terug  begin  verder

P.

paaiboelie

[Z.A.]: zie momok .

[p. 172]

P vlag:

zie postvlag .

paal

e 1506,94 M., dus ongeveer een mile (1609 M.).
f paal = 1506,94 M.: Batavia n'a pas moins de dix paal de longueur (quinze kil.).
d Paal = 1506,94 M.: Wegemasz ist der Paal (Mr.).

paalwoningen

e houses on piles.
f maisons (paillottes) sur pilotis.
d Pfahlbauten, Pfahlbauhütten.

† paan:

zie schaamgordel .

paardenjongen

e horse-boy (M.), horse-keeper.
f garçon d'écurie.
d Pferdejunge, Pferdebursche.

paardenloods

e horse repository.
f hangar aux chevaux.
d Pferdeschuppen.

paardenposterij

e relay posting, horse-posting.
f relais, posteauxchevaux, service de(s) relais.
d Pferdepost, Posthalterei.

pacht

e farm(ing).
f ferme, affermage.
d Pacht, Pachtung.

pachter

e farmer.
f affermataire, fermier.
d Pächter.

pachtschat

e farm-rent.
f fermage.
d Pachtzins, -geld, -schilling.

pachtstelsel

e farming system.
f système des fermages.
d Pachtsystem.

pacificeeren

e pacify.
f pacifier.
d pazifizieren.

padi(e)

e paddy, rice in the husk, Malay padi (Skeat, Etym. Dict.). H.J. geeft paddy ook in de Nederl.-Indische beteekenis: rice in the husk, but the word is also at least in composition applied to growing rice ... In Malay padi is ‘rice in the straw’. Als samenstellingen geeft hij paddy-bird en paddy-field. Bij M. nog paddy crop, paddy-ground etc. Ook nel, nelly, nelli in Eng.-Indië en batty.
f [le] paddy: Une servante arrive portant sur la tête une corbeille pleine de paddy (Etudes et Reconnaissances, XIII, p. 268). Soms padi en (in Zuid-Indië) nelly. Ook kan men zeggen: riz (de plaine) sur pied.
d [der] Paddy: Hauptgegenstände der Ausfuhr sind Getreide besonders Reis und Paddy (Br. i.v. Ost-indien).

padi(e)-loemboeng:

zie loem-boeng .

padri-oorlog

e Padre-war - vgl. H.J. onder padre.
[p. 173]
f la guerre contre les Padris.
d Padrikrieg (Haeckel, Aus Insulinde, p. 195).

paf

e perplexed, flabbergasted.
f baba, bleu.
d paff, baff = im höchsten Grade über etwas erstaunt (Genthe, Deutsches Slang). Ook platt, bijv.: Ich war ganz platt.

pagaai

e paddle, scull.
f [la] pagaie.
d [die] Pagaie (Mr.).

pagger

e 1. pagar (E.-Indië); (bamboo) fence, enclosure; 2. hedge. N.B. In Eng.-Indië heeft pagar beteekend ‘factorij’. Door de pagger gaan - to go on the spree (burst).
f 1. pagher = palissade enclorant la maison; 2. haie vive. Door de pagger gaan - faire une fredaine (la fête).
d 1. Bambusgehege, lebendiger Zaun, (Bambusrohr-) Zaun; 2. Hecke. Door de pagger gaan - auf den Bummel gehen.

paggerkoffie1)

e pagar coffee.
f café en haie vive.
d Zaunkaffee: dieser wird innerhalb der Umzäunung der Dörfer gewonnen (Sanders, Fremdwörterbuch).

pai(h)ten

e to have gin andbitter’.
f prendre l'apéritif, boire la goutte.
d Schnaps und Bitter trinken, schnapsen.

pai(h)tje

e bitter: we will go and take a ‘bitter’ at Grimm's and then get home to ‘rijsttafel’ (A. Linden, Gold, p. 69). Ook gin and bitter.
f [un] bitter, amer.
d [ein] bitterer Schnaps, [ein] Bitter(er).

pajah

[schooltaal van opgaven]

e stiff.
f carabiné.
d knüfflich.

