|
|
Regelnummers proza laten
vervallen | |
| | | | | | | | | | | |
* Den
drucker tot den leser.
1 Vermidts ick V.E. konst-gierighe ende lust-lievende
Leser, weet seer ghe-
12 neghen te wesen tot de lessen ende ghedichtselen des
E. seer vermaerden 3 Rymer, Gerbrant Adriaensz. Brederode,
salig. diens wercken ick alle, met ziin 4 eyghen handt gheschreven,
niet sonder groote moeyten ende diere kosten,
45 hebbe by een versamelt, Iae een yegeliick by wien ick
ziin schriften vondt, 6 de selve als uyt de handen ghebroken,
arbeydende omme die nae hunne 7 weerde op het cierliickste V.E,
goetwillighe Leser op te dragen: Zo is daer 8 noch eene geweest, die
desen mynen ernst ende vliit niet aensiende, heeft aen
89 geleydt dese kluchte, genaemt den Molenaer,
te drucken, naer een seker 10 slordich uytschrift, als bliickt by vele
woorden, jae halve ende heele reghelen
1011 daer in uyt-ghelaten ende verandert, die niet
weynich den rechten geur ende
1112 eyghen sin van des Dichters soete spreucxkens en
quetsen: Stekende daer en
1213 boven V.E. het selfde zoo naeckt ende bloodt, als
een vondeling, sonder 14 eenich voorschrift, op ziin boers inde
handen. Daer dit doch meer, als ghene
1415 zyne andere wercken, (om der velen misduydinghe) V.E.
billiick ooghe ende
15 16 verschooninghe van doen is. Wes halven
ick my ghenoechsaem voor genoot- 17 saeckt hiel, soo dese, als oock
zyne andere kluchten, vande Ghestolen Koe, den 18
Quacksalver, ende Symon sonder Soeticheyt, te geliick op het
bequaemste nu in
18 * 19 suyveren druck te
verhaesten: dat by avontueren niet weder een ander kome,
19
| | | |
20 als de haen over de kolen loopen, mis
handelende zyne voornoemde andere
2021
kluchten, als desen jeghenwoordighen gedaen is. V.E. vriendeliicke Leser daer
22 en tusschen met een onvol-maect ende slordich werck payende. Neemt
dan
2223 in danck, seer beminde Leser desen mynen arbeyt,
ende wilt met u goet- 24 gunstige oordeel dees kluchten ten rechten
duyden, sy is gheriimt in 't 25 groenste van ons Dichters leven. Men
houdt dat dit inder daedt alsoo voor-
2526
maels hier soude gheschiedt ziin, oock noch wel soude kunnen ghebeuren.
27 Vint ghy onder wylen in 't lesen eenighe oubollighe woorden, neemt
die niet
2728 als van onsen Rymer, maer van sodanighe
personen in sulcken ghevalle 29 ghesproken, welcke maniere van doen
ende segghen hy voor yeder een ten 30 toone steldt: jae soeckt te
schavotteren ende voordacht te maken. Zoo doende,
3031
sult ghy voortaen een beter ghevoelen hebben van dergheliicke spelen, Ende
32 is daer doch evenwel een steentjen daer V.E. hem aen mochte
stooten, wilt 33 doch dat wyseliick, om beters wille, ter zyden
treden: 't Welck wenscht 34 ende bidt
V.E. dienstwillighe
C. Lodowijcksz. vander Plassen.
| | | | | |
G.A. Brederoos
Meulenaer.
Personagien.
Slimme Piet Een Meulenaer.
Trijn
Jans Een Ste-vrouw.
-
Aeltje Melis Vrouw vanden Meulenaer.
Joost Knecht vanden Meulenaer.
*
Ick heb gheloopen dat ick sweet, o mijn! ick bin soo moe:
1
En nou ick uyter weer gegaen bin nou is juyst de poort toe:
2
Ja wel ick bin uyt mijn aem, so geweldich heb ick
geloopen.
Ja wel op andere plaetsen kanmen de poort om een pijntjen op
koopen.
4
5
Dit is te byster voor de reysende man, en burgers
verdriet.
5
Wat sal ick doen, in een herbergh gaen? dat durf ick niet,
En ick heb hier geen kennis daer ik slapen mach of vernachten.
7
Ick weet niet wat ick wil, ick heb wel duysent ghedachten:
Dan wil ick dus, dan wil ick so. Ey! sietmen hier eens staen.
9
| | | |
10
Wel wat vraech icker na, ick mach hier yewers angaen.
10
‘Beraetje eerst Trijn Jans, en wilt so seer niet
jachten,
11
Deynckt dat een eerb're Vrouw heur immers so seer moet wachten
12
Voor d'opspraeck als voor de daedt. weetje niet hoe haest men
op 't woort is?
