be taken had exercised found used and enjoyed And which wee by our Letters Patterns may or can graunt in as ample manner and Sort as hath at any tyme heretofore bin graunted to any other person or persons Owner or Owners Proprietor or Proprietors Lord or Lords of any other Colony Plantacion or pvince in any the Parts of America aforesaid as if the same were therein particularly menconed or expressed and all other Fruits and pffitts of what kind soever that shall or may any wayes issue or arise out of the said pmises or any part of them. | ALS OOK de geheele en eenige Heerschappy, Eigendom, Jurisdictie en Gebied over het gantsche gemelde Landschap, alle gedeeltens van dien en 't geen verder voorschreven staat en hier vooren vergund is, met alle zodanige voorrechten, hoe ook genaamd, daar toe behoorende welke verkreegen, gehouden, geoeffent, gevonden, gebruikt en bezeeten zullen werden: En welke wy by onze Brieven van Octroy mogen of kunnen geeven, in zodanige een ampele wyze als ooit te vooren aan eenig ander Persoon of Persoonen, Eigenaar of Eigenaars, Bezitter of Bezitters, Heer of Heeren van eenige andere Colonie, Volkplanting, of Provincie in eenig gedeelte van America voornoemd, is vergund; als of dezelve daarin byzonlyk waren genoemd of uitgedrukt; mitsgaders alle andere vruchten en voordeelen van wat natuur ook, welke op enigerhande wyze zullen kunnen of moogen spruiten of voorkoomen uit het voorengemelde of eenig gedeelte van dien. |
| ‘AND LIKEWISE Wee doe by these psents create ordeyne and constitute the said Lord Willoughby and Lawrence Hide their Heires and Assignes the true and | OOK stellen wy door deeze tegenwoordige aan, Bevestigen en Constitueeren, de gemelde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Rechtverkrygende en Gemag- |
| absolute Lords Proprietors and Governours of the said Province and every part thereof EXCEPT and out of these Presents alwayes reserved unto us our Heires and Successors Thirty thousand Acres of Land pcell of the above menconed Province for our Demeasne together with all Trees Woods and Underwoods Mynes & Royalties thereof or thereunto belonging to be sett out in such part and ptes place and places of the said pvince as may be most fitt and convenient for us our Heires and Successors And that in such manner and by such wayes and Meanes as wee our Heires and Successors shall at any time hereafter Order or direct AND ALSO EXCEPT one full fifth parte of all Oare of Gold and Silver and other the Proffitts of the Royal Mynes aforesaid to be rendered and delivered as hereafter is menconed TO HAVE HOLD and injoy the aforesaid Province and all and singular other the pmises above graunted or menconed or intended to bee graunted as aforesaid unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes | tigdens tot Wettige en absolute Heeren, Eigenaars en Gouverneurs van de gezegde Provincie en elk gedeelte van dien. UITGEZONDERT dat buiten deeze tegenwoordige, altoos zullen gereserveerd zyn tot een Domein voor Ons, onze Erven en Opvolgers, dertig duizend Akkers Land een gedeelte van de voorgemelde Provincie, met alle de Boomen, Bosschen, Hakbosschen, Mynen en Koninglyke Voorrechten daar aan of daar toe behoorende, welke asgezonderd zullen werden in zodanig gedeelte en gedeeltens, plaats en plaatsen van de gezegde provincie, als het bekwaamste en gelegenste voor Ons, onze Erven en Opvolgers zal zyn: En dat op zulk eene wyze, en door zulke weegen en middelen als Wy onze Erven en Opvolgers ter eeniger tyd hiernamaals zullen ordonneeren of schikken. ALS MEEDE UITGEZONDERT een volkomen vyfde part van alle Goud en Zilver Erts en andere voordeelen van de Koninglyke Mynen voornoemd; welke aan ons gegeven en ter hand gestelt zal werden in maniere als hier na is uitgedrukt. Om de voorgemelde Provincie, en het geene hier vooren vergund, genoemd, of gemeend is vergunt te |
| for Ever TO BEE HOLDEN of us our Heires and Successors as of our Mannor of East Greenwich in Free and Comon Soccage and not in Capite or by Knights Service RENDERINGE YEILDINGE and PAYINGE therefore unto us our Heires and Successors two thousand Poundes of Tobacco made of the Growth of the said Country to be payd and delivered into our Custom Howse at London Yearly and every Yeare at the Feast of St. Michaell the Archangell The first payment to be made at the Feast of St. Michaell the Archangell which shall bee in the Yeare of our Lord One thousand six hundred sixty fower AND ALSOE YEILDINGE PAYINGE AND DELIVERINGE unto us our Heires and Successors Yearely and from tyme to tyme as the same shall arise the said fifth parte of all Gold and Silver Oare as shall or may at any tyme hereafter bee had taken or found in or out of such Royall Mynes as from tyme to tyme or at any tyme hereafter may be found gotten had or obteyned in or about the pmises hereby | werden aan den gezegden Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemachtigdens, ten eeuwigen dage te BEZITTEN en te HOUDEN van Ons, onze Erven en Opvolgers in dier voegen als onze Heerlykheid van Oost Greenwich als een vry afhanklyk Leen(*) en niet in Capite of uit hoofde van Ridderlyke dienst, GEEVENDE OVERGEEVENDE en BETAALENDE daar voor aan Ons, onze Erven en Opvolgers twee duizend Ponden Tabak van de Producten van het gemelde Land; te betaalen en overtegeeven aan ons Tolhuis in London, Jaarlyks op het Feest van St. Michael den Aarts-Engel, zullende de eerste betaaling geschieden op het Feest van St. Michael den Aarts-Engel, welke zyn zal in het Jaar onzes Heeren een duizend zes honderd vier en zestig ALS MEEDE GEEVENDE BETAALENDE en LEVERENDE aan Ons, onze Erven en Opvolgers, Jaarlyks en van tyd tot tyd, als hetzelve plaats zal hebben, de gemelde vyfde part van alle Goud en Zilver Erts, welke ten eenigen tyde hier na zal of mogt verkreegen bekoomen of gevonden, werden, in of buiten zulke Koninglyke Mynen, als |
| gaunted or any part or pcell thereof. | van tyd tot tyd of hier namaals mogten gevonden, verkreegen, bekomen of ontdekt werden, in en omtrent het vooren vergunde of eenig gedeelte van dien. |
| ‘AND KNOWE YEE further that Wee doe by these psents give and graunt and confirme unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes full power and Authority at theire owne proper Cost and Charges to take and lead recieve and enterteyne into the said Province or any parte thereof for the the better Plantation thereof All such and soe many Person and Psons that shall be thereunto lycenced by the said Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires or Assignes and which shall be free and not prohibited or under Restraint or Imprisonment being Denizons or Natives of this Kingdom or any of the Dominions thereof or any other strangers, that will become our Subjects and will live under our Allegiance as shall willingly transport themselves or be transported thither And that such our Subjects and Strangers together with their psons may carry or convey or cause to be carried or con- | VERDER ZY U KENNELYK dat Wy door deezen, geeven, vergunnen en bevestigen aan de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, volkomen Magt en Authoriteit omme ten hunnen kosten en lasten, tot het beter beplanten van de gemelde Provincie, overtevoeren te ontvangen en te onderhouden in dezelve of eenig gedeelte van dien, alle zulke en zodanige Persoon of Persoonen welke daar toe vryheid verkreegen hebben van de gemelde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, mids dat dezelve Vry en niet Gebannen of onder bedwang van Gevangenis zyn, maar de zodanige welke hun Burgerrecht gekocht hebben, of Inboorlingen zyn van dit Koningryk of eenige Domeynen van dien, of eenige Vreemdelingen welke onze Onderdaanen willen werden en onder onze gehoorzaamheid woonen, als zig vrywillig derwaards zullen transporteeren of doen transporteeren. En dat zodanige onze Onderdaanen en Vreem- |
| veyed thither Armor Weapons Powder Shott Habiliments of Warr Ordinance Amunicon of all sorts or other necessary pvisions of Victualls Cloathinge and other Howsehold Goods usually transported and not prohibited payinge the Customs and Dutyes for such of the said Goodes and pmises as are usually payable and accustomed for the same And that the said psons may there plant inhabit and inherit Lands to them and theire Heires And that such amonge them as Shall not be English shall neverthelesse have like Liberty of Trade onely payinge such Dutyes and Customs as the English doe AND WEE doe further Declare and graunt that noe Inhabitans of the said Country and Province shall at any time be compelled to appeare and answere any Suite Plainte Matter or Cause out of the same AND because it may happen that some of the people and Inhabitants of the same province cannot in their private opinions conforme to the publique Exercise of Religion accordinge to the Litturgie Formes and Ceremonies of the Church of England or take or subscribe the Oathes and Articles made and established | delingen gezamenlyk met zieh derwaards zullen mogen meedeneemen of overvoeren, of doen medeneemen en overvoeren Wapentuig, Wapenen, Buskruid, Kogels, Krygstoerustingen, Kanon, alle soort van Ammunitie, of andere noodzaaklyke Provisien van Eetwaaren, Kleederen, en Meubilaire goederen, welke gemeenlyk uitgevoerd werden en niet verboden zyn, mids betaalende 's Lands geregtigheid van alle zulke Goederen als daar gemeenlyk voor betaald werdt. En dat de gezegde Persoonen aldaar zullen moogen Planten, Bewoonen en Erven, Landeryen voor hun en hunne Erfgenaamen. Ook dat de zodanige onder hen welke geen Engelschen zyn, nogtans dezelfde vryheid van Handel zullen hebben, alleenig betaalende zodanige Rechten en Geregtigheden als de Engelschen doen, Wy verklaaren en vergunnen verders, dat geen Inwooner van het gemelde Land of Provincie t'eenigertyd buiten dezelve zal mogen gedagvaard werden om over eenig Rechtsgeding, Aanklagte, Zaak of Proces te recht te staan. EN alzo het zoude kunnen gebeuren dat eenige der Inwooners van dezelve Provincie om hunne byzondere Gevoelen zich niet zouden kun- |
| in that behalfe And for the same by reason of the remoate distances of those places will as we hope bee noe Breach of the Unity and Uniformity established in this Nation Our will and pleasure therefore is AND WEE doe by these psents for us our Heires and Successors give and Graunt unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes full and free Lycence Lyberty and Authority by such legall Wayes and Meanes as they shall think fitt to give and graunt unto such pson and psons inhabitinge and beinge within the said Province or any parte thereof whoe really in theire Judgments and for Conscience sake cannot or shall not conforme to the said Litturgie and Ceremonies and take and subscribe the oathes and Articles aforesaid or any of them such Indulgencyes and Dispensations in that behalfe for and dureigne such tyme and tymes and with such Limitations and Restriccons as they the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes shall in theire Discretions thinke fitt and reasonable And with this expresse pviso and | nen conformeeren met de Openbaare Exercitie van den Godsdienst, volgens de Wyze, Formulier en Ceremonien van de Kerk van Engeland, en dienvolgens den Eed te presteeren of de Articulen te onderteekenen, in hoope dat zulks, in aanmerking van de verafgelegenheid dier plaatsen niet zal strekken tot verbreeking van de Eenheid en Eenpaarigheid in dit Ryk vastgesteld; daarom is onze Wille en begeerte en Wy geeven en vergunnen by deezen voor Ons, onze Erven en Opvolgers, aan de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Rechtverkrygende en Gemagtigdens volkomen Verlof, Vryheid en Magt om door zodanige wettige weegen en middelen, als zy ooirbaar zullen vinden, aan zodanig persoon of persoonen woonende binnen de gezegde Provincie ofte een gedeelte van dien, welke weezendlyk volgens hun oordeel en in Gemoede zich niet zullen kunnen conformeeren met de gemelde Kerkendienst en Ceremonien, en de voorgemelde Eeden presteeren en Articulen of eenigen daar van te ondertekenen, te verleenen zodanige Indulgentien en Dispensatien ten dien reguarde, voor en geduurende zulke tyd en tyden, en met al zulke Limita- |
