|
|
|
| |
| |
[D'Eerste handeling]
D'Eerste handeling, Eerste wtcomen
Achilles, Automedon
Calchas Thestorijdes, als ghij u ghinct vermeten 1
Van Troijens ondergang der goden wil te weten, 2
Haa, weijnich wist ghier van, als ghij voorsaijde, dat 3
Wij negen Jaren langh voor de Troijaense stat
5
Toebrengen souden met verdriet en commer, maar 5
Verwinnen t' godloos volck int tiend' en laeste Jaer. 6
Want was den val nabij van Troijas hooge wallen, 7
Door wiens hant soude dien als door Achilles vallen? 8
Calchas, waert ghij in het waerseggen soo geleert,
| | | |
10
Ghij sout Achilles val hebben gepropheteert!
Achilles val, seg ick, en door Achilles sterven
Der Griecken onderganck en endelijck bederven! 12
Tgemeene volck, die daechs met arbeijt sijn beswaert, 13
Ontlast de nacht, die mij de grootste onrust baert. 14
15
De goden, moe gedanst, sijn lang te rust gegaen; 15
Elck na sijn lust, behalven de verliefde Maen, 16
Die, bleeck door groote Min, onmoghlijck te vercouwen, 17
Stilswijgent truert met haer vergulde staetjoffrouwen. 18
De Griexse princen slapen sonder achterdacht, 19
20
En stoute crijsluij, iae, een groot deel van de wacht. 20
Achilles can alleen op bed noch bulster dueren; 21
Achilles moet alleen daechs en des nachts besueren 22
De groote cracht des Mins. Sijt ghij de selve man, 23
Die corts Neptunus soon in enen slach verwan? 24
25
Ghij, die nu gaet bij nacht t' troijaense velt duer wandelen, 25
Niet eens te letten op de wacht en t' svijandts handelen, 26
Niet om t' voornemen van haer hulpers te bespien, 27
| | | |
Gelijckt een Capijteijn betaemt staechs toe te sien, 28
Waer Troijens muren swackst en lichts sijn om te crencken, 29
30
Maer om de schoonheijt van u, Juffrou, t' overdencken!
Achilles, t' is een schant; ghij, die waert corteling 31
Van Troijen meer ontsien dan enich ander ding; 32
Die t'svijants bloedich heijr en Hector dede grouwe, 33
Wijct die voor een, voor een, voor een Troijaense vrouwe?
35
Polyxena, k' heb noijt u broeders ijet geacht, 35
Maer u manieren hooch sijn van een ander cracht, 36
U teder schoonheijts glans, een oorspronck van mijn smerten,
U edel hues gelaet, bespringt de hooge herten 38
Gans op een ander wijs als t' mannelijck gewelt
40
Den stouten crijsluij doet in het bestoven velt. 40
Lichamelijcke crijch, verwin van volck en rijcken, 41
En d' oorloch vant gemoedt malcander niet gelijcken. 42
Wie deet den Hercules oijt nutte wederstant? 43
Omphale compt en neempt sijn wapens wt de hant, 44
45
Die mette vrouwen const de spille draijen leerde, 45
Die ganse rijcken corts het onderst boven keerde! 46
Maer alst u wille was, Cupido, grote Ghodt,
Dat ick oock werden most in uwe min versot, 48
| | | |
Hoe onderwerpt ghij niet aen sulcken vrou mijn sinnen, 49
50
Die 'ck sonder achterdeel der Griecken mochte minnen? 50
Waerom maect ghij mij slaeff van mijne vijandin, 51
Die mij so dootlijck haet als ick haer hertlijck min? 52
In wat manier sal nu Achilles troost verwerven, 53
Die, soo hijt niet en crijcht, moet troost-gebreckich sterven? 54
55
Wat sal ick dan? Te hulp aen die van Troijen gaen? 55
De Princen, die ick swoer, verlaten en verraen? 56
Want hoe sal Pyramus sijn dochter kunnen geven
Aen eenen, die hem staet na eer, nae lant, nae leven? 58
De Goden jonnen ons wat beters. Hoe? daer sijn 59
60
Wel ander middelen, niet oneerlijck voor mijn. 60
Terstont moet ghij gaen binnen 61
De stat den outsten soon van Priamus gaen vinnen. 62
En segt hem wt mijn naem: Achilles wensch hem, dat
Hij lang voorspoedich leeff tot welvaert van sijn stat. 64
65
Daer nae verhaelt hem, wat ick om sijn suster lije. 65
Indien hij in den noot mij daer mee wil verblijen, 66
| | | |
Ick sal de Griecken van het oorloch aff doen staen, 67
De Princen en het volck altsaemen scheep doen gaen, 68
En t' Argos tot haer vrou en clene kinders keeren, 69
70
Die, t' sijn al negen iaer, haer wedercoompst begeren. 70
Indien hij mij voldoet en laet mijn wens geschien, 71
Op dees manier alleen is t' ongeluck te vlien, 72
Dat Troijas hovardij van godt heeft te verwachten. 73
U bootschap wel wilt doen, en ras te keren trachten. 74
75
En brengt mij twijffelachtig antwoort in mijn tent. 75
Ick gae terstont, mijn heer, daer ghij mij heenen sent.
