Regelnummers proza laten
vervallen
+Refreinen int wise
LXIX
1
Hoort alle liefhebbers des werelts vul van zonden,
Die u blyschap, hoogste glorie ende leuen2
Maect int guene dat verganckelic is bevonden,
Op dat ghi u saut met Gods kinderen begheuen.4
5
Laett: by v haer opperste goet sijn beseuen,5
En contempleert op Salomon vul alder eeren,6
10
Om zoucken dat hemelsch is en niet en vergaet.
[p. 87]
Want tswerelts leuen is de doot, en heur vermeeren
Is der sielen verminderen, haer goet is quaet.11-12
Tguent dat in heur wat schijnt, is niet alsmeNt verstaet13
Om datter God niet en is, noch ooc sijn ghebot.
15
Dit bekennende segghe ic naer Schriftueren raet:
De werelt maect samblant in menigher manieren,17
Zi stelt haer behaghelic om ons te trecken:18
Want si can heur leelic quaet so schoone vercieren,
20
Dat si een iegh'lic tot heur liefde doet verwecken:20
Maer wilt heur bedrogh en schoonen schijn ontdecken21
Anziende wat leelicheit in haer is ghebleken:22
Al heur samblanten tot verraderye strecken:23
+Want onder tschijn van paeyse zouct zi heur te wreken
25
Die si meest flateert sal si alder eerst versteken.25
Dus want heur liefde niet en is God'lic oft goet26
Zietmen die haest vergaen ende in sticken breken:27
Ghelijc tsand drijft met den winde oft naer den vloet,28
Ende gheen vasticheit en heeft tot iemands behoet:29
30
Zijnde meer inderlic ende ontvruchtbaer, dits tslot.30
Dus elcken (dit anmerckende) wel zegghen moet:
Swerelts samblant, is als drijfzant, niet sonder God.
De werelt temmert heur husen so Christus verhaelt,33
35
Maer Gods kinderen (sijnde allom'vaste ghepaelt)35
Zi staen vast op t'God'lic woord tot allen daghen:37
Welcs toesegghen is een gheduerigh fondament,38
[p. 88]
Contrarie van swerelts, d'welc wi moeten beclaghen,39
40
VViens samblanten (als zi beghinnen) nemen hent.40
Huer wellusticheit die is voor samblant bekent41
Die met de mensche pluumstrijct, schoonspreect oft flateert42
Zi gheeft dominatie, eere ende prijs excellent:43
Met rijcdom en prosperiteit si hem croneert.44
45
Si maect dat hi naer sinen wille triumpheert:
Maer terstont commet al op niet ende tot spot:46
VVant dat hem scheen lief t'hebben nu rebelleert:
Swerelts samblant, is als drijfzant, niet zonder God.
Prince daer God niet en is t'heett met rechten niet:49
Dus hoe deuchdelic dat de werelt heur oynt gheliet.51
Ende heur uutgaf, als tguene dat Goddelic slacht,51-52
Deur heur onlanghe dueren wortse als niet gheacht53
Om dat si ooc doet verliesen het Goddelic wesen:54
55
VVant dit quaet heeftsi in veel diuersche ghewracht:55
Oorconde tguent dat wi van Machabeus lesen,56
Als hi deur veel samblants was zeer hooghe gheresen57
Van Antiochus, die hem veel heeft toegheseit,
Maer niet ghehauden, dan ter contrari' van desen59
Hoe haest was vergaen dat so vast scheen beleyt,61
Het mochte (wel samblant heeten, daerom was hi sot62
Swerelts samblant, is als drijfzant, niet zonder God.
[p. 89]
LXX Referein daer Opperprijs mede ghewonnen was.
1
De groote weldaden die ons God heeft bewesen
Als hi sinen sone zandt om voor ons te lyden,
Behoorden ons wel te verwecken, so wi lesen,
Die dicmaels t'ouerdincken, ende bouen desen3-4a
5
Dancbarigh te sine uut een gheestelic verblyden.5
Laet ons dan stellende alle wellusten bisiden,6
Ons vermaken int Bethlehem, daer onzen Heere,7
Ons als wedergheboren wordt, tot allen tiden,8
VVanneer wi hem bezoucken in zijn rechte leere.9
10
Ouerdinckende sijn goetheit met herten zeere:10
VVat hi om ons leet in sijn doot ende leuen.
+Die verdoolt gheweest is, hier weder omme keere:
Zoo is v Christus gheboren ende ghegheuen.
