Refereinen en andere gedichten uit de XVIe eeuw


auteur: anoniem Refereinen en andere gedichten uit de XVIe eeuw en Jan de Bruyne


bron: Refereinen en andere gedichten uit de XVIe eeuw, verzameld en afgeschreven door Jan de Bruyne. (3 delen) (ed. Ch. Ruelens). P. Kockx, Antwerpen / J.-E. Buschmann, Antwerpen / Ad. Hoste, Gent 1879-1881  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

Refereinen en andere gedichten uit de XVIe eeuw

verzameld en afgeschreven door Jan de Bruyne

editie Ch. Ruelens

bron

Refereinen en andere gedichten uit de XVIe eeuw, verzameld en afgeschreven door Jan de Bruyne. (3 delen) (ed. Ch. Ruelens). P. Kockx, Antwerpen / J.-E. Buschmann, Antwerpen / Ad. Hoste, Gent 1879-1881

codering DBNL-TEI 1
dbnl-nr _ref003refe01_01
logboek

- 2006-3-10 DH colofon toegevoegd

verantwoording

gebruikt exemplaar

exemplaar universiteitsbibliotheek Leiden, signatuur: 3617 B 27

 

algemene opmerkingen

Dit bestand is, behoudens een aantal hierna te noemen ingrepen, een diplomatische weergave van Refereinen en andere gedichten uit de XVIe eeuw, verzameld en afgeschreven door Jan de Bruyne in de editie van Ch. Ruelens uit 1879.

 

redactionele ingrepen

deel III, p. 223: oVII. → CVII. ‘CVII. De kamer Moses doren was waarschijnlijk die van 's Hertogenbosch’

deel III, p. 229: de ‘Nalezing’ op p. 229 betreffende p. XX is daar als noot geplaatst

deel III, p. 229: de ‘Nalezing’ op p. 229 betreffende referein XIV is daar als noot geplaatst

deel III, p. 230, in de errata: ‘bl. 8 v. 4’ → ‘bl. 11 v. 4’

deel III, p. 230, in de errata: ‘bl. 33 v. 4’ → ‘bl. 53 v. 4’

De errata op p. 229 en 230 (deel III) zijn in de lopende tekst doorgevoerd

Bij de refereinen is de eerste regel als kop tussen vierkante haken toegevoegd

 

Bij de omzetting van de gebruikte bron naar deze publicatie in de dbnl is een aantal delen van de tekst niet overgenomen. Hieronder volgen de tekstgedeelten die wel in het origineel voorkomen maar hier uit de lopende tekst zijn weggelaten. Ook de blanco pagina's (deel I: p. IV, XXVI, 28, 32, 48, 54, 86, 92, 96, 112; deel II: p. IV, 26, 86, 104, 110, 120, 126, 136, 162, 238; deel III: p. IV, 4, 6, 32, 38, 44, 52, 150, 192, 228, 236) zijn niet opgenomen in de lopende tekst.

 

[deel I]

[pagina ongenummerd (I)]

Maatschappij der Antwerpsche Bibliophilen.

 

Uitgave Nr 4.

 

[pagina ongenummerd (II)]

Nr

 

Exemplaar voor den handel

 

De Voorzitter,

 

De Sekretaris,

 

Antwerpen. - Druk. J.-E. Buschmann, Rijnpoortvest.

 

[pagina ongenummerd (III)]

Refereinen en andere gedichten uit de XVIe eeuw

Verzameld en afgeschreven door Jan de Bruyne

Uitgegeven door K. Ruelens

Bewaarder der Handschriften bij de Koninklijke boekerij te Brussel.

- I. -

ANTWERPEN.

P. KOCKX, Boekhandelaar der Maatschappij,

Oude Koornmarkt, 28.

1879.

 

[p. 203]

Tafel.

 

De cijfer tusschen haken, is de nummer van het stuk in het handschrift.

Het eerste vers is het begin van het Referein, het tweede, in cursyf, de stockregel.