Tes wonder, dat d' aldergroothertichst capitaijnen, 77
De mannelijckste mans, hun selven soo verkleijnen, 78
Dat sij haer eel vernuft en overgrote geest, 79
80
Die van een ijder wert verwondert en gevreest, 80
Dick onderworpen aen een vrouwe slecht en teeder. 81
Bryseis was het laetst, Polyxena' ist nu weder. 82
De cloeckste jongeling, die nu het aertrijck draecht,
Was slaeff van sijn slavin; nu is hijt van een maecht, 84
| | | |
85
Die hem voorseker met meer plagen wenscht beladen 85
Als Xanthus visschen heeft en t' bos van Ida blaeden. 86
Het daecht te met en ick ben aen de mueren schier. 87
| |
1. Handeling. 2. Wtcomen
Wacht op de Muer
De Coning van Tessalijen sent mij hier, 88
En moet mijn bootschap niet dan Hector selfs wtleggen. 89
90
Indien ghij wat vertoeft, men salt hem aen doen seggen. 90
Automedon tot Hector op de muer.
Grootmoedich Prins, die sijt u 'svaders rijck pijlaer, 91
Sonder wiens rechter hant de stat lang t' onder waer,
De soon van Thetis, die snel loopt al hadt hij wijecken, 93
Die sent mij wt het heijr van de geleersde Griecken, 94
95
En wenscht u, dat ghij lange leeft en tegelijck
Geluckelijck beschermt u out toecomend Rijck. 96
| | | |
t' Sint dat u moeder laest de godt van Delos eerde 97
Met kostel offerant, en Troijens heijl begeerde, 98
En dat Polyxena met haer ten outaer quam, 99
100
Ontstack den helt sijn hert met sulcken heten vlam, 100
Dat lijeft tot jacht en crijch, dien hij te voren eerde, 101
Altsaem in teeder lijefd' van dees Princes verkeerde. 102
Al ander oeffening geslagen wt sijn sin,
Doet niet dan maelen in sijn ongemeeten min, 104
105
In welcke lijefd' hij wenscht genietend te volharden
Tot dat vant lichaem sal sijn siel geschieden werden, 106
Loont hem Polyxena maer met gelijcke brant. 107
Nu staet het gans geluck van Troijen in u hant: 108
Indien gh' Achilles niet van haer en gaet versteecken, 109
110
Hij sal de griecken van de mueren op doen breecken;
So blijft u vader out en broeders in haer loff, 111
En achter 't tiende jaer salt edel rijcke hoff 112
Van Pryamus in fluer noch blijven en verblijen, 113
Dat swaerlijck wert gedraeijcht van vele prophesijen. 114
| | | |
115
Ick wens den Mirmidoischen Prins groot van gemoet 115
Sijns lijffs genieting tot vergelding van sijn groet. 116
Achilles ick beloof mijn suster te vereeren, 117
Indien hij 't griexse heijr niet wil terug doen keeren,
Maer levrent in ons macht en helpent selfs verslaen, 119
120
Dat niemant over blijff diet mach vertrecken gaen, 120
Dat Griecken nimmermeer dees aenslach en mach prijsen; 121
Off Atreus neven selffs den wech ter hellen wijsen. 122
Die doden met sijn hant, tot voorstant van ons saeck, 123
En eeren troijen met een hooch verdiende wraeck.