| Lymittacon also that such pson and psons to whom such Indulgences and Dispensacons shall be granted as aforesaid doe and shall from tyme to tyme declare and continue all Fidelity Loyalty and Obedience to us our Heires and Successors AND FURTHER Wee doe by these psents give graunt and confirme unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes full Power and Authority to hold and possesse the Province aforesaid and every parte thereof with the Lymitts and Boundes aforesaid and at his and theire owne proper Cost and Charges to erect plant and settle such and so many Collonies or ffactories And alsoe to keepe intire or devide the said Country and Province into severall partes Countyes Sheires Hundreds Towneshipps and Tyethings and to build erect and constitute such and soe manie Citty or Cittyes Lordspp or Lordspps Mannor or Mannors Towne or Townes Boroughs Faires and Marketts or any Incorporacons Colledges or Schooles of good Litturature and them to fortifie and invest with such Jurisdicdiccons Libertyes and Priviledges | tien en Restrictien, als de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens naar discretie nodig en noodzaaklyk zullen vinden: met dit uitdruklyk voorbeding en Limitatie, dat alzulke Persoon of Persoonen aan wien dergelyke Indulgentien en Dispensatien in maniere voorschreven zullen vergund werden, van tyd tot tyd gehouden zullen zyn te verklaaren en te bewyzen alle Getrouwheid, Onderwerping en Onderdaanigheid aan Ons, onze Erven en Opvolgers. VERDERS geeven, vergunnen en bevestigen Wy door dezen aan den gezegden Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, Volkomen Magt en Authoriteit, omme de voorgemelde Provincie en ieder gedeelte van dien met de Limiten en Grenzen voornoemd te houden en te bezitten; en ten zynen en haare kosten en lasten zo veele Colonien of Fatoryen te stichten en op te regten als zullen goedvinden; als meede om het gezegde Land en Provincie in 't geheel te houden, of te verdeelen in Graafschappen, Provincien, Wyken, Vlekken en Tiendens, als mede omme te bouwen, opterechten en te constitueeren zulke en zo veele |
| as the said Lord Willoughby and Lawrence Hide and their Heires and Assignes shall see cause and by theire Writinge or Writinges under their Hands and Seales to convey assigne and set over such pticular porcon and porcons of any the Lands Tenements or Heriditaments there Reserveinge the said Thirty thousand Acres to us our Heires and Successors for Demeasnes as aforesaid unto any Pson or Psons Planter or Planters there and his and theire Heires and Assignes for ever or for any other Estate or Terme whatsoever TOO BEE HOLDEN of the said Lord Willoughby and Lawrence Hide and theire Heires and Assignes under such reasonable Services and Rents as shall bee thought meete by them or to bee holden of the said Mannor or Mannors Lordspp or Lordspps soe to be erected as aforesaid or otherwise as they shall from Tyme to Tyme thinke fitt and agree of. | Stad of Steeden, Heerlykheid of Heerlykheeden, Ambachtsheerlykheid of Ambachtsheerlykheeden, Vlek of Vlekken, Burgt en Burgten, Kermissen en Markten, of eenige Incorporatien, Collegien, of Schoolen van goede Letteren, dezelve te bevestigen en te voorzien met zodanig Rechtsgebied, Vryheeden en Privilegien als de gemelde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens zullen noodig oordeelen: als mede onder hunne Handtekeningen en Zegels, over te leggen toe te eygenen en aftestaan zulke byzonder gedeelte en gedeeltes van eenige der Landeryen, Wooningen en Erven, daar uit voor Ons onze Erven en Opvolgers tot een Domeyn reserveerende de gemelde dertig duizend Akkers, om door eenig Persoon of Persoonen, Planter of Planters aldaar en zyne of haare Erven en Gemagtigdens, ten eeuwigen dage of voor eenige andere reeks van Jaaren hoe ook genaamd, GEHOUDEN te WERDEN van hen de gezegde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens op zulke redelyke Diensten en Huurpenningen als door hen goedgevonden zal werden; of om gehouden te werden van de Ambachtsheerlykheid of Am- |
| bachtheerlykheeden, Heerlykheid of Heerlykheeden als voorengemeld, of anderszints opterechten, als zy van tyd tot tyd zullen goedvinden en contracteeren. | |
| ‘AND ALSOE that it shall and may be lawfull to and for the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes from Tyme to Tyme to nominate constitute and appoynt under theire Hands and Seals all and every the Governor and Governors Deputy Governors Magistrates Sherriffs and all Officers and Ministers both superior and Inferior Civill and Military as shall be thought requisit and necessary to be appoynted under them in the province aforesaid or any parte thereof or of any Borroughes Townes Cittyes Castles Forts Fortificacons or other places made or to be made within the same AND FURTHER WEE doe by these psents give and confirme unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes full Power and Authority from tyme to tyme to establishe and Ordeyne a Forme or Frame of Governement within the said Province and by | ALS OOK dat de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens bevoegt en geregtigd zullen zyn, om van tyd tot tyd onder hen te nomineeren te constitueeren en aantestellen, onder hunne Handtekeningen en Zegels, zodanige Gouverneur en Gouverneurs, Onder-Gouverneurs, Magistraaten, Opper-Schouten en alle andere Hooge en Laage Officieren en Ministers, Civiele en Militaire, als noodig en noodzaaklyk zullen bevonden werden, in de gemelde provincie of eenig gedeelte daarvan, aangesteld te moeten werden; of van eenige Burgten, Vlekken, Steeden, Kasteelen, Forten, Fortificatien, of andere plaatsen binnen dezelve, reeds gemaakt of nog te maaken. EN VERDERS geeven en confirmeeren Wy door dezen aan de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens volkomene magt en authoriteit, om van tyd tot tyd opterechten en te verordineeren een forme van Regeering binnen de gezegde Provincie, |
| and with the Consent of the greater part of the Freeholders that are or shall be of and within the same in pson or by theire Representatives by them to be Elected to make Ordaine and publish good and wholesome Lawes Statuts and Constitucons as often as shall be thought fitt and as need shall require for the publique good better Rule and orderly Governement of the aforesaid Province and of the Inhabitants of and within the same AND TO THAT END it shall and may be lawful to and for the said Lord Willoughby an Lawrence Hide theire Heires and Assignes under theire Hands and Seales or otherwise to summon and call together as often as need shall require the Planters and Inhabitants of and within the said Province or the greater Number of them for the tyme beinge or theire Representatives to bee by them elected and by and with the Comon Consent and approbacon of them or the greater number of them soe assembled or to be assembled or mett together to make frame constitute ordeyne and publish under the Handes and Seales of them the said Lord Willoughby and Lawren- | eh door en met de toestemming van het meerder gedeelte der Ingelanden, welke binnen dezelve zyn of zullen zyn, in Persoon of door hunne Gemagtigdens, door hen zelven te verkiezen, te maken, willekeuren en te publiceeren goede en gezonde Wetten, Statuten en Constitutien, ten algemeenen Nutte, betere Reegel en betamelyke Bestiering van de gemelde Provincie en de Inwooners van dien; zo dikwyls als ooirbaar gevonden zal werden en de noodzaaklykheid vereischt. TEN WELKEN EINDE de gemelde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens wettiglyk bevoegd zullen zyn, zo dikwyls als de nood zal vereisschen, omme onder hunne Handtekeningen en Zegels, of anderszints, de Planters en Inwooners van en binnen de gemelde Provincie, of het grootste gedeelte van dezelve in dertyd, of hunne Gemagtigdens door hen te verkiezen, te dagvaarden en te samen te roepen, en door en met de toestemming en goedkeuring van hen of het grootste gedeelte van dezelve, alzo vergaderd of vergaderd te werden of te samen gekoomen, te maaken, ontwerpen, constitueeren, verordineeren en publiceeren, onder de Handtekeningen en Zegels van hen |
| ce Hide theire Heires and Assignes Ordinances Statuts Constitucons and Lawes as well for and concerninge the publique Governement of the aforesaid Province and every parte thereof as for the Comon Benefitt Quiet Peace and Safety of the same and of all and every the Inhabitants and Planters there And alsoe to chasetize and punish all Offenders and Delinquents thereby with and under such penalltyes Mulcts ffines Imprisonements and other Correccons suitable to theire respective Offences as in the same Ordinances Constitucons and Lawes shall be conteyned and to extend alsoe if neede require to the Imprisonement of the Body or to the losse of Life or Member of the Offender or Offenders against the same Ordinances Lawes and Constitutions and to revoke and repeale the same and to make others as the case shall or may require Which said Lawes Ordinances and Constitutions shall and may be put in Execution and exercised uppon all and every the person and persons inhabitinge within the said Province and the Lymitts and Boundes thereof aforesaid AND that it shall and may be law- | de gezegde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, Ordonnantien, Statuten, Constitutien en Wetten, zo wel ten aanzien van de Publieke Regeering van de gezegde Provincie en alle de deelen van dien, als ten Gemeenen Nutte, Rust, Vreede en Veiligheid van dezelve, en van alle en een iegelyk der Inwooners en Planters aldaar; als meede omme ingevolge van dien alle Overtreeders en Delinquanten met en onder zodanige Poenaliteiten, Mulcten, Boeten, Gevangenisse en andere Correctien, overeenkomstig met hunne respective misdaaden, te Kastyden en Strafsen, als in dezelve Ordonnantien, Constitutien en Wetten zullen begreepen zyn: en zulks mede te extendeeren, indien de nood vereischt, tot Gevangenisse en verlies van het Leeven of Lidt van den Overtreeder of Overtreeders van dezelve Ordonnantien, Wetten en Constitutien, dezelve te revoceeren en herroepen, anderen te maken, als de omstandigheeden zullen kunnen of mogen vereisschen; welke voornoemde Wetten, Ordonnantien en Constitutien zullen en mogen ter uitvoer gebragt en geexecuteert werden tegen alle en een iegelyk Persoon of Persoonen woonende binnen de gemelde Provincie en de Limiten en |
