|
|
Regelnummers proza laten
vervallen | | BIJLAGE: gereconstrueerde gedichten
| |
Ode.
*
Inden April als Flora heur gaet spoeyen,
1
Om lieffelyck het eertryck t'amallieren,
2
Met verscheyden bloemkens die sy doet groeyen,
Sprack ick aen, heur die my t'hert doet verteiren.
4
5
Schoon lief laet ons (sprack ic) gaen sien die Roose
Die desen dach soo schoone stont ontloken.
6
Daer comendé stonden wy een goey poose
7
Soeckende waer sy nv mocht syn ghedoken.
8
Wy en vonden gheen roose, maer alleene
10
Saghen wy heur bladerkens al ontdaen daer
10
Ende berooft van heur schoon verwe reene
Die wy t'smorghens seer schoone saghen staen claer.
12
*Ay lief
sprack ick, is dit niet groote schade
13
Dat dees schoon bloeme aldus is af gheresen
14
15
Eer yemanden gheschiet sy de ghenade,
15
Te ghebruycken heuren reuck weert ghepresen.
16
Och iaet sprack sy, want het was een schoon bloeme.
17
Hier om schoon lief doet toch dat ick v rade,
En laet my toe dat ick met recht v noeme
19
20
Bermhertich, lief, in eeren vroech en spade.
20
T is nv den tijt wilten toch nemen ware,
21
Ghy comt nv recht int beste van v leuen,
22
Op dat met v oock niet alsoo en vare,
23
Alst heeft ghedaen met dees bloeme voerschreuen.
24
| |
Ronsard. A sa Maistresse. Ode XVII.
Mignonne, allons voir si la rose
Qui ce matin auoit desclose
Sa robe de pourpre au Soleil,
A point perdu ceste vesprée
Les plis de sa robe pourprée,
Et son teint au vostre pareil.
Las! voyez comme en peu d'espace,
Mignonne, elle a dessus la place
Las las ses beautez laissé cheoir!
O vrayment marastre Nature,
Puis qu'vne telle fleur ne dure
Que du matin iusques au soir!
Donc, si vous me croyez, mignonne,
Tandis que vostre âge fleuronne
En sa plus verte nouueauté,
Cueillez cueillez vostre ieunesse:
Comme à ceste fleur la vieillesse
Fera ternir vostre beauté.
(Laumonier, II, pag. 168)
| |
Epigramme.
Hoe? meyndy lief dat ick v sou verlaten,
Om gelt oft goet, oft om de hooghe staten?
2
Neen ick voorwaer ick ben anders ghesint:
Want v liefde is soo vast in my gheprint,
4
5
Dat ick als knecht lieuer by v waer, schoone,
Dan sonder v te dragen (fier) een croone
En Cepter oock ouer een ryck verheuen,
7
Soo wel behaecht my v ootmoedich leuen.
8
| |
Liedeken.
Der schoonheyt excellent,
4
5
Van een maechdeken reene
5
Wys, minlyck en seer goet,
6
Naer heur verlanghen doet.
*Heur schoon
bruyn ooghen
9
Heur wancxkens net en pure,
Blosende als een granaet,
14
Ia schier half desperaet.
En heur seer eerlyck leuen,
21
En heur deuchden verheuen,
Sy sal de weertste syn:
28
Ick salse oock al' myn leuen
30
Dienen wt ionsten puer,
30
En heur gheensins begheuen
31
Om vreucht oft lyden suer.
Dees' schoone vrouwe goet,
Wiltse voor schande wachten
37
Tis al in uwer machten,
39
| |
Sonet.
*
En ist de liefde niet, wat ist dan dat my quelt?
En ist de liefdé ooc, wat mach de liefde wesen?
2
Is sy soet ende goet, hoe valt sy hert in desen?
3
Is sy quaet, hoe is dan soo suete heur ghewelt?
5
Brande ic met mynen danc, hoe ben ic dan ontstelt?
5
Ist teghen mynen danc, sal tsuchten my genesen?
O vreucht van pynen vol, pyne vol vreucht geresen
*O droefheyt
vol ioleyts! o blyschappé verfelt!
8
Leuende doot hoe moecht ghy teghen mynen danck
9
10
Dus velé ouer my? maer ben ick willens cranck,
10
My claghende tonrecht, de liefde ick tonrecht blame.
11
Liefde goet ende quaet, my leet en aenghename,
12
Gheluck en ongheluck, suer en soet ick gheuule:
13
Ic suke vryicheyt, en om slauen ick wule.
14
| |
Baïf.
Si ce n'est pas Amour, que sent donques mon coeur?
Si c'est Amour aussi, pour dieu quelle chose
est-ce?
S'elle est bonne, comment nous mét elle en
detresse?
Si mauuaise, qui fait si douce sa rigueur?
Si i'ars de mon bon gré, dou me vient tout ce pleur?
Si maugré moy, que sert que ie pleure sans
cesse?
O mal plein de plaisir! o bien plein de
tristesse!
O ioye douloureuse! o ioyeuse douleur!
O viue mort, comment peus-tu tant sur mon ame,
Si ie n'y consen point? mais si ie m'y consen,
Me plaignant à grand tort, à grand tort ie t'en
blame.
Amour bon & mauuais, bon gré maugré, ie soufre:
Heureux & malheureux & bien & mal ie
sen:
Ie me plain de seruir où moy mesme ie
m'ouffre.
(Marty-Laveaux, I, pag. 102)
| |
Sonet.
Soo langhe mynen gheest dees leden sal doen ruren
1
(Sweere ic v suete lief) en sal nemmermeer vrouwe
2
Dan ghy, ouer myn ieucht (in des werelts landouwe)
3
Heerschappyé hebben, want myn liefde sal duren
5
Ghestadichlyck altyts, wat leet ick moet besuren.
V alleene (schoon lief) sal ick blyuen ghetrouwe,
Want veel lieuer wil ick v dienaer syn in trouwe,
Dan eens anders dienaer wat vreucht my mocht
ghebeuren.
*V schoonheyt
is soo hooch in mynen gheest verheuen,
10
En v liefde is soo vast in myn herte
gheschreuen,
Dat noch den langen tyt, noch Atropos geruchten
11
Niet keeren en sullen, ick en sal 't allen daghen
12
In myn herte geprint ende gheschildert draghen,
13
V ooghen, uwen mont, v lachen, v versuchten.
| |
Sonet.
*
Had ic tverstant so grof, so plomp en onbesneden
1
Als vele die int velt spitten, grauen en spayen,
*Oft waer ick
als sy syn die als weerhanen drayen,
Soo en sou v schoonheyt, noch v verchierde leden,
4
5
O weerde suyuer maecht my niet houden tonvreden
5
Noch ic en sou altyts niet staen t'uwer genaeyen,
6
Maer sou nv hier nv daer vast myn ghenuchten maeyen,
7
Die ick ghisteren sach sou syn vergeten heden:
Bouen dese acht ic my nochtans gheluckich t'syne,
10
En bouen alle goet acht ick myn bitter pyne
Die ic om v reyn lief lyde nachten en daghen:
Want sonder liefde lief sou ick sonder ghenuchten
Leuen gelyck sy doen (al moet ic nv dick suchten)
13
Die na eere noch deucht, noch reyn liefdé en vraghen.
14
| |
Sonnet.
*
O suet ghepeys, o sware fantasyen!
1
O groote vreucht! die my comt deur t'gedencken
Van v minlyck wesen het welck my schenken
3
Can een eerlyck ende salich verblyen.
4
5
O droefheyt bly', ô ghenuchelyck lyen!
5
O ghesontheyt, ô daghelycx vercrenken!
6
O scherp verbot, ô lieffelyck weerwenken!
7
O suren peys, ô aldersoetste stryen!
8
T is my al vreucht, al goet ende bequame:
9
10
*T is my al
lief, wilcome en aenghename,
Wat ick deur v liefde (reyn lief) ontfanghe:
11
Tsy suer oft suet, alst v wel mach behaghen:
Maer nochtans is al myn vlieghen en iaghen,
Naer uwen troost, en naer v ick verlanghe.
| |
Ode.
D'eerste strophe.
In stryden oft in raden,
3
Het moet vergheten blyuen,
4
Men mach veel deur Tropheen
6
Den mensch' noch wat doen leuen,
Nae syn doot, met verheuen
Colomnen fraey besneen,
9
10
Maer tcrycht al eenen val:
10
Want den tyt can d'oblisken
D'anticken d'Arabisken,
12
Doen vallen met gheschal.
13
Antistrophe.
15
De menschen als sy steruen
15
Den tyt te spyte verweruen
Deur het gheleert ontfouwen
*
19
Deur heur veerskens bequaem
23
Ghelyckmen dat mach mercken
24
25
Aen heur gheleerde wercken
25
En schriften sonder blaem.
26
Epode.
Die ontrent de fonteyne
28
30
V verblyt sonder blame
30
Gheeft dat ick op myn liere
Mach singhen deur v ionste
33
35
Den lof en eere schiere
35
| | | |
2. Strophe.
O Brabant moeder schoone,
Van een gheleerde schare,
40
Een vroem volck, neemt de croone,
37-40
Die Vander Noot v gheeft:
Dewelcke hy met den sweerde
Ghewonnen heeft in stryden,
*Springhende
sonder myden,
44
45
Cloeckmoedich vanden peerde,
(Dies menich Francois beeft)
46
Te helpen in syn eere,
48
Die nv deur hem noch leeft.
49
Antistrophe.
50
Egmont was seer cloecmoedich,
Sterck en bequaem van iaren
51
In de Fransoyssche scharen,
(Die hy deurwonde bloedich)
55
Dat hy hem vont besloten,
55
Van een seer groote somme
57
Fransoysen, onuerdroten.
58
Vander Noot (die hem riep,
59
60
Goeden moet myn goet Heere,
Wy cryghen prys en eere)
61
Epode.
Ghelyckmen siet twee Leeuwen
Dat als sy syn bespronghen,
64
65
En seer ras ouerdronghen:
65
Met iuychen en met schreewen,
Van veel landt lieden grof,
67
*Die heur
met scherpe pyken
68
Met bussen, boghen, stauen,
69
70
Willen dooden en strauen,
70
Den boeren niet en wycken,
Maer heur weeren met lof,
72
3. Strophe.
Alsoo sachmen dees Heeren
75
Menighen Fransoys schenden,
75
En verslaghen met eeren,
76
Cloeckmoedich onuersaecht.
Ten lesten viel ter eerden
Deur veel wonden en keruen
80
Egmonts peert d'welck most steruen:
De ruyters hem aenueerden,
81
En hebben hem gheuraecht:
Wilt v gheuanghen gheuen,
Want v peert isser bleuen,
84
85
En ghy vint v gheplaecht.
85
Antistrophe.
Merct nv een stuck van trouwen,
86
Weerdich te syn ghepresen,
Een stuck datmen by desen
88
Soo lofweerdich mach houwen,
Als Vander Noot beuonde
*
91
Deur syns peerts doot onsoete,
93
Sprack hy met heussen monde:
94
95
Gheselle en vreest toch niet
En wilt hierom niet suchten,
Maer sprinct hier sonder duchten
Op myn peert, tis v siet.
98
Epode.
Hy spronck van synen peerde,
100
Niet vreesende de crachte
Van het Fransoys gheslachte:
101
Egmont sadt op met veerde,
102
O ghetrou en stout werck!
En voorts heeft hy ghegrepen
104
105
Dees peerts steert metten hander
Dwelck hem heeft wt gheslepen,
107
| | | |
4. Strophe.
Hy heeft met wysen sinne
109
110
Des peerts steert ras ghebonden
Om den slincken vol wonden,
111
En vocht tsynen ghewinne
112
Sterck met syn rechte hant.
Ghelyck twee stercke winden
115
*Door
eenen boomgaert groene
Met seer snellen fatsoene,
116
Vlieghende ende soo schynden
117
De vruchten abondant,
118
Soo sachmen dees twee loopen,
120
En omworpen met hoopen
120
Tfrans volck aen elcken cant.
Antistrophe.
Te wyl dat dees twee vochten,
Quamen aen de Boergoensche,
123
En sloeghen de Gaschoensche
124
125
Die sy soo tonder brochten,
Veel werdender gheuanghen,
Oock verdronckender veele,
De rest' vloet wt den spele
129
130
Benaut deur het verstranghen,
130
Seer beschadicht nae huys:
131
Soo sy oock hadden gheuaren
132
Ouer twee halué Iaren
133
Epode.
135
Als sy meynden t'ontsetten
Sinte Quintens beleghen
136
Daer sy ooc de neerlaeg' creghen,
En daer heur fraey Cadetten
138
Gheuanghen werden meest:
*
139
140
En corts daer nae verloren
140
De stat die sy soo presen,
141
Voor heur een droeue feest.
5. Strophe.
Hebt ghy hier connen toonen
Voor soo veel vroem persoonen,
147
Dat hier niet van de slechte
150
Ghy hebt hier wel doen blycken
| | | |
Dat ghy (vry van onuromen)
151
Den oorspronck hebt ghenomen
In de neerlantsche rycken,
153
Van een eel gheslacht vry.
154
155
Dwelck ouer duysent Iaren,
155
Hem in Brabant quam paren
156
Antistrophe.
Waer af dat syn ghesproten
158
Soo veel goy edel Heeren,
159
160
Die vol vromen en eeren
160
De deucht vry onuerdroten
161
*Onder
welck' syn gheuonden
165
Vroomé, goedé, gheeerdé,
165
Die des lants t'allen stonden,
Voorspoet hebben ghewrocht:
166-167
Som synde Cancellieren,
168
Raetsheeren goedertieren,
169
170
Borghemeesters wel bedocht.
170
Epode.
Ridders en offichieren,
172
In de Brabantsche pleynen
174
175
Heerlyck hebben ghebout,
175
En steden voor heur deelen,
178
180
Ghehadt, en oock schoon gout.
6. Strophe.
Stoffe schoon om te prysen,
182
Na de Thebaensche wysen,
183
Met myn veerskens verheuen,
Maer om dat ick ghesproten
Ben van dit self gheslachte
*
187
Want het en sou niet veughen
191
Dat ick na myn ghenughen
192
Hier toonen sou myn cracht.
Antistrophe.
195
Te singhen sonder letten
195
| | | |
Op tgheclanck der trompetten,
De schoon daet wtuercoren
Den lof niet om vercleeren
201
Die weert sonder beswaren
202
Is datmen hem sing' soé,
203
205
Dwelck altyt vliet de smerte
Der schanden eens herts bloó.
205-206
Epode.
Oock moghen sien en weten
Dat ick Phoebus secreten
209
In heur ierst heb gebrocht,
211
Nae Horaciums meynen,
214
215
En na Pindarus ghyse,
215
Dit werck dus heb volbrocht.
216
| |
Vireyn.
*
Sydy int eten ras en snel
1
En int loopen traech int ontcnopen,
2
Soo moet ghy met de voeten wel
3
Eten, en met den tanden loopen.
3-4
Ghelyck t'Castilliaens ver wt is d'beste Spaens,
Ghelyck oock het Tuscaens is dbeste Italiaens,
2
Ghelyckmen te Lyons spreect het beste Francois,
3
Alsoo wordt in Brabant met d'aldersuetste voys,
4
5
Ghesproken en ghebruyct het alder beste duyts.
5
| |
Epigramme.
*
Niemanden niet schuldich te wesen
1
Dat is het beste goet ghepresen,
2
Het tweede, niet ghehout te syn,
3
Sonder maeschap ist derde fyn:
4
5
Die dit verstaet en hem can wachten,
5
Leeft wysselyck, en mach hem achten
6
Wel gheluckich daghen en nachten,
7
Deur vreets verpachten.
8
| |
Probleme.
*
Waeromme schildertmen in de Poeterye
De schooné Venus, suet lachendé int aenschyn,
2
Heur beelt vergult, dooge ooc aenlockende ende blye?
3
Om gheen oorsaké en is daensicht lachende fyn,
4
5
Dan om der vryers hert tot liefden te berueren:
5
D'oogé heeft sy seer suet, minlyck ende niet wreet,
6
Om te doen branden heet, diese siet tallen uren:
7
Vergult is sy want (siet) om gheluckich ghereet
Te syn in liefden vast, moetmen tgout met hem vueren.
8-9
9
| |
Ode.
*
Veel menschen draghen hier
Menich wreet en wilt dier
2
In heur wapens ghegheuen,
3
Als Tyghers, Arents snel,
5
Leeuwen en Luypaerts fel,
5
Deur hoochmoet voorts ghedreuen:
6
Draghen een swane goet,
8
Wit, suyuer, net en pure
9
| |
*Wtlegghinghe.
1Signes was hier voermaels een Coninck ende broeder
van
1 2 Phaeton, ende is nv eenen Riuier voghel seer
suetelyck singhende,
2 3 seer wit ende suyuer
Phebo toeghewydt die Prince der Musen
3
4 ende Poeten is. Die welcke nv de swane in heur wapen dragen,
4
5 want sy syn eel, heerlyc ende worden met lauriere gecroont als
5 6
Keysers ende Coninghen, ende ghebruycken sulcken vryicheyt
6 7 int schryuen als de Keysers int doen ghebruycken ende
maken
7 8 orloghe met gheschriften, gelyck de
Coningen met wapen: sy
8 9
beminnen de riuiren, bemden, ende lustige plaetsen: sy syn
9 10 suyuer ende blinkende, ende singhen seer
suetelyck in heur
10 11 welluydende
verskens.
| |
Apodixe.
*
Goeden lof en goey fame,
1
Volghen na sonder blame
3
De goey menscen bequaem:
4
5
Die hier voorsichtich leuen,
5
En de deucht volghen meest:
6
En voorts worden ghedreuen
7
Van eenen goeden gheest.
8
| |
Alciatus.
(Insignia Poetarum. Emblema
CLXXXIII)
Gentiles clypeos sunt qui in Iouis alite gestant,
Sunt quibus aut serpens, aut leo, signa
ferunt:
Dira sed haec vatum fugiant animalia ceras,
Doctaque sustineat stemmata pulcher Olor.
Hic Phoebo sacer, & de nostrae regionis
alumnus:
Rex, olim, veteres seruat adhuc titulos.
‘......At Poëtis Olor est candidus, Phoebo sacer, quique Regi
quondam nomen dedit; animi puritatem repraesentat, qualis in Poëta sacro debet
esse, qui suos omnes labores ad Phoebum literarum Praesidem, &, vt
loquuntur Graeci,
μουσαγετήν referre
debet............ Cycnus Ligurum Rex, in Gallia transpadana, Musicae laude
clarus: qui cum decessisset, ab Apolline in sui nominis auem mutatus creditur,
ait Pausanias in Atticis. Aliam caussam 2. Metamorph. Ouid.
adfert......’
(ed. 1581 Antwerpen, pag. 635-637)
| |
De liefde die tot der deucht trect.
Dialogisme in
Prosopopeye.
*
Vraghe.