125
Indien hij een voldoet van beyde dese dingen, 125
Soo gaet hij alle die oijt troost van Lieffd ontfingen 126
Te boven in geluk, en crijcht mijn suster cuijs, 127
Laomedons geslacht, vant out en edel huijs 128
Van Dardanus wt Jovis godlijck saet gesprooten. 129
130
Aldus sij werden mach van hem alleen genooten, 130
Maer op geen ander wijs wint hij dees teeder maecht.
Dies tot sijn tente keert, en hem dit antwoort draecht. 132
Gesproken hebbende gaet binnen Hector.
| | | |
Spijtijge tijding sal dit voor Achilles wesen. 133
De wont int t' hoge hert is so niet te genesen. 134
135
Die nummer t' winnen socht dan ridderlijck, soud' hij 135
Sijn lust soecken te boeten door verraderij? 136
Ick weet wel, dese smaet van Hector sal hem quellen.
Ick sal hem niettemin het gansche stuck vertellen. 138
| |
1. Handeling. 3. Wtcomen
Automedon, wat nieus? brengt ghij ons goet geluck?
140
Wat antwoort Hector? Hoe? vertelt mij t' ganse stuck!
Hector, een oorsaeck meest van alder griecken schaden, 141
Wil, dat ghijt leeger off de Princen sout verraden: 142
Hun levren t' ganse heijr, en helpent moorden fel, 143
Off senden met u hant d' Atrijden nae den hel. 144
145
En doet ghij geen van beij, en slaat sijn eijsch geen acht,
Ghij sult Polyxena tot uwen loon verwerven. 146
Dan, doet ghij geen van beij, en slaat sijn eijsch geen acht, 147
So set sijn suster vrij (seyt hij) wt u gedacht. 148
| | | |
Hoe nu verwaende Prins? de moedichts van de greecken 149
150
Durfft ghij die van verraet (ô sot hovaert) aanspreecken? 150
Verwaentheyt ongegront schaet niemant dan haer heer. 151
Mijn ongemeten hert, dat niet en acht dan eer, 152
Soud' die stellen ter neer, en laten sich verwinnen 153
Van Venus blinde kindt, en t' onversichtich minnen? 154
155
In geen manier, al most ick derven schoon mijn vrow! 155
Voor wellust gaet mijn eer, mijn eer hangt aen mijn trow. 156
Dees hant (ick sweert de goôn) sal u ter hellen stueren, 157
Dees hant (ick sweert de goôn) vernielen sal u mueren,
Dees hant (ick sweert de goôn) sal binnen corten tijt
160
Gevancklijck leijden t' pandt, daer ghij dus trots mee sijt. 160
Sijt ghij van godlijck saet, gelijck men gaet versieren, 161
Die min dan menschlijck sijt, en meer gelijct de dieren, 162
Van laech gemoedt, niet waert noch datment acht off eert? 163
Hoement meer heusheyt doet, hoe dat het meer begeert. 164
165
Een edel hooch gemoedt meer dan gemeensche sinnen 165
| | | |
Laetet hem nummermeer in heusheyt overwinnen. 166
O vreemde brant des Mins! so lichtlijck men wel spreect 167
Van u te bluschen wt, gelijcmen u onsteect,
Maer swaer ist inder daet u wt het hert te scheijen. 169
170
En t' swaerste dat ghij hebt in u ist lang verbeijen. 170
O, die met u gesicht beschaemt de Sonne claer,
Elck wr t' sint ick u sach dunct mij wel duijsent iaer. 172
ô Venus! geeft mij raet in mijn verwarde sinnen. 173
Verschoont indien ick sot laster de wijse minne! 174
175
Jivoren aengesicht, soo ghoddelijck geteelt, 175
Jae schoonder als het schoonst, dat schoonheijt sich voorbeelt, 176
Alleen van godts geslacht, cieraet van onse tijen, 177
Cupidoos hoochste roem, al Venus hoverdie! 178
Achilles, wel, hoe nu? ist dit dat u betaempt?