| full to and for the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes or theire Deputies from tyme to tyme to nominate substitute authorize and appoynt under theire Hands and Seales all manner of Judges Justices Magestrates Governors and Deputy Governors and other Officers and Ministers with such Powers as they shall see Cause to heare and determine whatsoever Causes Offences Criminall Military and Civill as well by Land as by Sea committed or donne or to be committed or donne against the Tenor Forme and Effect of the aforesaid Ordinances Statuts Constitucons or Lawes or any of them to be framed made consented to and published as aforesaid and the Execution thereof and either before Judgment or Sentence or afterwards to release pardon and acquitt the Offender or Offenders Offence or Offences Penalty Mulct Imprisonement and every other Forfeiture in the same Ordinances Statuts Constitucons and Lawes to be conteyned as well before as after Judgment [EXCEPT in Cases of High Treason and Rebellyon] And to erect and Constitute | Grenzen vandien, hier voren gemeld. EN dat de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens of hunne Gedeputeerdens bevoegd zullen zyn, van tyd tot tyd te nomineeren, substitueeren, authoriseeren, en aan te stellen, onder hunne Handtekeningen en Zegels, allerley Rechters, Vrede-Rechters, Magistraaten, Gouverneurs, Onder-Gouverneurs, en andere Officieren en Ministers, met zodanige magt als zy nodig zullen oordeelen, omme te hooren en te termineeren allerley Overtreedingen, Crimineele, Militaire en Civiele Zaaken, zo te Lande als op Zee gebeurd en geschied, of welke gebeuren of geschieden zullen, tegens den inhoud forme en effect van de gemelde Ordonnantien, Statuten, Constitutien, Wetten of eenige van dezelve, welke opgesteld, gemaakt, geconsenteerd en gepubliceerd zullen werden; dezelve uittevoeren, en zo wel voor als na de Veroordeeling of Sententie, de Overtreeder of Overtreeders, Overtreeding of Overtreedingen, Poenaliteit, Mulcte, Gevangenisse, en alle andere Verbeurtens in dezelve Ordonnantien, Statuten, Constitutien en Wetten begreepen, [UITGEZONDERT in Zaaken van Hoog Verraadt en Oproer] te Pardonnee- |
| Courts of Justice and to doe and Execute all and every other Thinge and Thinges that to the doeinge and fullfillinge of Justice doth or shall or may in any wise apperteyne although the forme and formes Proceeding an Proceedings in all or any of the said Courts to be from tyme to tyme observed and kept be not expressely menconed or set downe in these psents All and every which said Ordinances Statuts Constitucons and Lawes to be soe framed made agreed or consented and published as aforesaid Wee doe by these psents ratifie and confirme in all things AND doe hereby streightly charge and Comand all and every person and persons therein concerned from tyme to tyme inviolably to observe performe fullfill and keepe the same and every of them att and under the paynes and penaltyes in the said Ordinances Statuts Constitucons and Lawes and every of them respectively to be sett downe lymitted and conteyned with due regard alwayes to be had to the nature & constitution of the place and people there and especially of the Natives of that Country to be conduceinge to | ren en Acquitteeren: Gerechtshoven op te regten en te constitueeren, en verders alles te doen en te verrigten dat eenigzints tot de volvoering van Justitie zal of mag behooren, schoon de forme en maniere van Procedeeren en Proceduures welke van tyd tot tyd in alle of eenige van de gemelde Hoven, zullen gehouden en geobserveert werden, niet uitdruklyk in deze gementioneerd of ter nedergesteld zyn. Alle en een ieder van de gemelde Ordonnnantien, Statuten, Constitutien en Wetten, welke alzo beraamd, gemaakt, geaggreëerd, geconsenteerd en gepubliceerd zullen werden, Ratisiceeren en Confirmeeren Wy by dezen in allen opzigten, en door dezen Lasten en Beveelen Wy allen en een iegelyk dien het zoude mogen aangaan, dezelve van tyd tot tyd onschendbaar te observeeren, natekomen, te volbrengen en te onderhouden, op de Poenen, Straffen en Poenaliteiten in de gemelde Ordonnantien, Statuten, Constitutien en Wetten, en in een ieder van dezelve respectivelyk ter nedergesteld, bepaald, en begreepen, en dat behoorlyk reguard, op de Natuur en gelegendheid van de plaats en volk aldaar, en byzonderlyk van de Inboorlingen van dat Land, altyd genomen zal wer- |
| theire Good and Convercon and that thereby and by all other good wayes and meanes they may not only be wonn to a good and civill Convsation but in due tyme may be drawne to an Acknowledgment of the true God and only Savior of the World Jesus Christ. | den, op dat dezelve mogten strekken tot hun nut en bekeering, en daar door en door alle andere goede weegen en middelen dezelve niet alleen mogten gebragt werden tot een goede en betaamlyke ommegang, maar ten behoorlyke tyd tot de Erkentenisse van den waarachtigen God en eenigsten Zaligmaker der Wareld Jesus Christus. |
| ‘AND WEE doe by these psents further give graunt and confirme unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide and theire Heires and Assignes full Power and Authority from tyme to tyme to nominate elect and appoynt a standing Councell within the said Province to be aydinge helpinge and assistinge in the carryeinge on and manageinge the Affaires and settlement of the said Province And the said Councell or any of them from tyme to tyme to amove and displace at pleasure and to nominate and appoynt others in theire Roome or Steed when and as often as need shall require AND for that in the said Governement some sudden Case or Matter may soe chance or fall out for or against which it may not | En door deze tegenwoordige geeven, vergunnen, en confirmeeren Wy verder aan de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens volkomen Magt en Authoriteit, om van tyd tot tyd te nomineeren, eligeeren en aantestellen een vasten Raad binnen de gemelde Provincie, omme behulpzaam te zyn en te adsisteeren in de uitvoering, en bestiering der zaaken van de gemelde Provincie. En denzelve Raad ofte eenig Lid van dien van tyd tot tyd naar goedvinden te amoveeren en te verplaatsen, anderen in hunne plaats te nomineeren en aantestellen, wanneer en zo menigmaal als de nood zal vereisschen. En alzo in de gemelde Regeering eenig schielyk Geval of Zaak zoude kunnen gebeuren of opkomen, tegens welke door geene van de gemelde |
| bee by any of the Ordinances Statuts Constitucons and Lawes agreed on and in force soe fully provided as is or may be necessary and by reason thereof the aforesaid Province or the Plantacons or Affaires thereof may be hazarded before such Meetinge and Agreement and Consent unto the Lawes and Ordinances to bee established and excercised within the same cann be fully framed and concluded And to the end alsoe that not only in Cases of Necessity but in all other Cases untill such Lawes and Ordinances Statuts and Constitucons uppon the Meeteinge and by the Consent and Agreement of the said Inhabitants as aforefaid may be framed and agreed on a fit Course and Provicon may be made to obviate any Dangers that may arise for want of the conveneinge and assemblinge of the greater number of the Inhabitants of the said Province or theire Representatives to agree and consent to such Lawes Statuts and Constitucons as aforesaid And that untill the same can be effected there may be noe Miscarryage for want of good and wholesome Lawes and Ordinances to bee observed and keept within | Ordonnantien, Statuten, Constitutien en Wetten, reeds toegestemd en in kracht zynde, niet zo volkomen was voorzien als noodig zoude zyn, en uit dien oorzaake de gemelde Provincie, Plantagien of de Zaaken daar toe specteerende, in gevaar zouden gesteld werden, voor en aleer zulk een Byeenkomst, Overeenkomst en Consent tot de Wetten en Ordonnantien, welke binnen dezelve ingesteld en geexerceerd zullen werden, volkomen ontworpen en vastgesteld zouden kunnen zyn; en ten einde, dat niet alleen in gevallen van noodzaaklykheid, maar in alle andere voorvallen eer dat zulke Wetten en Ordonnantien, Statuten en Constitutien by de Vergaderingen met Consent en Overeenkomst van de gezegde Inwooners, als hier vooren gemeld is, kunnen ontworpen en vastgesteld werden, behoorlyke voorzieninge geschiede tot verhoeding van eenige Gevaaren die veroorzaakt zouden mogen werden by gebrek van toestemming en vergadering van het meerder gedeelte van de Inwooners van de gemelde Provincie of hunne Gemagtigdens, omme hunne toestemming en consent te geeven tot zulke Wetten en Constitutien als vooren gemeld. En op dat 'er, voor dat dezelve tot volko- |
| the said Province And that apt and fitt Remedyes for Administracon of Justice and doeinge of Right to all psons as the Case shall require may from tyme to tyme be applyed WEE doe by these psents for the better Governement of the said Province further give and graunt unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes full Power and Authority within the said Province from tyme to tyme with the Advise and Consent of the said Councell or any five of them in Cases of Emergency to make and publish good and wholesome Lawes Orders and Ordinances not contrary but as neare as may be consideringe the Constitution of the Place and the Nature of the People agreeable to the Lawes and Statuts of this our Realme to be kept and observed within the said Province and Lymitts and Bounds thereof as well for the keepinge the publick Peace as for the better Governement of the People liveinge and to live and inhabit within the same under the paynes and penaltyes in them and every of them to be conteyned and expressed soe as the same or any of them | men beslag gebragt zyn, geene misslagen mogen gebeuren, by gebrek van goede en gezonde Wetten en Ordondantien welke binnen de gezegde Provincie geobserveerd zullen werden. En op dat goede en heilzaame middelen mogen werden geappliceert tot Administratie van Justitie, en aan allen en eenen ieder Recht werde gedaan naar omstandigheid van zaaken. HEBBEN Wy by deze tegenwoordige tot beeter bestiering van de gemelde Provincie, verders aan den gemelden Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, Gegeven en Vergund volkomen Magt en Authoriteit binnen de gemelde Provincie, om van tyd tot tyd met Raad en goedvinden van de gemelde Raad, of Vyf uitdezelve, in dringende voorvallen, te maken en publiceeren goede en gezonde Wetten, Orders en Ordonnantien, niet strydig, maar (zo veel mooglyk in aanmerking neemende de Constitutie van de Plaats en Natuur der Inwooners) overeenkomstig met de Wetten en Statuten van dit ons Koningryk, welk gehouden en naargekoomen zullen werden binnen de gezegde Provintie Limiten en Grenzen van dien, zo wel tot bewaaring van de publique Rust, als tot beeter bestiering van het Volk, woo- |
| doe not extend to the bindinge charginge alteringe or takinge away of the Right Tytle or Interest of any Pson or Psons whatsoever in his or their freehold Estate or goods or chattle whatsoever. | nende en zullende woonen binnen dezelve, op de poenen en poenaliteiten in dezelve en in een ieder van dien begreepen en uitgedrukt, mits dat dezelve ofte eenige van dien niet zullen strekken tot verbinding, bezwaar, verandering, of wegneeming van het Recht, Tytel of Interest van eenig Persoon of Persoonen in zyne of haare vrye Bezittingen, Goederen, of Have, hoe ook genaamd. |
| ‘AND MOREOVER to the End the said Pvince and new Collony and Plantacon may be the better defended fortified and strengthned against any barbarous Attempts of the Natives and against all Incursions of other Enemies Pirates and Thieves WEE will and by these doe give and graunt full and free Lycence Power and Authority unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide their Heires and Assignes at their Cost and Charges to erect build and make in and upon the said Province or any pte thereof and within any the Lymitts and Bounds thereof aforesaid such and soe many Castles Fortifications Citadelles places of Defence Cittyes Townes Ports and Harbours for | EN DAARENBOVEN ten einde de gezegde Provincie nieuwe Colonie en Volkplanting des te beeter beschermd, gefortificeerd en versterkt mag werden tegens de Barbaarse Onderneemingen van de Inboorlingen, en alle Invallen van andere Vyanden, Zeerovers en Rovers, Geeven en Vergunnen Wy door dezen tegenwoordige volkomen Vryheid, Magt en Authoriteit aan de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens omme ten hunnen kosten en lasten binnen de gezegde Provincie of eenig gedeelte van dien en binnen de Limiten en Grenzen voornoemd, opterechten, te bouwen, en te maaken, alzulke en zoo veele Kasteelen, Fortificatien, Citadellen, Plaatsen van Defensie, Steeden, Vlek, |