pajong

e payong = an umbrella, quite flat when spread out, of yellow oiled paper (A. de Wit, Facts and Fancics, p. 122). De beste vertaling is wel: (oil-paper) umbrella of sunshade. In E.-I. chuttree of chatta (van 't Skr. chhatra): Gold chatta chiefs ... permitted to have a gold umbrella carried over their heads (Marryat, Olla Podrida, XXVI).
f parasol, ombrelle; parapluie, argot riflard, pépin.
d Schirm, Regenschirm.

pakean

e suit (of clothes).
f costume (complet), complet.
d Anzug.

pakean deftig

e gala-dress, state-dress.
[p. 174]
f habit de gala, h. de cérémonie.
d Staatskleid(er).

pakhuismeester

e store-house keeper.
f chef de magasin, garde-magasin, magasinier (Annuaire de l'Indo-Chine).
d Magazinaufseher (officieel), Packhausmeister (Bokemeyer, Die Molukken, p. X).

pakkamer

[Z.A.]: zie goedang .

pakken

[te - hebben]

e have got (fever), bv. you've got fever on you.
f avoir pris, attrapé (la fièvre).
d (das Fieber) weghaben.

pakketvaartmij.

e packet company.
f compagnie des paquebots.
d Paketfahrtgesellschaft.

pala

e nutmeg; mace (foelie).
f [la] muscade; [le] macis (foelie).
d Muskatnusz; Muskatenblüte.

palang pintoe

e door-bar.
f barre de porte.
d Sperrstange, Querbaum.

palankijn

e palki-gharry (M.S.). Vgl. de advertentie in de Java Gasette van 1816: For sale, a handsome chariot and a neat palanquin carriage. In de S.T. ook palanquin: Rubber tyred landaus, victorias and palanquins for hire (advertentie). Verder jaun: In Calcutta a small palanquin-carriage such as is used by business men in going to their offices (H.J.).
f voiture palanquin, malabar. Vgl. Babut, Félix Batel, I, p. 91: Dans les Indes anglaises on se sert... de voitures à quatre roues très légères et ouvertes de tous les côtés, appelées palanquins. Verschuur, Aux Colonies d'Asie, p. 19 heeft: On donne le nom de malabar, ici [Singapore] comme à Saigon, aux voitures fermées, garnies de persiennes, qui protègent contre les rayons du soleil.., L'Anglais se sert aussi du mot ‘gairick’ [lees gharry].
d Palankinwagen.

palawidja:

zie polowidjo .

palazeep:

zie notenzeep .

palm

[roode -]

e red Pinang.
f aréca rouge.
d rote Areka.

palmblad

e palm leaf.
f feuille de palmier.
d Palmblatt.

palmbosch

e palm grove.
f palmeraie.
d Palmenwaldung.

palmegone

[N. slang]: zie koloniaal .

palmiet1)

e palm-tree marrow, pith of the palm-tree.
[p. 175]
f [le] palmite (B.).
d [der] Palmit = Palmhirn (Sanders, Fremdwörterbuch).

† palmijdt:

zie palmiet .

palmkool

e palm cabbage.
f chou palmiste.
d Palmenkohl.

palmolie

e palm-oil.
f huile de palmier.
d Palmöl.

palmsuiker:

zie goela aren .

palmwijn:

zie sagoewer .

pamor1)

e 1. damasking; 2. damasking iron: D.D. omschrijft pamur als: the process of veining or watering a kris.
f 1. damasquinage; 2. fer à damasquiner.
d 1. Damaszierung; 2. Damasziereisen.

† pampelmoes:2)

zie pompelmoes .

pamperlangen

[Z.A.]: zie lekker maken .

pandanboom:

zie pandanus .

pandanus

e screw-pine.
f baquois, vaquois (N.L.I.). Verscheiden pandanus-soorten heeten arbre impudique, arbre indécent (N.L.I.).
d [der] Pandang (Sanders, Fremdwörterb.), [die] Schraubenpalme, Pandane.

pandeling

e credit bondman. Vgl.: Even at the beginning of the nineteenth century Daendels found thousands of the so-called ‘pandelings’ or credit bondmen in one of the residences of Java (Day, The Dutch in Java, p. 351). Ook debt-slave (D.D.), in Spaansch Amerika peon.
f ôtage.
d Pfandmann, Leibbürge, Schuldsklave (Mr.).

pandelingschap

e credit bondage. Ook debt-slavery (D.D.); in Amerika (Mexico) peonage, peonism.
f ôtage.
d Leibbürgschaft, Schuld-Pfändung.