180
Ghij droecht een vrouwen cleet, als ghij ter oorloch quaempt, 180
Door uwe moeders vrees, dat ghij alhier zou blijven. 181
Nu gh'lijckt ghij niet int cleet, maar int gemoedt de wijven. 182
Tot noch toe hebdij dan int oorloch cloeck gewrocht 183
En menich strijtbaer helt gewapent omgebrocht,
185
Ontallick volck gedoot, en nae des crijchs manieren 185
Den hel van borgers, en van spijs versien de dieren. 186
| | | |
Tot noch toe hebdij dan meer nae t' verhart gevecht 187
Dan enich capiteijn winteeckens opgerecht. 188
Tot noch toe dan u naem verseekert voor het sterven 189
190
Om met een sotternij dat alles te bederven?
d' Onsterfflijckheyt ws naems, daer ghij so veel om leet,
Met moeijt en arbeijt street, bestoven en besweet! 192
Hoe sijdij dus verkeert? al t' beestelijck leijt boven 193
En 't godlijck van u aert verwonnen en verschoven. 194
195
Achilles naem, daer elck met sulck ontsich van sprect, 195
Sal die nu werden met verraderij bevlect? 196
Ick sweert: in geen manier, maer sal gaen openbaren 197
Hectors verwaentheijt sot, en 't ganse stuck verclaren 198
Aen Atreus neven beij, diet aldermeest gaet aen.
200
Soo valt de trotse stadt, en blijft mijn eere staen.
| |
1. Handelingh. 4e Wtkomen
O wonderlijcke strijt in ieuchdelijcke sinnen, 201
Moeijlijck eergiericheijt, en sachte brant van minnen! 202
Wie van u beijden hier de grootste sijn van cracht, 203
Besloot noijt sterfflijck mensch wel vast in sijn gedacht. 204
| | | |
205
Seer dickmaels windt de Min, en dicmael, ist niet wonder, 205
Brengt d' eerst verwonnen eer weer sijn verwinner t' onder. 206
De eer belooft een lust, daer niemandt aff en grijst, 207
En t' geen de minnaer lieft, alleen de minnaer prijst. 208
Dat al de werrelt prijst, can niet veel waerdich wesen. 209
210
Meer dunct mijn t' geen dat een off twee prijst waert gepresen. 210
Ghewoont bedriechter veel, en ander redens schijn. 211
d' Oprechte oordelaers ter werrelt selsaem sijn. 212
De Princen groots, waer in de volcken haer vertrouwen, 213
Waer aen de werrelt hangt, altsaem aan d' eer haer houwen, 214
215
En achten die veel meer dan al haer rijck en staet. 215
Maer welcke Prins was noijt Cupidoos ondersaet? 216
Gheluckich is hij dan, diet hem niet laet verdrieten 217
Te strijden voor sijn eer, en lijckwel mach genieten 218
De gave van de Min. Maer sijn geluck is quaet, 219
220
Diet nodich is dat hijt een om t' ander laet. 220
| | | |
| |
1. Handelinge. 5e. Wtcomen
Menelaus. Agamemnon. Achilles.
Dattet Autumedon te kennen geeft, wel goet is, 221
Hoe wel dat Thetis soon eerlijck en hooch van moet is. 222
Want wie weet niet, wat dick de minne doet bestaen. 223
Maeckt niettemin geensins hier van bij hem vermaen, 224
225
Want twijfel van sijn trouw grootlijxs den Prins sou quellen. 225
Daer sijn de broeders baij, ick gaet haer nu vertellen. 226
Geluck ion u Jupijn en een lang levens tijt, 227
Ghij, die vant griexse heijr veltheer gekozen sijt. 228
De vreemde hoverdij en smadelijck begeeren, 229
230
Dat Hector op mij doet, die doet mij tot u keeren. 230
Wat sotternij ist nu, daer in ons vijant dwaelt? 231
De cracht van Venus kindt onnodich is verhaelt, 232
| | | |
Die hij gaet alle daechs in volck en Princen tonen:
Hoe weijnich hij de goôn des hemels gaet verschonen, 234
235
Hoe cleijn ontsich hij voor sijn eijgen moeder heeft. 235
Der ghoden Coning selfs, voor wien het aartrijck beeft,
Doorschiet hij, en gaet hem daer in niet meer beswaren, 237
Off maiestaijts quetsuer gans geen misdaet en ware. 238
Gheen wonder isset dan, soo de Peruicque blont, 239
240
T' welriekent haar, getoijt met een wtheemsen vont, 240
Daer bij Polyxenaes snee wit en teder handen, 241
Achilles sin en hert leyden in vaste banden, 242
Ghelijck gh' altsaemen weet, want wijst mij doch den man, 243
Diet t' heet verteerend vier bequaem verbergen can.