| Shipps and Vessels and to wall inclose fortifie and furnish the same and every of them and all other Cittyes Townes and Places within the said Province with Ordenance of all sorts Armes and Amunicon Victualls and other necessaryes as they shall think fitt for theire own publique Defence and Safety and to constitute place and appoynt in and over them or any of them Governors Deputy Governors Magistrats and all Officers and Ministers both Superior and Inferior Civill and Military and to displace and remove them or any of them and to Appoint new Ones in their Place and Steed as to them shall seeme meete and to nominate and appoynt from tyme to tyme under their Hands and Seales Captaine Generall or Commander in Chief of the fforces within the said Province and to forme the same into Bands or Companyes and into Regiments and an Army and them and all and every the Planters and Inhabitants of and within the said Province or any the Lymitts or Boundes thereof in Case of Evacon or Hostility by the Natives or by any the Enemies of this our Kingdom to joyne trayne muster | ken en Havens voor Schepen en Vaartuigen, dezelve te bemuuren en te fortificeeren; dezelve en alle andere Steeden, Vlekken en Plaatsen binnen de gemelde Provincie te voorzien van allerley Geschut, Wapenen en Ammunitie, Mondbehoeftes en verdere Nootwendigheden, als zy zullen oordeelen tot hunne eigene openbaare defensie en veiligheid nodig te zyn, en over dezelve of eenigen van dien te constitueeren, plaatsen en aan te stellen Gouverneurs, Onder-Gouverneurs, Magistraten en alle andere hooge en laage Officieren en Ministers, zo Civiele als Militaire, dezelve of eenigen van dien te verplaatsen en te veranderen, nieuwe in hunne plaatsen aan te stellen naar goed vinden: en van tyd tot tyd onder hunne Handtekeningen en Zegels, te nomineeren en aantestellen, een Capitein Generaal of Opper-Bevelhebber van de Krygsmacht, binnen de gezegde Provincie, en dezelve, als mede alle en een iegelyk der Planters en Inwooners, van en binnen de gemelde Provincie of Limiten en Grenzen van dien, in cas van Inval of Hostiliteit van de Inboorlingen of van eenige Vyanden van dit ons Koningryk, te verdeelen in Compagnien of Regimenten, om daar uit een |
| lead and conduct under Banners or Ensignes and under such Captain Generall or Commander in Chief for the Tyme beinge to be nominated as aforesaid And such other Collonells Captaines and Military Officieres as by the said Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes or by the Captaine Generall or Commander in Chief by them to be nominated and appoynted as aforesaid shall be thereunto Comissionated and authorized and give Battle unto wage Warr and fight with any Person or Persons whatsoever Enemies unto or not beinge in Amity with us our Heires and Successors as well by Sea as by Land and to follow them or any of them out of and beyond any the Lymitts or Bounds of the aforesaid Province and if God shall soe please to subdue take kill and destroy them and every or any of them or to take or keepe them or any of them Captives and to doe all and singular such other things as to the Office of a Commander in Chief or Captaine General doth belonge or hath accostomed to belonge and that as fully and as amply as any Comander in Chief or Captai- | Armee te formeeren, dezelve te vereenigen, te verzamelen, te monsteren, aan te voeren en te bestieren, onder Banieren of Vaandels, onder zodanigen Capitein Generaal of Opper-Bevelhebber in der tyd, in maniere voorsz. te benoemen, en zodanige andere Colonellen, Capiteinen en Militaire Officieren, als door de gezegde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, of door den Capitein Generaal of Commandeur en Chef door hen in maniere voorsz. te nomineeren en aantestellen, met last en Authorisatie om Slag te leveren, Oorlog te voeren en te Vegten met eenig Persoon of Persoonen hoe ook genaamd Vyanden, of niet in Vriendschap zynde met Ons onze Erven en Opvolgers zo ter Zee als te Land, dezelve ofte eenige van dien te vervolgen buiten en voorby eenige der Limiten en Grenzen van de voorgemelde Provincie: en indien het God alzo zal behagen dezelve of eenige van dien te onder te brengen, gevangen te neemen, dood te schieten en te verdelgen, dezelve of eenige van dien Krygsgevangen te neemenen en te houden, en verders alles te verrigten wat tot het Ampt van een Commandeur en Chef of Capitein Gene- |
| ne Generall within England ever had or exercised AND WEE DOE alsoe by these psents give and graunt unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes and to such Commanders Governors and Officers by Land and Sea as they shall authorize and impower under theire Hands and Seales full Power and Authority respectively to use and exercise Martiall Lawe or the Law Martiall and to punish and correct all & every Offender and Offenders under any Millitary Comaund as aforesaid against the Lawes and Discipline of Warr according to the Lawes and Articles of Warr practized and used in and amongst any the Army and Armies of us by Land and our Navy and Sea Forces at Sea respectively and thereby and all other good and lawfull wayes and Meanes whatsoever and to suppresse and quiet all Tumults Rebellyons Insurreccons Sedicons and Mutinyes (if any) which shall happen to arise either uppon the Land within the said Province or any the Lymitts or Boundes thereof aforesaid or uppon the Seas by or amongst any Pson or | raal behoord of gewoon is te behooren, en dat op zodanig een volkomen en ampele wyze als eenig Commandeur en Chef of Capitein Generaal binnen Engeland ooit gehad of geexerceerd heeft. Wy geeven en vergunnen mede door deze tegenwoordige aan de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, en aan alzulke Commandeurs Gouverneurs en Officieren, zo te Land als ter Zee, welke zy onder hunne Handtekeningen en Zegels zullen authoriseeren en magtigen, volkomen magt en Authoriteit respectivelyk om de Krygswetten te gebruiken en te excerceeren, als mede, alle en een ieder Overtreeder of Overtreeders der Wetten en Discipline van Oorlog (onder eenig Militair Commandement staande, als voren gezegd) in gevolge de Wetten en Krygs-Articulen, geprastiseerd en gebruikt in en onder eenige Armee of Armeën van ons te Land, en in de Navale en Zeemacht ter Zee, respectivelyk te straffen en te corrigeeren, en door deze en alle andere goede en wettige weegen en middelen, hoe ook genaamd, te supprimeeren en te stillen alle Tumulten, Rebellien, Oproeren, Seditien en Muyteryen [indien plaats hebben] welke zullen |
| Persons beinge there or in his or theire goeinge thither or returninge from thence. | koomen te gebeuren op het Land, binnen de gezegde Provincie of eenige der Limiten of Grenzen van dien, hier voren gemeld; of op de Zeeën door of onder eenig Persoon of Persoonen daar zynde of in zyne of haare Reyze derwaarts of van daar te rugkoomende. |
| ‘AND for the better Encouragement of all such pson and psons Natives or Denizons of England as shall by and with the consent of the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes sayle and goe unto and inhabite within the aforesaid Province or any parte thereof WEE doe by the psence will declare give and graunt that theire and every of theire Children and Posterity which shall be borne within the said Province or any the Lymitts or Bounds thereof above menconed or in theire goeinge thither or returne from thence shall have and enjoy all and every the Lyberties Franchises and Immunities of ffree Denizons of England as fully and amply as if they or any of them had beene abideinge and borne within any other the Dominions of England or any of the Territories thereunto belonging. | EN tot beeter aanmoediging van alzulke Persoon of Persoonen, Inboorlingen of Inwooners van Engeland, als met Consent van de gezegde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens derwaarts zullen gaan zeylen en zich nederzetten binnen de gezegde Provincie of eenig gedeelte van dien, willen verklaaren geeven en vergunnen Wy door dezen dat hunne en een ieder van hunne Kinderen en Nakomelingen, welke binnen de gemelde Provincie of eenige der Limiten en Grenzen van dien hier voren gemeld geboren zullen werden of in hunne reyze derwaarts of in hunne te rugreyze van daar, zullen hebben en bezitten alle en een ieder der Voorrechten, Vryheden en Immuniteiten van vrye Burgers van Engeland, zo volkomen en ampel als of zy, of eenige hunner gewoont hadden, en gebooren waren binnen het Koningryk van Engeland, of onderhoorige Landschappen. |
| ‘AND FURTHER WEE doe by these psents inhibit and forbid all and every the subject and subjects and all and every the Person and Psons of or belonginge to any Prince or State by him or themselves or his or their Factor or Factors or by any other wayes or meanes directly or indirectly to go sayle or traffique unto visit frequent or haunt the aforesaid Province or any the Plantations Factories Bayes Ports or Havens thereof without the Lycence and Agreement of the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes under their Hands and Seales in that behalfe especially first had and Obteyned upon payne to forfeite and loose every such Shipp or Shipps Vessel and Vessels Goods Marchandizes and things whatsoever carried or brought or comeinge into the said Province or any the Colonies ffactories or Plantacons Ports Havens or Creekes of or belonging thereunto And that it shall and may be lawfull to and for the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes from tyme to tyme to take seize and dispose of all such forfeited and to be forfeited Shipps Vessels and | VERDERS interdiceeren en verbieden Wy door dezen aan alle en een ieder Onderdaan of Onderdaanen en aan alle en een iegelyk Persoon of Persoonen van of behoorende tot eenig Vorst of Staat, door zich zelve of henlieden of zyn of hunnen Faktoor of Faktoors of door eenige andere wegen of middelen directelyk of indirectelyk derwaards te gaan, zeylen, of traffiqueeren, de gemelde Provincie of eenige van de Plantagien Faktoryen, Bayen of Havens van dezelve te visiteeren, frequenteeren of daar te verkeeren, zonder Verlof en Toestemming van den gezegden Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens onder hunne Handtekeningen en Zegels ten dien reguarde specialyk eerst verkreegen en geobtineerd, op poene van Verbeurte en Verlies van al zulk Schip of Schepen, Vaartuig en Vaartuigen, Goederen, Koopmanschappen en zaaken hoe ook gegenaamd, gevoert, gebragt of ingevoert in de gemelde Provincie of eenige van de Colonien, Factoryen of Plantagien, Havens of Kreeken; van dien of daar toe behoorende. En dat de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, wettig gerechtigd zullen zyn van tyd tot tyd |
| Goods to theire owne Use and Uses without any Accompt or other thinge to be rendered made or donne unto us our Heires and Successors of or for the same AND that for the hearenige and determineinge all Marine Causes Contracts and Affaires and for the Adjudicacon and Condempnacon of all Prizes Shipps Vessells Goods Wares and Merchandizes taken or to be taken at Sea as Vice Admirall or Vice Admiralls under our deare and only Brother James Duke of Yorke dureinge his being Lord High Admirall of England and afterwards to them the said Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes for ever The said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes shall and may from tyme to tyme in writing under their Seales nominate and appoynt such fitt and able pson and psons as thy shall thinke fitt to be Judges and alsoe all other Officers and Ministers to hold and keep Admirall or Admiralty Courts within the province aforesaid or any the Lymitts or Bounds thereof aforesaid in every of which said Admirall Court and Courts | te neemen, Saiseerenen Verkoopen, alle zulke verbeurde Schepen Vaartuigen en Goederen ten hunnen eigen gebruik en gebruiken, zonder dat daar van aan Ons onze Erven of Opvolgers uit hoofde van dien eenige Reekening of ietwes gedaan of over gegeeven zal werden. EN dat tot het hooren en determineeren van alle Zeezaken Contracten en Affairen, Adjudiceeren, en Condemneeren van alle Prinzen, Scheepen, Vaartuigen, Goederen, Waaren en Koopmanschappen, genomen of te neemen ter Zee, als Vice Admiraal of Vice Admiraals, onder onze Lieve en eenigste Broeder James Hertog van Yorke geduurende dat hy Admiraal Generaal van Engeland zal zyn, en naderhand aan hen de gezegde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens ten eeuwigen dage; de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens zullen en moogen van tyd tot tyd in geschrifte onder hun Zegel nomineeren en aanstellen alzulke bekwaame Persoon en Persoonen als zy dienstig zullen oordeelen Rechters te zyn, als mede alle andere Officieren en Ministers, omme te houden Admiraal of Admiraliteits Hoven binnen de voorgemelde Pro- |