pandgoederen

e pawned goods (objects).
f objets engagés au mont-de-piété.
d Pfandgüter.

pandhuis

e pawn house, pawn-shop.
f mont-de-piété.
d Pfandhaus, ook Leihhaus, Pfandleihhaus.

pandrecht

e credit bondage right.
f nantissement.
d Pfändungsrecht.

pandvendutie

e auction of unredeemed pledges of out-of-time pledges.
[p. 176]
f vente d'objets non dégagés of non retirés.
d Auktion nicht eingelöster Pfänder.

pangeran1)

e pangeran(Sc.).
f pangéran.
d Pangeran.

pang(h)oeloe

e panghulu; the only bigoted religionists are the Hadjis,... who figure as Moulvis or panghulus (village priests), etc. (H. Scott Boys, Some Notes on Java, p. 12). Ook penghulu: We have all been picturing you bringing the Penghulus into line (Pinang Gazette, 28 Dec. 1903).
f prêtre en chef de mosquée.
d Moscheepriester.

pan(g)ka:

zie punkah .

panglima

e war-chief.
f chef de guerre.
d Kriegsherr.

panislamisme

e panislamism.
f panislamisme.
d [der] Panislamismus.

panje:

zie champie .

panoe

e versicolored pityriasis.
f crasse parasitaire.
d farbige Kleienflechte.

pantjoeran

e spout, waterpipe, jet-pipe.
f conduit d'eau, tuyau, rigole.
d Wasserrinne.

pantoen

e pantoon, pantun: The Malays take great delight in listening to two poetical champions pantuning at each other, zegt de Cycl. of India (i.v. Berbait). Ook pantoun (M.S.) en foutief pantoum.
f pantoun - vgl.: René Ghill, Le Pantoun des Pantoun, poème Javanais (Paris & Batavia 1902). Interessant is M.V.E., p.40: ‘Le mot pantoun n'a point encore été admis dans le Dict. de l'Acad., bien que... Victor Hugo ait été le premier en France à nous donner la traduction d'un pantoun malais... Mais par suite d'une erreur typographique on a imprimé pantoum et cette faute a été reproduite par Asselineau, de Banville, Leconte de l'Isle, et tout récemment encore par M. Henry Houssaye dans son discours de réception à l'Acad. française’. Bij ons is de fout ingevoerd door Frederik van Eeden: in De Beweging, Sept. 1905 staat pantoem.
d Pantun: Die Pantuns sind kleine, meist einstrophige eigenartige Gedichte, aus zwei Hälften bestehend, die keinen Bezug zu einander haben - der eigentliche Sinn liegt in der zweiten Hälfte. Sie kommen den it. Stornelli am nächsten (Dr. Brandstetter, Der Natursinn in den ältesten Litteraturwerken der Malaien, p. 7). Ook Panton vgl. Haberlandt. Bot. Tropenreise, p. 264: Schon Adalbert von Chamisso brachte von seiner
[p. 177]
Weltreise eine Anzahl von Pantons heim. Reeds wijst Mr. er op, dat Pantum minder goed is.

pantry

[aan boord]

e pantry.
f office.
d Anrichte: dasz grosze Kühlschränke... in den Anrichten vorhanden sind, versteht sich von selbst (Lloyd-Zeitung '09).

papaja

e papaia, papaw = the tree Carica papaya (Ch.). Here and there on the country roads we found lemon, papaia, orange, lime and fig trees (Mark Twain, The Stolen white Elephant, p. 84). Vgl. ook M.: dug-tree, an old name of the papaw-tree. Soms papya of papoia; in de bladen van Ceylon vindt men geadverteerd papoy. Ook heet de vrucht melon fruit en de boom melon tree. (M.S.).
f [la] papaye (spr. pa-pè) - de vrucht, en papayer (spr. papéié) - de boom. Ook le papau, la papaya en figuier des Iles. Jumelle zegt in zijn Cult. Col., I, p. 199.: Le papayer est américain et doit être originaire du Brésil, car son nom proviendrait d'après de Martuis, d'ambapaya, terme de la langue tupi de cette contrée.
d Papaya(baum), Melonenbaum.

papayine

e papayine (D.D.), papain, papayotin (Wt.).
f papaïne (Quenedey, Java, Birmanie, p. 43).
d [das] Papaïn, Papayotin: Man benutzt das P. bei Verdauungsstörungen und bei Diphtheritis und Krupp (Mr.).

papbroek

[Z.A.]: zie lammeling .

papegaaivisch

e parrot-fish, parrot-wrasse.
f bec-de-perroquet, labre scare.
d Papageifisch, Seepapagei.