245
Door laste van dees Min, van wien ick ben gebonden, 245
Heb ick Autumedon tot aen de stat gesonden 246
Met al eerbiedicheyt, en huesheyt onverdient, 247
Ghelijck een Prins beleeft soud' senden aen sijn vrient, 248
Om Hector wt mijn naem nae deese maecht te vragen. 249
250
Den welcken soo hij sant, ick loofde Troijas plagen 250
Te weren van haer muer, en endigen den twist,
Daer negen iaren in alreede sijn verquist. 252
Maer wat doet Hector? hij, in plaets van te bekennen 253
| | | |
De weldaet dieck hem doe, gaet mij den antwoort sennen 254
255
(Ick raes, ô grote schant!): Achilles moet verstaen, 255
Dat hij de Princen, en sijn crijsluij sou verraen! 256
Grootmoedich Coning, hoe? is Hector niet gesworen 257
Ons vijandt totter dootç gaet ghij u daer aen storen?
Tracht nae een wreede wraeck; troost daer me t hooch gemoet; 259
260
Wij sien, hoop ick, wel haest de stat onder de voet. 260
Laet Hector dan alleen sijn suster u onthouwen. 261
Polyxena met al d' ander troijaense vrouwen
Sal binnen corten tijt wel vallen in ons hant.
Waer toe het smeecken dan, oft ruijmen slecht met schant? 264
265
Laet u een weynich tijts veel liever niet verdrieten
Dan t' geen ghij muecht met eer, met schande te genieten. 266
|
1Thestorijdes: zoon van Thestor; nl. Calchas, de waarzegger in het Griekse leger voor Troje; als: toen; u ghinct vermeten: durfde beweren
3ghier: gij er; als: toen; voorsaijde: voorspelde
7was nabij: zou nabij zijn
8‘dien’ verwijst naar ‘wallen’; Achilles: Achilles' hand
12endelijck bederven: beslissende dood
13Tgemeene volck: het gewone volk; ‘sijn’ correspondeert met het enkelvoudige ‘volck’. Geen overeenstemming in getal tussen onderwerp en gezegde vindt men vaak in het geval dat het onderwerp een collectivum is (Stoett, Syntaxis, par. 205). Dus: dat overdag met arbeid is belast.
14baert: te voorschijn brengt
15Naar renaissancistische opvattingen konden de goden dansen. In de klassieke oudheid was dit niet mogelijk. In de Stoïcijnse zienswijze werden hemellichamen - zo ook hier - vereenzelvigd met goden.
16na: naar; De Maan was verliefd geraakt op Endymion.
17te vercouwen: koel te maken
18vergulde staetjoffrouwen: sterren
19princen: vorsten; sonder achterdacht: onbekommerd
20stoute crijsluij: dappere soldaten
21bulster: strozak; dueren: het uithouden
24verwan: versloeg; corts: kortelings; Neptunus soon: nl. Cycnus. Deze kwam in het begin van de Trojaanse oorlog om het leven. Als Achilles spreekt is de strijd reeds negen jaar oud (zie vs. 70), vandaar dat ‘corts’ hier merkwaardig is.