Waer syn v boghen nv Cupido en v pylen
1
Daer ghy des iongers hert me doorwont by wylen?
2
En waerom hout ghy noch dry croonen in v hant?
3
Waerom sydy ghecroont met de vierde playsant?
4
Antworde.
5
Ick en hou niet altoos van de ghemeyn goddinne
5
Venus, die moeder is van de onsuyuer minne:
6
Maer ick onsteeck het vier in alle gheesten reyn
7
Der wysheyt om alsoo heur te eeren ghemeyn:
7-8
8
En vier croonen der deucht berey ick sonder smette,
9
10
Deerste is voorsichticheyt die ic hem opt hooft sette.
10
| |
*Wtlegghinghe.
1Plato heeft twee Venus ende twee Cupidos of liefden
ghe-
12maect, te weten, d'een erts en d'ander
hemels: de eertsche
2 3 die de
verganckelycke ende verderffelycke dinghen lief doet
3
4 hebben, als syn het vleesch, ryckdommen, eere en hoocheden
4 5 der werelt. De hemelsche die de eewige
ende onuergancke-6lycke saken lief doet hebben, als syn de consten,
de weten-7schappen, ende deuchden der welcker int ghemeyn seuen
7 8
syn: waeraf de Voorsichticheyt met dander dry principael
8 9 int hooft gheleghen syn,
dander dry te weten Iusticie, cracht
9
10 ende maticheyt syn int werck gheleghen, ende daerom synse
11 inde handen gheschildert.
11
| |
Epigramme in Apodixe.
*
Nemesis maecte (vroet) d'een liefde d'ander tseghen.
1
D'een liefde die is goet, dewelcke in alle weghen
2
Der ander liefden cracht benemt ende veriaecht:
3
Met synen heeten brant hy des anders vier plaecht,
4
5
En met syn schichten scherp, can hy des anders breken
5
En can des anders quaet, also deur syn deucht wreken.
Also verdryft de deucht d'ondeucht vroech ende laet,
Waer de deucht plaetse crycht, daer moet verhuysen t'quaet,
Die de liefde des vleeschs gheheel willen verlaten
10
Crygen een liefde reyn tot der deucht theurder baten.
10
| |
Alciatus.
('Αντέρως, id est amor virtutis.
Emblema CIX
1))
Dic vbi sunt incurui arcus? vbi tela Cupido?
Mollia queis iuuenum figere corda soles.
Fax vbi tristis? vbi pennae? tres vnde corollas
Fert manus? vnde aliam tempora cincta gerunt?
Haud mihi vulgari est hospes cum Cypride quicquam,
Vlla voluptatis nos neque forma tulit
Sed puris hominum succendo mentibus ignes
Disciplinae, animos astráque ad alta traho.
Quattuor eque ipsa texo virtute corollas:
Quarum, quae Sophiae est, tempora prima tegit.
‘........Sed primum aduertendum est ex Platone, in Symposio,
duas esse Veneres, & totidem Cupidines:...... Horum enim alter honestas
cupiditates animis ingerit: alter vero affectus voluptuosos & terrestres
inculcat...... Hic itaque tres coronas manibus contrectat, vnamque circumfert
in capite: quibus quatuor illae virtutes (ex quibus omnis honesti fons
petitur) designantur. Prior illa corona caput ambiens (partem
quidem Platoni in Timaeo omnium corporis partium diuinissimam, & certè
principem) prudentiam repraesentat: prouidere enim & aliquid
prudenter meditari, contemplationis est: tres aliae, quas manibus continet,
Iustitiam, Fortitudinem, & Temperantiam notant, quae potissimùm in actione
positae sunt, manus enim actionis sunt organa.
(ed. 1581 Antwerpen, pag. 382-383)
| |
Sommighe psalmen van Dauid,
*
*
by den Poet in Duytsche gheset, te singhen nae de Fransoyse
wyse.
Den eersten Psalm.
1Desen Psalm seyt datse gheluckich syn, die verworpende
1 2
den raet der godlooser, heur geuen om de wet des
2
3 Heeren te leeren kennen ende daer nae leuen: ende seyt
3 4 oock
ongheluckich te syne die ghene die anders doen.
Den. I. Psalm.
Die niet en gaet inder godloosen raet,
1
Die niet en staet ins boosheyts paden quaet,
2
Noch niet en heeft by de spotters gheseten,
3
Maer nacht en dach Godes wet sonder vergeten
5
Pryst en begheert, en vierich ouerpeyst,
5
Die mensch' is wel gheluckich ongheueyst.
6
Want hy sal syn gelyck den scoonen boom
Die gheplant staet ontrent den waterstroom,
8
Die tsynder tyt voorts brenghende is goy vruchten,
9
10
Waeraf geen blat dort en valt, door sdoods suchten,
10
Soo dat sulck man in alles dat hy doet,
11
Altyts gheluck hebben sal en voorspoet.
*
Maer sulcken goet de quade niet en vint,
13
Want ghelyck t'stof verstroyt wordt met den wint,
15
Soo sullen sy heur oock verworpen vinden:
15
De saken oock die sy heur onderwinden,
16
Sullen int recht ghans om worden ghekeert,
17
Met die vroom syn en wordt hy niet gheeert.
18
Want God weet wel wat dié oprechte doet,
19
20
En sorghe draecht voor heur en voor hun goet:
20
Daerom sal hun gheluck eewichlyck dueren:
Maer die quaet syn van leuen sullen trueren:
22
Want hy en draecht gheen sorghé voor heur lyf,
23
Noch voor heur goet, maer verworpt heur bedryf.
24
| |
Datheen.
Psalm I.
1Dese Psalm leert datse gelucksaligh sijn, die de
zeden ende 2 raetslagen der Godtloosen verachten, ende hen
begheuen om 3 Godts Wet te verstaen ende te bewandelen: Ende
datse 4 ongelucksaligh sijn, die sulcks niet en doen.
Die niet en gaet in der godloosen raet,
Die op den wegh der sondaeren niet staet,
End niet en sitt by den spotters onreyne,
Maer dach end nacht heeft in Gods Wet alleyne,
5
Al synen lust, Ia spreeckt daeruan eenpaer,
Die mensch' is wel gelucksaligh voorwaer.
Hy sal gelijck sijn eenen schoonen boom,
Gheplant by eenen klaeten waterstroom,
Die sijn vruchten geeft in bequaeme tijden,
10
Van welcken geen drooge blat valt bezijden,
So sal die mensche saligh sijn bekent,
Met al sijn doen tot welcken hy hem wendt.
Maer so en is 't met den godtlosen niet,
Die als kaf verstroyt werden daermen 't siet,
15
D'welck van den windt hier end daer wert
gedreuen:
So sullen sy in Godts gerichte beuen,
End niet bestaen, maer haest vergaen beschaemt,
Met den vromen werden sy niet genaemt.
God kent den wech end der vromen gemoet,
20
Hy draeght sorge voor hen end voor haer goet:
Dies sullen sy wel gelucksaligh wesen.
Maer naedenmael dat onse Godt gepresen,
Op der godtloosen weghen niet en achtt,
Sy end haer doen werden tot niet gebracht.
| |
Marot-de Bèze. Pseavme premier. Clem. Mar.
Beatus vir qui non abiit
1Ce Pseaume chante, que ceux sont bien heureux qui
reiettans 2 les meurs et le conseil des mauuais, s'adonnent à
cognoistre 3 et mettre à effect la Loy de Dieu, et malheureux
ceux qui 4 font au contraire.
Qvi au conseil des malins n'a esté,
Qui n'est au trac des pecheurs arresté,
Qui des moqueurs au banc place n'a prise:
Mais nuit & tour la Loy contemple &
prise
5
De l'Eternel, & en est desireux,
Certainement cestuy la est heureux.
Et semblera vn arbre grand & beau,
Planté au long d'vn clair courant ruisseau,
Et qui son fruict en sa saison apporte:
10
Duquel aussi la fueille ne chet morte:
Si qu'vn tel homme, & tout ce qu'il fera
Tousiours heureux & prospere sera.
Mais les peruers n'auront telles vertus:
Ainçois seront semblables aux festus,
15
Et à la poudre au gré du vent chassée.
Parquoy sera leur cause renuersée
En iugement, & tous ces reprouuez
Au reng des bons ne seront point trouuez.
Car l'Eternel les iustes cognoist bien,
20
Et est songneux & d'eux, & de leur
bien:
Pourtant auront felicité qui dure:
Et pour autant qu'il n'a ne soin ne cure
Des mal-viuans, le chemin, qu'ils tiendront,
Eux, & leurs faits, en ruine viendront.
| |
Den tweeden Psalm.
1Hier sietmen hoe dat Dauid ende syn ryck een warachtich
2 voorbeelt, ende onghetwyfelde profecye ons Heeren Iesu
2
2-3 3 Christi, ende syns rycx gheweest
syn.
Waerom is toch het volck aldus beruert?
1
Wat dwaesheyt doet heur nv dus murmureren?
2
Hoe syn nv dus de Heydenen bekuert,
3
Om ydelyck dwaesheyt groot t'ordonneren?
4
5
De Coninghen en de Princen der eerden
5
*Hebben ghehadt
alsulcken ouermoet
Te muyten iá en oorloghé t'aenueerden
6-7
7
Al teghen Godt en synen Coeninck goet,
8
Segghende: coemt laet ons breken gelyck
9
10
De banden daer sy ons me bynden willen,
10
Verworpen wy van ons in elcken wyck,
11
Het iock daer sy ons mede willen brillen:
12
Maer hy die woont in de hemelen schoone
En doet niet dan dat hy met heur en lacht,
14
15
Godt die heur doen veel min acht dan een boone
15
Bespotse toch want hyse niet en acht.
16
Hy salse dan wesendé heel ghestoort
17
Met groot ghecrijs straffelyck spreken ane,
18
En salsé soó als syt hebben ghehoort
20
Deur theylich woort doen beuen inde bane.
20
Ghy Coninghen (sal hy segghen) wilt hooren:
Van waer coemt v dit voornemen dus erch?
22
Mynen Coninck heb ick voor my vercooren,
En hem ghesalft op Sion mynen berch.
25
En ick die ben Coninck die hem behaecht
25
Sal spreken wt d'oordeel by hem ghegheuen,
26
Dats dat hy my gheseyt heeft onuersaecht:
27
Ghy syt myn Soon die ick heden doé leuen:
28
Begheert van my, ick sal v t'eender eruen
29
30
*Allé volcken
haest maken onderdaen;
30
Een sulcken Ryck sult ghy van my verweruen
Dat tot het eynd' van dees' weerelt sal gaen.
32
Een yseren roey sult ghy in v hant
33
Draghen, om heur te houden in v banden,
34
35
En lustet v ghy sultse als uwen pant
Brieselen als een eerden vat tot schanden.
35-36
Wel aen dan nv ghy Coninghen en Princen
37
Die hier deur voorts wyser gheworden syt,
38
Oordeelt nv oock van landen en prouincen,
39
40
En neemt v less' hier wt tot deser tyt.
40
Stelt v nv oock Dienaers van Godt den Heer
41
Syn gramschap vreest, soeckt om hem te behaghen,
En syn te syn verheucht v alle seer
43
Hebbende altyts hem te stooren versaghen:
44
45
Den soon die hy v seyndt die wilt oock eeren
45
Dat hy hem niet en stoore druckelyck,
46
Op dat ghy als ghy v van hem wilt keeren
Niet en vergaet seer ongheluckelyck.
Want onuerhuets sal synen tooren heet
49
50
Branden terstont eer mens hem soude wachten,
50
Och hoe salich sullen dan syn ghereet
51
Sy die gheheel op syn heyl sullen achten.
52
| |
Psalm II.
1Dese Psalm leert, dat David end sijn Rycke, een
voor-2beeldt Christi ende syns eewighen Koninghrycks
geweest 3 sij. Item hoe die vianden Christi ende syner Kercken
met 4 schanden vergaen sullen.
Waerom raest dat volck met sulcken hooghmoedt?
Waerom komen die heydenen te samen?
Wat is datse vergeefs so woeden doet?
End raetslaen van dinghen die niet en betamen?
5
Die Koningen hen tesamen verbinden,
Die voornaemst' al sijn ooc daer toe bedacht,
Godt te bestrijden sy hen onderwinden,
End synen gesalfden met grooter macht.
Sy spreken t'saem, Laet ons breken met een,
10
Haer banden al, daer met sy ons verstricken:
End t'iock dats' ons hart opleggen gemeen,
Laet ons verwerpen end breken in sticken.
Maer Godt die den hemel bewoent gepresen,
Sal se belachen, want haer doen hy siet,
15
Haer opstel sal van hem bespottet wesen,
Want het is ydel, end Godt acht het niet.
Hy sals' aenspreken elck by synen naem,
In sijn gramschap die grootlicks is te vruchten:
Hy salse verbaest maeken al te saem,
20
In syn toornicheit die seer is te duchten.
End sal spreken: Ghy Koningen wilt hooren,
Van waer komt v dese raetslagh so ergh?
Ick heb myn Koningh gesalft end verkoren,
Ouer Zion mynen heyligen bergh.
25
End ick sijn Koningh van hem toebereydt,
Sal Godts oordeel spreken voor yders ooren:
T'welck is, dat hy my klaerlick heeft geseyt,
Ghy sijt myn Soen huyden van my geboren.
Begeert van my ick sal v t'eender eruen,
30
Veel volckeren haest maeken onderdaen:
Een alsulck rijck sult ghy van my verweruen,
Dat tot den eynden des eertrycks sal gaen.
Ghy sult draegen eenen yseren staf,
Om die al te dwingen dats' v doen eere:
35
Ghy sults' inden windt verstroyen als kaf,
End morselen als een eerden vat teere.
Dies ghy Koninghen end Vorsten der eerden,
Wilt myn onderwys met herten ontfaen,
End ghy Rechters wilt met ootmoet aenueerden,
40
T'goet vermaen dat v van my werdt gedaen.
Dient Godt met kinderlicke vreese goet,
Vreest sijn gramschap end soeckt hem te behaegen:
Verblijdt v, end beeft voor hem met ootmoet,
Siet dat ghy hem geen oorsaeck geeft te klaegen.
45
Kusset den Soen dien hy v heeft
gesonden,
Dat hy niet gram sy ouer uwe daet,
Op dat ghy haest t'saem niet werdt verslonden,
End in uwen wegh niet schricklick vergaet.
Want sijn gramschap ontsteeckt seer haest en brandt,
50
Gelijck een vuer als men daer op niet achtet:
Och hoe salich is hy in sulcken staet,
Die hem vertraut end op sijn goetheit wachtet.
| |
Pseav. II. Cl. Ma.
Quare fremuerunt
gentes.
1Icy void-on comment Dauid et son royaume sont
vraye 2 figure et indubitable prophetie de Iesus Christ et son
regne.
Pourquoy font bruit & s'assemblent les
gens?
Quelle folie à murmurer les meine?
Pourquoy sont tant les peuples diligens,
A mettre sus vne entreprise vaine?
5
Bandez se sont les grans Roys de la
terre:
Et les primats ont bien tant presumé,
De conspirer & vouloir faire guerre
Tous contre Dieu & son Roy bien aimé.
Disans entr' eux, Desrompons & brisons
10
Tous les liens, dont lier nous pretendent:
Au loin de nous iettons & mesprisons
Le ioug, lequel mettre sur nous s'attendent:
Mais cestuy-la qui les hauts cieux habite,
Ne s'en fera que rire de là haut:
15
Le tout-puissant de leur facon despite
Se moquera. Car d'eux il ne luy chaut.
Lors, s'il luy plaist, parler à eux viendra
En son courroux, plus qu'autre espouuantable:
Et tous ensemble estonnez les rendra
20
En sa fureur terrible & redoutable.
Rois, dira-il, d'où vient ceste entreprise?
De mon vray Roy i'ay fait election,
Ie l'ay sacré, sa couronne il a prise
Sur mon tressaint & haut mont de Sion.
25
Et ie qui suis le Roy qui luy ay pleu,
Raconteray sa sentence donnée:
C'est qu'il m'a dit, Tu es mon Fils eleu,
Engendré t'ay ceste heureuse iournée.
Demande moy: & pour ton heritage
30
Subiets à toy tous peuples ie rendray,
Et ton empire aura cest auantage,
Que iusqu' aux bords du monde l'estendray.
Verge de fer en ta main porteras
Pour les dompter, & les tenir en serre:
35
Et s'il te plaist, menu les briseras
Aussi aisé comme vn vaisseau de terre.
Maintenant donc, ô vous & Rois &
Princes,
Plus entendus & sages deuenez:
Iuges aussi de terres & prouinces,
40
Instruction à ceste heure prenez.
Du Seigneur Dieu seruiteurs rendez-vous,
Craignez son ire, & luy vueillez complaire,
Et d'estre à luy vous resiouissez tous,
Ayans tousiours crainte de luy desplaire.
45
Faites hommage au Fils qu'il vous
enuoye,
Que courroucé ne soit amerement:
Afin aussi que de vie & de voye
Ne perissiez trop malheureusement.
Car tout à coup son courroux rigoureux
50
S'embrasera qu'on ne s'en donra garde:
O combien lors ceux-la seront heureux,
Qui se seront mis en sa sauue-garde!
| |
*Den 3.
Psalm.
1Dauid besprongen synde van een groote heercracht,
1 2 verbaest hem met den iersten, maer terstont neemt
hy
2 3 soo grooten betrouwen in Godt, nae den
male dat hy
3 4
syn hulpe ende bystandt aengheroepen heeft, dat hy 5 hem versekert
houdt voorspoet ende seghen tseghen
5
6 syn vyanden te hebben.
En my stooren en quellen!
3
En heur teghen my stellen.
6
Seer veel sien icker by
7
Syn crachten syn ghebroken,
10
Synen Godt laet hem (siet)
Tis dwaesselyck ghesproken:
Want ghy syt mynen schilt,
15
*Myn hoope,
ende myn leuen;
Ghy syt (diet wil verstaen)
16
Die maeckt dat ick mach gaen
17
Met den hoofde op gheheuen.
En hem ghedaen myn clachte:
Maer maeckt myn lyden sachte.
Slapen vry en gherust;
26
Sonder vreesé oft schade:
En sal voort weer ontwaeckt
28
Worden, vry onghelaeckt,
29
30
Deur Godts schoone ghenade.
Hondert duysent versaemt
31
My maken hoe syt dryuen:
33
35
Besluyten noch daer by,
35
K'en sal niet beschaemt blyuen.
36
Coemt Godt toont dat ghy syt
40
Opt kinnenbacken slaet,
40
En heur soo met der daet
41
Ontstucken breeckt heur tanden.
42
Stortt ghy seer goedertier
| |
Psalm III.
1Dauid bestreden synde van een groote heerkracht is
een 2 weynich verbaest: doch vertraut hy op Godt, ende
maeckt 3 eenen moet: End nae dat hy Godt gebeden heeft, werdt
hy 4 versekert, dat hy al sijn vianden ouerwinnen sal.