| such Processe and Proceedings in all (things shall from tyme to tyme be had exercised and used as now are or at any tyme heretofore hath and have beene lawfully had used and exercised in the Admirall and Admiralty Courts within England or as neare as conveniently may be agreeable thereunto AND that in all or any the Voyages Navigacons and Adventures of the said Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes to be hereafter made to the said Province and Plantacon such Comission and Comissions for Trade and Letters of Grace and Favour to foreigne Princes and States in Amity with England as by our Heires and Successors shall be thought meete and necessary shall be made-forth and awarded under the Greate Seale of England or under our Privie Seale to the said Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes for the better Advancement of the Comerce Affaires and Trade of the aforesaid Province and the Colonie and Colonies Plantacon and Plantacons there settled and to be from tyme to tyme soe settled as aforesaid AND WHEREAS our Service and Ro- | vincie of de Limiten of Grenzen van dien, in alle welke Admiraals Hof of Hoven zodanige Processen, Procedures in allerley zaken van tyd tot tyd zullen geexerceerd en gebruikt werden, als nu of hier namaals in de Admiraal of Admiraliteits Hoven binnen Engeland, wettiglyk geexerceerd en gebruikt zyn geworden of zo veel overeenkomstig met dezelve als mooglyk is. EN dat tot alle Reyzen, Navigatien en Togten, welke by de gemelde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, hier namaals naar de gemelde Provincie en Volkplanting ondernomen zullen werden, onder het groot Zegel van Engeland, of onder Ons geheim Zegel, zodanige Commissie en Commissien ten Handel, Breven van voorschryving en recommandatie aan vreemde Vorsten en Staaten, in Vriendschap met Engeland levende, zullen gegeven en verleend werden, als door onze Erven en Opvolgers zullen nodig en noodzaaklyk geoordeeld werden, aan de gemelde Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, tot beter bevordering van de Commercie, Zaaken en Handel van de gemelde Provincie, en de Colonie, Colonien, |
| yall Intencons in this Graunt and the Governement Plantacon and Trade in the said Province of Willoughby Land cannot be carryed on nor possibly executed pformed and brought to maturity and good effect in case both of them the said Lord Willoughby and Lawrence Hide be not psonally psent upon the Place or in America unless either of them severally be impowered authorized and enabled being personally psent upon the Place or in America without the other and in his absence to doe execute and pforme all such Powers Authorityes Jurisdiccons Royalties Priviledges and all and every die Matters and things herein formerly given graunted and authorized to both of them WEE doe therefore further will and by these psents for Us our Heires and Successors declare and graunt constitute ordeyne and appoynt That in case the said Lord Willoughby or the said Lawrence Hide or either of them theire or either of theire Heires or Assignes shall at any tyme be in person upon the said Place or Continent in the said Region Tract of Land Country or Province aforesaid or | Plantagie en Plantagien, in maniere voorschreeven aldaar aangelegd, en die van tyd tot tyd aangelegd zullen werden, te verleenen. EN ALSO onze Dienst en Koninglyke voorneemens in deeze Vergunning, en de Regeering, Beplantingen Handel binnen de gemelde Provincie van Willoughby Land niet voortgezet, noch met mooglykheid geexsecuteerd, volbragt en tot volkomen beslag en goed effect gebragt kan werden, ingevalle de gemelde Lord Willoughby en Lawrence Hide, niet beide aldaar Persoonelyk of in America present zyn, ten zy een van hen Persoonelyk tegenwoordig op de plaats of in America zynde, alleen daar toe byzonderlyk gevolmagtigd geauthoriseerd en in staat gesteld werde, om zonder den andere en in zyne absentie alle zulke Machten, Authoriteiten, Jurisdictien, Koninglyke Voorrechten, Privilegien en alle het geene bevoorens in deeze gegeven vergund en geauthoriseerd aan beiden, te doen, te exsecuteeren en te verrichten: daarom Willekeuren, Verklaaren, Vergunnen, Constitueeren, Ordineeren en Appointeeren Wy by deezen voor Ons onze Erven en Opvolgers, dat ingevalle de gemelde Lord Willough- |
| in any pte thereof or in any pte of America and the other shall not be there That then the said ptie or pties soe psent and upon the place or in any pte of America shall and may have hold use exercise enjoy and put in Execucon all and every the Graunts Powers and Authorityes Lybertyes Jurisdiccons Royaltyes Priviledges and other the matters and things whatsoever which are herein before given graunted and confirmed or menconed to be given graunted or confirmed and to act doe exercise execute and pforme the same or any of them accordinge to the Tenor true Intent and meaneinge thereof as fully amply and effectually to all intents and purposes as they the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes all or any of them may or might act or doe by virtue of these psents And that all and every Graunt and Graunts Act and Acts thinge and things whatsoever that at any tyme hereafter shall bee made done exercised executed or pformed by the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide or either of them psent in the said Province and in the | by of de gemelde Lawrence Hide, of een van hen, hunne of een van hunne Erven of Gemagtigdens t'eeniger tyd in persoon op de gezegde plaats of Vaste Kust, in het gezegde Landschap, Stuk Land of Provincie hier voren gemeld of in eenig gedeelte van dien of eenig gedeelte van America zal zyn, en de ander aldaar niet zynde, dat dan de Geinteresseerde of Geinteresseerdens, aldaar tegenwoordig of in eenig gedeelte van America, zullen en mogen hebben, houden, gebruiken, excerceeren, bezitten en ter executie leggen, alle en een ieder der Vergunningen, Machten en Authoriteiten, Vryheeden, Jurisdictien, Koninglyke Voorrechten, Privilegien en alle andere zaaken hoe ook genaamd, welke bevorens in deeze gegeven vergund en geconfirmeerd of genoemd zyn, gegeven vergund of geconfirmeerd te werden, en dezelve of eenige van dien, ingevolge den inhoud waare intentie en meeninge van dien, te doen, exer ceeren, executeeren, en verrigten zo volkomen en ampel tot alle eindens en oogmerken als Zy de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens of eenige van dezelve te samen uit kragte van deeze tegenwoordige, |
| Absence of the other or by theire or theire Heires psent there or by the Assignee or Assignes of them the said Francis Lord Willoughby or Lawrence Hide or the Survivor of them or by the Heires of them or of the Survivor of them respectively psent in the said Province or in any pte of America by virtue of these psents or of the Graunts Powers or Authorities therein menconed given or graunted or of any of them shall stand and contynue as good legall and effectuall to all intents and purposes as if the same had byn made done exercised and executed or pformed by the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assigns or any of them any thinge in these psents conteyned to the contrary thereof in any wise notwithstandinge SAVINGE and Reservinge in such Case of Severall actinge the due share and proportion of profitt and advantage to the ptie which shall be absent as if he had been psent with the other and as if both of them the said Lord Willoughby and Lawrence Hide had been psent and acting joyntly upon the place AND FURTHER WEE will and | zouden kunnen of mogen doen. En dat alle en een ieder der Vergunning of Vergunningen, Verrichting of Verrichtingen, zaak of zaaken hoe ook genaamd welke t'eeniget tyd hier namaals door de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide of een van hen beide present zynde in de gemelde Provincie, en in de absentie van den ander, of door haar of door een van haare Erven aldaar tegenwoordig, of door de Gemagtigde of Gemagtigdens van hen de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide of de langstlevende van hen of hunne Erven, of van de langstlevende van hen beyden respectivelyk present in de gezegde Provincie, of in eenig gedeelte van America, uit kragte deezes, of uit hoofde van de Vergunningen, Machten of Authoriteiten daarin gemeld, gegeven en vergund of eenige van dien, zullen gemaakt gedaan geexerceerd geexsecuteerd of uitgevoerd werden, zullen zyn en blyven zo goed, wettig en efectueel, tot alle eindens en oogmerken, als of dezelve door de gezegde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, of eenige van hen te samen, gemaakt, gedaan, geexerceerd, geexecuteerd en uitgevoerd waren, niettegenstaan- |
| by these psents doe graunt unto the said Francis Lord Willoughby and Lawrence Hide theire Heires and Assignes That these our Letters Pattents or the Inrollment thereof shall bee in and by all things and to all intents and purposes firme good effectuall and sufficient in the Lawe against us our Heires and Successors as well in all our Courts as elsewhere within England or any the Dominions thereof as in the said Province or Plantation or any of them without any Confirmacons Lycences or Tolleracons in that behalfe hereafter to be had or obteyned NOTWITHSTANDING the ill nameinge or not reciteinge or not nameinge or not right nameinge the aforesaid Province Power Priviledges and other the pmisses before by these psents given graunted and confirmed or menconed or intended to be given graunted and confirmed or any pcell thereof or any Lawe Statute Pvicon Restraint or any other matter or thinge whatsoever to the contrary thereof in any wife notwithstandinge Although expresse mencon &c. In Witnes &c. Witnes our | de ietwes ter contrarie in deezen mogte gezegd zyn; mids BEWAARENDE en Reserveerende in zodanige gevallen van byzondere Verrichtingen het behoorlyk aandeel en portie van winst en voordeel voor de Geinterisseerde welke absent zyn zal, als of hy met den andere tegenwoordig, had geweest, en als of zy de gemelde Lord Willoughby en Lawrence Hide beyde daar tegenswoordig waren geweest, en het gezamentlyk verricht hadden. VERDERS Willekeuren en Vergunnen Wy door deezen aan de gemelde Francis Lord Willoughby en Lawrence Hide hunne Erven en Gemagtigdens, dat deeze onze Brieven van Octroy, of de Registratie van dien tot alle eindens en oogmerken in Rechten tegens Ons onze Erven en Opvolgers, zo wel in alle onze Gerechtshoven als elders binnen Engeland of eenige Domeinen van dien, als mede in de gezegde Provincie of Volkplanting, of eenige van dien, vast, goed, van kracht en waarde zullen zyn, zonder eenige verdere Confirmatien, Goedkeuringen of Toelatingen dienaangaande te verkrygen of te obtineeren. NIETTEGENSTAANDE de voorgemelde Provincie, Magt, Privilegien en verdere voorschrevene |
| Self at Westminster the second day of June.
