[Caspar van Baerle]

Baerle (Caspar van) 3 werd den 12 Februarij 1584 geboren te Antwerpen, alwaar zijn vader het ambt van griffier bekleedde, doch toen deze stad door den hertog van Parma was ingenomen, de wijk nam naar Zalt-Bommel, alwaar hij als rector der Latijnsche school overleed in 1595. De jonge van baerle schikte zich tot den predikdienst aan de Leydsche hoogeschool, en werd in 1608 als hervormd leeraar beroepen in de Nieuwe Tonge, op het eiland Overflakkee, slechts vier jaren bleef hij aldaar, doch werd toen in 1612 aangesteld als onderregent van het Staten Collegie te Leyden, en in het laatst van 1617 bevorderd tot hoogleeraar in de Logica aan de hoogeschool aldaar. Van baerle had in de toen zwevende hevige kerkgeschillen de zijde der Remonstranten gekozen,

en nadat op de gehouden synode te Dordrecht derzelver leer veroordeeld was, werd hij ook dadelijk eerst als onderregent en vervolgens als hoogleeraar afgezet; als predikant had hij reeds vroeger schriftelijk moeten belooven niet meer te zullen prediken. Hij leide zich nu toe op de geneeskunde, en werd te Caen in Frankrijk tot doctor bevorderd. Intusschen bleef hij toch in Leyden zich bezig houden met jonge lieden in de wijsbegeerte te onderwijzen. In 1631 werd hij tot hoogleeraar in de wijsbegeerte en welsprekendheid beroepen aan de eerst kortelings opgerigte doorluchtige school te Amsterdam. Aldaar werkte hij met lust en ijver aan de bevordering der fraaije wetenschappen, en sprak van tijd tot tijd in het openbaar verscheiden deftige en schoone Latijnsche redevoeringen uit, die bijeenverzameld en door den druk gemeen gemaakt zijn 1, beöefende met goed gevolg de Latijnsche en Nederduitsche dichtkunst, en gaf verscheiden werken over verschillende onderwerpen in het licht, die met ongemeene goedkeuring werden ontvangen.

Toen in September 1638 maria de medicis Amsterdam bezocht, en van stadswege dezer vorstin een prachtig onthaal zoo door openbare

vertooningen, als anderszins was bereid, gaf hij eene breedvoerige beschrijving in het Latijn van deze vreugdebedrijven in het licht 1, die men nog als een voorbeeld van schoonen stijl aanhaalt. Niet minder fraai en prachtig uitgevoerd is zijne voortreffelijk geschreven Latijnsche geschiedenis der achtjarige verrigtingen der onzen in Brazilië onder het beleid van graaf johan maurits van Nassau 2, welke een jaar voor zijn' dood in het licht verscheen.

Van baerle sleet de zeventien laatste en genoeglijkste jaren zijns werkzamen levens te Amsterdam, algemeen geächt en bemind, in den aangenamen omgang met zijn' vriend hooft. ‘Mij dunkt,’ zeide de Hoogleeraar van cappelle 3, op de zelfde plaats, waar, honderdzeventig jaren te voren, van baerle in het openbaar sprak, ‘mij dunkt ik

zie hem, ten huize van dezen, met de beroemdste mannen van dien tijd zamen komen, en aldaar met de geestige tesselschade het zout en de vreugd van het gezelschap uitmaken.’ Zijn ambtgenoot vossius, vondel, huygens, brandt, baek en andere fraaije vernuften, die in dien tijd bloeiden, beijverden zich om hem blijken van genegenheid en vriendschap te geven, en hij bragt zijne dagen aldaar vrij wat aangenamer door dan te Leyden, waar hij, wegens het voorstaan der Remonstrantsche gevoelens, niets dan verdriet en onaangenaamheden had, en zelfs de onbeschofte schout bont zich niet ontzag om hem op de openbare straat een geschrift uit den zak te halen. Ondertusschen het doorgegane leed, het verlies eener geliefde echtgenoote en het gemis van zijn' boezemvriend hooft schokten zijn teder ziel- en ligchaamsgestel dermate, dat hij den 14 Januarij 1648 bezweek, in den ouderdom van 66 jaren, en begraven werd in de Nieuwe kerk, digt bij het graf van hooft. Vondel eindigt zijn' lijkzang op dezen verdienstelijken man met dit grafschrift:

Wij hebben 's mans leven hier een weinig uitvoerig overzien, om dat hetzelve inderdaad, gelijk

de Heer de vries te regt aanmerkt 1, zoo vele treffende, zoo vele fijne punten, van schoonheid heeft, dat het ons even als hem verwondert, dat van baerle tot heden nog geenen lofredenaar heeft aangetroffen, en wij wenschen hartelijk dat hij dien nog in den Heer de vries zelven moge aantreffen, gelijk jeremias de decker dien in hem gevonden heeft.

De Nederduitsche gedichten van onzen geleerden van baerle zijn niet in grooten getale, en dan nog hier en daar in andere dichtbundels verspreid. De besten heeft de heer de vries opgespoord en in zijn verdienstelijk werk 2 voor verdere vergetelheid bewaard. Wij kunnen ons nogtans het genoegen niet weigeren, ten minsten hier een enkel stuk, dat toch daar niet gevonden wordt, eene plaats in te ruimen, namelijk dat