Hoe veel is des volcks Heer,
Hoe veel menschen my quellen?
Die hen tegen my stellen?
Ick sie daer veel voorwaer,
Die tot my spreken klaer:
Vergaen sijn al syn krachten,
10
Sijn Godt die helpt hem niet,
In dit cruys end verdriet:
Maer t' sijn ydel gedachten.
Want ghy sijt Heer myn schildt,
Ghy doet dat ick voortaen,
Met den hoofd' opgeheuen.
20
Myn stem tot Godt gewendt,
End geklaeght in dit wesen,
Hy heeft oock nae sijn Woort,
Myn klacht' altyt verhoort,
Van synen bergh gepresen.
25
Dies sal ick rust' ontfaen,
Bewaert voor alle schaede.
Ick sal des morgens klaer,
30
Want Godt wilt my slaen gaede.
Wanneer se sulcks aenuyngen,
Verstricken end omryngen.
Komt Heer, toont dat ghy sijt
End hen breeckt met der daet,
45
Hulp' end troost vroegh ende spaede:
Stortt ghy Heer goedertier,
Seer rycklick v' ghenaede.
| |
Pseav. III. Cl. Ma.
Domine, quid multiplicati
sunt.
1Dauid assailly d'vne grosse armée, s'estonne du
commence-2ment: puis prend vne si grande fiance en Dieu, qu'
apres 3 l'auoir imploré, il s'asseure de la victoire.
Qui me troublent & greuent,
5
Qui aux champs se sont mis,
Et contre moy s'esleuent!
Certes plusieurs i'en voy,
10
Plus ne trouue en son Dieu
C'est toy, à bref parler,
20
Au Seigneur maintes-fois,
Luy faisant ma complainte:
Sans crainte de mesgarde:
30
Ayant Dieu pour ma garde.
Cent mil' hommes de front
Encor' qu'ils l'entreprinssent:
De tous costez me vinssent.
Pour moy, mon Dieu mon Roy,
Et qui leur romps les dents
Et leurs gueules peruerses.
C'est de toy Dieu treshaut,
Car sur ton peuple estens
Tousiours, en lieu & temps,
| |
Den 4. Psalm.
1Dauid aenroept Godt als Absalon den oproer teghen hem
1-2 2 maeckte. Hy berispt de Vorsten
van Israel datse teghen 3 hem muyten, ende roeptse tot leetwesen,
voorts sluytende
3
3-4 4 seyt dat hy hem alsdan wel
getroost vint, als hy Gode te
4
4-5 5 rechte betrout.
Als ick v roep wilt my verhoren
O Godt die mijn gherechtheyt syt,
2
Doet mijn herte cranc vreucht oorboren,
3
En wilt my oock toch niet verstoren,
4
5
Maer verheft mijn gebet altyt.
5
*O ghy wreede
menschen hoe langhe
Sult ghy dus soecken mijn misval?
7
Hoe lang' sult ghy de boosheyt stranghe,
8
De leughens der ydelheyt pranghe
9
10
Soecken en wenschen groot en smal?
10
Weet dat Godt my hier in dit leuen
Ouer syn volck sonder ghetal
12
Voor synen Coninck heeft verheuen,
13
Die mijn suchten, kermen en beuen
14
15
Vanden Hemel verhooren sal:
Dus ghy die nv vreest al syn wercken
Wacht v tseghens hem te misdoen,
17
En wilt nou op v bedde bemercken
18
Syn groote cracht niet om verstercken:
19
20
Houdt op van my te quellen coen.
En voorts offert reyn offerhande
Met vermeerder herten en moet,
22
En maeckt van v misdaden schande
23
Stellende op Gode goederhande
24
25
V hope en v betrouwen goet.
Veel segghen: wie sal tonser leeren
26
Oueruloedich ons toonen t' goet?
Nae v goetheyt o Heer der Heeren
28
*Wilt de
claerheyt ws aensichts keeren
29
30
Op my en myne met voorspoet.
30
Want ick heb meer vreuchden ontfanghen
Deur de schoonheyt ws aensichts claer,
Dan sy die hier naer heur verlanghen
Olie en wijn met vollen ganghen
34
35
Hebben, en een goet cooren iaer.
Soo dat ick in peys ende vrede
Slapen sal gaen seer wel gherust,
37
Want v goetheyt vuecht dat soó mede
38
En versekert my op deés stede
39
40
Dat ick ghebieden sal met lust.
40
| |
Psalm IIII.
1Dauid bid Godt in den oproer dien Absalom maeckte,
ende 2 vermaent die Vorsten Israels, die teghen hem opstonden
tot 3 bekeeringe, ende betuyght, dat hy hem als dan wel
ghetroost 4 vindt, als hy Godt recht vertrouwt.
Als ick v bidd' opent v ooren,
O Heer myne gerechticheit,
Laet myn hert' bang' uwen troost hooren,
End v stedes komen te vooren,
5
Myn gebedt nae v goedicheit.
Hoe langh sult ghy soecken ghy Heeren,
Myn eer te schenden met hooghmoet,
End v tot ydelheit bekeeren,
Die luegen oock t'uwer oneeren,
10
So liefhebben als ghy nu doet?
Bekent dat Godt my in dit leuen,
Bouen die ander menschen al,
Tot eenen Koningh heeft verheuen,
Die myn suchten ende myn beuen,
15
Van den hemel verhooren sal.
So ghy gram werdt, wacht v van sonden
Misdoet niet tegen synen wil,
Op uwen legher wilt doergronden
Dit werck. Laet af tot desen stonden,
20
My te quellen met dit gheschil.
Offert dan een oprecht' offrande,
Met verslagen hert' end ghemoet.
Betert v van dees sonde end schande,
End stelt op Godt (seer goederhande)
25
Geheel al v vertrauwen goet.
Veel spreeken: Hoe kan hy ons leeren,
Dat goed is end Godt aengenaem?
Nae v goedtheit wilt Heer der Heeren,
V lieflick aenschyn doch eens keeren,
30
Tot my end' al de myne t'saem.
Want meer blijdschap is my gegeuen,
Doer v aenschyn Heer goedertier,
Dan hen is die hier syn verheuen,
Die met veel wyns end koorens leuen,
35
Hebbende haeren nootdruft hier.
Dus sal ick my in goeden vrede,
Nederleggen end slapen wel,
Want v goetheit beschickt dit mede,
Die my doet hopen hier beneden,
40
End int' Ryck doet hebben beuel.
| |
Pseav. IIII. Cl. Ma.
Quum inuocarem
exaudiuit.
1En la conspiration d'Absalon il inuoque Dieu,
reprend les 2 Princes d'Israel, conspirans contre luy, les
appele, à repen-3tance, et conclud qu'il se trouue bien de se
fier en Dieu.
Qvand ie t'inuoque, helas, escoute,
O Dieu de ma cause & raison:
Mon coeur serré au large boute:
De ta pitié ne me reboute,
Iusqaes à quand gens inhumaines,
Ma gloire abatre tacherez?
Iusques à quand emprises vaines,
Sans fruit & d'abusion pleines,
10
Aimerez-vous, & chercherez?
Sachez, puis qu'il Le conuient dire,
Que Dieu pour son Roy gracieux,
Entre tous m'a voulu elire:
Et si à luy crie & souspire,
15
Il m'entendra de ses hauts cieux.
Tremblez donques de telle chose,
Sans plus contre son vueil pecher:
Pensez en vous ce que propose,
Dessus vos licts en chambre close,
20
Et cessez de plus me fascher.
Puis offrez iuste sacrifice,
De coeur contrit, bien humblement,
Pour repentance d'vn tel vice:
Mettans au Seigneur Dieu propice
Plusieurs gens disent, Qui sera-ce,
Qui nous fera voir force biens?
O Seigneur par ta sainte grace,
Vueilles la clarté de ta face
30
Esleuer sur moy & les miens.
Car plus de ioye m'est donnée
Par ce moyen, ô Dieu treshaut,
Que n'ont ceux qui ont grand' année
De froment & bonne vinée,
35
D'huiles & tout ce qu'il leur faut.
Si qu'en paix & en seurté bonne
Car, Seigneur, ta bonté l'ordonne,
Et elle seule espoir me donne,
40
Que seur & seul regnant seray.
| |
Den 5. Psalm.
*
1Dauid ballinck synde, veel gheleden hebbende, ende
2 verwachtende noch meer te lyden deur d'opruyen der 3
pluymstryckers die ontrent Saul waren, Stiert syn ghebet
3 4 tot den Heere, En voorts vertroost hy hem
seluen, als hy
4 5
ghedachtich wort dat Godt de quade altyts haet, ende 6 de goede
gunstich is.
Ghehoor o Godt wilt my toch gheuen,
En mijn woorden wilt toch verstaen,
2
*Wilt oock
wel neerstich gade slaen,
3
Waerom mijn hert dus sucht met beuen,
4
Verstaet toch mijn clachte ghestadich
6
Mijn Godt, mijn Coninck groot gheacht,
Want ick alleene met aendacht
8
V bid o Heeré seer ghenadich
Des morghens eert beghint te daghen,
Sult ghy my Heer gheuen ghehoor:
Want ick v vroech sonder ghestoor
13
Vierich sal bidden ende claghen,
Ghy syt de Godt die de boosheden
Niet en bemint, maer wederstaet:
Ghy versmaet de doenders van tquaet,
En heur boosé en valsche seden
19
Nummermeer en sullen die quade
21
Heur vertoonen doruen voor v.
22
Want altyts, voor, naer ende nv
23
Haet ghyse, die sonder ghenade
24
*V gramschappé
sult ghy bewysen
Ouer de leughenaers ghemeyn:
27
Bedrieghers, dootslaghers onreyn,
Syn voor Gode (diemen moet prysen)
Maer deur v groote deucht ghepresen
31
Die ghy my bewyst, sal ick gaen
Om v mijn Godt te roepen aen
In v huys, daer ick sal deur desen
34
Gheen waerheyt en spreken haer monden,
36
Haer herten syn erch als fenyn,
37
Heur kelen open grauen syn,
Heur tonghen syn tot allen stonden
39
Betoont heur, Heere datse dwalen,
41
Heur opset wilt te niete doen,
42
Verderftse om heur boosheyt seer coen,
Want sy hun herten toch verstaelen
44
Maer laetsé verheucht worden Heere,
Die op v betrouwen altyt:
Laetse toch altyts syn verblyt,
*Met alle die
soecken v eere,
Want ghy syt milt en oueruloedich,
En ghy beschermt den goeden man,
Voor alle dat hem deeren can,
53
Ghelyck den schilt ons is behoedich
54
| |
Psalm V.
1Dauid verbannen sijnde, ende veel lydende, verwacht
noch 2 meer lydens doer de pluymstryckers die ontrent Saul
waren: 3 Daerom bidt hy Godt, ouerleggende dat hy die boose
altyt 4 haetet, ende goetgunstich is den vromen.
Verhoort O Godt myn woorden klachtigh,
Laet uw' ooren op sijn gedaen:
End wilt doch d'oorsaecke verstaen,
Myns klagens end suchtens eendrachtigh,
Hebt acht op myn suchten ghestadigh,
Myn Godt end Koningh groot gheacht,
Dewyl' ick tot v met aendacht
Myn smeeken doe, O Heer genaedigh,
Des morgens vroegh, voor den daegraede,
Sult ghy my verhooren eenpaer,
Want seer vroegh sal ick v voorwaer,
Bidden, wachtende vroegh end spaede,
Ghy sijt een Godt die de boosheden,
Niet en bemindt, maer wederstaet.
By v sijn de boosdaeders quaet,
Met haeren doen end boose zeden
Die dwaesen die nae v niet vraeghen,
Sullen voor v verschynen niet,
Want ghy die haetet so men siet,
Die boosheit doen, sonder vertzaeghen,
Ghy sult vwe gramschap bewysen,
Ouer die Lueghenaers gemeen:
Doodslagers, Bedriegers met een,
Syn voor Godt (dien elck mensch moet prysen)
Maer doer uwe goetheit hoogh' gepresen,
Die ghy my bewyst, sal ick gaen,
Om v, O Heer te roepen aen,
In v huys, daer ick sal mids desen,
Geleydt my Heer, end laet doch blycken
Aen my v goedtheit, dat my niet
Myn haeters bringen in 't verdriet,
Leydt my uwen pad desgelycken,
Daer is gheen waerheit in haer monden,
Haer hert is valsch, arghlistich, straf,
Haer keel is als een open graf,
Haer tongh' is vol smeeckens beuonden,
Verderfts' end doet te niet haer naemen,
Breeckt haer raetslaegen end haer doen,
Verstroyt s' om haer boosheit seer koen,
Want Heer sy soecken alle t'saemen
Maer verhueght hen t'gemoet end sinnen,
Die op v vertrouwen altydt,
Dats' in v Heer werden verblijdt,
Die uwen naem in 't herte binnen
Want ghy sijt mildt end ouervloedigh
Den vromen man, Heer goedertier,
Met uwe gunst deckt ghy hem schier,
Als met den schildt, Ghy sijt so goedigh,
| |
Pseavme V. Cl. Ma.
Verba mea
auribus.
1Dauid en exil ayant beaucoup souffert, et s'atendant
souffrir 2 d'auantage par les flatteurs qui estoyent autour de
Saul, 3 dresse sa priere à Dieu: puis se console quand il
pense que 4 le Seigneur a tousiours les mauuais en haine, et
qu'il fauorise 5 les bons.
Avx paroles que ie veux dire
Plaise toy l'oreille prester,
Et à cognoistre t'arrester,
Pourquoy mon coeur pense & souspire,
Entens à la voix tresardente
De ma clameur, mon Dieu mon Roy,
Veu que tant seulement à toy
Ma supplication presente,
Matin deuant que iour il face,
S'il te plaist, tu m'exauceras,
Car bien matin prié seras
De moy, leuant au ciel la face,
Tu es le vray Dieu, qui meschance
N'aimes point ne malignité:
Malfaicteurs n'auront accointance,
Iamais le fol & temeraire
N'ose apparoir deuant tes yeux:
Car tousiours te sont odieux
Ceux qui prennent plaisir à faire
Ta fureur perd & extermine
Finalement tous les menteurs:
Quand aux meurtriers & decepteurs,
Celuy qui terre & ciel domine
Mais moy en la grand' bonté mainte,
Laquelle m'as fait sauourer,
En ton Temple, en ta maison sainte,
Mon Dieu, guide moy & conuoye
Par ta bonté, que ne sois mis
Sous la main de mes ennemis,
Et dresse deuant moy ta voye,
Leur bouche rien de vray n'ameine,
Leur coeur est feint, faux & couuert:
Leur gosier vn sepulchre ouuert:
De flaterie fausse & vaine
O Dieu, monstre leur qu'ils mesprennent:
Ce qu'ils pensent faire, deffaits:
Chasse-les pour leurs grands meffaits:
Car c'est contre toy qu'ils se prennent,
Et que tous ceux se resiouissent
Qui en toy ont espoir & foy:
Ioye auront sans fin dessous toy,
Auec ceux qui ton Nom cherissent,
Car de bien faire tu es large
A l'homme iuste, ô vray Sauueur,
Et le couures de ta faueur
Tout ainsi comme d'vne targe,
| |
Den 6. Psalm.
1Dauid vanden Heere ghestraft synde, bekent dat hi deur
1 2 syn
misdaet Gods gramschap op hem verweckt heeft:
2 3 ende
om ontlast ende verfraeyt te worden, bidt hy om
3 4 vergiffenisse van synen sonden:
hem beclaghende dat hy
4 5 hem niet en sal cunnen louen, ten sy dat hy hem
treckt
5 6 wten perykele des doots: daer na hem versterct
hebbende,
6 7 maeckt hy de gratie des Heeren groot,
ende keert syn
7
7-8 8 redene tot syn vyanden, die heur in syn lyden verblyden.
8
(Want ick my tot v keere)
En straft myn sonden niet:
5
*En gheeft my
niet v roede
Die ick verdient heb' (siet).
Stortten, want ick ben cranck:
10
Ghesontheyt wilt my gheuen,
Want siel en lijf my beuen
Deur mijnder sonden stanck.
12
Droefheyt coemt my berueren,
13
Alle mijn sinnen trueren,
14
15
Mynen gheest is ontstelt:
Wanneer sult ghy ontladen
17
My van dit swaer ghewelt?
Wilt v tot mywaerts keeren,
20
Ende dit swaer verseeren
20
Dat my quelt drijft van my:
Seer groot syn mijn misdaden,
25
Want in des doots afgrysen
25
*En salmen
toch niet prysen
Van kermen en van suchten
Ben ick vermoeyt deur duchten.
32
Mynen legher met schreyen
34
Met myn tranen onsacht.
36
Myn ghedaente met allen
37
Deur gheduerich gheclach:
Ghy boose ghy moet wyken,
Ghy wreede gaet oock stryken,
44
45
Vertreckt, vertreckt van hier:
Want den Godt goet en schoone
46
Heeft myn clachté ghewoone,
47
Verhoort seer goedertier.
48
Godt en heeft niet verslaghen
49
50
Myn kermen noch myn claghen;
*Maer
ontfanckt myn ghebet:
Myn clachten hem beweghen
Ick heb van hem vercreghen
Myn begheerte en veel bet.
54
55
Dus moeten dan met schanden,
Die my dus lastich syn:
57
Heur oneere moet blyken,
59
60
Deur Gods sueticheyt fyn.
60
| |
Datheen.
Psalm VI.
1Dauid van Godt gestraft sijnde, bekent dat hy doer
syn 2 misdaet Godes gramschap verweckt heeft, Ende op dat
hy 3 wat verquicket werde, hy biddet om vergeuinghe sijner
4 sonden, om dat hy God niet kan louen, t'en sij dat hy wt
5 die doodelicke benaudtheidt verlost werde. Daer nae
(ge-6troost sijnde) pryset Gods goetheit, ende
straft die, die hen 7 verblydden in sijn lyden.
Wilt my niet straffen Heere,
Die misdaen heb so seere,
In uwen toorn veruaerlick,
5
Castijdt my niet so swaerlick,
Als ick wel weerdigh bin.
Maer wilt v Heer' ontfaermen,
Ick ben seer swack altydt.
10
Wilt my gesondtheit geuen,
Want myn siel' end lyf beuen,
Myn gheest hem oock ontstellet,
Swaer verschricken my quellet,
Hoe langhe salt noch wesen,
Ach wilt v tot my keeren,
20
Wilt oock van my doch weeren,
Dees benaudtheit niet kleyn.
Seer groot sijn myn misdaeden,
Maer, wt louter ghenaeden,
Maeckt my Heer daer van reyn.
25
Want in de doodt seer wreede,
Wie is' die daer verbreede,
Niemant sal in der hellen,
Vwen prys schoon vertellen,
Ick ben moed' end verslaghen,
Van gantsch den nacht te klaghen,
Ick doe swemmen voorwaer,
Myn bedde met myn weenen,
35
End myn legher met eenen,
Is nu (Heer) gantsch vervallen,
Voor my met groot ghelach.