Voorreden   I
I (1) En verwondert u niet, ghy Godts vercoren knechten.  
  Elc die salich wert, moet met Christo syn cruys draghen 1
II (2) Corts ginck ic wandelen  
  De sulcke moghen thouwelyc 5
III (3) Hoort, Christen broeders  
  Syt simpel als duyven 9
IV (4) Den heelen nacht heb ic  
  U lieffde, lieff, heeft my 13
V (6) Tsy u, menschen  
  Met boeverye en suldy 17
VI (7) In eenen regel  
  Den regel is goet 21
VII (8) O amorues lieff  
  O lieff, laet u lieffde 25

 

 

[p. 204]


VIII (9) Ghy, oude Nicodemussen  
  Wat joncheyt doet 29
IX (10) Ghy, edel geesten  
  Die sulcx is sal 33
X (16) Wat mogen dees sondige  
  Hoe weeldiger leven 37
  (door Anna Byns).  
XI (17) Men den nieuwen jare  
  Vernieut in duechden 43
  (door Anna Byns).  
XII (18) Daer twee vrinden syn  
  Gheen meerder lyden 49
  (door Anna Byns).  
XIII (19) Het is goet vrouwe syn  
  Ongebonden best 55
  (door Anna Byns).  
XIV (20) O Heere, in wiens macht  
  Heere, dwerck uwer handen 59
XV (28) Devisen van den ommeganck ao 1563 63
XVI (30) Ey my, arm catyvich  
  Heere, dwerck uwer handen 69
  (door Maria de Pit).  
XVII (31) Segt, selen uwe woorden  
  Ke lieff, segt doch eens ja 73
XVIII (37) Die sonder sonde is  
  Maeckt u deen hant vuyl 77
  (door Spe labor levis).  
XIX (38) Wat vindmen huden sdaechs  
  Wie sonder sonde is 81
  (door Anna Byns).  
XX (58) Ghy, menschen, die naeckt  
  Doet u charitate 87

 

 

[p. 205]


XXI (67) Als een man getrout is  
  Men vint veel Jans 93
XXII (70) Wat is schadelycker  
  Als een wolff hongerich 97
  (door Verbeyt den tyt).  
XXIII (73) Ick quam lest eens gaende  
  Ja seker, vrint 101
  (door Verbeyt den tyt).  
XXIV (75) Gheen schoonder blomme  
  Om dbieken leven 105
  (door Verbeyt den tyt).  
XXV (81) Cortelyc quam ick  
  Condé is in handen 109
  (door Wygans).  
XXVI (84) Godt die gaff syn volck  
  Heere, gheeft dat ghy gebiet 113
  (door Den noot doet vele).  
XXVII (87) Comt, dochterkens van Sion  
  Aldus vant triomphant 117
  (door Peeter Heyns).  
XXVIII (88) Met wat onsprekelyker  
  Aldus vant 121
  (door De Blinde).  
XXIX (89) Ick, die duer Adams val  
  Aldus vant 123
  (door Och est alsoo ware).  
XXX (90) Hoort ghy, Sions dochter  
  Aldus vant 129
  (door Cassiere).  
XXXI (91) In wat allenden  
  Aldus vant 133
  (door Niemant sonder gebreck).  

 

 

[p. 206]


XXXII (92) Aldus vant triomphant  
  Aldus vant 137
  (door Ste-Pieters muldere).  
XXXIII (93) Dwoort waer duer hemel  
  Aldus vant 141
  (door Dwoort gheeft confoort).  
XXXIV (94) O lieff triomphant  
  Aldus vant 145
  (door La vertu donne racyne).  
XXXV (95) Aldus spreekt Christus  
  Aldus vant 149
  (door Liefde verwinnet al).  
XXXVI (96) Ick was by nalycx  
  Aldus vant 153
  (door Een tyt sal comen).  
XXXVII (97) Eerde bemint eerde  
  Aldus vant 157
  (door G. vander Eycken).  
XXXVIII (98) Groote benautheden  
  Aldus vant 161
  (door Godtschalck).  
XXXIX (99) Inden beginne was  
  Aldus vant 165
  (door Niet van my selve.)  
XL (123) Ghy, diemen geestelyc  
  Syt te vreden, ghy sult 169
XLI (11) Een dichte vervolgende den a b.c. 173
  (door Cornelis Crul).  
Aanteekeningen   189

 

 

[deel II]

[pagina ongenummerd (I)]

Maatschappij der Antwerpsche Bibliophilen.

 

Uitgave Nr 7.

 

[pagina ongenummerd (II)]

Nr

 

Exemplaar voor den handel

 

De Voorzitter,

 

De Sekretaris,

 

Antwerpen. - Druk. J.-E. Buschmann, Rijnpoortvest.

 

[pagina ongenummerd (III)]

Refereinen en andere gedichten uit de XVIe eeuw

Verzameld en afgeschreven door Jan de Bruyne

Uitgegeven door K. Ruelens

Bewaarder der Handschriften bij de Koninklijke boekerij te Brussel.

- II. -

ANTWERPEN.

P. KOCKX, Boekhandelaar der Maatschappij,

Oude Koornmarkt, 28.

