3. Over de noodzaak, in een roman, van complexiteit, samenhang en emotie. Waarom een schrijver, hoe graag hij ook zou willen, geen automaat is
Over de noodzaak van complexiteit, in een roman. Veel romans en verhalen zijn niet te lezen omdat ze niet complex genoeg zijn.
Wat is ‘complex’? Je noemt iets complex als het één geheel is, maar niet in één oogopslag kan worden begrepen. ‘Complex’ is vaak synoniem met ‘leven’, waarschijnlijk omdat het te maken heeft met groeien; het duurt meestal een tijdje voordat iets goed complex is.
Als je een roman schrijft, een goeie roman, die dus complex is, dan moet je daarvoor de tijd nemen. Voor zover complexiteit bestaat uit ‘samenhang’ of ‘structuur’ zou je een automaat kunnen nemen, die genereert wel een of andere structuur voor je. Voor die automaat zou je instructies moeten schrijven, een programma, en dat programma zou door de nodige complexiteit op zich al interessant zijn. Toch moet je niet denken dat je ooit een automaat kunt verzinnen, of een programma, dat een roman voor je kan schrijven.
Want er is nóg een eigenschap die voor een roman geldt: namelijk dat hij begrepen dient te worden. En wát een automaat ook kan, begrijpen doet hij niets. Bijvoorbeeld, als hij, bezig met schrijven, een zin produceert, heeft hij geen idee van wat die zin kan betekenen; hij weet dus ook niet welke zin daar het beste op volgen kan.
Hoe moeten we ons het mechanisme van het begrijpen
vorige