Ghy boose wilt nu wycken,
45
Vertreckt nu haest van hier,
Godt heeft myn treurigh klaeghen,
Nae sijn goet welbehaeghen,
Verhoort seer goedertier.
Godt en wil niet verachten
50
Myn gebedt, noch myn klachten,
Maer hoort my t'syner eer,
Ick heb van hem verkregen,
Myn begheerten, end meer.
55
Daerom sijn nu met schanden,
Teruggh' moeten sy keeren,
Met schaemten end oneeren,
| |
Marot-de Bèze.
Pseavme VI. Cl. Ma.
Domine ne in furore.
1Dauid affligé de la main de Dieu, recognoist auoir
par sa 2 coulpe prouoqué l'ire d'iceluy: et à fin d'estre
soulagé, 3 demande pardon de ses pechez, se complaind qu'il ne
le 4 pourra pas louer, s'il ne le retire du danger de mort:
puis 5 s'estant fortifié, magnifie la grace de Dieu, et tourne
son 6 propos vers ses ennemis qui se resiouyssoyent de ses
maux.
Ains Seigneur, vien estendre
Car mon grand mal estonne
Et mon esprit se trouble,
O Seigneur plein de grace,
20
D'entour de moy destourne,
Certes grande est ma faute,
Il n'est de toy nouuelle,
Toute nuict tant trauaille
Que lict, chalit & paille
Et en eau goutte à goutte
Mon oeil plorant sans cesse,
En vn grand trouble est mis:
Sus, sus, arriere iniques,
55
Donques honteux deuiennent,
Et pour vaincus se tiennent
Que chacun d'eux s'eslongne
Subit en grand vergongne,
60
Puis que Dieu m'est si doux.
| |
Den 7. Psalm.
1De Propheet' bidt verlost te syne van de groote veruol-
12ghinghe van Saul: Hy sett syn ontschult voort, begheert
2 3
het Coeninckryck dat hem beloeft is, ende beschaemtheyt
3 4
ouer syn vyanden. Eyndelinge singkt hy dat sy met heur
4 5 eygen sweerden vergaen sullen: En danckter Godt af.
5
Myn Godt op v staet myn betrouwen,
Dus wilt my in v hoedé houwen,
Op dat soo veel vyanden fel
3
My niet en oueruallen, snel:
5
En dat heur Prins' my niet grype,
5
*En my
verscheure ende vernype,
6
Ghelijck den Leeu dorstich naer d'bloet,
Sonder datmen my bystant doet.
Mijn Godt waer op ick vast wil rusten,
10
Heb ick misdaen, dat sy met lusten
My segghen nae, en tyghen aen,
10-11
Heb ick sulcken boosheyt bestaen,
12
Heb ick het quaet willen verghelden
Met quaet, soo sy my tonrecht schelden,
14
15
Iae heb ick hem gheen deucht ghedaen,
15
Voor t'quaet van hem tonrecht ontfaen:
16
Soo willick dat hy my met stryde
Veruolghe, en dat ick schade lyde:
Iae dat hy mijn verwinder sy,
19
20
En my mijn eeré roof daer by.
Verheft v dan verheft v Heere,
Ouer desé, en slaetse zeere,
21-22
Waeckt voor my dat ick gheset sy
Int recht dat ghy beloeft hebt my.
23-24
25
Met menichte moet t'volck vergheren
25
Voor uwen Troon niet om vercleren,
26
En ghy daer soo verheuen staet,
27
Om de sake die ons aen gaet:
Daer suldy van t'volck Richter wesen,
30
*O hooghe
Godt en dan by desen
30
Oordeelt my oock rechtueerdelyck,
Naer mijn verdiensté weerdelyck.
32
Laet het quaet de quade verslinden,
En laet de goedé het goet vinden:
35
O Godt die inder herten gaet,
35
En kent de selue goet oft quaet.
36
Godt is mijn borcht en vast betrouwen,
Daer ick op hoop' en op wil bouwen,
Die dé vromé helpt en behoet,
40
Endé heur ouerwinnen doet.
40
Godt is een Rechter tallen stonden,
41
Goet voor die oprecht syn beuonden,
42
Dies ghelijcx is hy oock ghestelt
Rechter oprecht van die hem quelt.
43-44
45
Ist dat de mensch die my beschayen
45
Wil, hem van t' quaet niet en wil drayen,
46
Soo sal Godt dan syn sweert scherp' maken,
En synen booch spannen om raken.
48
Alrée heeft dé Heer' der heerscharen
50
Syn wapenen tsamen gaen paren:
50
Hy maeckt ghereet schichten seer snel
51
Om te treffen mijn haters fel,
52
En d'ander vol van ydel saken
53
*Die hem
lastich int quaet doen blaken;
54
55
Om voorts te brenghen met verdriet
55
Syn ongheual en anders niet.
56
Om een groote grachte te grauen,
Sietmen hem sorchfuldichlyck slauen,
58
Maer hy sal vallen met misual,
59
60
In de gracht die hy grauen sal.
Het quaet dat hy my wilt bereyden
Sal hem ouer syn hooft verspreyden,
62
Ia ick sie het quaet dat hy doet,
Hem dalen op syn hooft onsoet.
64
65
Hier om gheue ick den grooten Heere,
Om syn recht oordeel prys en eere:
En soo lang' hy my d'leuen iont,
67
Sal hem lof singhen mynen mont.
68
| |
Psalm VII.
1Dauid begeert bewaert te wesen voor die groote
veruolginghe 2 van Saul, Hy verklaert sijn onschuldt, Ende
begheert dat 3 Koninghrycke dat hem beloeft was, ende dat sijn
vianden 4 beschaemt werden. Eyndelick spreeckt hy, dat sijn
vianden 5 met haeren eyghenen sweerden vergaen sullen, Daer
ouer hy 6 oock Godt loeft.
Op v hop' ick Heer t' allen tijden,
Wilt my doch voor al die bevryden,
Die my haeten met onuerstand,
Dat ick hen niet vall' in die hand.
5
Dat haer ouerste my niet vanghe,
End my als eenen Leewe strange,
Niet verniel' end maeke ter schand',
Bloot sijnde van uwer bystandt.
Godt, op wien ick hop' met verlangen,
10
Heb' ick myn daeghen sulcks begangen,
Als sy toeschryuen uwen knecht,
Is in myn hand eenigh onrecht,
Heb ick quaed vergolden met quaede,
Ofte gesocht der vromen schaede,
15
Heb ick dien vergramt met een woort,
Die t' onrecht op my was gestoort:
So moet myn viandt my nae jaegen,
Van hem werd' ick nedergeslaegen,
Hy bringhe myn leuen te niet,
20
End myn eere daer men op siet.
Staet op Heer, wilt opstaen in eeren,
Vwen toorn teghen hen wilt keeren,
Die my haeten: Helpt my gelijck,
Aen dat beloefde Koninghryck.
25
Dat volck komme met grooten hoopen,
Tot uwer Maiesteit geloopen,
End op dat wy ons recht ontfaen,
Wilt op uwen Rechterstoel gaen.
Daer sult ghy des volcks Rechter wesen,
30
En sult (Heer myn toevlucht gepresen)
My nae myne gerechticheit,
Rechten, end nae myn vromicheit.
Van der boosheit wilt een eynd' maeken,
Der boosen, end neemt aen die saeken
35
Der vromen, ghy die t'aller stond',
Elcks hert' ende nieren doergrondt.
God is myn schilt end myn borcht krachtigh,
Op hem ist dat ick hop' aendachtigh,
Die de vrome helpt end behoedt,
Godt is een oprecht Rechter machtigh,
Des vromen mans, die hem valt klachtigh,
Hy is oock dier Rechter bekent,
Die hem vertoornen sonder eyndt.
45
Ist dat hy, die my soeckt t' onteeren,
Niet wilt afstaen, noch hem bekeeren,
Godt sal scherpen sijn sweerdt seer fel,
End schieten met den boghe snel.
Van nu heeft bereydt Godt almachtigh,
50
Doodlick geschutt, end waepen krachtigh,
Hy maeckt pylen ter straff' bequaem,
Der ghener die my haeten t'saem.
Een ander heeft quaed in sijn sinnen,
Hy is swangher met onrecht binnen,
55
Dies sal hy baeren anders niet,
Dan enckel leughen met verdriet.
Om eenen diepen put te graeuen,
Siet men hem neerstelicken slaeuen,
Maer in den put sal hy vergaen,
60
Dien hy my te graeuen vanght aen.
Dat quaedt dat hy heeft voorgenomen,
My te doen, sal op sijn hooft komen,
Iae t'quaed dat hy doet ouer al,
Op sijnen kop haest vallen sal.
65
Dies myn hert' Godt daerom nu pryset,
Dat hy gerechticheit bewyset,
End so langh' als ick leue vry,
Sal ick den Heere singhen bly.
| |
Pseavme VII. Cl. Ma.
Domine Deus meus in te
speraui.
1Il prie d'estre preserué de la grande persecution de
Saul: 2 met en auant son innocence: requiert le royaume à
luy 3 promis, et confusion à ses aduersaires. Finalement il
chante 4 qu'ils periront de leurs propres glaiues: et en loue
Dieu.
Mon Dieu i'ay en toy esperance,
Donne moy donc savue asseurance,
De tant d'ennemis inhumains:
Et fay que ne tombe en leurs mains:
5
A fin que leur chef ne me grippe.
Et ne me desrompe & dissipe,
Ainsi qu'vn lyon deuorant,
Sans que nul me soit secourant.
Mon Dieu sur qui ie me repose,
10
Si i'ay commis ce qu'il propose,
Si de luy faire ay proietté
De ma main tour de lascheté:
Si mal pour mal i'ay voulu faire
A cest ingrat, mais au contraire,
15
Si fait ne luy ay tour d'ami,
Quoy qu' à tort me soit ennemi:
Ie veux qu'il me poursuiue en guerre,
Qu'il m'attaigne & porte par terre,
20
Et mette à neant mon honneur.
Leue toy donc, leue toy Sire,
Sur mes ennemis en ton ire:
Veille pour moy, que ie soye mis
Au droit, lequel tu m'as promis.
25
A grans troupeaux le peuple viene
Au tour de la maiesté tiene:
Sois pour la cause de nous deux
Haut esleué au milieu d'eux.
Là des peuples Dieu sera iuge:
30
Et alors, mon Dieu mon refuge,
La malice aux malins consomme,
Et soustien le droit & iuste homme,
35
Toy iuste Dieu, qui iusqu'au fonds
Sondes les coeurs mauuais & bons.
C'est Dieu qui est mon asseurance,
Et mon pauois: i'ay esperance
En lui, qui garde & fait vainqueur
40
Vn chacun qui est droit de coeur.
Dieu est le iuge veritable
De celuy qui est equitable
Et de celuy semblablement
Qui l'irrite iournellement.
45
Si l'homme qui tasche à me nuire,
Ne se veut changer & reduire,
Dieu viendra son glaiue aguiser,
Et bander son arc pour viser.
Desia le grand Dien des alarmes
50
Luy prepare mortelles armes:
Il fait dards propres & seruans
A poursuiure mes poursuiuans.
Et l'autre engendre chose vaine,
Ne conçoit que trauail & peine,
55
Pour enfanter, quoy qu'il en soit,
Le rebours de ce qu'il pensoit.
Il met solicitude grosse:
Mais en la fosse qu'il fera,
60
Luy-mesmes il trebuschera.
Le mal qu'il me forge & appreste
Retournera dessus sa teste:
Bref, ie voy le mal qu'il commet
Luy descendre sur le sommet.
65
Dont louange au Seigneur ie donne
Pour sa iustice droite & bonne:
Et tant que terre hanteray,
Le Nom du Treshaut chanteray.
| |
Den 8. Psalm.
1Met groot verwonderen singkt Dauid hier de onbegry-2pelyke macht des Scheppers alder Saken: ende de groote 3
goetheyt die hem ghelieft heeft te gebruyken tsegens
3 4 den mensche, hem
geschapen hebbende alsoo hy is, 5 Eenen Psalm die alle mensch hoorde
te weten ende te
5 6
singen.
*O onse Godt
en Heeré goedertieren,
Hoe wonderlyck is in alder manieren
2
Vwen Naem groot, hier in dit eertsche dal,
3
Die uwen lof heerlyck maeckt ouer al.
4
5
In al sietmen uwer cracht veel ghetuyghen,
5
Tot inden mont der kinderkens die suyghen:
En maeckt daer deur verneert ende beschaemt,
7
Alle vyant die v heerlyckheyt blaemt.
8
Maer als ick dan sien wil en ouermercken
9
10
De Hemelen (Godt) uwer handen wercken:
Mane, Sterren, die ghy al deur v woort
11
Gheschapen hebt en ghestelt op heur oort:
12
Als dan spreeck' ick by my verwondert seere,
13
Ay wat ist toch van den mensché o Heere!
14
15
Dat ghy alsoo synder ghedachtich syt,
Ende voor hem sorghé draecht talder tyt?
Ghy hebt hem soo ghemaeckt dat sonder blame,
17
Hem niet en feelt dan Godt te syn bequame:
18
Want ghy hebt hem met glorien ghelaeft,
19
20
Met goet vervult, en met eeren begaeft.
20
Ghy doet hem oock hebben de heerschappye
Ouer het werck uwer hant tallen tye:
22
*Ghy hebbet al
sonder t'wtnemen iet,
23
Hem onderdaen ghemaeckt alsoomen siet.
24
25
Ossen, schapen, haer wolle, en heur huyen,
25
Die ghy al voeyt o Heer met gruene cruyen:
26
Voorts hebt ghy hem ouer al Heer ghestelt,
Van dat den cost sueckt in bos berch en velt.
27-28
De voghelkens dié vlieghen ende singhen,
De vissen oock die deur de baren dringhen:
30
Die ghy allé wesen en adem gheeft,
Onderworpt ghy hem iá en al dat leeft.
32
O onse Godt en Heere goedertieren,
Hoé is met recht groot in alder manieren
34
35
De heerlycheyt ws Naems int aertsche dal
Die uwen lof kenlyck maeckt ouer al!
36
| |
Psalm VIII.
1Dauid loeft hier met een groot verwonderen die
heerlicke 2 kracht Godes des scheppers aller dingen, ende syne
onwt-3sprekelicke goetheit aen den mensche bewesen, dien
hy 4 ghemaeckt ende also vereert heeft.
O onse Godt end Heer seer hoogh gepresen,
Hoe heerlick moet doch uwen naeme wesen?
Ouer d'eerdryck streckt v heerlickheit schoon,
Ia wyder dan daer gaet des hemels throon.
5
Men siet alsins uwer kracht veel getuygen,
Selfs in den mondt der Kinderen die suygen,
Daer doer maeckt ghy tot niet ende beschaemt,
V' vianden, doer v kracht seer vernaemt.
Maer als ick wil aensien ende bemercken,
10
Die hemelen, Heer uwer handen wercken,
Die sterren, die mane, die ghy doer t' woort,
Maeckt ende stelt een yder op sijn oort.
Als dan spreeck ick by my verwondert seere,
Wat ist doch van den aermen mensch' o Heere,
15
Dat ghy syner also gedachtigh sijt,
End ouer hem sorge draeght t'aller tydt?
Ghy maeckt hem dat hy God schier sij gelijcke
Want ghy maeckt hem ouervloedigh end rycke,
Van heerlickheit, die doch naeckt is end bloot,
20
Ghy maeckt hem vol met veel goederen groot.
Ghy laet hem sijn ouer d'werck uwer handen,
Als een Heer der seluen in allen landen,
Sonder wtnemen, alles in 't gemeen,
Hebt ghy hem onderdaen ghemaeckt met een.
25
Ossen, schaepen, haer wolle, end haer vellen,
Die ghy op de berghen voedt sonder quellen,
End op dat veldt weyden doet oueral,
In bosschen, berghen end in menigh dal.
Die vlieghende voghelen die wel singen,
30
Die visschen des meers end oock alle dingen,
Dien ghy haer wesen end den adem gheeft,
Maeckt ghy hem onderdaen, iae al wat leeft.
O onse God end Heer seer hoogh gepresen,
Ten rechten moet uwen naem heerlick wesen,
35
Vwes naems heerlickheit in ouervloedt,
Streckt veel wyder dan den eerdbodem doet.
| |
Pseav. VIII. Cl. Mar.
Domine Dominus
noster.
1Auec grande admiration Dauid celebre ici la
merueilleuse 2 puissance du Createur de toutes choses, et la
grande bonté 3 dont il a daigné vser enuers l'homme l'ayant
fait tel qu'il est.
O Nostre Dieu & Seigneur amiable,
Combien ton Nom est grand & admirable,
Par tont ce val terrestre spacieux,
Qui ta puissance éleue sur les cieux.
5
En tout se void ta grand' vertu
parfaite,
Iusqu' à la bouche aux enfans qu'on alaicte:
Et rends par là confus & abbatu
Tout ennemi, qui nie ta vertu.
Mais quand ie voy & contemple en courage
10
Tes cieux, qui sont de tes doigts haut
ouurage,
Estoilles, Lune, & signes differens,
Que tu as faits & assis en leurs rengs:
Adonc ie di à part moy, ainsi comme
Tout esbahy, Et qu'est ce que de l'homme,
15
D'auoir daigné de luy te souuenir,
Et de vouloir en ton soin le tenir?
Tu l'as fait tel, que plus il ne luy reste
Fors estre Dieu. Car tu l'as (quant au reste)
Abondamment de gloire enuironné,
20
Rempli de biens, & d'honneur couronné.
Regner le fais sur les oeuures tant belles
De tes deux mains, comme Seigneur d'icelles.
Tu as de vray, sans quelque exception,
Mis sous ses pieds tout en subiection.
25
Brebis & boeufs, & leurs peaux &
leurs laines,
Tous les troupeaux des hauts monts & des plaines:
En general toutes bestes cerchans
A pasturer & par bois & par champs.
Oiseaux de l'air, qui volent & qui
chantent,
30
Poissons de mer, ceux qui nagent & hantent
Par les sentiers de mer grands & petis.
Tu les as tous à l'homme assuiettis.
O nostre Dieu, & Seigneur amiable,
Comme à bon droit est grand & admirable
35
L'excellent bruit de ton Nom precieux,
Par tont ce val terrestre spacieux!
| |
Den 100. Psalm.
1De Gemeynte Gods wert hier vermaent, datse inden
1-2 2 Tempel te samen comen om Godt te
aenbidden, ende 3 syne bermherticheyt ende waerheyt te prysen.
Ghy al die op der eerden woont
1
Singt vry wt, en Gods lof verschoont
2
Dient den Heere ghenuechelyck
3
Coemt voor hem vrolyck erm ende ryck.