‘PRPM REGEM. ‘This is a true Copy from the Original Record remaining in the Chappel of the Rolls having been examined. Hen: Rooke, Clerk of the Rolls. |
te vooren door deezen gegeven, vergund, geconfirmeerd, en genoemd, of voorgenomen gegeven, vergund of geconfirmeerd te werden, of eenig gedeelte daar van, verkeerd genaamd, herhaald, of niet hernoemd mogten zyn, of eenige Wet, Statut, Provisie, Restrictie of ietwes anders, ter contrarie van dien in eenigerly wyze mogte dicteeren, Ofschoon &c. Ofschoon expresse mentie &c. Des ten Oirkonde &c. Des ten Oirkonde onze Handtekening tot Westmunster den tweeden dag van Juny.
PRPM. REGEM. Dit is een waare Copy, van de Origineele Minute berustende in de Kapel van de Kancelary, en daar mede gecollationneerd. Hen: Rooke, Clerk ter Kancelary. |
Toen wy deeze Colonie in bezit hadden genoomen, schynt de Commandeur Abraham Crynszoon, in 't eerst mede van die gedachten geweest te zyn, wyl hy op den 5den April 1667, aan den Franschen Gouverneur van Cajenne schreef: ‘Dat de Volkplanting van Suriname zich uitstrekte van den Oostkant der Rivier Marowine, tot aan den Westkant der Rivier Copename; blykende uit zeker Register van Suriname berustende ten Comptoire van de Edele Mogende Heeren
Staaten van Zeeland(a) Uit welke stukken echter klaarlyk blykt, dat de Franschen in het geheel geen eigendom aan de Rivier de Marowine hebben, maar dat het Rechtsgebied der Nederlanderen zich ten minsten nog beöosten de gemelde Rivier was uitstrekkende.
Daarentegen beweeren de Nederlanders, dat hun Grondgebied bepaald werd door de Rivier Sinamari; deeze stelling niet zo zeer vestigende op hunne oude Bezittingen in Cajenne, en(b) op zeker Provisioneel Contract, tusschen Bewindhebberen der Westindische Maatschappye en de Steden Middelburg, Vlissingen en Veere, over de Volkplantingen in de Westindiën, op den 24sten December 1657, gemaakt, waar by de Maatschappy, ingevolge van het Octroy, toen al oordeelde, recht te hebben over de Vaste Wilden-Kust, tusschen één en tien Graaden: als wel, met meerder grond, op de volgende reden, dat de Engelschen getuigen dat, ten tyde hunner bezittingen, de uiterste Eigendom en Post der Franschen was aan de Rivier Sinamari, daar zy een Sterkte bezet met vier en twintig Man, hadden liggen, welke zy, by gebrek van onderhoud, in den Jaare 1654, verlieten; waarop de Engelschen dien Post vervolgens bezetteden, en dus hun gebied uitbreidden.
Dat nu deeze Volkplanting van Suriname door de onzen bemagtigd, en by het III. Articul van het Vredes Tractaat te Breda op den 31sten July 1667, geslooten, in volkomen eigendom overgegeeven is, zodaanig als dezelve by hen was bezeeten geweest, doet klaarlyk zien dat de Rivier Sinamari tot een Grensscheiding tusschen de Franschen en de onzen, moet verstrekken: op welke gronden ook den 18den November 1668, zeker Verdrag is gemaakt door den Heer Antoine le Febur, Heere de la Barre, Raad van zyn' Koninglyke Majesteit van Vrankryk, en Lieutenant Generaal van deszelfs Wapenen in America, ter eenre, en den Heer Abraham Crynszoon, Commandeur over de Colonie van Suriname, ter andere zyde; (welke laatstgemelde nu beter van de uitgestrektheid deezer Volkplantinge schynt onderricht geweest te zyn) waar by werd vastgesteld, dat de Rivier van Sinamari zoude strekken tot scheidinge van de Limieten,
tusschen de Franschen van Cajenne en de gemelde Colonie van Suriname, gelyk blykt by de volgende Verklaaring door Samuel Nassy, op den 3den December 1700, verleeden, ten overstaan van den Notaris Stephanus Pelgrom en zekere Getuigen te Amsterdam gepasseerd; welke ook voor Burgemeesteren dier Stad is beëdigd: luidende
‘Op huyden den derden December 1700. Compareerde voor my Stephanus Pelgrom Notaris Public by den Hove van Holland geadmitteerd, binnen Amsterdam resideerende en de naargenoemde Getuygen, de Heer Samuel Nassy, Coopman, t'sedert eenige Jaaren herwaards gewoond hebbende in de Colonie van Suriname, jegenwoordig hier ter Steede, my Notaris bekent, ende heeft in zyn Conscientie ten versoeke van de Edele Achtbaare Heeren Directeuren van de Geoct: Societeyt van Suriname, geattesteerd, getuicht ende verklaart, waar ende waarachtig te zyn, dat hy Attestant in of omtrent den Jaare 1664 Persoonlyk is geweest in Cajana, als wanneer Monsieur Noël, wegens de Fransen aan de Rivier van Sinamary een Fortresse heeft gaan bouwen, in dewelke de Franschen onder deszelfs Commando aldaar guarnisoen hebben doen houden, tot dat de gemelde Fortresse naderhand in den Jaare 1665 of 1666 (zonder den precisen tyd onthouden te hebben) door de Engelschen is genoomen geweest; alvoren dat de Colonie van Suriname door de Provintie van Zeeland van d'Engelschen was hernomen.
Voorts verklaarde hy Attestant, na zyn beste geheugenis, zeer wel te weeten dat in de maand November des Jaars 1668 als wanneer de Colonie van Suriname, by ofte van wegens d'Edele Mogende Heeren Staaten van Zeeland is gepossideerd geweest, in Suriname voorsz: gekomen is den Heer Anthony le Febur, Heere de la Bare, Raad van zyn Koninglyke Majesteit van Vrankryk in alle zyne Raaden, mitsgaders Lieutenant Generaal van zyne Wapenen in America, en dat hy Attestant als doen terzelver tyd aldaar mede present is geweest, als wanneer den gemelden Lieutenant Generaal gehandeld en getracteerd heeft met den Heer Abraham Crynssen, Commandeur over de gemelde Colo-
nie van Suriname van wegens de Provintie van Zeeland, over het Subject van de Limietscheydinge, tusschen Cajana en Suriname voorsz: ende dat deselve doenmaals als noch waren overeengekoomen en geaccordeerd dat de voorsz: Rivier van Sinamary, soude strecken tot scheydinge van de Limiten tusschen de Franschen van Cajana, ende de gemelde Colonie van Suriname, ende dat sulcx wederzyds tot een vast fundament soude werden gehouden.
Geevende voor redenen van Wetenschap en Waarheyt dat hy Attestant als geduirende den tyd van over de seven-en-twintig Jaaren syn verblyf in Suriname gehad hebbende, by het maken van het voorsz: Accoort zelfs present is geweest, en doenmaals heeft sien sluyten: ende op deselve tyd syn Attestants Broeder Joseph Nassy in qualiteit als Commandeur, volgens Commissie van gemelde Heer Crynssen uyt crachte van de voorsz: gemaakte Limietscheidinge, wegens welgemelde Ed: Mog: Heeren Staaten van Zeeland ongemolesteerd is gebleeven, in de possessie en het Commando van de Rivieren Eracubo en Cananama, gehoorende onder het district van Suriname, als wesende de uiterste Rivieren aan dees zyde van Sinamary, ende overzulcx 't geene voorsz: seer wel weet, als hetzelve bygewoond, gesien en ondervonden hebbende resp: presenteerende derhalven desen des noot ende versocht synde ten allen tyden nader te Sterken; Dat aldus passeerde binnen Amsterdam ter presentie van Pieter van Haps, en Coenraad van Esterwege als getuigen hier toeversocht.