Papoe(a)

e Papuan.
f Papou, Papoua.
d Papua, mv. - s.

papoeaasch

e Papuan.
f papoua, vr. papouane. Ook papou en papoue.
d papua(ni)sch.

paraaf

e paraph, initials.
f [le] parafe, paraphe.
d [die] Paraphe, ook mnl. volgens Duden. Soms Submissionsstrich.

paradijsvogel

e bird of Paradise; it was called apode from the fable that it was always on the wing and had no feet (Wh.).
f paradisier, oiseau de paradis.
d Paradiesvogel.

parafeeren

e to paraph, soms to initial (M.).
f parafer, parapher, apposer son parafe.
d paraphieren.

parallelklasse

e parallel-form.
[p. 178]
f classe parallèle.
d Parallelklasse.

parang

e parang, a heavy Malay knife. (Ch.). In Singapore: Parang (Malayu). Ook chopping-knife.
f parang = couperet.
d Parang = malaiisches Hiebmesser. Vgl. echter E. Salgari, Die Piraten des mal. Meeres, p. 11: Ihre Bewaffnung bestand aus... groszen Parangs aus feinstem Stahl. Verder pag. 34: Auszerdem fanden sich da noch... Aexte und schwere Parangs, eine Lieblingswaffe der Dajaken auf Borneo.

parelkoffie

e peaberry (coffee): The peaberries have a higher commercial value, and are sifted out from the ordinary beans (M.). Vgl. echter Wt.: The talk of male plants and the discussion as to the value of peaberry as seed, are themes indulged in at the expense of infinitely more valuable topics.
f café perlé.
d Perlkaffee: Oft bildet sich in der Frucht nur ein einziger Same aus; dieser ist dann auch auf der Innenseite rundlich, mithin walzenförmig. Solche Samen sind als Perlkaffee, Erbsen- oder männliche Bohnen bekannt (Zippel, Ausl. Kulturpflanzen).

parlementair

[subst.]

e parliamentary, bearer of a flag of truce.
f parlementaire.
d Parlamentär.

parra(k)

[Z.A.]: zie kodok .

particulier

[- sadja]

e private gentleman, p. person, non-official.
f simple particulier: La présence de simples particuliers à Java... a toujours été une sérieuse question. (Babut, F. Batel, I, p. 141).
d Privatmann, Privatier.

partijtje

[een - maken]

e have a game.
f en jouer une.
d einen Tempel bauen of auflegen.

pasanggrahan

e rest-house: There are good rest-houses at the end of every day's journey, where you are taken in and fed at a fixed tariff of prices (M. North, Autobiography). Ook government hostelry. Het typische woord is dâk-bungalow (bangla) of ook alléén bungalow, afkorting van travellers' bungalow in Eng.-Indië. De dâk-bungalow is ongeveer wat men op Java de pasanggrahan noemt (Veth, Insulinde, II, p. 512). Verder komen eenigszins met onze pasanggrahans overeen de dshoultries of choultries van Eng.-Indië.
f pasanggrahan = auberge de fortune pour les fonctionnaires en tournée (Ch.-B.). Vgl. ook Delmas, Java, p. 57: Le pasengraham est... ce que le dak-bungalow est dans les Indes.
d Regierungsrasthaus: In der Abenddämmerung erreichten wir ... Matoea, wo wir zugleich die erste Bekanntschaft
[p. 179]
mit einem Pasanggrahan, d.h. einem Regierungsrast-hause, machten (A. Maasz, Quer durch Sumatra, p. 38)... daneben oft ein Passangrahan oder Regierungs-Rasthaus, zur Unterkunft für Beamte und europäische Reisende (Haeckel, Aus Insulinde, p. 201).

pasar:

zie passer .

pas de quatre

e pas de quatre.
f pas de quatre... une danse de caractère d'origine anglaise importée en France vers la fin du XIXe siècle (N.L.I.).
d Pas de quatre.