4
5
Godt is de hoochste t'alder stont,
Die ons sonder ons maeckt ghesont:
6
Ons seg' ick die syn eyghen syn,
7
En Schapen synder weyden fyn.
8
Gaet in syn poorten wie ghy syt,
9
10
Loeft hem en danckt hem t'alder tyt;
10
Verbreyt al om syn eer' bequaem,
11
En looft synen heylighen Naem.
Want Godt vol alder deuchden is,
13
En syn goetheyt gheduert ghewis
14
15
Tot alder tyt, en eewichlyck
Dueren syn waerheyt, en syn ryck.
| |
Psalm C.
1Die Ghemeynte Godts wert hier vermaent, dat se in
den 2 tempel te saemen komme om Godt te aenbidden, ende
sijne 3 barmherticheit ende waerheit te prysen.
Ghy volckeren des eerdtrycks al,
Singht den Heere met bly gheschal,
End dient hem met herten verhueght,
Verschynt voor sijn aenschyn met vrueght.
5
Bekent dat hy een Heere sy,
Die ons sonder ons toedoen vry,
Ghemaeckt heeft: end verworuen fyn,
Tot schaepkens goet der weyden sijn.
Wilt tot sijnen tempel ingaen,
10
Doet van lof end danck oock vermaen,
In sijn schoone voorhouen soet,
End pryst daer sijnen naeme goet.
Want vol van goetheit is de Heer,
Sijn ghenaede duert jmmermeer:
15
Sijn godtlick Woort end sijn waerheit,
Blyuen tot in der eewicheit.
| |
Pseav. C. th. de be.
Iubilate Deo omnis
terra.
1Ici l'Eglise est exhortée de s'assembler au temple
pour 2 adorer Dieu, et le benir pour sa misericorde et
verité.
Vous tous qui la terre habitez,
Chantez tout haut à Dieu, chantez:
Seruez à Dieu ioyeusement,
Venez deuant luy gayement.
5
Sachez qu'il est le Souuerain,
Qui sans nous, nous fit de sa main,
Nous, di-ie, son vray peuple acquis,
Et le troupeau de son pasquis.
Entrez és portes d'iceluy,
10
Louez-le, & celebrez chez luy,
Par tout son honneur auancez,
Et son tressainct Nom benissez.
Car il est Dieu plein de bonté,
15
A iamais, voire du Tres-haut
La verité iamais ne faut.
| |
Den 117. Psalm.
1Vermaninghe ende verweckinge tot alle volcken: Om
1 2
Godt te louen van de goetheyt die hy heur bewyst, ende
2 3 de
waerachticheyt die hy heur tot alle tyden houdt.
3
Danckt den Heere al wie dat ghy syt,
Heydenen hem ghebenedyt,
2
*Want syn
groote ghenade goet
Stort hy op ons seer oueruloet:
4
5
En syn vasté warachticheyt
5
Sal dueren inder eewicheyt.
| |
Datheen.
Psalm CXVII.
1Dit is een vermaeninghe aen allen volckeren, op dat
se die 2 goetheit Godts aen hen bewesen, ende sijn
bestendighe 3 waerheit louen ende prysen.
Ghy heydenen loeft t'saem den Heer',
Ghy volckeren bewyst hem eer',
Want groot is sijn ghenaede goet,
Ouer ons al in ouervloet,
5
Bestendigh is oock sijn waerheit,
Ouer ons in der eewicheit.
| |
Marot-de Bèze.
Pseav. CXVII. Th. de
Bes.
Laudate nomen Domini.
1Exhortation à tous peuples de louer Dieu, pour la
bonté 2 qu'il leur monstre, et la verité qu'il leur garde à
tousiours.
Toutes gens, louez le Seigneur,
Tous peuples, chantez son honneur.
Car son vouloir benin & doux
Est multiplié dessus nous,
| |
Den 118. Psalm.
1Tis eenen Loefsanck waer mede Dauid van alle quaden
1 2 verlost ende Coninck ouer gans Israel
verheuen synde,
2 3 den
Heere openbaerlyck inden Tabernakel des verbondts
3 4 lof ende danck seyt, daer hy met grooter herten
belydt
4 5 en pryst de groote goetheyt die Godt
aen hem gedaen 6 hadde: bewysende hem hier claerlyck een voorbeelt
6-7
7 Christi te wesen.
Gheeft den Heere prijs ende eere,
Want hy is suet sonder verwyt:
2
Syn goetheyt groot tot elcken keere,
3
Duert ghestadich tot alder tyt.
4
5
Dat Israel nu sy ghedachtich,
5
Luyde te singhen met iolyt,
6
Dat syn groote ghenade crachtich,
Ghestadich duert tot alder tyt.
*Thuys van
Aron out en veruaren,
9
10
Singhe opentlycken nu met vlyt
Dat syn goetheyt niet om verclaren
11
Ghestadich duert tot alder tyt.
Sy alle die den Heeré vreesen,
Singhen nu oock sonder respyt,
13-14
14
15
Dat syn goetheyt ouer syn weesen
15
Ghestadich blyft tot alder tyt.
Want soo ick my in droefheyt vondé,
17
Soo riep' ick aen syn moghentheyt:
18
Hy hoordé my, en op dié stondé,
19
20
Steldé hy my in vryicheyt.
Godt almachtich siendé my claghen
21
Wil altyts mijn beschermer syn,
Wat heb ick my dan te versaghen
23
Voor tsmenschen boosheyt oft fenyn?
24
25
Hy coemt hem veughen aen mijn sye
25
Met die mijn vrienden syn vercleert:
26
Dus sal ick noch aen mijn partye
27
Sien al t'gheen dat mijn hert begheert.
28
Al beter eest op Godt te bouwen,
29
30
Dan op de crancke menscheyt bloot:
30
*Beter eest
op Godt te betrouwen
Dan op Princen en Heeren groot.
32
Veel menschen, dits een seker sake,
33
Hebben my sterckelyck belaecht:
34
35
In den Naem Godts (was toens mijn sprake)
35
Van my worden sy noch veriaecht.
36
Sy hadden my seer vast besloten,
37
Seer vast beset met groot ghewelt:
38
Inden Naem Godts vry onuerdroten
39
40
Van my worden sy noch gheuelt.
40
Sy hadden als Byen besloten
41
My, maer d'onwyse syn versmacht
42
Van Godt, ghelijck tvyer onuerdroten
43
De doornen verteert met syn cracht.
45
Vyant ghy hebt met groot begheeren,
Op my gheloopen onghespaert:
46
Om my met v boosheyt te deeren,
Maer de Heeré heeft my bewaert.
Godt is mijn licht, mijn hoop', mijn crachte,
50
Van hem heb ick ghedicht mijn Liet:
Altyts is hy in mijn ghedachte,
Want hy verlost my wt t'verdriet.
*Indé huysen
van t' volck rechtueerdich,
En hoortmen niet dan blyschap groot:
54
55
Men seet, men singkt, Godts erm is veerdich,
55
Ons te verlossen Vander Noot.
56
Pavse.
Gods cloecke handt heeft heur verheuen,
57
Dies hy hebben moet prys en danck:
58
Syn hant heeft groote deucht bedreuen,
59
60
Sulcx is der rechtueerdigher sanck.
60
Vertreckt ghy nijt, en ghy vianden,
Want ick en sal de doot niet sien:
Maer sal leuen vry vander schanden,
63
En louen Godt voor alle lien.
64
65
Wel is waer dat hy my gheslaghen,
En ghecastijdt heeft vaderlyck:
Maer en heeft niet willen verdraghen,
67
Dat ick sou steruen eeuwelyck.
68
Opent my toch de poorten schoone
70
Des Tempels den goeden bereyt:
70
Op dat Godts lof tot mynen loone,
71
Daer inné van my word' gheseyt.
72
Desé Poorten seer hoog' verheuen,
Syn des Heeren Poorten certeyn:
74
75
*De goedé
van oprechten leuen,
75
Sullen daer deuré gaen al ghemeyn.
76
Daer wordy dan van my ghepresen,
77
Daer sal ick singhen uwen lof:
Want mijn qualen hebt ghy ghenesen,
80
En my verheuen wt het stof.
Den steen diemen eens sach weerleggen,
81
Van die het bousel was belast:
82
Is nu gheueucht sonder weersegghen,
83
Voor den hoecksteen seer wel ghepast.
84
85
Dit wonder is van Godt den Heere,
85
Seer glorioselyc gheschiet:
86
En is in onsen ooghen teere,
87
Een wonderwerck diet wel besiet.
88
Dit is den Dach van Godt gheschapen,
89
90
Om bly endé vrolyck te syn:
Laet ons in hem ghenuechte rapen,
91
En vrolyc syn van herten fyn.
92
Eewighé Godt, bermhertich Heere,
Wilt uwen Coninck toch bystaen:
95
Heylighé Godt, ick bid' v seere,
Wilt uwen Coninc gade slaen.
96
*Salich is hy
die in Gods Name,
Hier by ons nu ghecomen syt:
97-98
Ghy alle van Gods huys eersame,
99
100
Wel moet ghy varen t'alder tyt.
100
Godt is seer sterck, en goederhande,
101
Die ons verlichten sal voorwaer:
102
Dus byndt den Os der offerhande,
103
Aen dé hoornen van den Outaer.
105
Ghy syt voorwaer den Godt alleene,
Die ick prysen en eeren sal:
Ghy syt de Godt suyuer en reene,
107
Wiens lof ick vermeeren sal.
108
Gheeft den Heeré prys endé eere,
110
Want hy is suet sonder verwyt:
110
Syn goetheyt groot tot elcken keere,
111
Ghestadich duert tot alder tyt.
112
| |
Psalm CXVIII.
1Dit is een lofsangh, daer met dat Dauid Godt dancket
in 2 die hutte des verbondts, als hy wt aller teghenspoet
verlost, 3 ende een Koningh ouer Israel is ghestelt gheweest:
daer hy 4 met vroylicker herten die goetheit die Godt aen hem
bewesen 5 hadde, pryset: Ende bewyset, dat hy een recht
voorbeelt sij 6 van Iesu Christo.
Dancket den Heer' seer hoogh' ghepresen,
Want groot is sijn vriendelickheit,
Syn goedertierenheit sal wesen,
Bestendigh in der eewicheit.
5
Israel moet hem nu begheuen,
Om te verkonden met bescheydt,
Dat Godts barmherticheit verheuen,
Gheduert tot in der eewicheyt.
Dat huys Aarons al te saemen,
10
Moet nu bekennen wydt end breydt,
Dat des Heeren goetheit bequaeme,
Gheduert tot in der eewicheit.
Sy all' die Godt vreesen ootmoedigh
Moeten spreken met vlieticheit,
15
Dat onses Godts ghenaede goedigh,
Gheduert tot in der eewicheit.
Als ick Heer' in angst was ghestaedigh,
So riep ick Godt den Heeren aen,
End hy verhoorde my ghenaedigh,
20
Met troost heeft hy my byghestaen.
Die Heer is met my t'allen tyden,
Dies vrees' ick niet wat menschen koen
Die my haeten ende benyden,
Voor kruys end verdriet my aendoen.
25
Godt is met my dien ick vertrauwe,
Met allen die my jonstigh sijn,
Dies sal ick mynen lust noch schauwen,
Aen alle die vianden myn.
Het is beter op Godt te hopen,
30
Dan op menschen die haest vergaen,
Veel beter is 't tot Godt te loopen
In noot, dan op Princen te staen.
Veel menschen my listigh omringhen,
Aen allen zyden openbaer,
35
Doch ick wil se t'saemen ombringhen,
In des Heeren naeme voorwaer.
Sy omringhen my nu ten tyden,
Met grooter kracht ende ghewelt,
Maer Godt sal my voor hen bevryden,
40
Sy werden haest nedergheuelt.
Als van den bien was ick besloten,
Van den dwaesen die met der schandt
Ghedempt sijn, t'welck hen heeft verdroten,
Als t' vyer t'welck die doornen afbrandt.
45
Ghy viandt ghy hebt my versteken,
End ghesocht te bringhen ten val,
Maer Godt heeft my, t'heeft wel ghebleken,
Onderstandt ghedaen ouer al.
Godt seer sterck is myn kracht alleyne,
50
Myn roem ende myn eere groot,
Ende myn lofsangh in 't ghemeyne,
Myn saelighmaecker in den noot.
Die vrom' in haeren hutten singhen,
Sijnde verblydt end verhueght seer,
55
Van v' handt sterck, die alle dinghen
Krachtelick ouerwindt O Heer.
Pavse.
Die stercke rechter handt des Heeren,
Is seer verhooght tot deser tydt,
End behoudt t'veldt met kracht end eeren,
60
Sulcks singht dat volck sijnde verblydt.
Maeckt v van hier al myn vianden,
Ick sal niet steruen noch vergaen,
Maer leuen: end' in allen-landen,
Van Godts weldaeden doen vermaen.
65
Godt heeft my (t'is waer) ghecastydet,
End vaderlick ghetuchtight wel,
Doch hy heeft my tot nu bevrydet,
Ghenaedelick van der doot fel.
Die groote poorten doet doch open,
70
Des tempels daer die vrom' in sijn,
Op dat ick vry daer in magh loopen,
End heerlick lonen den Godt myn.
Die poorten schoon kostlick verheuen,
Sijn des Heeren poorten voortaen,
75
Die vrome tot dueghden begheuen,
Sullen al t' saem daer doer ingaen.
Daer wert ghy Heer van my beleden,
Ende groot ghemaeckt van nu voort,
Want in myn meeste teghenheden,
80
Hebt ghy my verlost end verhoort.
Die steen dien de bawheeren t'saeme
Verworpen hebben end verachtt,
Is gheworden seere bequaeme
Die hoecksteen die t'huys houdt met kracht.
85
Dit wonder is doer Godts vermoghen,
End doer sijn macht also gheschiet,
Dit is voorwaer in onsen ooghen,
Een wonderwerck t' welck men hier siet.
Dit is die dagh schoon wtghelesen,
90
Dien de Heer self nu ghemaeckt heeft,
Dies moeten wy seer verhueght wesen,
End verblydt sijn, want Godt sulcks gheeft.
Ick bidd' v Heer' in myn verdrucken,
Vwen Koningh doch hulpe doet,
95
Ende laett doch nu wel ghelucken
S'Koninghs inganck: end hem behoedt.
Gheloeft sij hy die komt ghereden,
Tot ons in des Heeren naem reyn,
Seghen sij ouer v in vreden,
100
Ghy Godts huysghenooten ghemeyn.
De Heer is een Godt vol ghenaeden,
Die ons alle verlichtt seer klaer,
Bindt den slachtoffer onbelaeden,
Aen de hoornen van den autaer.
105
Ghy sijt myn Godt, dien ick doe eere,
Met lofsanghen van soeten toon,
V alleyn aenbidd' ick O Heere,
End prys' v steedts met psalmen schoon.
Dancket den Heer' seer hoogh' ghepresen
110
Want groot is sijn vriendelickheit,
Syn goedertierenheit sal wesen,
Bestendigh in der eewicheit.
| |
Pseav. CXVIII. Cl. Ma.
Confitemini
Domino.
1C'est vn hymne par lequel Dauid deliuré de tous
maux, 2 et esleué Roy sur tout Israel, rendit publiquement
graces 3 à Dieu au tabernacle de l'Alliance, l'à ou d'vn grand
coeur 4 il celebra la bonté dont il auoit vsé enuers luy: et
là se 5 monstre clairement figure de Iesus Christ.
Rendez à Dieu louange & gloire,
Car il est benin & clement,
Qui plus est sa bonté notoire
5
Qu' Israel ores se recorde
De chanter solennellement,
Que sa grande misericorde
La maison d'Aaron ancienne
10
Vienne tout haut presentement
Confesser que la bonté sienne
Tous ceux qui du Seigneur ont crainte,
Viennent aussi chanter comment
15
Sa bonté pitoyable & saincte
Ainsi que i' estois en destresse,
Il m'ouit, & de ceste presse
20
Me mit au large à sauueté.
Le Tout-puissant qui m'ouit plaindre,
Mon parti tousiours tenir veut:
Qu'ay-ie donc que faire de craindre
Tout ce que l'homme faire peut?
25
De mon costé il se retire
Auec ceux qui me sont amis:
Ainsi cela que ie desire,
Ie verray en mes ennemis.
Mieux vaut auoir en Dieu fiance,
30
Qu' en l'homme qui est moins que riens:
Mieux vaut auoir en Dieu fiance
Qu' aux princes & grans terriens.
Beaucoup de gens c'est chose seure,
M'assiegerent de tous costez:
35
Au Nom de Dieu, ce di-ie à l'heure,
Ils seront par moy reboutez.
Ils m'auoyent enclos par grand' ire,
Enclos m'auoyent tous mutinez:
Au Nom de Dieu ce vin-ie à dire
40
Ils seront par moy ruinez.
Ils m'auoyent enclos comme abeilles,
Et furent les fols & hautains,
Au Nom du grand Dieu des merueilles
Comme feu d'espines esteints.
45
Tu as importun aduersaire,
Rudement contre moy couru,
Pour du tout trebuscher me faire:
Mais l'Eternel m'a secouru.
Le Tout-puissant est ma puissance,
50
C'est l'argument, c'est le discours,
De mes vers plein d'esiouissance,
C'est de luy que i'ay eu secours.
Aux maisons de mon peuple iuste,
On n'oit rien que ioye & confort:
55
On chante, on dit, Le bras robuste
Du Seigneur a fait grand effort.
Pavse.
De l'Eternel la main adextre
S'est esleuée à ceste fois:
Dieu a fait vertu par sa dextre,
60
Telle est du bon peuple la voix.
Arriere, ennemis & enuie:
Car la mort point ne sentiray:
Ainçois demeureray en vie,
Et les faicts du Seigneur diray.
65
Chastié m'a, ie le confesse
Mais point n'a voulu sa hautesse,
Que par mort ie fusse abatu.
Ouures-moy les grand's portes belles
70
Du saint temple aux iustes voué,
A fin que i'entre par icelles,
Et que Dieu soit par moy loué.
Ces grandes portes somptueuses,
Sont les portes du Seigneur Dieu:
75
Les iustes gens & vertueuses
Peuuent passer tout au milieu.
Là diray ta gloire supreme,
Là par moy seras celebré:
La pierre par ceux reiettée
Qui du bastiment ont le soin:
Au principal endroit du coin.
85
Cela est vne oeuure celeste,
Faite, pour vray, du Dieu des dieux,
Lequel se presente à nos yeux.
Là voici l'heureuse iournée,
90
Que Dieu a faite à plein desir:
Par nous soit ioye demenée,
Et prenons en elle plaisir.
O Dieu eternel ie te prie,
Ie te prie, ton Roy maintien:
95
O Dieu, ie te prie & reprie,
Sauue ton Roy, & l'entretien.
Benit soit qui au nom tresdigne
Du Seigneur est venu ici:
O vous de la maison Diuine,
100
Nous vous benissons tous aussi.