1880.

 

[pagina 233]

Tafel.

 

Het cijfer tusschen haken, is het nummer van het stuk in het handschrift.

Het eerste vers is het begin van het Referein, het tweede, in cursijf, de stokregel.


XLII (12) Om dat Godt een gheest is  
    Dan Godts belooften lieflyk den man geven 1
XLIII (124) Hoe ongestadich is dlant  
    Wysheyt kan de landen best houden in vreden 5
    (door Conste bemin ick).  
XLIV (143) Ghy, vrecke spaerpotten  
    Sot is hy die erm leeft 9
    (door Vol gebrecx)  
XLV (144) Hoe lange suldy  
    Sot is hy die erm leest 13
    (door A. Van Molle).  
XLVI (86) Retrograde 17
    (door A. Van Molle).  
XLVII (21) Als een sterre der see  
    Sulk is myn vrindinne 19

 

 

[pagina 234]


XLVIII (121) Schaemt u, catyvige herten  
    De sulcke doolt wel 23
XLIX (122) Comt herwaers.  
    Diet gelooven 27
L (127) Ghy, cleyne schaer  
    hy en beydt niet lange 31
    (door Egbert Meynert).  
LI (126) Wysheyt een moeder  
    Dat onverstandt dese const 35
    (door Egbert Meynert).  
LII (125) Als den mensche tgebodt Godts  
    hy en beyt niet lange 39
LIII (128) Hertneckich volk  
    hy en beyt niet lange 43
    (door Liefde verwint vele).  
LIII (129) O eeuwige wysheyt  
    Lieff, uwe duecht 47
    (door Niet sonder Godt).  
LV (25) Als ick bemercke  
    Ghemeene is tgebreck 51
LVI (135) Tvelteecken der Fransoysen. 55
    (door Theeft al synen tyt).  
LVII (137) Die hier onwetende  
    die wetende syn best doet 63
    (door Cassyere).  
LVIII (79) O warachtich woort  
    neemt wt mynen mont 67
    (door Verbeyt den tyt).  
LIX (140) Heere, hoort myn woort  
    neemt wt mynen mont 71
    (door Fruytiers).  

 

 

[pagina 235]


LX (141) O opperste waerheyt  
    neemt wt mynen mont 75
    (door Goetwillich van herten).  
LXI (142) O Israhels Godt  
    neemt wt mynen mont 79
LXII (22) Wat is een stadt  
    Laet de weirelt de weirelt syn 83
LXIII (27) O Godt die alle herten kent  
    want voer u en sal ick geen dader kiesen 87
    (door Mistroostich doet versuchten).  
LXIV (60) O du, slymige spyse  
    swycht, menschen onwys 91
LXV (132) Duer Adams misval  
    duer smenschen sonden 95
LXVI (42) Het nieuwe jaer  
    nae een eerlyc leven 99
    (door Anna Byns).  
LXVII (23) Daer wert gevraecht  
    profyt sonder eere 105
    (door Anna Byns).  
LXVIII (49) O eeuwich, goddelyc woort!  
    Ghy syt den wech 110
    (door Anna Byns).  
LXIX (50) Menichfuldicheyt der boecken  
    int boeck des cruysen 115
    (door Anna Byns).  
LXX (48) Och, hoe ongestadich  
    bint u met den Heere 121
    (door Anna Byns).  

 

 

[pagina 236]


LXXI (51) O sluetel van Davidt  
    Wie aen u troost soeckt 127
    (door Anna Byns).  
LXXII (66) Kinderen van Eva  
    Singt den nieuwen koninck 131
    (door Anna Byns).  
LXXIII (65) Waer sal ick blyven  
    Jesus, Davidts sone 137
    (door Anna Byns).  
LXXIV (118) Als een schaepken  
    O Heere, Davidts sone 141
    (door Anna Byns).  
LXXV (40) O ghy, dwase menschen  
    Dacndenken der doot 145
    (door Anna Byns).  
LXXVI (45) Gheen meerder wysheyt  
    die in lyden verblyden 149
    (door Anna Byns).  
LXXVII (46) Staet op, gaet wtte  
    Offert den nieuwen koninck. 153
    (door Anna Byns).  
LXXVIII (47) Menschelycke natuere  
    Godt ist alleene 157
    (door Anna Byns).  
LXXIX (53) Wt der diepten roep ick  
    O Heere, en wilt de sonden 163
LXXX (34) Hoe hebt gy my, Cupido  
    Die in sliefs bedwanck is 167
LXXXI (136) De twelff Artyckelen des Christelycken Geloove 171
    (door Verbeyt den tyt).  