paseban

e audience-hall.
f salle d'audience.
d Audienzhalle.

passage

[- bespreken]

e to engage a berth, to book a steamer-berth, to take one's passage for, to take (out) one's passage (with the French mail), to secure a berth.
f retenir une place à bord of sur le paquebot, faire arrêter une couchette of cabine, retenir une cabine.
d eine Kajüte besprechen, Passage (ein Fahrbillet) nehmen, einen Platz belegen.

passage-afdeeling

e passenger-department.
f service des passagers.
d Passagierabteilung.

passage-biljet

e passenger-ticket, steamship ticket.
f billet de passage.
d Passagierbillet, Fahrbillet, Kajütenbillet, Schiffskarte.

passagegeld

e passage money (M.), passage (boat) fare.
f passage.
d Passagiergeld, Fahrgeld.

passage-kantoor

e passenger-ticket office, cabin booking-office.
f (bureau du) service des passagers, bureau des passages.
d Passagierbureau, Passage-Agentur, Kajütsbureau.

passage-tarief

e passage tariff.
f tarif des passages, prix de passage.
d [der] Passage-Tarif.

passagieren

e go ashore.
f aller en permission.
d ans Land gehen.

passagiersboot

e passenger-boat, ook passenger steamer.
f paquebot.
d Passagierboot, Passagierdampfer.

passagiersgoed

e effects of passengers.
f effets de passager(s).
d Passagiergut, persönliche Effekten.
[p. 180]

passagierslijst

e list of passengers, ook passenger list.
f liste des passagers.
d Passagierliste.

† passeerbaan:

zie paseban .

a) passeeren

[de linie -]

e to cross the line.
f passer la ligne.
d die Linie passieren.

b) passeeren

[iemand]

e not to promote, pass by (over).
f faire manquer sa promotion à qqn.
d nicht befördern.

c) passeeren

[een acte, enz.]

e to pass, draw, execute.
f passer.
d vollziehen, (aus) richten.

passenstelsel

e passport system, bij M.S. i.v. Paszschererei.
f système des passe-ports.
d Paszwesen, der Paszzwang (M.S.).

passer

e bazaar. Ook passar (Sc.) en native market (-place). Het verschil met het Europeesche bazaar blijkt uit Brownell's The Heart of Japan, p. 54: ‘In the monthly bazaars that are held in the streets... Bobby is ever watchful’ en uit Compton, Indian Life, p. 43: The shops in a bazaar all seem about the same size. In een M.S. van de 17e eeuw (zie The Indian Antiquary 1904) vindtmen: a very large Bazar or markett place.
f marché, bazar: nous traversons ... le bazar avec ses boutiques de fruits, de légumes, de vêtements (Quenedey, Java, p. 43).
d [der] Markt (platz).

passerdag

e market-day.
f jour de marché.
d Markttag.

passergeld

e market-money, marketings, in E.-I. bazar.
f argent pour le marché.
d Marktgeld, Marktpfennige.

passermaleisch

e lingua franca Malay, kitchen-Malay.
f malais de la plage. Vgl. Loti, Le Mariage de Loti: Depuis longtemps je pouvais couramment parler le tahitien de la plage. Ook malais de cuisine.
d Küstenmalayisch (Speman, Weltpanorama, p. 363).

passer malem1)

e fair.
f foire.
d Jahrmarkt, Messe.

pasteuriseeren

e to pasteurize (M.).
f pasteuriser.
d pasteurisieren.

pastorie

[der R.C. gemeente]

e parochial house, parish priest's house.
[p. 181]
f [la] cure, [le] presbytère.
d Pfarr(er)haus.

patat(a)

[Z.A.]: zie oebi .

pâté

e goose-liver pie, Strassburg pie.
f pâté de foie gras.
d Gänseleber-Pastete.

patentmedicijn

e patent medicine.
f remède patenté.
d patentiertes Heilmittel, Patentmedizin.

patentsluiting

e patent-lock.
f serrure patentée.
d Patentverschlusz.

paternoster erwt

[N]: zie weesboontje .

pati(h)

e pati, patel (H.J.) = a regent's vizir.
f pati = espèce de visir du régent (G.I.N., p. 9).
d Patih = Vizir des Regenten.

patjakker

e knave, scoundrel.
f filou, fripouille, galapiat.