(Was getekend)
Samuel Nassy.
P.v. Haps.
K.v. Esterwegen.
De voorstaande Copy gecollationeerd zynde tegens 't origineel, berustende ter Secretarye der Stad Amsterdam, onder de minuten van wylen den Notaris Sephanus Pelgrom, is bevonden daar
mede te accordeeren den 5den July 1769, By my ondergeschreeven Secretaris der voornoemde Stad.
(Getekend)
A.J. de Huybert.
Volgens het Publieke Recht moeten alle laatere Tractaaten en Verdragen boven de voorgaanden stand grypen: dieshalve zyn de Grensscheidingen tusschen het Hollandsch en Fransch Guiana, door het meergenoemde Verdrag bepaald.
Niettegenstaande deeze verschillen was het te wenschen, dat in Vredestyd een vriendelyke schikking en vastgestelde Grensscheiding, tusschen de twee Mogendheden, werd gemaakt, tot weeringe van alle verbooden Handel, tot verhindering van het verloopen van wederzydsche Soldaaten en Slaaven, tot beveiliging en gerustheid der beide Coloniën en tot verhoeding van alle twisten welke, door de nabyheid deezer twee Natiën, zouden kunnen ontstaan.
Om nu over te gaan tot de beschryving der Rivieren deezer Colonie, zullen wy beginnen met de Rivier Corentin, of ook anders genoemd Correntine, Corretini, of Corantyn, alwaar, aan den eersten Krytberg, die van Suriname ter wederzyde van de Rivier een Post van tien of twaalf Man, onder een Sergeant hebben liggen; de een Aurearis en de andere Ephraim genaamd. Deeze Rivier werdt verkeerdelyk, by de Engelschen, de Devils- of Duivels-Kreek genaamd(a), welke Kreek drie Mylen van Rio de Berbice af ligt, en onder die Colonie behoort: daar de Rivier Corentin vier Mylen Zuid-Oostelyk boven de gemelde Kreek uitwatert op zes Graaden dertig Minuuten Noorder Breedte. Haar Mond is omtrent één Myl breed; maar het inkomen werdt zeer moeilyk gemaakt door Zandbanken, die zich wel drie Mylen uitstrekken. Op het einde van 't Jaar 1767, strandde aldaar het Schip 't Land Canaan gevoerd door Schip-
Caart van de Rivieren Corentyn, Copename en Sarameca.
per Cornelis Barends, zynde van Middelburg naar Demerary bestemd. By het inkomen deezer Rivier ontmoet men drie kleine Eilanden, liggende Noord- en Zuidelyk, langs welke men vyf of zes Vademen Water vindt. Het omgeleegen Land is laag en met Bosschen bezet: het beste Vaarwater is aan de Westzyde vlak tegen over het middelste Eiland. Deeze Rivier is niet bebouwd; maar werd alleenlyk door eenige Caraïbische Indiaanen, die met de Arowakken en Warouwen van Berbice in Oorlog plagten te zyn, bewoond. Zy werdt door de Learica-Kreek, die naauw is, en by de Corentin in Zee loopt, met de Rivier Copename aan malkander gevoegd.
Zeven Mylen Oostwaards op, vindt men de Rivieren van Copename en Sarameca, welke, in haaren uitloop in Zee, zich te samen vereenigen; Copename ten Westen, en Sarameca ten Oosten: deeze beide Rivieren, waarin verscheidene Kreeken uitwateren, hebben van twee tot vyf Vademen Water, en kunnen dierhalve om de ondiepte en Banken niet dan met kleine Vaartuigen bevaaren werden. Langs den wederzydschen Oever dier Stroomen liggen zeer schoone vruchtbaare Landeryen. Voor vyf en twintig Jaaren was reeds aan Directeuren van de Societeit een Ontwerp overgeleverd om de Rivier Sarameca te bebouwen, en ten dien einde een Kanaal te graaven ter langte van acht honderd vyf en vyftig Kettingen of 4702½ Roeden, tusschen gemelde Rivier en de Rivier Suriname of de Kreek Wanika (welke maar gedeeltelyk bevaarbaar is), om dus de gemeenschap tusschen dezelve te houden, en den afvoer van de Voort-brengselen des Lands gemaklyk te maaken; het geen niet moeilyk was, wyl men, langs 't Pad van Wanika, van Paramaribo, in vier Uuren, tot aan de Sarameca kan komen: doch om de kosten van versterking en onoverkomelyke zwaarigheden om zodaanige Gragt door de Zandritsen te graaven, als mede om dat de Bedding der Rivier Sarameca veel hooger dan die van Suriname is liggende, werd zulks van de hand geweezen; schoon door verscheidene Planters reeds een intekening voor de kosten was gedaan, welke op ruim een millioen Guldens begroot werden. Nu (in den Jaare 1769) heeft de Heer Louis Nepveu, Secretaris van Commissarissen van Kleine Zaaken, weder een diergelyk voorstel aan de Heeren van de Socie-
teit gedaan, naamelyk met dat onderscheid, dat hy een Ryweg wilde maaken van drie honderd Kettingen, van de Rivier Suriname, tot aan de Kreek van Wanika, of aan de groote Swamp Duivelsbroek, liggende tusschen Suriname en Sarameca; en vervolgens een Gragt van drie honderd zeventien Kettingen lang van de gemelde Kreek, tot in de Rivier Sarameca: waar door, volgens zyn begrip, drie vierde van de Kosten zouden uitgewonnen werden: voorts wilde hy tot versterking der Colonie en bescherming der Rivieren van Sarameca en Copename, op de Landtong, die door genoemde Rivieren gemaakt werd, opwerpen twee Redouten, ieder van twaalf Stukken Kanon: waartoe hy een Ontwerp van intekening, begrooting der kosten en het getal der daar toe benodigde Blanken en Slaaven, benevens een nette Aftekening heeft overgegeeven; gelyk mede een bewys van de Voordeelen die de Societeit niet alleen maar het gantsche Vaderland hier door zoude genieten.
Sarameca loopt zeer verre landwaards in naar het zuiden, zynde haaren oorsprong nog onbekend. Hier onthouden zich het grootste gedeelte van de weggeloopen Slaaven, waar mede in 't Jaar 1762, de vrede gemaakt is. Boven de Kreek Wanika ligt een aanzienlyke Militairen Post, niet verre van een andere Kreek Arwaticabo genaamd, die zich in de Rivier Sarameca ontlast. Van deeze Kreek tot de Tawaricoeroe, een spruit van de Kreek Para, is de afstand niet zeer groot.
De oorsprong van Copename is ons mede onbekend, doch de Indiaanen zeggen, dat zy zeer diep landwaards in loopt. Wanneer men dezelve invaart vindt men, aan de Rechterhand, een groote Kreek, genoemd Wayombe, welke Slangswyze zich vereenigt met de groote Kreek Nikeza, die zich in Zee, genoegsaam op den hoek der Corentin, ontlast, formeerende die twee Kreeken een Eiland.
Drie Mylen beoosten Copename en Sarameca, ligt de Rivier van Suriname, ook genaamd(a) Sewrano, Saername, Saraname en Sername, welke haar naam aan de gantsche Volkplanting geeft, zo wel langs haaren Oever, als langs de Rivieren die zich in dezelve ontlasten, als
Commewine, Cottica, Perica en anderen. Zy is wel de voornaamste, zo wegens haare breedte en uitgestrektheid, als om dat de Stad Paramaribo, de sterkste Forten, en de meeste Plantagiën aan dezelve gelegen zyn. Haar loop is Zuidwaards op, met verscheidene bogten, maar het inkomen is Zuid-Oostelyk, stroomende Noord-Westelyk in Zee, liggende op vyf Graaden negen en veertig Minuuten Noorder Breedte. Zy is aan den Mond vyftien, zestien, of zeventien Voeten diep met laag water, en omtrent een Myl breed, houdende die breedte tot daar zy, ongevaar drie Mylen van den mond af, de Rivier Commewine, by de Laat Jcoteca genaamd, ontmoet: aan beide de kanten heeft men Zanden Slykbanken, die zich in de breedte meer dan twee Snaphaan-schooten uitbreiden, op welke weinig Water is, en by hoog Ty maar drie Vadem. In 't op en uitzeilen houden de Schepen hun koers langs de Oostzyde, zynde de Rivier aan de andere zyde zo diep niet, en wanneer zy door den Wind en Stroom daar vervallen, raaken zy dikwyls vast. De Gronden, aan den Zeekant, zyn laag en Moerassig, en met ontoegangkelyke Bosschen van Mangrove Boomen (van de onze Duizendbeenen genaamd) bezet.
Aan het inkomen van de Rivier Suriname vindt men, ten Oosten, het Praams- of ook Brands-punt, welke naam sommigen willen aflyden van Mylord Willoughby van Parham, als zynde de plaats waar hy eerst landde.
Omtrent drie Mylen de Rivier opvaarende verdeelt zy zich, aan den Oostkant, in twee Armen, waar van de geene die Oostelyk loopt, de Commewine genaamd werd, hebbende drie of vier Vademen Water; en de andere Arm, die zyn koers naar 't Zuid-Westen vervolgt, behoudt denzelfden naam van Suriname, en kan meer dan dertig Mylen bevaaren werden. Even voor dat men aan de Commewine nadert, gaat men voorby twee Redouten, de een, in 't Westen, genaamd Purmerend, onder 't Gouvernement van den Heer Mauritius gesticht: de andere, ten Oosten, genaamd Leiden, ten tyde van den Heer Gouverneur van der Meer, beide in een laag en verdronken Land opgeworpen. Op den hoek, aan de Zuidzyde, daar de Rivieren Suriname en Commewine, haare Wateren ontlastende, zich vereenigen, is het Fort Nieuw-Amsterdam gebouwd
(zynde in den Jaare 1734 begonnen en in 1747 voltooid), wiens Vuur zich kruist met die van de gemelde twee Redouten. Dit Fort beschermt de Ingangen van beide de Rivieren, en voor het zelve ligt een wyd uitgestrekte Modderbank, die zelfs niet toelaat dat de werken met platboomde Vaartuigen den meesten tyd kunnen genaderd werden; gelyk ook de overliggende Redouten Purmerend en Leiden, tusschen welke beide, de Schepen door moeten, en by den minsten zwaay vast raaken, 't geen dikwyls gebeurt, voor al alsze de Commewine open krygen, waaruit altyd valwinden komen.