 

 

[pagina 237]


LXXXII (15) Keert wedere  
    Sal Godt, als Vader 187
LXXXIII (29) Verloren sone  
    het is beter heden 191
LXXXIV (64) Meest is elck gierich  
    De rycke vrecke 195
LXXXV (68) Hoe comt eenich mensche  
    Wie can tsolaes 199
LXXXVI (80) Ghy erm gierich mens  
    Sot is hy, die hier erm leeft 203
    (door Verheyt den tyt).  
LXXXVII (83) Om datter niemant  
    die persevereert totten eynde 207
    (door Den noot doet vele).  
Aanteekeningen     211

 

 

[deel III]

[pagina ongenummerd (I)]

Maatschappij der Antwerpsche Bibliophilen.

 

Uitgave Nr 9.

 

[pagina ongenummerd (II)]

Nr

 

Exemplaar van den heer

 

De Voorzitter,

 

De Sekretaris,

 

Antwerpen. - Druk. J.-E. Buschmann, Rijnpoortvest.

 

[pagina ongenummerd (III)]

Refereinen en andere gedichten uit de XVIe eeuw

Verzameld en afgeschreven door Jan de Bruyne

Uitgegeven door K. Ruelens

Bewaarder der Handschriften bij de Koninklijke boekerij te Brussel.

- III. -

Antwerpen. J.-E. Buschmann, Drukker-Uitgever.

Gent. Ad. Hoste, Boekhandelaar der Maatschappij

1881.

 

[pagina 229]

Nalezing

 

In de beschrijving van de Bruyne's handschrift, halen wij (bl. XX der voorrede), eene nota aan van twaalf verzen: Tsy wyff of man enz. zonder te doen bemerken dat dezelfde nota, met een weinig onderscheid, ook voorkomt aan het einde der eerste uitgaaf van het eerste boek der Gedichten van Anna Byns. Antwerpen, J. van Liesvelt, 1528. Het is overgebracht in de uitgaaf van M.A. Bogaers, Rotterdam, 1875, op bl. 88.

Verders, op het Referein XIV hadden wij moeten aanmerken dat A. Byns hetzelfde onderwerp heeft behandeld op den stokregel: Heere, en wilt u hantwerc niet versmaden.

(Zie uitg. Bogaers, bl. 389).

 

Errata.


T. I. bl. XIV l. 26 amoureusteyd lees amoureusheyd
  XX l.10 toenlyck coenlyck
  XX l. 15 laet latet
  199 l. 12 eersten vierden
T. II. bl. 51 l. 13 opt dsyen op syen.
  77 l. 13 vuer over
  83 l. 4 Muer maer
  100 l. 18 hahyt habyt
  177 l. 14 Galalea Galylea
  191 l. 10 slyck slycke
  200 l. 13 eeuwen couwen
  203 l. 12 weer trecht weert recht

 

 

[pagina 230]


T. III. bl. 11 v. 4 verschiert verchiert
  33 XCI XCVI
  53 4 serpentjens serpentkens
  54 5 gesont; gesont.
  54 6 ront. ront?
  54 10 verslaet verslaet.
  58 10 & en.
  177 1 fingt singt
  193 CXXIV CXXXIV.
  206 15 salichheyts salicheyts

 

 

[pagina 231]

Tafel.

 

Het cijfer tusschen haken, is het nummer van het stuk in het handschrift.

Het eerste vers is het begin van het Referein, het tweede, in cursyf, de stokregel.


LXXXVIII (24) O Godt inder eeuwigheid  
    Ghy syt alleene, die my mach salich maken 1
LXXXIX (26) Een vrage en een antwoorde 5
XC (32) Als ic overpeyse  
    Wt genaden leeff ic 7
XCI (33) O minnelyc voetsele  
    reyn liefde en mach 11
XCII (35) Gelyc Godt liet  
    die wilt glorieren 15
    Coronat opus  
XCIII (36) Alle dieren wachten op u  
    Neemt, eets; dits myn lichaem 19
    (door Jan de Coster alias Stroosnyder.)  
XCIV (39) Ick Godt des hebreeuwschen  
    myn hemelsche glorie 23

 

 

[pagina 232]