Waer vertoufdy? hoe comdy aldus negligent,14
Comt besiet hoe hi, die ghemaect heeft tfirmament,
Ende ooc een heere ouer al is, lijdt hier present17
Zulcke aermoede, ende ghebreken sonder ghetal,
Dat sijn moeder hem moet legghen in eenen stal.
20
Dit hoorende schaemt v, uwe hoouerdye groot,20
Welcke an u huysen, en houen blijcken ouer al,
Schaemt u uwe pompeuse cleeren sonder noot,22
Als ghi uwen Coninc siet dus caut ende bloot,23
In douxkens ghewonden. Och schaemt v hier beneuen
25
Al u zonden! en hebt recht berau voor u doot:25
Zoo is u Christus gheboren ende ghegheuen.
Doet u ooghen des herten open, v vermaect,27
In dit aermste kinderbedde, en huusken cleene:
En dees caude oft dit aerme kindekin al naect,
[p. 90]
30
Zal u hitte gheuen, die totten hemel blaect,30
Ende weeren uut u die caude liefde onreene,
Ooc suldi hier vinden meerder weelden alleene32
Dan Salomon in die gh'eel werelt heeft ghevonden.aant.
Ia tswerelts wellust (om dit al wel t'onderscheene)34
35
Zal u ellende dincken, ic laet' staen de zonden.35
Ende wat lyden u toecomt, tot allen stonden,36
Ghi sulter een vreucht in scheppen, groot bouen schreuen:37
Zo is u Christus gheboren ende ghegheuen.aant.
40
Prince ons meynschen is nu een kindeken gheboren40
(Troostelic voor ons die anders waren verloren)42
Dat is (zeit Paulus) Christus Gods zone vercorenaant.
Die is ons gheschoncken, met al dat hem angaet:44
Ende uut den ghelooue betooghen metter daet,47
Dat si hemlieden vaste an sijn beloften hauwen:48
Ende hem lief hebben bouen al, in alder vauwen.49
50
Dit is naer Bethlehem gaen, en dat ancleuen.
Volght dus der herders voetstappen mannen ende vrauwen
Zo is u Christus gheboren ende ghegheuen.
[p. 91]
5
Bidt hem gheloouende tsal u ghebeuren:+
En zeght met de Cantique bruut al veuren:6
Verciert mi met blomkens vul zoeter geuren:aant.
Laeft mi met appelkens tot alder heuren:9
Die ghi noyt en verstaect van uwen name:13
VVant ghi roupt (anders ic ooc niet en came)14
Suytwindeken waeyt, Noortwint comt present17
In minen hof, die elx herte verfraeyt,18
Besiet die lief'licheit alom' ghesaeyt,aant.
20
Hoe die blomkens bloeyen zeer excellent.aant.
Keert u tot mi, ic sal mi tot u keeren,22
Tooght mi u aenschijn, en sijt mi ontrent:23
VVant ghi behaeght mijn siel, tot zulcken hent,24
25
Dat ic u wil' met mijn trauwe vereeren+
Siet hoe vierigh ic in uwer liefden blake:27
Die ic bedecke met mijn zuuer cleeren:
30
Comt liefste bi mi, want ic naer u haecke.
Comt al tot mi die zijt zwaer'lic belast,+
[p. 92]
35
Comt die gheest'lic honghert, wilt u verzaden,+
An mi tbrood des leuens vul van ghenaden.aant.
Ic ben u Aduocaet wijs int beraden,38
Ic hebt al vulbraght, datter was gheschreuen:aant.
Verwinnende duuel, doot en d'helsche draecke
Deur mijn verdiensten, die ic u will' gheuen,
Met al dat mi toebehoort, hier beneuen:44
45
Comt liefste bi mi, want ic naer u haecke.
Princesse ie zegh' comt, niet dat ghi vermeught+
Tot mi te commen, deur u eighen cracht,
Maer met mijn gratie (gheuende u ieught)49
50
Hebt ghi om tot mi te commen de macht.50
Dus alzulc een gaue niet en veracht:
Slaet hand anden plouch, sijt nerstich tot desen.52
Op dat ghi d'onwise maeght niet en slacht53
55
Dat is d'leuende ghelooue ghepresen.
Dus verciert sijnde, zult anghenaem wesen,56
Den Vader, die u bereedt uut die oorzake57
De Croone der glorien uutghelesen,aant.
Die bouen alle verstant is gheresen:59
60
Comt liefste bi mi, want ic naer u haecke.