13
Sieje niet datter nau een degelijcke herbergh buyten de poort
is,
14
15
Of 't zijn maer hoere-kotten en kufjens. Datmer
onverhoets quam
15
't Was morgen dien dach over de hiele stadt van Amsterdam:
16
Want het herommenes is van alle deucht vervreemt,
17
Dat het veul eer de loghen dan de waerheyt aen-neemt.
Ick weet goet raet, ick sel vande noot en deucht maken,
20
En sien of ick hier nieuwers ken in en huys raken:
20
Ick sel't gaen avonturen. Wat schaet versocht. Die soect die
vijnt.
21
't Is wel Aeltje Melis, ick sel gaen kijcken nade wijnt.
22
Wat hettet van daech ien ruych weer eweest, 't isje niet te
seggen.
Doch nou op den avont so gaet de wijnt al moytjes leggen:
24
25
Maer op den dach de lucht betrock, het swerck dat
vlooch,
25
't Scheen de wijnt alsen kracht op ongse meulen spooch,
26
| | | |
So kraeckte de trappen, en so verbrangst gilden de sporten.
27
Ick docht altemet daerme sel't hiele sootje van boven neer
storten,
28
So drilden de vleugels, so rammelden de plancken, daer stont
niets stil,
30
*
Een vliegenden storm blies, dat ons duyfhock van boven neer vil,
30
Doch ongse goe Joost die hettet wat e klust en t' samen e
slaghen.
31
Trijn Jans, slimme Piet.
Goeden avont fijn-man, ick souje garen een woortje vraghen.
32
Goede vrient, binje so goet hertich en beleeft,
33
Soo bid ick dat gy mijn te nacht huys-vestingh geeft.
34
35
Ick sou wel yewers gaen, maer siet ick vrees voor
schanden:
35
Want gy weet wel een Vrou het toch vrienden en vyanden:
36
Een yeghelijck seyt van je 't gheen dat hy iou gunt,
En een Vrouw hettet licht verkerft, al misdoetse in 't minste
punt.
38
De Werelt is soo verkiert! niemant duydt yet in't goede,
39
40
En op datse van my niet quaet moghen vermoeden,
40
Soo laetmen in iou huys te nacht hier rusten op een stoel:
41
Want in deuse kufjens ist mijn niet eers genoech, en op de
wech ist mijn te koel.
42
| | | |
Wel Vroutje wat sel ick seggen? ick selt me Vrouw vraghen:
43
Je bint seker al te goelijcken sackje datme iou sou in de kou
iaghen.
44
Aeltje spreeckt van binnen.
Ick mach niet liefste, de ketel, vaer, die moet te vier:
46
De visch die staet noch in heur bloedt, die 'k te middach heb
ebroken,
47
Ick moet water halen om die te wassen, en te koken.
Aeltje, seg ick, hier is ien stee-wijf dat naeje wacht.
49
Trijn Jans, Slimme Piet, Aeltje Melis.
50
Vrouschap hebje niet een plaetsje veur mijn van dese
nacht?
We komen uyt de Leytse kaegh, en ick bin buyten esloten,
51
| | | |
En ten past niet voor een eerlijcke Vrouw te gaen in
hoerekoten,
52
Mach ick maer op een stoel slapen, ick wil hebben iou ghemoe?
53
55
Maer Aeltje laet ons dat Vroutje daer me gheryven.
Rekent byje eyghen hert, hoe noo dat j'op straet soudt blyven.
56
Komt in moer, hangtje huyck op, en setje manckje neer.
57
Wel vrienden, 't is onverdient, niet te min ick danckje seer.
58
Maer hoe reyn woonje hier! Heer, hoe helder leyt desen haert!
59
60
Ja wel ten is hier anders niet dan ofje in een Begynen
selletje waert.
60
| | | |
Heer hoe glimt jou kanne-bort, iou tinne-werck, iou pypen, en
iou krensen.
61
Wel salighe luy! ghy hebt hier al wat ghy sout konnen
wenschen.
62
Jemeny, de balcken en de solder is met schulp-sant eschuert.
63
Mijn wijf het gien weergae, sy is het puyckje vande buert.
65
* Sy
wast en sy plast 't hiele huys al moerlijcke lienich,
65
In heb icker ien reys van doen sy helpt my onder ienich.
66
De Man is wel geluckich die sulcken besorch van een Vrou het.
67
De Man is wel dubbel gheluckich die jou het.
Maer susje waer zijn jou kyeren?
Maer die loopen vast
speulen
69
70
Hier rontom het huys, op de werf, en in de meulen.
| | | |
Dat is nou goelijckjes twie iaer,
71
Songt die tijt heb ick noyt etwijffelt, of ick was noyt swaer.
72
Ick loof niet datter mijn mans goetje langher sel toe doghen,
73
Want hy drinckt te veel Toeback, en die (seggen de luy) doet
opdroghen.