Dieu est puissant, doux & propice,
Et nous donra lumiere à gré:
Liez le boeuf du sacrifice
Aux cornes de l'autel sacré.
105
Tu es le seul Dieu que i'honore,
Aussi sans fin te chanteray:
Tu es le seul Dieu que i'adore:
Aussi sans fin t'exalteray.
Rendez à Dieu louange & gloire,
110
Car il est benin & clement:
Qui plus est sa bonté notoire
| |
Den 123. Psalm.
1Is een ghebet der Gheloouigen, wanneer sy van de boose
1 2 menschen,
ende Gods verachters verdruckt syn.
Wy sien o Godt die inden Hemel syt,
*Ghelijck een
knecht die hem vynt seer beladen,
3
Vlucht nae syns Meesters paden:
4
5
En soo d'ioncwyf d'ooghen heeft op heur Vrouwe,
5
Als sy heur vynt in rouwe:
6
Soo sien wy oock op Godt in onsen noot,
Wachtende bystant groot.
8
O Heer elaes hebt medelyden met ons,
9
Want ons elaes de menschen soo verachten,
Met sulcken smaet de grootste ons beschimpen,
13
Dat wy by na vercrimpen:
14
15
Wy syn veruult met het misprysen quaet,
15
Van dit hooueerdich saet.
16
| |
Psalm CXXIII.
1Dit is een ghebedt der gheloouighen, als sy van de
boose 2 verachters Godts verdruckt ende benauwet sijn.
Tot v Heer myn ooghen heff' ick altydt,
So die ooghen eens knechts in sijn benauwen,
Sijnen meester aenschauwen:
5
So die maeghdt siet op haerer vrauwen
handen,
Wy oock in kruys end schanden,
Sien so op v Heer, end wachten in noot,
V' hulp' end goetheit groot.
Sijt ons nu ghenaedich O Heere myn,
10
Wilt ons barmhertigh sijn.
Die menschen all' ons also gaer verachten,
Dat wy in smaet versmachten.
Wy sijn der stouten spot aen allen zyden:
15
Van den hooueerdighen seer fel end quaet,
Veracht end gantsch versmaet.
| |
Pseav. CXXIII. th. de be.
Ad te leuaui
oculos.
1Priere des fideles affligez par les meschans et
contempteurs 2 de Dieu.
A toy, ô Dieu, qui es la haut aux cieux,
Comme vn seruant qui pressé se void estre,
N'a recours qu'à son maistre:
5
Et la seruante a l'oeil sur sa maistresse,
Aussi tost qu'on la blesse:
Vers nostre Dieu nous regardons ainsi
Helas, Seigneur, aye pitié de nous,
Car tellement nous dedaignent les hommes
Que tous saouls nous en sommes:
Tant de brocards les gros sur nous desgorgent,
Que nos coeurs en regorgent:
15
Et sommes pleins du mespris odieux
| |
Den 124. Psalm.
1Gods volck wt een groot perykel verlost synde, bekent
1 2 dat sy niet deur heur eygen cracht, maer deur Godts
2 3 bystant verlost syn
gheweest.
Israel mach wel segghen op deés' tyt,
Had' onsé Godt niet self voor ons geweest,
En ons recht self ghedraghen, (die gheneest)
3
Als al tquaet volck veruult met haet en nyt
4
5
Quam om ons gans te vernielen met stryt:
5
*Sy souden
ons leuendich al verslint
Hebben, hadt al nae heuren wil ghegaen.
6-7
7
Ouer lang (siet) hadmen op ons sien slaen
8
Heur boosheyt fel, (soo seer syn sy verblint)
9
10
Ghelijck der zee baren rou en ontsint.
10
Ouer lang (siet) souden heur stroomen groot,
Ouer ons hoot hebben gheslaghen saen.
12
Maer lof heb Godt die ons heeft by ghestaen,
13
En die syn volck in der vyanden macht
15
Niet en verliet, soo syt hadden ghedacht.
15
Wy syn verlost ghelijck den voghel teer,
16
Die hem ontwerdt wt den strick die hem hielt.
17
Den strick die ons houden wou, is vernielt:
18
Alsoo heeft Godt die Hemel, Locht en Meer
19
20
Gheschapen heeft, ons verlost tsynder eer.
20
| |
Psalm CXXIIII.
1Dat volck Godts wt een groote gheuaerlickheit
verlost 2 sijnde, bekent, dat het niet gheschiedt sij, doer
menschelicke 3 kracht, maer alleyne, doer Godts goetheit: Ende
verhaelt 4 wt wat gheuaerlickheit dat het verlost sij
gheweest.
Men magh nu wel segghen in Israel,
Hadd' ons de Heer' selue niet by ghestaen,
Hadd' hy ons saeken niet ghenomen aen,
Als ons die volcken ouervielen fel,
5
Om ons wt te roeyen end te verslaen.
Leuendigh waeren wy verslonden wreedt,
Want in toorne waeren sy seer verstoort,
Wy waeren langh' in dat water versmoort:
Want die baeren ghinghen hoogh' ende breedt,
10
Die hadden ons ouerdeckt rechte voort.
Die stroomen hadden gegaen met ghewelt,
Ouer onse hoofden ter seluer tydt:
Maer ghedanckt sij Godt die ons heeft bevrydt,
End syn volck in der macht niet heeft ghestelt
15
Sijner vianden vol van haet end nydt.
So die voghel den voghelvangher snel
Ontkomt: so is onse siel' ontgaen reyn:
T'strick is ontwee, t'welck' ons omvingh' ghemeyn,
Wy sijn vry, Godt helpt ons, end niemant el,
20
Die hemel end d'eerd' heeft ghemaeckt alleyn.
| |
Pseav. CXXIIII. th. de be.
Nisi quia
Dominus.
1Le peuple de Dieu sortant d'vn grand peril,
recognoist 2 n'auoir pas esté sauué par sa force, ains par la
faueur de 3 Dieu: et raconte le danger duquel il est
eschappé.
Or peut bien dire Israel maintenant,
Si le Seigneur pour nous n'eust point esté,
Si le Seigneur nostre droit n'eust porté,
Quand tout le monde à grand' fureur venant
5
Pour nous meurtrir, dessus nous s'est ietté.
Pieça fussions vifs deuorez par eux,
Veu la fureur ardente des peruers:
Pieça fussions sous les eaux à l'enuers,
Et tout ainsi qu'vn flot impetueux
10
Nous eussent tous abysmez & couuers.
Par dessus nous leurs gros & forts torrens
Eussent pieça passé, & repassé.
Loué soit Dieu, lequel n'a point laissé
Le peuple sien tomber entre leurs dents,
15
Pour le manger comme ils auoyent pensé.
Comme l'oiseau du filé se desfait
De l'oiseleur, nous sommes eschappez,
Rompant le laqs qui nous eust attrappez:
Voila comment le grand Dieu qui a fait
20
Et terre & ciel, nous a desueloppez.
| |
Den 125. Psalm.
1De Propheet bewyst dat daer niemandt beter versekert
1 2 en
is inden noot, dan alleen de Gheloouighe, welcker
2 3 benautheydt maer eenen ooghenblick en duert: Hy
roept 4 oock Godt aen ten trooste der vromen ende straffe der
5 Godtloosen.
*Alle mensch
die op onsen Heere
Is beurijdt voor den val:
3
Hy sal op Godt betrouwen seere
5
Ghelyck Sion den berch seer hooghe,
En sterck in d'ooghe.
4-6
6
Ghelijck Ierusalem rontsomme
7
Met berghen is bevrijt,
8
Als met mueren seer wijt:
9
10
Alsoo is Godt oock van de somme
Synder cudden een vast beschermen
10-11
11
Want hy en laet met onghelucken
13
15
Quellen van het volck boos:
15
Van anxt dat heur het lang verdrucken
16
Int laest' niet heur en doe verlaten
Des Heeren straten.
16-18
Helpt Heer de menschen goet van leuen,
20
Maer straft de boose quaet,
20
Die quaet doen vroech en laet:
Met al' die heur moetswils begheuen
22
Tot alle quaet, maer v volck mede
Gunt peys en vrede.
23-24
| |
Psalm CXXV.
1De Prophete bewyst, dat daer niemant beter versekert
is 2 in den noot, dan alleyn die gheloouighen, welcker
benauwt-3heit maer eenen ooghenblick gheduert: Hy roept oock
Godt 4 aen ten trooste der vromen ende straffe der
godtloosen.
Die op den Heere vast betrauwen,
Maer eewigh blyuen staen:
Iae so vast' in allen benauwen,
5
Als die berghen van Zion pleghen,
Ghelyck Ierusalem rontsommen,
So sal oock t'aller tydt,
10
Godt sijn kindren te hulpe kommen,
In haeren noot, nae sijn oorkonden,
Godt sal t' leuen niet altydt laeten
Op dat hen die vrome niet gheuen
Tot quaet, end die handt niet wtsteken,
Helpt Heer' die vrome vroegh end spaede,
20
Maer straft die menschen loos,
Met hen die lust hebben in quaede.
Doch Israel sal hebben vrede,
| |
Pseav. CXXV. th. de be.
Qui confidunt in
Domino.
1Le Prophete monstre qu'il n'y a rien tant asseuré
que le 2 croyant, duquel l'affliction n'est qu'à temps: puis
inuoque 3 Dieu pour les bons, et contre les meschans.
Tout homme qui son esperance
Ains aura si grande asseurance,
5
Que Sion montagne tres-ferme,
Comme Ierusalem est ceinte
10
Dieu autour de sa troupe sainte
Est, & sera, qu'on ne l'offense,
Car ce n'est à tousiours qu'il laisse
Les siens entre les mains
De peur qu'vne trop longue oppresse
En fin ne les force de faire
Aide toute bonne personne,
20
Traine, ô Dieu, ces peruers,
Auec ceux dont le coeur s'addonne
A tout mal, & tiens accorde
| |
*Den 126.
Psalm.
1Dat volck wt de geuanckenisse wederkeerende, danckt
1 2 den Heere,
ende biddet dat hy de aengeuangen verlossinge 3 volbrenghen wille,
ende leert, dat Godt na groote be-
34nautheden eenen heerlyken troost den synen laet toe-5comen.
4-5
Als Godt verlost heeft Israel
1
Wt de gheuanckenisse fel
2
Soo docht ons dat wy vastelyck
3
Maer wat en droomden blydelyck.
5
Ghenoech hadden toens onse monden
5
Te doen om syn eer' te verconden,
Ieghelyc sey als hy dit sach:
7
Dit is Gods werck, soomen sien mach.
8
Godt gaf ons seker op die tijt
10
Veel goets en rusten met iolijt.
10
Van hem alleen ontfanghen wy
Al tgoet dat wy nou hebben vry.
12
Hier om brenckt weer wt met verblyden
13
V volck noch gheuanghen in lyden
14
15
Ghelyck oft ghy veldt, berch en dal
Met dau veruersté ouer al.
16
Sy die in tranen ierst ghesaeyt
17
Hebben, sullen worden ghepaeyt,
18
En eerbaerlyck worden verheucht,
19
20
Als den Maeytyt aencoemt met vreucht.
20
Maer wel is waer dat sy in weene
21
Saeyen sullen heurlier saet reene:
22
Maer al verheugende sullen sy draghen
23
Heurlieder schoouen met behaghen.
24
| |
Psalm CXXVI.
1Dat volck wt die gheuanghenisse wederkeerende,
danckt 2 den Heere, ende biddet dat hy die aengheuanghen
verlos-3singhe volbringhen witte: ende leert, dat Godt nae
groote 4 benauwtheden eenen heerlicken troost den sijnen laet
toe-5kommen.
Als Godt Zions gheuanghen al,
T'saem verlost heeft nae sijn gheual,
So waeren wy verhueght al t'saem,
Ghelyck sy die droomen bequaem.
5
Onse mondt is gantsch vol ghewesen,
Van vrueghdt end lofsanghen ghepresen,
Dan sprack t'volck allesins, wel aen,
Godt heeft sijn volck wat groots ghedaen.
Godt die heeft op dit mael voorwaer,
10
By ons ghedaen een werck seer klaer,
Daer in dat wy tot deser tydt
Hertelick vroo sijn end verblydt.
Heer wilt ghenaedelick afwenden,
Ons gheuanghenis end elenden,
15
Dat wy moghen wesen ghelyck,
Een schoon wel ghewatert eerdtryck.
Sy die met traenen end verdriet,
Haer goet saet saeyen, so men siet,
Sullen wederkeeren met vrueghdt,
20
End dat maeyen sijnde verhueght.
Sy saeyen haer goet saet met weenen,
End sullen haest groot ende kleene,
Kommen end bringhen met vrueghdt groot,
Haer volle schoouen in den schoot.
| |
Pseav. CXXVI. th. de be.
In
conuertendo.
1Le peuple retournant de captiuité, remercie Dieu, et
le 2 prie d'acheuer la deliurance: monstrant qu'apres
l'affliction, 3 vient tant plus grande consolation.
Dieu mit Sion en liberté,
Auis nous estoit proprement,
Que nous songions tant seulement.
5
Bouches & langues à suffire
Auoyent dequoy chanter & rire:
Chacun disoit voyant ceci,
Dieu fait merueilles à ceux-ci.
A dire vray, Dieu pour ce coup,
10
Des biens nous ottroye beaucoup,
Et d'iceluy nous receuons
Tout le plaisir que nous auons.
Ramene donques toute entiere
Ta gent n'agueres prisonniere,
15
Comme arrousant tout au trauers,
Les pays plus secs & deserts.
Ceux qui auecques larmes d'oeil
Auront semé, perdront le dueil,
Se trouuans ioyeux & contens,
20
Quand de moissonner sera temps.
Vray est qu'en douleur bien amere
Semeront leur semence chere:
Mais tous ioyeux ils porteront
Les gerbes qu'ils en cueilliront.
| |
Den 128. Psalm.
1Dauid leert, dat die Godtvreesende int openbare ende
1
2 int verborghen recht gelucksalich syn.
Salich moet die man wesen,
1
Die den Heer' wel ontsiet,
2
En syn weghen ghepresen
3
5
Want van dwerck synder handen
Leuen, en vry van schanden
Wort hem voorspoet bereyt.
Als den wyngaert vruchtbare
Vruchten voorts goet en fyn:
11-12
12
*Als
plantkens der olyuen
13
Sullen staen ghemaniert
14
15
Syn kynders sonder kyuen
15
Om syn taflé verchiert.
16
Siet met alsulcker eere
17
20
Tquaet schout tot alder tijt:
20
Den Godt van Sion hooghe
21
Dat noch sien sal v ooghe
Dubbelen voorspoet sien,
26
Aen Israel gheschien.
27-28
| |
Psalm CXXVIII.
1Dauid leert, dat die Godtvreesende in 't openbaere
ende 2 in 't verborghen recht ghelucksaeligh sijn.
Die Godt vreest end dient recht
Die ooc gaet t'allen stonden,
5
Doer t'werck, t'welck ghy sult dryuen,
Wert ghy hier wel gheuoedt,
V' doen sal wel beklyuen,
V' wyf sal ghelyck wesen,
10
In v' huys seer verblydt,
Die vrucht draeght t'sijner tydt.
Aen den disch in een kroone,
15
Als olyfspruyten schoone,
Nae melckandren voortaen.
Ontfanght hy in 't ghemeyn,
Die met t'quaet niet belaeden
20
Is, maer vreest Godt alleyn.
Dat ghy sult sien nae desen,
Kindtskindren sien seer wel,
Ende doer Godts ghenaede,
| |
Pseavme CXXVIII. Cl. Ma.
Beati omnes qui timent
Dominum.
1Il dit que ceux qui vrayement craignent et aiment
Dieu, 2 sont heureux, soit en public soit en priué.
Bien-heureux est quiconques
5
Du labeur que sais faire,
Quant à l'heur de ta ligne,
D'oliuiers tous nouueaux.
20
Craindra le Tout-puissant.
|
*een vrije bewerking naar Ronsards ode ‘A
sa Maistresse’ (Odes I, 17)
1Flora: godin van de bloemen en van het
voorjaar; heur gaet spoeyen: zich gaat spoeden
2t'amallieren: veelkleurig te
maken
4verteiren: verteren, wegkwijnen (van
liefde)
6desen dach: (hier) vanmorgen
7een goey poose: een hele tijd
8mocht syn ghedoken: zich verborgen zou
kunnen hebben
10al: alle; ontdaen:
afgevallen
12claer: heerlijk (een
stoplap)
13groote schade: erg jammer
14af gheresen: afgevallen
16ghebruycken: genieten; weert ghepresen:
waardig om geprezen te worden (behoort bij reuck)
19laet my toe.... noeme: gun het mij, dat
ik u naar waarheid (d.w.z. naar de feitelijke toestand) mag noemen
20bermhertich: nl. omdat gij medelijden
met mijn liefde hebt en daaraan tegemoet komt; in eeren: (stoplap) in alle
eerbaarheid
21wilten toch nemen ware: wil hem toch
waarnemen, wil er toch gebruik van maken
23op dat met v niet en vare: opdat het
met u niet ga
24voerschreuen: bovengenoemd.
2de hooghe staten: de hoge ambten,
waardigheden
4gheprint: geprent, gedrukt
7Cepter: scepter; verheuen:
machtig
8ootmoedich: zachtmoedig,
vriendelijk.
3tsuet ghesichte: het zoet
aanschouwen
19weerdich ghepresen: waardig om geprezen
te worden
22bedryuen: doen en laten; vry:
edel
25weer.... oft: òf.... òf (ook in reg.
27)
28de weertste: de liefste
30wt ionsten puer: uit zuivere
liefde
31begheuen: in de steek laten
*Vgl. Baïf: ‘Si ce n'est pas Amour, que
sent donques mon coeur?’, dat weer vertaald is naar Petrarca, sonnet 102:
‘S'amor non è....’ (Baïf, Amour de Francine I, 22)
5danc: wil (ook in reg. 6 en
9)
8vol ioleyts: vol blijdschap; verfelt:
wreed geworden
9moecht ghy: vermoogt gij
11dan laster ik, mij ten onrechte
beklagende, ten onrechte de liefde
14suke: zoek; om slauen ick wule: om
slaaf te worden span ik mij in.
3in des werelts landouwe: op
aarde
11Atropos geruchten: de faam van Atropos,
de Schikgodin die de levensdraad der mensen afsnijdt. Of staat hier
geruchten onder invloed van het rijm voor gerichten,
zodat de zin zou wezen ‘de beschikkingen van Atropos’?
12niet keeren en sullen, ick en sal....:
niet zullen beletten, dat ik zal....
13geprint: gedrukt, afgebeeld.