[p. 93]
En dat hi ooc was zo zondigh gheboren4
Noch stellen te vreden:
En heeft God niet willen (al wast wel reden)7
Hem gheel verlaten.aant.
10
Want Moyses wet, med heur crachten en zeden10
En mochten niet baten.11
Daer in wi blijschap scheppen bouen maeten,
Dat is sviands macht.
Alle volc is benedicti' ghegheuen:19
20
Dit boodschapt u d'Inghel uut t'eeuwich leuen+
Het word al vulbracht.
D'helighe gheest heeft in een maeghd ghewracht22
Daer ons hope vp staet:aant.
Want Maria die gheeft ter vulder dracht24
Onzen Aduocaet.26
Want den Vader schijnct ons nu med der daed+
30
Christus Iesus voor een zaligh nieu iaer.
[p. 94]
Als d'Inghel de bly' bootschap declareerde32
De gheboorte ons Heeren:
Dat hy in een crebbe lagh hi noteerde34
35
In doucxkins gheleyt, als d'onghestimeerde35
Tot onzer leeren.36
Wt den Hemel hoord' men Gods lof vermeeren37
Deur dees stemme zoet:
Glorie zy Gode med alder eeren
40
En pays vp d'aerde, voor die heur bekeeren
Med wille goet.aant.
Desen pays (diet al te bouen gaen moed)+
Zal ons herte ende zinnen nemen waeraant.
45
Christus Iesus voor een zalich nieu iaer.
Alzoo lief heeft ons God zied t'allen stonden
Dat hy ons zijn eenich zone heeft ghezonden
Op dat die in hem zijn gheloouigh vonden
50
Niet en zauden vergaen, maer deur zijn wonden
Mochten salich wesen.aant.
Met den Vader hebben wy pays deur desen52
+VVant Christus is ons versoender ghepresen
55
Die ons mach, en wilt van zonden ghenesen55
Verhuecht u hier in dan, alle natien57
Dat u gheiont is dees ghifte dierbaer
60
Christus Iesus voor een salich nieu iaer.
[p. 95]
LXXIIIaant. Referein van het kinder-Doopsel ieghens d'Erdoopers; toegheschreuen den gheleerden en weerdighen heere mijn Heere den Proost van S. Pieters by Ghendt.
5
In dees plaetse is ghecommen, tot Christus tijden5
Ende heeschende erborenheit an allen zijden7
Ghelooue, gherechticheit, en duecht abundant.
Waer toe d'helighe kercke soo wel bequame vant9
10
Heur kinders, als die van t'aude testament:
Waeren voor kinderen der beloften bekent:12
Ghelijc ooc deur het doopsel, als nu present
Betooghd wert (tot ons gheloofs verstercken)13-14
15
Dat Gods beloften noch niet en nemen hendt,15
Waer mede hy noch toocht, deur zijn goetheit excellent16
Dat de kinders leden zijn der heligher kercken.
Dat de kinders niet en mueghen t'doopsel ontfaen:
20
VVant men besneed ooc de mans eerst in d'oude iarenaant.
[p. 96]
Om dat Gods beuel an heur zaude zijn vuldaen,21
En ghelijcmen daer naer besneet de kinders zaen22
Zo werden si nu ghedoopt by Christus rade.23
25
Elc roupende tot sijn alder mildste ghenade.+
Die de kinders daer af keeren dan commen te spade26
Al en hadden wy om heur te doopen gheen leeren.27
VVant ghelijc het betaemt, en is ooc sonder schade,28
30
Al en ist Gods beuel niet, om sgheloofs vermeeren:+
Desghelijcx moet men voor goet ende zaligh anmercken31
Dat wy doopen ons kinders: want wye wilse keeren32
Van dit Sacrament? waerby dat blijct (God ter eeren)
Dat de kinders leden zijn der heligher kercken.
35
D'erdoopers achten de kinders die van ons commen35
Voor ongheloouighe, niet considererende36
40
Consenteren zi dan (soo zi moeten voorwaer)40
Dat si zalich sijn, zoo sijn zi affirmerende41
Dat zi gheloouen: dit blijct schriftuerlic daer.42
Laetse vraeghen, hoe en by wat middel eenpaer43
De kinders zouden gheloouen, die niet en horen?
45
Wy verzenden hemlien tot Christum allegaer45
(Op dat si weten dat den gheest can deur haer wercken)48
Zegghende dat deur de zuughelijnghen vercoren+
[p. 97]
Dat de kinders leden zijn der heligher kercken?