74
75
Hy plach wel een Man in't veldt te wesen, maer nou is
hy te slap.
75
Ja hoe? als
scharbier op den tap?
76
Neen, dat behaechtme wel, dat hy seyt ick selme beteren.
Ygut dat ick jou iens had, hoe sou ickje nae jou gat veteren.
78
| | | |
Kenje wat veteren vetert iou wijf, jou lief, iou bruyt.
79
80
Neen moer hy slacht de Koeckoeck, hy leyt zijn eyeren
al uyt,
80
Hy het zijn beste pylen al in't wilt verschoten:
Dan seker 'tis zijn schult niet, hy is van't houtje
ghesproten.
82
Een Man die seven iaer by een Vrouw blijft die wort melaets.
83
Dat hebje van ien hoer eliert, in een oneerlijcke plaets:
84
85
Maer Vrouw-mensch hoe statet toch met iou Mans saken?
85
Maer mijn Man slacht jou Man, die kan mier praten als maken.
86
Ick bin wat mitten iersten, over drie vierendeel iaers, bin
ick op men tijt,
87
Isset anders, ick weter niet of, so bin ick het boeckje quijt,
88
Mijn Man seyt dat hy blint wort van al dat parle-gaten.
89
| | | |
90
Mijn dunckt dat de wyven altoos van kyer-maken praten.
90
Besongder asser ien kijndt ehaelt wort, dan hebbense sulcken
deun.
91
Gelijck ick nou jongst hoorden, op het mael van men jongste
seun.
92
Hoe slordich leyden sy't of doe sy de kandiel in't lijf
hadden.
93
Ick moetet lachende verhalen, hoe dat sy voor mijn wijf
badden.
94
95
‘Nou willen wy gaen bidden de goede Man sint Jan,
95
Dat hy jou met lief weer helpt ongder de Man.
96
O bloemer herten wat hoorden ick al vande weyicheyt,
97
Van dese man zijn koelicheyt, en van de ander zijn freyicheyt:
98
En dat die so hiel loom was, en d'ander weer soo snel.
99
100
De ouwe wyven lachtender om, o mijn! het deder noch so
wel.
100
Siet keyeren, doet wat daer de mannen by binnen.
101
Maer wat kalling praet ghy luy by jou ontydige waerdinnen?
102
Waerafter wijfje mocht icketje noch iens hooren segghen,
103
| | | |
Ick wodder sepers noch wel iens om in de kraem legghen.
104
105
Ja, ick gelooft wel dat ghy wel sout willen, mijn
lieve man,
Konnen wy so mackelijck van 't kijndt komen alsmer wel komt
an.
106
Ast is moer. Hoe hiet ghy?
107
Aeltje Melis is mijn
naem.
Die hiet slimme Piet inde waring.
108
| | | |
Weetje wel hoe onse Symon buur mit zijn nuw-backen wijf pleech
te mallen?
109
110
En arme vaer, hy lach wel ien hallif jaer veur zijn
Vrou bevallen
Inde veur-kraem. Het was hem op zijn Bruyloft wel eraen,
110-111
Dat hy hum niet sou verhaesten, wangt seydense de Papegay sel
lang enoech staen.
112
Maer wat wast? hy miender gout uyt te puuren,
En 't vil boven quicsilver niet.
Hy mochter te lydich op duuren.
114
115
Immers so Fijtjebuur seyd, so wast ien gheweldich
kloeck gast.
O menschen! 't gincker altemet op ien sneersen, elck hout zijn
broeck vast.
116
Ick weet niet hoe veul meysjens hy de maechdom wel het
enomen,
Mit noch sulcke sticken, men souder om op galeyen komen.
118
Ick seyde altemet, ick prijsje Fijtje, datje niet ien ding
veynst.
119
120
Dat hem de boeren hadden, sy maecktender ien bul of,
of ien spring heynst.
120
Waert niet jammer dat zijn Moer ien Non of ien Begijn geweest
was?
121
Och mochtse noch eens opsien dat heur seun sulcken geest was,
122
| | | |
Ick wedse hem ien Rosenobel sou toesmyten stil.
123
Ja, as ien peert dat
byten wil.
124
125
Ick mien datse om heur seuns oolijcke boeveryen,
125
Inde hel of 't vagevyer ghenoech het te lyen.
126
Quam hy niet as hy noch vryer was tot Jannetjen Stellaers,
127
En klom vande plaets in't veynster, sonder licht of sonder
kaers,
128
En ging veur de dochters bed, en begon deken en laken
t'ontdecken.
129
130
Sy, arme sloof, haddet haer bestemoer wel hooren
vertrecken
130
Dattet daer waerde en spoockten, als het snachts hiel bruyn
was;
131
Doch sy voelde wel dattet gien nacht-merry of gien ruyn was,
132
Sy lach in weyntjens pars, sy wist niet hoe sy sou.