25t' troijaense velt: de vlakte voor Troje
26Niet eens te letten: niet eens om te letten
27haer: hun; hulpers: de Aziatische hulptroepen van de Trojanen
28Gelijckt: gelijk het; capijteijn: bevelhebber; staechs: voortdurend
29swackst en lichts sijn om te crencken: het zwakst en gemakkelijkst om te beschadigen
32Van: door; ontsien: gevreesd; enich ander ding: iets anders
33t'svijants: des vijands; dede grouw: afschrok, tot gruwel was
35Versta: Polyxena, ik heb nooit enige achting voor uw broers gehad
36u manieren hooch: uw voorname houding
38hues: hoofs; bespringt de hooge herten: valt de edele harten aan
40stouten crijsluij: dappere soldaten; in het bestoven velt: op het slagveld
42malcander niet gelijcken: lijken niet op elkaar
43den Hercules: Hercules; nutte: nuttige
44Hercules was de slaaf van Omphale, de koningin van Lydië. Hij bediende voor haar het spinnewiel alsof hij een vrouw was.
45‘die’ is het relativum bij ‘hant’ in vs. 44 (dit geldt ook voor ‘die’ in vs. 46); mette: met de; const: kunst; spille: weefklos aan het spinnewiel
48Versta: dat ik ook verdwaasd moest worden in de door u veroorzaakte liefde.
50achterdeel der Griecken: nadeel voor de Grieken; mochte minnen: zou kunnen beminnen
51Ghij: Cupido (zie vs. 47)
52hertlijck: met hart en ziel
53In wat manier: hoe; sal: moet
54die: nl. Achilles; hijt: hij het (nl. de troost); troost-gebreckich: troosteloos
55sal: moet; die van Troijen: de Trojanen
56Prinsen: vorsten; die ick swoer: wie ik trouw zwoer
58die hem staet na: die het gemunt heeft op zijn...
61gaen binnen: binnentreden
62den outsten soon etc.: om de oudste zoon van Priamus op te gaan zoeken.
65wat ick.... lije: welk verdriet ik lijd
67Versta: ik zal de Grieken op doen houden met de oorlog
69haer: hun; keeren: doen terugkeren
70t' sijn al: reeds gedurende; haer wedercoompst begeren: verlangen naar hun terugkomst
71voldoet: genoegdoening geeft
73‘godt’ staat vreemd, omdat het enkelvoud een christelijke achtergrond suggereert. Beter is ‘de goden’.
74Versta: Doe uw boodschap goed en tracht snel terug te zijn.
75twijffelachtig antwoort: het (nu nog) onzekere antwoord
77Tes wonder: het is vreemd. (De volgende woorden moeten als een terzijde worden opgevat. Automedon spreekt voor zich heen, als hij op weg gaat naar het kampement der Grieken. De muur van Troje blijft een deel van het decor)
78mans: mannen; hun selven: zichzelf; verkleijnen: kleineren
79eel: edel; vernuft: verstand
80van: door; wert: wordt; verwondert: bewonderd
81Dick: vaak; slecht: simpele
82Briseïs was de geliefde slavin van Achilles. Agamemnon ontnam haar aan Achilles. Om die reden ontstond een hevige twist tussen beide mannen.
86Xanthus: rivier bij Troje; Ida: berg bij Troje
87het daecht te met: het wordt weldra dag; schier: aanstonds
89Overspannen samentrekking (zie Stoett, Syntaxis, par. 5g); selfs: zelf
90vertoeft: wacht; aen doen seggen: bekend maken
91Grootmoedich Prins: edelmoedige vorst; u 'svaders rijck pilaer: een steunpilaar van het rijk van uw vader
93die snel loopt al hadt hij wijecken: die snel loopt alsof hij vleugels had. Achilles werd vaak ‘de snelvoetige’ genoemd.