Hoort Christus goetheit als zi heur kinderen brochten
Om t'onfanghen siin benedicti' soomen weet,53
55
Maer Christus namt qualic, als heur achtende wreet:55
Laetse tot my commen (sprack hi met bescheet)56
Ende en keertse niet, de cause volchter beneuen:57
Wie isser nu bequaeme tot het eeuwich leuen59
60
Die niet en zau moghen werden tdoopsel ghegheuen?
Ghy moet wel bekennen, niemand, tot allen stonden.61
D'water keeren die God zinen gheest heeft ghezonden?63
+En dat in ons kinders Gods gheest is bevonden,
65
Blijct (bouen t'voorgaende bewijs voor leecke en clercken)65
Dat de kinders leden zijn der heligher kercken.
70
Dat der kinders Doop van iemant is versiert:70
Want den Martelare Iustinus (zijnde inde tyden
Der eerster kercken) en Origines belyden,72
Dat den kinder-Doop van d'Apostels is gh'anthiert.73
Al waren twee Ketters daer teghen seer gheviert,74
75
Donatus en Anxcentio dat vuyl vercken,aant.
Den Heere heeft altijt betoont, die zijn volc regiert76
Dat de kinders leden zijn der heligher kercken.
[p. 98]
LXXIV Refereyn vande meynsch-werdinghe Christi, ieghens d'Erdoopers.Titel
1
Den vader der dolingen en verzaedt noch niet1
Van te bevechtene, deur zijn boose heretijcken,2
T'aude warachtigh ghelooue, d'welcke gheschiet
Onder tschijn des Euangelijs, soot nu magh blijcken,
En segghen dat Christus meinschelicke nature,
Van Maria niet en is. Zulc vonnis si strijcken,7
Ieghens Gods beloften en sijn leeringhen puere.8
Want den mensche was belooft vander eerster huere9
+Maer tot noch waer onghedaen bleuen dese kuere,
Had'men Christum sien in ander substantie lyden.11-12
Mids dat in niet anders (daerinne wi verblyden)
15
Waer deur claer bewesen wordt in alle syden,15
Als dat Christus meinscheit is van Mariams zaet.
Welcke Prophetien veruult sijn (hoort dees lesse)23
25
Als Christus deelachtigh wiert (zonder mans bedryuen)25
Der kinderen vleesch ende bloet, d'welc hi noch draegt:aant.
[p. 99]
Als hi gheworden is van eender vrauwe oft maeght+
Om segghen, als een diets hem in Gods woort ghedraegt:32
Als dat Christus meinscheit is van Mariams zaet.
Waerom en schamen dees dolende heur niet te segghen34
35
Dat Christus meinscheit is uut den Vader gheresen?35
Het quaet datter uut volght zi niet en ouerlegghen36
+Als dat den Vader ooc zau moeten mensche wesen.
Mids dat tghegenereerde (merct den sin van desen)
Moet sijn, alst guent daert af is ghegenereert.
40
Maer van een ander substantie (zoo wi lesen)
Is Christus naer zijnder meinscheit ghedescendeert.40-41
Want ex qua genitus est iesus, zeght hi daer.aant.
Waer hi van een ander substanti' gheformeert.
45
Naer sijnder meinscheit, so en ware dit niet waer.44-45
(Al loochenent zi deur heur bedrieghelic quaet)47
Magh elc hier uut bemercken, en ooc leeren claer.
Dus concludere ic ghelijc te vooren eenpaer:49
50
Als dat Christus meinscheit is van Mariams zaed.
Dat Christus mensche uut den mensche is laet u genougen51
Zoo hi God wt God is, d'welc tghelooue can smaken:52
Welcke twee natueren soo wel te samen voughen,53
Dat si maer eenen persoon van Christo en maken.
55
Tot t'verstant deser eenicheit suldi gheraken,55
[p. 100]
Indien ghi de Schrifture ghehoor gheeft alvoren:
Die daerom niet en wilt Christus meinscheit versaken57
Want si naemt hem ooc des meinschen zone wtvercoren59
60
Ofte tsaet van Maria, zoo ghi meught anschauwen.
Om dat nu dees twee natueren hem toebehoren,
Zoo heet hi beede de zone Gods en der vrauwen:62
Ende niet bi toeschriuinghe in eenighe vauwen,63
65
Die heur ghelooue op haer eighen vernuftheit bauwen65
Maer tblijct voor die God ende zijn woord betrauwen66
Als dat Christus meinscheit is van Mariams zaet.