XCV (41) O diepte der wysheid Godts  
    geen deughden en groeyen 27
XCVI (43) Tsy weirelt wt alder  
    ay sterven, sterven 38
    (door A. Byns?)  
XCVII (52) Wat is smenschen leven  
    Een pintken wyns 39
    (door A. Byns?)  
XCVIII (59) Wien sal ick loff spreken  
    Niemant dan tgeloove 45
XCIX (63) Elck ontsluyt nu syn herte  
    Tis nu tyt 49
C (61) Wacht u wel  
    Aen de vruchten 53
CI (71) De sonde is eersten  
    als donsterflykheyt 57
    (door Verbeyt den tyt).  
CII (72) Hoe vrolyk soo wordt  
    dees vruecht gebruycket herte 61
    (door Verbeyt den tyt).  
CIII (74) O lieff, hoe lieflyc  
    alst myns lieffs wille is 65
    (door Verbeyt den tyt).  
CIV (76) Waer sydy ghy crygers  
    Den verwinder is bereyt 69
    (door Verbeyt den tyt).  
CV (77) Hoe moechde ghy, menschen  
    Wie benydt, naeckt de doot 73
    (door Verbeyt den tyt).  
CVI (78) Waer sullen de godloose mogen vlien.  
    De godloosen en hebben geenen  

 

 

[pagina 233]


    vrede 77
    (door Verbezt den tyt).  
CVII (82) Waer mach den mens  
    Int bloet des lams gedoot 81
    (door Verbeyt den tyt).  
CVIII (85) Tweederley vruchten der penitentie  
    Het geloofs wercken 85
CIX (100) Al studeerde den mensch  
    Sweirels samblant 89
    (door Liefde verwinnet al).  
CX (101) O mogentheyt Godts  
    Sweirels samblant 93
    (door Wt liefden).  
CXI (102) Hoe vals is de weirelt  
    Sweirels samblant 97
    (door Wel hem die in Godt betrout).  
CXII (103) Tis al niet sonder Godt  
    Sweirels samblant 101
    (door Godts werk is sterck).  
CXIII (104) Och! menschen, hoe moechdy  
    Sweirels samblant 105
CXIV (105) Wat is hier  
    Sweirels samblant 109
CXV (106) Hoort, ghy weirels kinderen  
    Sweirels samblant 113
    (door Och est alsoo ware).  
CXVI (107) Schriftuere vraecht  
    Sweirels samblant 117
CXVII (108) Ghy weirels gesinde  
    Sweirels samblant 121
    (door Duer hope verwacht ick).  

 

 

[pagina 234]


CXVIII (109) Ghy ondanckbaer menschen  
    Sweirels samblant 125
    (door Niet van my selven).  
CXIX (110) Wacht u, dochter van Sion  
    Sweirels samblant 129
CXX (111) O opperste wysheyt  
    Sweirels samblant 133
    (door La vertu donne rachine).  
CXXI (112) Broeders, wilt doch  
    Sweirels samblant 136
    (door Jespere en Dieu).  
CXXII (113) Hoe wonderlyck is Godt  
    Sweirels samblant 141
    (door Godt is myn hope).  
CXXIII (114) O Pluto,  
    wie sal dan gestadich in minnen blyven 145
CXXIV (115) Goddinne der minnen  
    Ick sal den gesworen eedt voldoen. 151
CXXV (116) Myn sinnen jonstich  
    maer dbloet Christy maeckt ons reyn 155
CXXVI (117) Duer de valsche leeraers  
    Och! mocht ikse spreken 159
CXXVII (119) Dreyerlei aenmerkinge  
    Aanmerckt dlam Gods 163
CXXVIII (120) Als my God des Vaders  
    Want ons Bruydegom 167
CXXIX (130) U mach ick wel clagen  
    dit ist dat ghy my beveelt 171
CXXX (131) Segt, Atropos  
    te wonderlyc, Heere 175

 

 

[pagina 235]


CXXXI (138) Als Godt den hemel  
    en hem dan noch selver 179
    (door G. Bont).  
CXXXII (139) Duer den slangen  
    Die Christus duer tgeloove 183
    door Cassyere van den Bossche).  
CXXXIII (55) Doen Maria den sone Godts  
    Want wie Gsds woort gelooft 187
CXXXIV (44) Almachtich, crachtich  
    loff lam dat qnam 193
CXXXV (54) Ontfangt dit geloove  
    nits sgeloove 197
CXXXVI (56) O menselyc dier  
    Syn werdige vruchten 201
CXXXVII (62) Hoort, die u een broeder  
    aen de wercken 205
CXXXVIII (57) Den huerlinck die syn schaepkens  
    een goet herder 209
CXXXIX (69) Seven mael dachs  
    Dat hy duer Christum bidde om stantvasticheyt 213
CXL (14) Onbegrypelyc alleene Godts werck // is:  
    wie soude syn gracie te volle geprysen? 217