96geluckelijck: voorspoedig; u out toecomend Rijck: het u van ouds (op grond van traditie) toekomend rijk
97t' Sint dat: sedert; de godt van Delos: Apollo
98kostel: kostelijke; begeerde: verlangde
99dat = t' sint dat: sedert; ten outaer: naar het altaar
100den helt sijn hert: het hart van de held
102Altsaem: gezamenlijk; van: voor
104Doet niet: doet hij niets; maelen: mijmeren; ongemeeten: oneindige; min: liefde
106geschieden werden: gescheiden worden
107Versta: Mits Polyxena hem met gelijk liefdesvuur beloont
109gaet versteecken: verstoken laat blijven
111blijft: blijven; in haer loff: in hun eer
112achter: na; salt: zal het; edel rijcke hoff: edele en machtige hof
113fleur: bloei; verblijven: verheugd zijn
114swaerlijck: met kracht; wert: wordt; gedraeijcht: bedreigd; van: door; prophesijen: in de verzen 705 v.v. wordt gewag gemaakt van een droom, die Hecuba gehad heeft. Het wordt echter niet duidelijk, hoe Automedon hiervan op de hoogte gekomen kan zijn.
115den Mirmidoischen Prins: Achilles, koning der Myrmidonen (een Thessalische volksstam, die ook naar Troje vertrokken was); groot van gemoet: edelmoedig
116sijns lijffs ghenieting: het genot van zijn leven
117te vereeren: ten geschenke te geven
119levrent in: het overleveren aan; helpent: het helpen; selfs: zelf
120dat: opdat; blijff: blijve; diet mach vertrecken gaen: die het kan vertellen
121dat: zodat; Griecken: Griekenland; nimmermeer en: nooit; mach: kan
122Hier geeft Hector de tweede mogelijkheid (zie ook vs. 142). Versta: of indien hij de Atriden zelf de weg naar de hel (zie vs. 118) wil wijzen. Agamemnon en Menelaus worden meestal beschouwd als de zoons van Atreus. Soms ook als ‘neven’ = kleinzoons (zie ook vs. 226).
127mijn suster cuijs: mijn kuise zuster
130Versta: Op die manier alleen kan zij door hem worden genoten
132dies: derhalve; draecht: brengt
133Spijtijge tijding: 'n krenkend bericht
134hoge hert: trotse hart
135Versta: Die nimmer trachtte te winnen dan op een ridderlijke wijze, zoals het een ridder betaamt
136soecken te boeten: trachten te bevredigen
138sal: moet; het gansche stuck: de hele zaak
141een oorsaeck meest: de voornaamste oorzaak
142ghijt: gij het; Princen: vorsten
143hun: de Trojanen; levren: overleveren; helpent moorden fel: het meedogenloos helpen vermoorden
146tot uwen loon: als uw beloning
149Achilles spreekt tot Hector, die niet aanwezig is
150ô sot hovaert: o krankzinnige overmoed; die: de moedigste der Grieken wordt hier bedoeld; van... aanspreecken: met... lastig vallen
151Verwaentheyt: vermetelheid; haer heer: hem, die haar (de vermetelheid) bezit
152mijn ongemeten hert: mijn verheven gezindheid; niet en acht: nergens acht op slaat
153Versta: Zou dat (hart) de eer verlagen en zich laten overmeesteren
154Van: door; Venus blinde kindt: Cupido; blinde: dwaze; onversichtich: onvoorzichtig
155most: moest; derven: missen; al... schoon: al... ook
156Versta: boven wellust gaat mijn eer, mijn eer is afhankelijk van mijn trouw (nl. aan de Atriden).
157Deze regel ontbreekt in het handschrift en is hier afgedrukt naar de eerste druk; ick sweert de goôn: ik zweer het bij de goden
160t' pandt: nl. Polyxena; daer ghij trots mee sijt: op grond waarvan gij hoogmoedig bent
161gaet versieren: verzint
163Van laech gemoedt: onedel
164Versta: hoe meer men het gemoed blijken van heusheid geeft, des te meer begeert het
166Laetet: laat; hem: zich; nummermeer: nooit
167lichtlijck: lichtvaardig
170ist lang verbeijen; is het lange wachten
173verwarde sinnen: verward gemoed
174Verschoont: verontschuldig
175geteelt: voortgebracht
176sich voorbeelt: zich afspiegelt
177Alleen van godts geslacht: uitsluitend van goddelijke afkomst
178Al Venus hoverdie: in elk opzicht Venus' trots
180als: toen; Achilles' moeder trachtte haar zoon aan de strijd tegen Troje te onttrekken door hem als meisje verkleed te verbergen. Dit vanwege een orakelspreuk, die Achilles' vroege dood voorspelde (zie ook vs. 1426 v.v.).
