Het vaderlandsch gevoel


auteur: S.H. Levie


bron: S.H. Levie et al., Het vaderlandsch gevoel. Vergeten negentiende-eeuwse schilderijen over onze geschiedenis. Rijksmuseum, Amsterdam 1978   


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

[p. 154]

1653
46 J.H. van de Laar 1807-1874
Vondel gekroond op het St. Lucasfeest

Aquarel, 33,5 × 49,5 cm

Gesigneerd en gedateerd: J.H.v.d. Laar 1852

Amsterdam, Universiteits-bibliotheek

Vondel wordt te midden van een groot gezelschap, dat op 20 oktober 1653 in de Sint Jorisdoelen bijeen gekomen was om het Sint Lucasfeest te vieren, met een lauwerkrans gekroond om hem te eren als Nederlands grootste dichter.

Bij het Sint Lucasgilde, waarin naast kunstenaars ook ambachtslieden vertegenwoordigd waren, was het vieren van de feestdag van Sint Lucas wat op de achtergrond geraakt. Een aantal kunstenaars, die het daarmee niet eens waren, besloten rond het midden van de zeventiende eeuw een nieuwe broederschap van Sint Lucas op te richten, buiten het gilde om, die tot doel zou hebben het luisterrijk vieren van het feest van hun schutspatroon. De broederschap, waarin verschillende soorten kunstenaars verenigd waren, kwam er en in 1653 vond de eerste feestviering plaats in de grote zaal van de Sint Jorisdoelen in Amsterdam op het Singel bij de Heiligeweg. Vondels biograaf Brandt beschrijft deze bijeenkomst als volgt: ‘In den jaare mdcliii hielden eenige Schilders, Poëten en Liefhebbers der dicht- en schilderkunste, ontrent hondert in getaale, t' Amsterdam S. Lucas Feest: daar ze den twintighsten van October op S. Joris Doelen ter maaltydt gingen, en iemant, Apollo verbeeldende, den Dichter Vondel, ten dien einde genoodight, en aan 't hooger eindt van de tafel op een' hoogen stoel geplaatst, den lauwerkrans op 't hooft zette. Hier werdt Apelles en Apollo, de schilder- en dichtkunst vereenight [...].’ Houbraken en Wagenaar nemen deze beschrijving over, de laatste verplaatst de gebeurtenis echter, ten onrechte, naar 1654.

Op deze aquarel is de figuur die Vondel kroont niet duidelijk als Apollo te herkennen. Voor Vondel staat wel een tafelstuk met een lier en een lauwerkrans, de attributen van Apollo.

Misschien heeft Van de Laar dit onderwerp gekozen met het oog op het feit dat de lauwering van Vondel in 1853 tweehonderd jaar geleden had plaats gevonden.

Literatuur i.v.m. het onderwerp

Geeraert Brandt, Het leven van Joost van den Vondel, [Franeker 1682], blz. 56-57
Houbraken, iii, blz. 329-333
Wagenaar, Amsterdam, i, blz. 591
Van Lennep, Moll, & Ter Gouw, ii, blz. 150-154



illustratie