*Vgl. voor het eerste kwatrijn het sextet
uit Ronsards ‘Petit barbet, que tu es bienheureux’ (Amours I,
78)
6staen t'uwer genaeyen: tot uw
beschikking staan, geheel van uw wil afhankelijk zijn
7vast: snel; ghenuchten:
genoegens
*Naar zijn vorm herinnert dit sonnet aan
Petrarca's ‘O passi sparsi, ò pensier uaghi, & pronti’, dat zowel door
Clement Marot, Louise Labé als Baïf werd vertaald. Daar slechts van Baïf
invloed op Het Bosken vaststaat, wordt hier met diens sonnet ter
vergelijking volstaan (Amour de Francine II, 44)
1sware fantasyen: droeve
mijmeringen
5ghenuchelyck lyen: vreugdevol
lijden
8suren peys: onaangename vrede
9al: alles; bequame: aangenaam
11v liefde: de liefde voor u.
3in stryden oft in raden: als krijgsman
of als overheidspersoon
4vergheten blyuen: vergeten
raken
5den tyt verwinnet al: de tijd overwint
alles, doet alles verdwijnen
6mach: kan; veel: veelal, dikwijls;
Tropheen: zege- en gedenktekens
9colomnen fraey besneen: fraai met
reliëfwerk versierde zuilen
12d'anticken: de antieke bouwwerken(?);
d'Arabisken: de Arabische bouwwerken(?) (Van der Noot wil blijkbaar zeggen: de
Egyptische, Grieks-Romeinse en Arabische monumenten ter ere van bepaalde
personen of feiten)
19het gheleert ontfouwen: de kundige
uiteenzetting
22de goy: de goeden, de
verdienstelijken; leuende houwen: (nl. in de herinnering van het
nageslacht)
23veerskens bequaem: welluidende
verzen
25gheleerde: naar de regelen der kunst
samengestelde
26schriften sonder blaem:
voortreffelijke geschriften
27ghesusters eersame: de
Muzen
28ontrent: in de nabijheid
van
28-29de fonteyne Phegasis: de door het
dichterpaard Pegasus met een hoefslag veroorzaakte dichterbron
Hippokrene
30sonder blame: op edele
wijze
31Phebus: Apollo, de god der dichtkunst
en leider der Muzen; minioot: bevallig, liefelijk
33deur v ionste: door uw
gunst
40. volck, - T volck 42. sweerde - T
sweerde.
37-40O Brabant, schone moeder, die
gelukkig zijt en vruchtbaar in het voortbrengen van een groot aantal dichters
(een gheleerde schare) en van een dapper volk, neem gij de lauwerkrans
aan....
44sonder myden: onverwijld
48in syn eere: in zijn waardigheid als
legeraanvoerder
51bequaem van iaren: op de juiste
leeftijd, (hier:) in de kracht van zijn jaren
55hem vont besloten: zich ingesloten
vond
57van: door; somme: aantal
58onuerdroten: zonder daardoor de moed
te verliezen (behoort bij hy uit reg. 55)
72. lof, - T lof. 74. benden - T benden. 81.
ghevraecht: - T ghevraecht
94. monde: - T monde
62alleene met hem liep: bevond zich
alleen bij hem
64bespronghen: aangevallen
65ras: plotseling; ouerdronghen: in het
nauw gebracht
69bussen: vuurroeren; stauen:
stokken
70strauen: straffen, (hier:)
wonden
72heur weren met lof: zich moedig
verweren
75schenden: letsel
toebrengen
76verslaghen: verslaan,
doden
84isser bleuen: is gedood
85gheplaecht: in 't nauw
gebracht
86een stuck van trouwen: een staaltje
van trouw
94met heussen monde:
hoffelijk
98tis v siet: zie, het is voor
u
101het Fransoys gheslachte: de
Fransen
102sadt op met veerde: sprong snel te
paard
107wt gheslepen: uit het gevecht
gesieept
110. ghebonden - T ghewonden (wat echter onder
de ‘Fauten’ verbeterd wordt, zij het ook dat daar abusievelijk de ‘5. sye’ van
de lettre F’ wordt vermeld in plaats van de ‘6. sye’) 112. ghewinne - T
ghewinne, 118. abondant, - T abondant. 122. vochten - T voechten
134.
ghespuys, - T ghespuys.
109met wysen sinne: met schrander
verstand
111den slincken: de
linkerhand
112tsynen ghewinne: tot zijn
voordeel
116met seer snellen fatsoene: op zeer
snelle wijze
117ende soo schynden: (lees:) ende die
soo schynden (= vernielen)
120omworpen: omver werpen
123de Boergoensche: de Bourgondiërs,
(hier voor:) de soldaten van Philips II als Bourgondische Habsburger
124sloeghen: verdreven; de
Gaschoensche: de Fransen
129vloet wt den spele: vlood uit de
strijd
130het verstranghen: de
overweldiging
131beschadicht: gehavend; nae:
naar
132soo sy oock hadden gheuaren: zoals
het hun ook was gegaan
133ouer twee halué Iaren: vóór een jaar
(nl. in de slag bij St. Quentin)
136Sinte Quintens beleghen: het
belegerde St. Quentin
138fraey Cadetten: pronkerige adellijke
jonge officieren
140corts daer na: kort
daarop
142-143Chattelet, Han: plaatsen, die
eveneens door de Spanjaarden en Nederlanders op de Fransen werden veroverd
(Hooft vermeldt nog: ‘Nojon, Chauly en andere’)
143ander vercoren: andere, hun dierbare
sterkten
148-149dat gij niet van geringe afkomst
zijt
176. Onder de ‘Fauten’ wordt deze regel
gewijzigd in: ‘en hebben dies torconden’ 189. vande Nooten - T vande
Nooten.
151vry van onuromen: vrij van ongeluk,
(dus:) gelukkig
154eel: edel; vry:
edelgeboren
155-157Vgl. wat Van der Noot daarover
zegt in zijn gedicht ‘De Vrijagie ende het houwelyck van Messer Luciaen dela
Noce’ op pag. 57 vlgg., en Bijlage II
158waer af: uit wie (nl. de gehuwden
uit reg. 154-157)
166-167die altijd in het belang van het
land werkzaam zijn geweest
168som.... som (171): sommigen....
anderen
169goedertieren:
edel(aardig)
170wel bedocht: bedachtzaam
172offichieren: ambtenaren
175heerlyck hebben ghebout: als grote
heren hebben gewoond
178voor heur deelen: in hun
bezit
182om te prysen: (het object is ‘dit
goet edel gheslacht’, r. 185)
183na de Thebaensche wysen: in de vorm
van een ode (Pindaros van Thebe was de grote oden-dichter der
Oudheid)
189-190my myden vande Nooten te prysen:
mij er van onthouden de Nooten (de Van der Nooten) te prijzen
191veughen: voegen, passen
192na myn ghenughen: naar
welgevallen
195sonder letten: zonder
mankeren
201niet om vercleeren: onovertrefbaar
(in glans)
202sonder beswaren: zonder dat men het
daarover oneens kan zijn
205-206vliet de smerte.... bloó: vlucht
voor de pijn der schande, die een laf hart veroorzaakt
209Phoebus secreten: de geheimen van
Phoebus Apollo, de god der dichtkunst, (hier voor:) de poëzie
211in heur: nl. in de Nederlanden;
ierst: als eerste
212(lees: en dat ick singhendé op de
wyse...)
214nae Horaciums meynen: naar de wijze
van Horatius (de grote odendichter der Romeinen)
215na Pindarus ghyse: naar de wijze van
Pindaros (de grote oden-dichter der Grieken)
*Vgl. Ronsards ‘Si tu es viste à souper’
(Traduction de quelques autres epigrammes Grecs nr. 11, in Gayetez)
Titel. vireyn: kwatrijn
2int ontcnopen: in het
loskomen(?)
3-4De bedoeling is: dan moet gij, om de
juiste verhouding te herkrijgen, de zaak omkeren, door bij het eten de
traagheid van uw voeten toe te passen en bij het lopen de snelheid van uw
tanden
2Tuscaens: de taal van Toscanië
(hoofdstad Florence)
4met d'aldersuetste voys: op de meest
welluidende wijze
*Vgl. Ronsards ‘Aux creanciers ne deuoir
rien’ (Traduction de quelques autres epigrammes Grecs nr. 2, in Gayetez)
Titel. epigramme: kort kernachtig gedicht
1niemanden niet: aan niemand
iets
2dat is ghepresen: dat wordt geprezen
als
4maeschap: maagschap,
bloedverwantschap; fyn: (adv.) volkomen, geheel en al
5hem can wachten: zich (daarvoor) in
acht kan nemen
6hem achten: zich beschouwen
als
8deur vreets verpachten: omdat hij de
vrede in pacht heeft, durend bezit.
*probleme: gedicht, waarin een vraag
wordt gesteld
2suet: zoet; int aenschyn: van
gelaat
4lachende fyn: liefelijk
lachende
6minlyck: vriendelijk; wreet: streng,
bars
7om te doen... uren: om hem, die haar
ziet, altijd in vurige liefde te doen branden
8-9om gheluckich.... vast: om met
zekerheid gelukkig te zijn in standvastige liefde
9met hem vueren: bij zich
hebben.
*Vgl. Emblema CLXXXIII van Andreas
Alciatus (1492-1550), de grondlegger van de tijdens de Renaissance zo populair
geworden emblemata-literatuur. De eerste druk van de Emblemata verscheen in
1531 te Augsburg, de eerste volledige uitgave in 1551 te Lyon. Van der Noot kan
echter gebruik hebben gemaakt van een te Antwerpen (bij Plantijn) uitgegeven
herdruk van 1565. De op zijn gedicht volgende ‘Wtlegginghe’ is een vrije
weergave van enkele gedeelten uit de later aan Alciatus' Emblemata toegevoegde
commentaar van Claudius Minos.
3ghegheuen: (hier voor) afgebeeld,
geschilderd
5fel: wreed, bloeddorstig
6voorts ghedreuen:
aangedreven
8draghen: (nl. als hun wapenembleem);
goet: edel
1Signes: Cygnus, zoon van de Ligurische
koning Stheneleus, werd door Apollo in een zwaan veranderd, ter bevrijding van
zijn hartstochtelijk verdriet om de dood van Phaëton; hier voermaels:
vroeger
2Phaëton: de ongelukkige
bestuurder-voor-één-dag van Helios' zonnewagen, die de wereld door zijn
onervarenheid dusdanig in brand zette, dat Zeus hem met zijn bliksem moest
treffen; seer suetelyck (= liefelijk) singhende: volgens de klassieke
voorstelling hief de zwaan kort voor zijn sterven een klaaglied aan, schoner
dan de zang van alle andere vogels
3Phebo toeghewydt: gewijd aan Phoebus
Apollo, de god der dichtkunst en der muziek; Prince: vorst, leider
4die welcke: welke (nl. de poëten)
5eel: edel; heerlyc: voornaam; met
lauriere: met een krans van de aan Apollo gewijde laurier (Renaissancistische
hulde voor kunstenaars en in het bijzonder voor dichters)
6ghebruycken: genieten; sulcken: zulk
een
7int doen ghebruycken: genieten bij hun
handelingen, daden
9bemden: beemden, weiden; lustige:
aangename, schone
10suyuer ende blinckende: onbevlekt en
schitterend wit (beide in figuurlijke zin).
*apodixe: kort gedicht, waarin een
onweerlegbare waarheid wordt uitgesproken
1goey fame: een goede faam
3sonder blame: zonder
schande.
4de goey menscen bequaem: de goede en
beminnelijke mensen
5voorsichtich: met
bedachtzaamheid
7voorts worden ghedreuen: worden
(aan)gedreven
*Vgl. Emblema CIX van Alciatus. De bij dit
vers behorende ‘Wtlegghinghe’ is een vrije weergave van enkele gedeelten uit de
commentaar bij Alciatus' emblema. Titel. dialogisme:
‘samenspraak-vers’, waarin een vraag gesteld wordt en de aangesprokene daarop
antwoord geeft; Prosopopeye: stijl-figuur, waarbij onbezielde voorwerpen,
doden, afwezigen enz. als handelend en sprekend worden
voorgesteld
1v boghen en v pylen: Cupido wordt
gewoonlijk afgebeeld met een boog en een pijlkoker, die de (liefdes)-pijlen
bevat welke hij op de harten der mensen afschiet
2des iongers: van de jonkman; me:
mee
3hout: houdt; croonen: kransen
4sydy: zijt gij; met de vierde: nl. met
een vierde krans; playsant: op bevallige wijze
5hou van: houd het met; de ghemeyn
goddinne: ‘de eertsche Venus’ uit de Wtlegghinghe ( ghemeyn: gewoon,
waarmee ieder in aanraking komt)
6onsuyuer: onkuis, wellustig
7-8het vier der wysheyt: het vuur (de
liefde) voor de wijsheid
8heur: nl. de wijsheid; ghemeyn: geheel
en al
9vier croonen der deucht: zie de
Wtlegghinghe; berey ick: bereid ik (nl. voor wie alzo de wijsheid eert); sonder
smette: (behoort bij croonen)
1Plato: nl. in zijn Symposion, cap. 8;
Venus: (meervoudsvorm)
3verderffelycke: vergankelijke
4als syn: als daar zijn hoocheden:
hoge waardigheden
7der welcker.... syn: waarvan er in het
algemeen zeven zijn (bedoeld worden de zeven hoofddeugden);
8waeraf: waarvan; met dander dry
principael: met de andere drie voornaamste deugden (nl. geloof, hoop en liefde;
merkwaardig is, dat Van der Noot deze drie hoofddeugden zo uitdrukkelijk noemt,
ook al doet Alciatus zelf dit niet en al wordt de symboliek van de éne krans op
het hoofd daardoor vertroebeld)
9Iusticie: rechtvaardigheid
11gheschildert: (hier voor)
afgebeeld.
*Vgl. Emblema CX van Alciatus, waarvan dit
vers een zeer vrije weergave is. Titel. Epigramme in Apodixe:
kort, kernachtig gedicht, waarin ditmaal tevens een onweerlegbare waarheid is
verwerkt
1Nemesis: godin der (wrekende)
gerechtigheid; vroet: op verstandige wijze; d'een liefde d'ander tseghen: de
ene Cupido aan de andere vijandig (vgl. over deze twee Cupido's de
‘Wtlegghinghe’ hierboven)
3benemt: een einde maakt aan
4plaecht: doet afbreuk aan
5schichten: pijlen; des anders: (de
pijlen) van de ander
10theurder baten: tot (hun)
hulp.
1)Ook Remy Belleau heeft ditzelfde
emblema tot een ‘Dialogue’ verwerkt (Oeuvres Complètes de Remy Belleau, ed. A.
Gouverneur, tome I - Paris et Nogent-la-Rotrou 1867 - pag. 154-155), maar
zonder toevoeging van de ‘Wtlegghinghe’.
*sommighe: enkele; by: door; in Duytsche: in
het Nederlands; nae de Fransoyse wyse: op de Franse melodie (nl. die van de
Hugenootse Psalmberijming door Clément Marot en Théodore de
Bèze)
1verworpende: verwerpende
2heur geuen: zich er op toeleggen
2ins boosheyts paden quaet: op de kwade
wegen der boosheid
3noch niet en heeft: noch heeft
5vierich ouerpeyst: vurig, ernstig
overdenkt
6wel: zeer; ongheueyst: zonder veinzerij,
waarlijk
9voorts brenghende is: voortbrengt; goy:
goede
10waeraf: waarvan (slaat terug op ‘boom’ in
reg. 7); door sdoods suchten: (de dood wordt hier vergeleken met de wind,
waarvan reeds een ademtocht voldoende is om het dorre blad te doen
vallen)
13sulcken goet: zulk een geluk
15sy: nl. de bozen; heur: zich
16die sy heur onderwinden: die zij
ondernemen
17int recht ghans om worden ghekeert: in
het gericht volkomen worden vernietigd (lett.: ondersteboven
gekeerd)
18hy: de boze (na de meervoudsvorm van
reg. 15 wordt hier teruggegrepen op het enkelvoud in reg. 13)
19wel: goed; die oprechte: de eerlijke,
rechtvaardige mens
20sorghe draecht: Hij draagt
zorg
2onghetwyfelde: ontwijfelbare
2-3profecye ons Heeren I. Chr.: profetie
omtrent onze Heer J. Chr.
2dus: aldus (ook in reg. 3)
3bekuert: in verleiding
gebracht
4dwaesheyt groot t'ordonneren: grote
dwaasheid te beramen
6-7alsulcken ouermoet te muyten: zulk een
verwatenheid, dat zij dorsten te muiten
7ia: zelfs; t'aenueerden: te
beginnen
9gelyck: tegelijk, ter zelfder
tijd
10me: mee; bynden: binden
11verworpen wy van ons: laten wij van ons
afwerpen; in elcken wyck: overal
12daer sy ... brillen: waarmee zij ons
willen bedwingen
14niet: niets (anders); met heur: om
hen
15veel min dan een boone: volstrekt
niets
18met groot ghecrijs: met
schrikaanjagende luide stem; straffelyck: streng, bars
20inde bane: op het slagveld (waar de
koningen zich voor de strijd tegen Hem hebben verzameld)
22dus erch: zó kwaad, zó
schandelijk
25ick: (hier spreekt de door God verkozen
en gezalfde koning zelf)
26sal... gegheuen: zal het oordeel
uitspreken, dat door Hem is geveld
27onuersaecht: (hier enkel een
versterking bij ‘gheseyt’, ongeveer in de betekenis van:) zonder aarzeling,
onomwonden
28doe leuen: het leven schenk
29t'eender eruen: als erfdeel
32dat sal gaen: dat het zich zal
uitstrekken
35-36en lustet v... tot schanden: en
wanneer gij wilt, zult gij hen, die immers uw eigendom zijn, verbrijzelen als
een aarden vat ter onere (vgl. Romeinen 9:21; de bedoeling is: als een stuk
aardewerk, bestemd voor weinig eervol gebruik)
40neemt v less' ...tyt: leert hieruit
thans uw les
41stelt v Dienaers: gedraagt u als
dienaars
43syn te syn verheucht v alle seer:
verheugt er u allen zeer in, de Zijnen te zijn
44hebbende ... versaghen: terwijl gij er
altijd bang voor zijt Hem te vertoornen
46dat hy hem ...druckelyck: opdat Hij
Zich niet hartstochtelijk vertoorne
49onuerhuets: onverwachts; synen tooren
heet: Zijn brandende toorn
50eer mens hem soude wachten: eer men er
op verdacht zou zijn
51ghereet: ongetwijfeld,
stellig
52op syn heyl sullen achten: zich zullen
bekommeren om Zijn heil.