181door: vanwege; uwe moeders vrees: de vrees van uw moeder; blijven: sterven
183cloeck gewrocht: dappere daden verricht
185Volck: ontelbare soldaten (zie ook vs. 145); nae des crijchs manieren: naar de aard van de oorlog
186Versta: Achilles heeft de onderwereld van zielen voorzien en de wilde dieren van aas.
189verseeckert voor het sterven: onsterfelijk gemaakt
192Met moeijt en arbeijt street: met pijn en moeite om streed; bestoven: stoffig
193sijdij dus verkeert: ben je zo veranderd; beestelijck: dierlijk
194verwonnen: overmeesterd; verschoven: verworpen
197sweert: zweer het; in geen manier: geenszins; maer (ick) sal etc.
198verwaentheijt sot: dwaze trots; 't ganse stuck verclaren: de hele zaak uiteenzetten
201ieuchdelijcke sinnen: het jeugdig gemoed
202moeijlijck; lastige; eergiericheijt: eerzucht; sachte brant van minnen: aangenaam liefdesvuur
204Versta: dat heeft nooit een sterveling nauwkeurig voor zichzelf bepaald
205dickmaels: dikwijls; wonder: wonderbaarlijk
206verwonnen: overwonnen; verwinner: overwinnaar
207daer niemandt aff en grijst: waar niemand een afschuw van heeft
209dat: wat; al de werrelt: heel de wereld = iedereen; waerdich: waard
210waert gepresen: waardig geprezen te worden
211Ghewoont: gewoonte; en ander redens schijn: en anderen door de schijn van verstand
212Oprechte: eerlijke, betrouwbare
213Princen: vorsten; waer in de volcken haer vertrouwen: in wie de volkeren vertrouwen stellen
214Versta: Van wie de wereld afhankelijk is, houden zich tezamen aan de eer
215haer: hun; rijck en staet: rijkdom en aanzien
216ondersaet: ondergeschikte
217diet: die het; hem: zich; verdrieten: tegenstaan
218en: maar; lijckwel: evenwel; mach: kan
220diet: voor wie het; hijt: hij het
223dick: vaak; bestaan: ondernemen
226de broeders baij: de beide broers; gaet: ga het; haer: hun
227ion: gunne; Jupijn: Jupiter; een lang levens tijt: een tijd van een lang leven
228van: door; heijr: leger; veltheer gekozen sijt: tot veldheer gekozen bent
229vremde: ongehoorde; smadelijck begeeren: het smadelijk beroep
231wat sotternij: welke dwaasheid; ist: is het; daer in: waarin
232Venus kindt: Cupido; onnodich is verhaelt: is onnodig in herinnering te brengen
234gaet verschonen: ontziet
235cleijn ontsich: gering ontzag
237gaet hem daer in niet meer beswaren: vindt daar even weinig bezwaar in
238Off: dan of; quetsuer: schennis
239de Peruicque blont: het blonde haar
240een wtheemsen vont: de hoofd- of haarband, die karakteristiek was voor de Aziaten, de mitra.
242sin en hert: verstand en hart
245door laste van: vanwege de last van; van wien: door welke
247Versta: met al de eerbied en onverdiende hoofsheid
248een Prins beleeft: een welwillend vorst
250Den welcken soo hij sant: als hij haar zond; ick loofde: beloofde ik
254De weldaet dieck' hem doe: de gunst die ik hem bewijs; gaet sennen: stuurt, zendt
256Princen: vorsten; sijn crijsluij: zijn (Achilles') soldaten; sou: zou moeten
257grootmoedich: edelmoedige; hoe?: wat nu?; gesworen ons vijandt totter doot: onze gezworen doodsvijand
259Tracht: streef; nae: naar; me: mee; hooch: edel
260wel haest: zeer snel; onder de voet: onderworpen
264oft ruijmen: het veld ruimen; slecht: gemakkelijk
266Versta: Dan met schande te genieten, hetgeen gij zou kunnen genieten met eer
|
|
vorige