Deeze Fortres is een onregelmaatige vyfhoek van Aardewerk, wel drie quartier uurs in den omtrek, bestaande uit vyf Bolwerken met genoegsaam metaal geschut van 24 en 18 ℔ bals voorzien; dezelve is omgeeven met extra breede Watergragten, en een bedekte weg en glacis in welke drie places d'Armes of Wapenplaatsen zyn, waar van twee de Rivier van Suriname en een de Commewine bestryken, met behoorlyke traversen of afsnydingen versterkt, het glacis rust op een wal van Rotssteen, onder water, tegens het wegzakken. Regt voor de punt welke deeze Rivieren maaken, legt de gemelde Modderbank alwaar een Sluys in het glacis is gelegt, om het Water in de Gragten te verversschen, en het omgelegen Land onder te zetten; van deze Sluis af tot aan de Wapenplaats langs Suriname ligt een Battery met zwaar Geschut voorzien. Binnen deeze Fortresse zyn de Wooningen der Hoofd-Officieren en Casernen voor de Soldaaten, een Smeedery, Timmerloots, en genoegsaame Magazynen; als mede een Koorn-Wind-Moolen, Kruitmagazyn, en een Regenbak van meer dan duizend Tonnen water. Midden door het Fortloopt een Weg beplant met Oranjeboomen, langs welke men over een Brug, die over de Gragten legt naar de Societeits Kostgronden kan gaan, als mede na de Landingplaats over een gegraven Kanaal, dat met een Winkelhaak in de nabygelegene Kreek uitwatert, zo als in de nevensgaande Grondtekening werd aangewezen. De Standplaats van het gedachte Fort werd eertyds het Tygershol genaamd, zynde een zeer laage en Moerassige Grond.
Wanneer men dit Fort gepasseerd is, verwydt zich de Rivier byna een derde, en is bezet met een Modderbank, die zich dwars door de Rivier
Fort Nieuw Amsterdam.
Gezicht van de Stad Paramaribo en het Fort Zelandia in Suriname.
strekt, daar de diepgaande Schepen niet over kunnen dan met den Vloed van het Springty.
Op een uitsteekenden hoek, aan de rechter zyde, in 't opvaaren, een Snaphaan-schoot beneeden de Stad Paramaribo; ligt de Fortres Zeelandia; een Vyfhoek met twee Batteryën, van Klip- of Schulpsteen gebouwd, met breede Gragten en Aarde Buitenwerken omsingeld, bestrykende niet alleen de Rivier van Suriname maar ook de Hoofdstad beschermende. Men gaf 'er den naam van Zeelandia aan, na dat de Zeeuwen dit Fort, in 't Jaar 1667, den Engelschen ontweldigd hadden; maar het werd in den Jaare 1683 reeds, door de Hollanders, volgens het Octroy der Heeren Staaten, bezet.
De Stad Paramaribo, weleer Nieuw Middelburg genaamd, waar van wy een naaukeurige aftekening hier nevens geeven; is gelegen drie Mylen van den Mond van de Rivier Suriname, ter plaatse daar gemelde Stroom een groote bogt maakt, zich, van Zuid-Oost, Zuid-Westelyk omkrommende, en waar het Water een valling en ryzing heeft van tien, twaalf en meer Voeten. Voor de Stad, welker Wallen met Oranjeboomen beplant zyn, is de Rivier ruim een vierde Myls breed. Langs dezelve strekt zich de Grondvlakte aan den Land- of Westkant, in een groote Savaane rondsom met dichte Bosschen bezet, en, schoon met geen Muuren omvangen, met een groote Gragt omgraven. Daar loopt een breede Gragt byna door het midden van de Stad, bezet met schoone Huizen; dezelve krygt haare verversching van Water door de gemeenschap met de Rivier. Zy heeft haar' naam en oorsprong eigenlyk bekomen van een Dorp van Caraïbische Indiaanen, doch zo anderen willen van Mylord Willoughby van Parham, van wien het weleer een Plantagie zoude geweest zyn: de Grond, waar op zy staat is Rots- en Schulpachtig, waar door de Wegen, hoewel niet bestraat, vry zindelyk zyn; alzo niettegenstaande de zwaare Stortregen, die aldaar in de Regen-tyden vallen, in minder dan een quartier Uurs, de Straaten weêr droog en gangbaar zyn; en zo 'er hier of daar eenige Kuilen en Modderige plaatsen gevonden werden, (dat echter niet veel is) zoude het met weinig meer onderhoud in 't geheel genoegsaam altyd net en droog kunnen gehouden werden.
Het Stadhuis, gemeenlyk het Hof genaamd, is onder de Regeeringe van den Heer Carel Emilius Hendrik de Cheusses, vergroot, aan beide eindes, en thans een der aanzienlykste Gebouwen; deszelfs Zymuuren zyn van Klipsteen, en de Gevels van Mopsteen opgemetseld; het Dak bestaat uit Houten Schaalen als Leyën op elkander gevoegd, die men Singels noemt, waar mede de Huizen hier meestendeels bedekt zyn: het bovenste deel dient nog als voorheen tot een Publieke of Gereformeerde Kerk, en het onderste, is gedeeltelyk geschikt tot de Raadsvergaderingsplaats; en gedeeltelyk voor de Secretary en Weeskamer der Colonie; voorheen hadden Commissarissen van Kleine Zaaken teffens Opzichters der gemeene Wyde, daar ook een Kamertje; doch dat is nu de Archive Kamer, en de gemelde Heeren houden haar Vergadering in een Huis, dat even bezyden is gemaakt, op de tweede Verdieping; in't onderste gedeelte van 't zelve werdt nu de Militaire Hoofdwagt gehouden, 't welk voormaals door de Burgerwagt (die sedert eenigen tyd afgeschaft is) bezet werd. Al voorlang is op 't Tapyt geweest 't Plan van een aparte Kerk te bouwen, en het eerstgemelde Kerkgebouw boven daar 't luchtig is, tot de byzondere Vergaderplaatsen voor de respective Collegien, en het onderste voor een Burger Gevangenhuis te bekwaamen; 't welk een en ander zeer nut zou zyn, alzo daar door veele ongevoeglykheden uit den weg zouden geruimd werden, onder anderen de verlegenheid, waar in men thans dikwyls zich bevind by de gewoonlyke Vergaderingen van 't Hof van Civiele Justitie, als geduurende dien tyd, de Vergaderingen van Politie en Crimineele Justitie buitengewoon moeten te samen komen, 't geene veeltyds en telkens by voorvallende gelegenheid waar in de Gouverneur het Advies van de Raaden, noodig heeft of moet inneemen, veel ongerief geeft; schoon de Vergaderplaats ook aan 't Gouvernement is, daar het mede veelal ongelegen komt; doch nog vry meer om de noodzaakelykheid van een Burger Gevangenhuis, wyl men thans de Militaire Gevangenplaatsen, op 't Fort Zeelandia, daar toe moet gebruiken, die zo weinig zyn (behalve veele andere ongelegenheden) dat men daar byna geen Burger Gevangene wel en zeker kan zetten; en als 'er Medepligtigen zyn, kan men ze niet afzonderlyk houden, dat een groot nadeel voor de Justitie ver-
wekt. De Gereformeerde Godsdienst werdt in de gemelde Kerk geoefend, en alle Zondagen beurtelings Voor- en Namiddag in de Nederduitsche en Fransche Taal gepredikt. By het Plein is een schoon Bosch van Oranjeboomen. Hier zyn de Begraafplaatsen geweest van de Gouverneurs en van Luiden van aanzien en vermogen, honderd Schreeden verder, die der andere Ingezetenen; doch thans begraaft men op het nieuwe Oranje-Kerkhof buiten de Stad. Dit Kerkhof is sedert 't Jaar 1758 gemaakt, waartoe een Stuk Lands is gekocht, dat met een dikke Lemisjes Hyning omtuint is; waar op een Huisje staat tot Wooning van den Doodgraaver: en is, by Resolutie van Gouverneur en Raaden, vyf honderd Guldens Hollandsch gesteld aan de Kerk van dien geenen die nog op de oude Begraafplaats, by de Kerk, zou willen begraaven zyn, om het dus, zo veel mogelyk, af te snyden; wyl die open Begraafplaats, midden in de Stad, onaangenaam en ondienstig is, te meer vermids 'er groote Zarken en Paaltjes op de Graften werden gezet: vervolgens is ook die gantsche plaats effen en vlak gemaakt, en ten dien einde de Zarksteenen, gelyk, met den Grond gezonken, dat vry beter is; ook zyn 'er thans zeer weinigen die daar begraaven werden, eenigen die by hun Familiën willen liggen, uitgezonderd; doch dat haast gedaan zal zyn.
Het Huis van den Gouverneur is, ten tyde van gemelden Heer de Cheusses, afgebrooken, en in plaats van dat, een veel grooter opgebouwd, met Engelsche Raamen, van vooren met een Bordes opgaande, waar van daan een Laan, met Oranjeboomen beplant, naar het Fort loopt: de onderste Verdieping, en de Gevel zyn tot boven, van Steen opgetrokken, en de bovenste Verdieping van Hout. Dat van den Bevelhebber der Bezetting is geheel van Steen. Dit Huis was weleer de Wooning van den eersten Commies van de Westindische Compagnie. De overige Woonhuizen, die zeven- of achthonderd in getal zyn, zyn meest allen, om de luchtigheid, van Hout; twee Verdiepingen hoog. Alle de Huizen hebben de Keuken afzonderlyk achter de Wooning, daar in de noodige Vuurhaarten, Bakoven enz., en een Put voor de Keuken, die aan Paramaribo meestendeels in de Levendige Klip zyn uitgehouwen en goede Springen hebben, altoos zeer goed Water, zo in den Droogen- als in den Regen-
tyd, geevende; hoewel niettemin veele Huizen Regenbakken hebben; en anderen 't Regenwater in goede Vaaten en in koele Potten bewaaren, voor den Droogen tyd om dat de Putten eenigszints na de Klip smaaken, omtrent als Spâ water, 't geen de Slaven echter gaarne drinken. Veele voornaame Luiden planten Tamarinde-Boomen voor hunne Wooningen, om dat die zeer schoon en veel hooger en grooter opwassen, en meer Schaduw' geeven dan de Oranjeboomen, 't welk, in den Droogen tyd, voor de heete Zon, de Huizen meer bevrydt.
Behalve de Gereformeerde, vindt men in de Stad ook een Luthersche Kerk, die voor weinige Jaaren aldaar is gebouwd aan den Waterkant, aan 't beneeden einde, zynde een vierkant Gebouw van Steen, dat redelyk lu