1van een groote heercracht: door een grote
legermacht
2verbaest hem met den iersten: is
aanvankelijk ontsteld
5hem: zich; tseghen: tegen
1wat synder al: wat zijn er
aldoor
3stooren: hinderen, kwellen
5te velde maken haer: trekken te
velde
7sien icker by: zie ik er
daaronder
16diet wil verstaen: (ik zeg dit voor
ieder) die het wil horen
17die maeckt: degene die maakt; mach:
kan
28voort: vervolgens, daarna; ontwaeckt:
gewekt
29vry onghelaeckt: volkomen ongeschonden,
ongedeerd
31hondert duysent versaemt:
honderdduizend man bijeenverzameld, een leger van honderdduizend man
33hoe syt dryuen: hoe zij het ook
aanleggen
36beschaemt blyuen: te schande gemaakt,
verslagen worden (ook in reg. 32 gaat de betekenis van ‘beschaemt’ in de
richting van ‘verslagen’)
40kinnenbacken: wang, kaak
42ontstucken: stuk, kapot.
1-2als Absalon den oproer teghen hem
maeckte: vgl. 2 Samuel 15-18
3roeptse tot leetwesen: vermaant ze tot
berouw
3-4voorts sluytende seyt: vervolgens
besluit hij met te zeggen
4hem: zich; wel: goed, zeer
4-5Gode te rechte betrout: op de juiste
wijze op God vertrouwt
2gherechtheyt: gerechtigheid
3doet mijn .... oorboren: doe mijn zwakke
(zieke) hart vreugde genieten
7dus: aldus; misval: ongeluk
8boosheyt stranghe: strenge, wrede,
boosheid
9de leughens ... pranghe: de leugens, de
knellende banden van de ijdelheid
10groot en smal: gij groten en kleinen,
aanzienlijken zowel als onaanzienlijken
12sonder ghetal: ontelbaar
14die: (slaat terug op ‘God’ in reg.
11)
18nou bemercken: nauwkeurig aandacht
schenken aan
19niet om verstercken: onovertrefbaar
sterk
22met verneerder herten en moet: met
ootmoedig hart en gemoed
23maeckt van v misdaden schande: schaamt
u over uw misdaden
24goederhande: goedertieren
26tonser leeren: tot onze
lering
28nae v goetheyt: naar (in
overeenstemming met) Uw goedheid
29de claerheyt: het licht, de
heerlijkheid
34met vollen ganghen: in
overvloed
37seer wel gherust: volkomen
rustig
38vuecht dat soo mede: schikt, bestuurt
ook dit (nl. het slapen) zo
39op deés stede: op dit ogenblik,
nu
40ghebieden sal met lust: (eenmaal) in
vreugde zal heersen.
*In deze Psalm is tussen vss. 35 en 36
blijkbaar een strofe weggevallen
3pluymstryckers: vleiers; ontrent: bij;
stiert: zendt op
2verstaen: horen (ook in reg.
6)
3wel neerstich: heel ernstig; gade slaen:
er op letten
6ghestadich: (behoort bij
‘clachte’)
8alleene: (behoort bij ‘V’ in reg. 9);
met aendacht: in vroomheid
13sonder ghestoor: zonder door iets
gestoord te worden, (of:) zonder mij door iets te laten storen
15sonder vertraghen: zonder daarin te
verslappen
22heur: zich; doruen: durven
23voor, naer ende nv: vroeger en later
(voor en na) zowel als nu
31deucht: goedheid, gunst
34daer: waar; deur desen:
hierom
36haer: hun (nl. van de bozen uit reg.
27. en 28)
37erch: boosaardig; fenyn:
vergift
39tot allen stonden: altijd
40gheueyst: geveinsd,
huichelachtig
41betoont heur: bewijs hun
44verstaelen: versterken,
verharden
45tseghen v paelen: tegen Uw
verordeningen
50tot elcken keere: telkens
weer
54den schilt ons is behoedich: het schild
ons behoedt.
3ontlast: (daarvan) verlost; verfraeyt:
verblijd, (hier) getroost
4hem beclaghende: zich er over
beklagende
5hem: nl. God; hy: = God; hem: =
David
6wten perykele des doots: uit het
doodsgevaar; hem: zich
7-8keert syn redene tot: richt het woord
tot
8heur: zich; verblijden: (imperfectum van
verbliën).
4in euelen moede: in gramschap
12deur mijnder sonden stanck: wegens de
stank (fig. voor: veelheid en vuilheid) van mijn zonden
13coemt my berueren: bevangt
mij
20dit swaer verseeren: deze zware
pijn
25in des doots afgrysen: in de
verschrikking van de dood
27bequaem: op gepaste wijze
32deur duchten: uit angst (behoort bij
‘kermen’ en ‘suchten’)
34legher: legerstede, bed
35sonder beyen: zonder uitstel of
oponthoud, voortdurend
36onsacht: onaangenaam, (hier)
bitter
37ghedaente: uiterlijk voorkomen; met
allen: volkomen
41verblyen: zich vrolijk maken
44gaet stryken: verwijdert u
46schoone: stralend, heerlijk
47clachté ghewoone: voortdurende
klacht
48goedertier: goedertieren
49verslaghen: neergeslagen,
afgewezen
54en veel bet: en veel méér (beter) dan
dat
57dus lastich syn: zoveel moeite
veroorzaken
60sueticheyt fyn: zuivere
goedertierenheid.
4eyndelinge: tenslotte; met: door middel
van
5danckter Godt af: dankt er God
voor
3vyanden fel: meedogenloze
vijanden
10-11dat sy... tyghen aen: (in) datgene,
wat zij mij vol vreugde nahouden en waarvan zij mij beschuldigen
12sulcken boosheyt: zulk een boze
daad
14soo: zoals; tonrecht: ten onrechte;
schelden: (hier voor) verwijten
15hem: nl. mijn vijand (Van der Noot
singulariseert plotseling het meervoudige ‘sy’ uit reg. 10 en 14); deucht
ghedaen: gunst, dienst bewezen
16voor: in plaats van, ter vergelding
voor; ontfaen: ontvangen, (hier) ondervonden
21-22verheft v ouer dese: sta tegen hen
op
23-24dat ick gheset sy int recht: dat ik
in het recht gesteld worde, het recht verkrijge
26niet om vercleren: onovertrefbaar in
schitterende heerlijkheid
30by desen: bij deze
gelegenheid
32naer mijn verdienste weerdelyck:
overeenkomstig wat ik verdiend heb
35inder herten gaet: tot in het hart
doordringt
36kent de selue goet oft quaet: dit kent
als goed of slecht
43-44dies ghelijcx... quelt: (maar)
evenzo is Hij ook een rechtvaardig rechter over wie Hem moeite aandoet,
bedroeft
45ist: is het (zo gesteld); beschayen:
schade berokkenen
46hem drayen: zich (af)wenden
48om raken: met de bedoeling om de
schuldige te treffen
50tsamen gaen paren: verzameld,
bijeengezocht
51schichten seer snel: zeer snelle
pijlen
52fel: meedogenloos, wreed
54die hem... blaken: die zich in het doen
van kwaad tot het uiterste inspannen
55voorts brenghen: voortbrengen;
verdriet: moeite
56syn: (singularisering van het meervoud
uit reg. 53 en 54); ongheual: ongeluk
58sorchfuldichlyck: nauwgezet, met
zorg
59met misual: rampspoedig,
ongelukkig
62sal hem ouer syn hooft verspreyden: zal
zich boven zijn hoofd uitstrekken
64dalen onsoet: hard neerkomen
67iont: toestaat, schenkt
68mynen mont: (nominativus).
3die hem ghelieft heeft: die het Hem
behaagd heeft; tsegens: ten aanzien van
2in alder manieren: in ieder
opzicht
3in dit eertsche dal: op deze
aarde
4heerlyck maeckt: verheerlijkt, (hier)
verkondigt
5in al: in alles; uwer cracht veel
ghetuyghen: vele getuigen (bewijzen) van Uw macht
7en maeckt: en Gij maakt; verneert:
vernederd
8blaemt: lastert, minacht
9ouermercken: nadenken over
12op heur oort: op hun plaats
13als dan .... seere: dan zeg ik in
mijzelf, zeer verbaasd
14wat ist toch van den mensché: wat is er
toch met de mens
17sonder blame: zonder tekort, (dus)
waarlijk
18niet en feelt: niets ontbreekt; dan
Godt te syn bequame: dan (zelf) God te zijn (‘bequame’ is hier slechts een
stoplap: op gepaste wijze)
19met glorien ghelaeft: met heerlijkheid
verkwikt
20met goet vervult: van het goede
voorzien; begaeft: begiftigd
23al: alles; sonder t'wtnemen iet: zonder
iets uit te zonderen
24onderdaen: onderworpen; alsoomen: zoals
men
26al: alle (slaat terug op ‘ossen,
schapen’); voeyt: voedt; cruyen: kruiden
27-28ouer al Heer ghestelt van dat den
cost sueckt: tot heer gemaakt over alles wat zijn voedsel zoekt (Wij zullen
‘Heer’ wel moeten opvatten als tweezijdig verbonden: ‘tot heer over alles, [tot
heer] van wat zijn voedsel zoekt’)
30dringhen: (hier voor)
schieten
32onderworpt.... leeft: ja zelfs alles
wat leeft, onderwerpt Gij aan hem
34met recht: naar recht en billijkheid;
in alder manieren: in alle opzichten
1-2datse comen: (pluralisering van het
collectivum ‘Gemeynte’).
2verschoont: verheerlijkt
3ghenuechelyck: met vreugde
4erm ende ryck: gij armen zowel als
rijken
6sonder ons: buiten ons eigen toedoen;
maeckt ghesont: (in geestelijke zin:) van zonden verlost
7syn eyghen: Zijn eigendom
8fyn: schoon (behoort bij
‘weyden’)
9gaet in syn poorten: trekt binnen in
Zijn stad
10t'alder tyt: altijd (ook in reg.
15)
11bequaem: op gepaste wijze
13vol alder deuchden: vol van alle
weldadigheden
14gheduert: duurt, blijft.
3waerachticheyt: getrouwheid aan Zijn
woord; tot alle tyen: steeds
2Heydenen hem ghebenedyt: heidenen,
prijst (verheerlijkt) Hem
4oueruloet: overvloedig, mild
5warachticheyt: getrouwheid aan Zijn
woord.
1Tis eenen Loefsanck: dit is een lofzang;
quaden: rampen
3openbaerlyck: openlijk, in het openbaar;
inden Tabernakel des verbondts: in de heilige tent, waarin de Ark des Verbonds
stond (vgl. 1 Kronieken 16, waar deze episode uit Davids leven wordt
medegedeeld)
4daer: waar; met grooter herten: van ganser
harte; belydt: erkent
6-7bewysende hem....wesen: aantonende dat
hij (= David) hier duidelijk een voorafschaduwing van Christus is
2suet: goedertieren; sonder verwyt:
zonder dat Hem in dit opzicht een verwijt kan treffen, (dus:)
volkomen
3tot elcken keere: telkens
weer
4ghestadich: bestendig; tot alder tyt:
altijd
5sy ghedachtich: er aan denke
9thuys van Aron: nl. de priesterschap;
veruaren: ervaren
11niet om verclaren: onovertrefbaar in
heerlijkheid
13-14sy singhen: (coniunctivus) dat zij
zingen
14sonder respyt: zonder uitstel, (of:)
voortdurend
15syn weesen: Zijn verweesde (= in
droevige omstandigheden verkerende) kinderen
18moghentheyt: macht,
majesteit
19op dié stondé: terstond
21siende: wanneer Hij ziet
23my te versaghen: bevreesd te
sijn
25hem veughen: zich voegen, zich
scharen
26met die.... vercleert: tezamen met hen,
die mijn vrienden gebleken zijn
28al t'gheen dat mijn hert begheert: nl.
hun ondergang
29al beter: volstrekt, in alle opzichten
beter; eest: is het (ook in reg. 31)
30de crancke menscheyt bloot: het zwakke
en weerloze mensdom
32Princen: vorsten; groot:
machtig
33dits een seker sake: dat is
zeker
34sterckelyck: met kracht, met inspanning
van al hun kracht
35was toens mijn sprake: zeide ik
toen
36van my.... veriaecht: zullen zij toch
door mij worden verjaagd
37vast besloten: nauw
ingesloten
39vry onuerdroten: in het geheel niet
ontmoedigd (behoort bij ‘my’ in reg. 40)
40van my.... gheuelt: zullen zij toch
door mij worden geveld
42d'onwyse: de dwazen (die dit gedaan
hebben); versmacht: (hier) vernietigd
43van: door; tvyer: het vuur;
onuerdroten: zonder zich te laten ontmoedigen
46op my gheloopen: mij aangevallen;
onghespaert: aanhoudend
55seet: zegt; veerdich: sterk, in
staat
56Vander Noot: uit de nood (woordspeling
van de dichter met zijn eigen naam)
57cloecke: (hier) sterke; heur:
zich
59deucht: daden van dapperheid
60sulcx is.... sanck: zo is (de inhoud
van) de zang der rechtvaardigen, zo zingen de rechtvaardigen
63vry vander schanden: nl. van de schande
ten gevolge van een nederlaag
64voor alle lien: vóór, ten aanhoren van
alle mensen
67maer en heeft niet: maar Hij heeft
niet
70den goeden bereyt: die ter wille van de
rechtvaardigen gebouwd is
71tot mynen loone: te mijner
beloning
72van my: door mij; gheseyt:
uitgesproken, (hier) gezongen
74certeyn: gewis, zonder
twijfel
76deuré: door; al ghemeyn: allen
gezamenlijk
77wordy: wordt Gij; van: door
81weerleggen: afkeuren,
verwerpen
82van die.... belast: door degenen aan
wie het bouwwerk was opgedragen
83gheueucht: gevoegd, geplaatst; sonder
weersegghen: zonder tegenspraak
84voor den.... ghepast: als zeer goed
aangebrachte hoeksteen
88diet wel besiet: voor hem, die dit goed
beschouwt
91ghenuechte rapen: vreugde scheppen, ons
verblijden
92van herten fyn: met een rein
hart
96uwen Coninc gade slaen: Uw aandacht
schenken aan Uw koning
97-98is hy die ghecomen syt: (wonderlijke
constructie, die alleen te verklaren valt als contaminatie van ‘is hy die
ghecomen is’ en ‘syt ghy die ghecomen syt’)
99van Gods huys eersame: behorend tot
Gods heilig huis
100wel moet ghy varen t'alder tyt: moge
het u altijd wèl gaan
101goederhande: goedertieren
102verlichten: licht geven
107suyuer en reene: heilig en
rein
108vermeeren: vermeerderen
110suet: goedertieren; sonder verwyt:
zonder dat Hem in dit opzicht een verwijt kan treffen, (dus:)
volkomen
111tot elcken keere: telkens
weer
112ghestadich: bestendig; tot alder tyt:
altijd.
2vlietich: vurig, naarstig
3die hem vynt seer beladen: die zich in
grote verlegenheid bevindt
4nae syns Meesters paden: naar de
voetsporen van zijn Meester, (d.w.z.) naar zijn meester
5soo: zoals; d'ioncwyf: de
dienstmaagd
9elaes: helaas (ook in reg.
11)
13sulcken: zulk een; de grootste: de
aanzienlijk(st)en
14vercrimpen: verschrompelen, (hier)
vergaan
15veruult met het misprysen quaet:
(over)vol, (over)verzadigd van de boze minachting
16dit hooueerdich saet: dit hovaardig
geslacht.
1perykel: gevaar; bekent: erkent,
belijdt
2sy: (pluralisering op grond van het
verzamel-begrip in ‘volck’ uit reg. 1)
3ghedraghen: gesteund; die gheneest: die
redt, behoudt (behoort bij ‘onse Godt’ in reg. 2)
5met stryt: (hier) met
wapengeweld
6-7ons leuendich al verslint hebben: ons
allen levend verslonden hebben
7hadt al nae heuren wil ghegaen: als
alles volgens hun begeerte was gegaan
8ouer lang: reeds lang; hadmen sien
slaen: zou men hebben zien slaan
9heur boosheyt fel: hun meedogenloze
boosheid
10ghelyck der zee baren rou en ontsint:
als de onstuimige en woedende golven der zee
12hoot: hoofd; saen: schielijk,
snel
15soo syt hadden ghedacht: zoals zij (nl.
de ‘vyanden’ uit reg. 14) dat hadden gemeend
16den voghel teer: de zwakke
vogel
17hem ontwerdt: zich loswart; hielt:
gevangen hield (vgl. ook reg. 18)
18den strick: (nominativus)
20tsynder eer: tot Zijn eer.
2de Gheloouighe: (meervoud) de
gelovigen
3beurijdt voor: beschermd
tegen
4-6Vgl. Psalm 125:1. ‘Die op den Here
vertrouwen, zijn als de berg Sions, die niet wankelt, maar blijft in
eeuwigheid’
6sterck in d'ooghe: sterk van
aanzien
9mueren seer wijt: zich ver uitstrekkende
muren
10-11de somme synder cudden: het geheel
van Zijn kudde, al de Zijnen
11beschermen: bescherming,
beschermer
12tseghen d'allermen: tegen de
gevaren
13onghelucken: rampen, (door anderen
veroorzaakte) schade
16-18dat heur het lang verdrucken....
straten: dat de lange onderdrukking hen tenslotte de wegen des Heren zou doen
verlaten (er staat in deze regels eenmaal ‘heur’ te veel)
20de boose quaet: de slechte
bozen
22die heur moetswils begheuen: die zich
uit vrije verkiezing overgeven
23-24maer v volck.... vrede: maar schenk
tevens aan Uw volk vrede (peys = vrede).
1dat volck: het volk; geuanckenisse:
(bedoeld wordt hier de) Babylonische ballingschap
4-5toecomen: ten deel vallen
2gheuanckenisse fel: harde gevangenschap
(nl. in Babylon)
3docht ons: meenden wij; vastelyck: in
hoge mate
7ieghelyc: ieder; als: toen
8soomen sien mach: zoals men zien
kan
10rusten met iolijt: rust en
vreugde
13brenckt weer wt: verlos
14V volck noch gheuanghen: Uw volk, dat
nog gevangen zit
17ierst: eerst, aanvankelijk
18ghepaeyt: tevreden gesteld,
vertroost
19eerbaerlyck: op eervolle
wijze
20Maeytyt: maaitijd, oogsttijd
22heurlier saet reene: hun zuiver
zaad
23verheugende: zich verheugende,
blijde
24heurlieder schoouen: hun schoven;
behaghen: vreugde.
1die Godtvreesende: de Godvrezenden
2wel ontsiet: vreest zoals dit
behoort
3ghepresen: (behoort adiectivisch bij
‘weghen’)
11-12brenghend' int openbare voorts:
voortbrengend, voor iedereen zichtbaar
13plantkens der olyuen: jonge
olijfplanten
14ghemaniert: zedig, (hier)
schoon
15sonder kyuen: in onderlinge
vrede
16om syn taflé verchiert: om zijn van
alles welvoorziene tafel
17met alsulcker eere: met zulke
eer
20schout tot alder tijt: steeds
vermijdt
21den Godt van Sion hooghe: de God van
het hoog-gelegen Sion
26dubbelen voorspoet: d.w.z. kinderen en
kleinkinderen
27-28(versta: en geluk en genade zult gij
aan Israël geschieden zien).
|
|
vorige