Prince d'herdoopers verwiten ons t'onrecht
Datmen Christum saude moghen gh'eel onrein nommen69
70
Waer hi van mensche substanti', zoomen heur seght:70
Maer wi loochenen haer dat, naer dien wi te recht71
(Die nu gh'eel zondigh sijn deur Adams verdommen)
Wat wonder eyst dan dat God een maeght delicaet,74
75
Zuuer ghemaect heeft? op dat van heur soude commen
De zuuer meinscheit Christi. Dies wi ons berommen,76
Als dat Christus meinscheit is van Mariams zaet.
LXXV Refereyn, an M. Omaer Coolman, Aduocaet, Oom vanden Autheur.
[p. 101]
Als hi victorieus'lic deur Gods gheest verwint,6
Zijn quade gheneghentheit, ooc hier beneuen7
Alle datmen contrarie den gheest bevint.8
En al eist dat dees victori' maer en beghint,9
10
Oft dat si in dees weerelt niet en is perfect,10
Nochtans heet si wel vulcommen en onbevlect,
Deur tghelooue in Christo, die de fauten bedect,
Daer een meinsche natuerlic toe gheneghen is.14
15
Te verwinnen dan, dat ons tot het quaet verwect,15
Soo ver' als ons vermoghen met Gods hulpe strect,
Daerin smenschen victori' meest gheleghen is.
Dat hierin leit des meinschen victorie meest
Ons Ioannes den Euangelist declareert,19
20
Alle dat uut God gheboren is (naer den gheest)
Verwindt de werelt: ende dit is gh'estimeert,21
Ons victorie, die ouer al domineert,22
Waerdeur wi wederstaen, al dat ons persequeert,24
25
Als smenschen viant, de weerelt oft de zonden.25
Dit sijn d'eenighe vianden, oyt bevonden,
Die alle striden ter werelt hebben ghemaect.27
Waerin Gods kinderen (schrifture t'orconden)28
Oyt de victorie hadden, deur tghelooue naect,29
30
Contrari' den boosen, die Gods woort versaect,30
En van sijn eighen lusten haest versleghen is.31
Maer ghi christelike ridders die gods goetheit smaect
Verwint u eighen liefde als die int ghelooue blaect,33
Daer in smenschen victori' meest gheleghen is.
[p. 102]
Nochtans van de Schrift wordt ghegheuen dees eere,aant.
+Dat zi verwinnen heur vianden bouen maten,
(Dat is den Vader van zonden, naer Gods leere)38
Deur tghelooue in Iesu Christo onzen Heere,aant.
40
D'welck heurlier schilt is ieghens alle ghebreken:40
Want worden si ghequelt met oncuusscheit zeere,
Deur een zuuer begheerte si dat versteken.42
Tenteert hemlien onghelooue (alst is ghebleken)43
Zi nemen heuren toevlucht tot het Goddelic woort,
45
Raedt hemlien den viand om het quade te wreken,45
Si vergheuent al om Gods wille rechte voort,46
Steecse d'hoouerdye, die alle paeys verstoort,47
Si we'erstaense met ootmoet, die daerteghen is.48
Si verwinnen den twist met een lief'lic accoort,49
Daerin smenschen victori' meerst gheleghen is.
Prince Iulius Caesar was meer ghepresen52
Dan van dat hi de gh'eel werelt (so wi lesen)
55
Byna gheel t'onderbracht, als victorieus man.55
Den hoet van victorien niemant draghen en can56
Ten rechten, dan die victorieus is bekent,57
Ouer sijn eighen ghebreken. Want alsdan,
(Seit Cicero) is zijn victori' excellent.
60
Als verwonnen hebbende t'afgrijs'lic serpent60
Figuere van die deur des gheloofs instrument62
Verwinnen heur gheneghentheit tot qua' zede.63
[p. 103]
LXXVIaant. Refereyn.
1
Onder alle de boosheden en isser gheene,
Welke van d'helighe Schrift so seer wort verdomt+
5
Want die rijcke willen werden (die Paulus nomt
En in sviants strecken. Waerin d'Apostel somt7
Deser sonden boose ende quade inclinatien,8
Verzaedt en wordt, alsoo de vrecke zijn bevonden.
Wiens muyl altoos gaept om broeken te verwerueneaant.
15
Zot is hi die aerm leeft om rijcke te steruene.
Als hi spreect: waer u hert' is, daer is uwen schat,aant.