133
Wat sou sy doen, goe meyt, hy dee al wat hy wou:
134
135
In sy swietten Judas swiet, en sy dorst noch hicken
noch spreken,
135
En doe is hy al stilletjens weerom nae huys estreken.
136
's Morgens ast dach was so seyde zijt haer moer
Van stickje tot beetje, en hoe datse snachts al voer.
138
Sus, sus, sey de moer, gy droomt, dat sinne maer viesevasen,
139
| | | |
140
Kijnt dat is swaer bloedt, dat gy hebt voelen leggen
en rasen,
140
't Is niemendal, ick hebbet mee wel ehadt, 'tsel wel vergaen,
141
Kenje slechs, ast weer komt, mit iou tong ien kruysje slaen.
142
Wel dochtse. Daer na, kijnts, over drie weken,
143
Soo kroop hy weer by 'tselfde meysje ongder de deken.
145
Maer dewijl hy het muysje in't valletje of in't huysje
joech,
145
So wast heur onmogelijck datse mit heur tong ien kruysje
sloech:
146
Doch als het lang ghenoech gestormt had en gheregent,
147
Doen heeft syer wel ongnaartich ekruyst in esegent.
148
* En
doe ging hy deur.
149
Ja wel wat segje van
dien rabbaut?
150
Hoe liep het mettet meysjen?
150
Maer die worde seer
benaut.
Het koorden, het spooch, het ontreech haer borsten, en het
worde hiel blieckjes.
151
Se had gien smaeck in heur eten, sy was belust op karssen en
op krieckjes,
152
| | | |
In't midden van de winter, de moer liep self om M. Jan de
doctoor,
153
Maer 't hielp niet wat hyer in gaf, het gelt en goetje was te
loor,
154
155
Heur oogen villen in, heur neus beloock, heur buyck
swol oft watersucht was.
155
Hier de kopster, Neel slim-mongs, sach ierst datse bevrucht
was.
156
De Vaer die baerden aers noch aers as de baerlijcke hel.
157
Hy wodse in een doncker gat setten, versinje wel?
158
Doch Josep Lammertsz. die sin kin het vol kekelen en
stoppelen,
159
160
Die hetter hem van zijn Petemeuy, ier hyse esien had,
an laten koppelen,
160
En die goe slocker die was so blijd, ick en weet niet hoe,
Hy kreech dat bereen merritje, met ien veulletje toe.
162
En onse Symen buur liep op de bier-banck by zijn droncke
gesellen,
163
Dit hiele storijtje voor ien nieuw sproockje vertellen.
164
165
Maer alle seven jaren komt ien ding weer te pas.
165
Gans lyden de Heyligen komen nou soo deerelijck om heur was.
166
Ja wel, hier sit ick vast en lary, ick sou mijn vis
overhangen.
167
Heer mijn Man het huyenochtent sulcken moyen Soo evangen.
168
Wel doeje dat selfs? dat's wonder, houje dan geen meyt?
169
| | | |
170
O neen ick susje, dat heb ick flusjes alle seyt.
170
Daer moet ick selfs over gaen: ick moet de roo-kuwen
171
Selfs bewribbelen en schoon maken, en 't bloedt daer uyt
duwen.
172
Sou ick daer dienst-meysjens me laten begaen?
173
Ick segje dat de visch mijn sou teghenstaen.
175
't Is van dat morsige volck, en van de Ditmerssen en
Poepen,
175
Daer sy over gaen, kijndt, dat sel ick jou niet afsnoepen.
176
Je segt de fyne waerheyt, wy hebbender nou t'onsent ien,
177
Men dienter staech wel na te gaen, en na de handen te sien,
178
Sulck een Bely klonters isset, hier leggen de luyren, daer de
doecken,
179
180
Se dreumeld het goetje so wech datset self niet weer
weet te soecken,
180
Mijn betielen siender uyt als loot, en datje mijn koperwerck
saecht,
181
Je sout spuwen so root ist. Ick seg altemet, Aecht
182
Gaet nou wat vroech te bed, rijst morghen vroech op, en weest
rat kijnt:
183
Maer wat ist, sy blijft legghen, en vijst by haer hielen dat
haer de Son in't gat schijnt,
184
| | | |
185
Se het ien uur werck ierser kliet, se komt of te
achten of te negen,
185
En segje dan ien woortje, se durf ien mensch noch wel qualijck
bejegen,
186
Ick denck: absolvat vuyl-vat, vuyl vind icje, vuyl laet ickje,
al ben ick noch so quaet,
187
Want dat versoorde volck draecht ien anders hiel over de
straet.
188
* As
de dienstmeysgens heur vrouwen of miesters uyt de kerck halen,
190
't Isje niet te segghen watte sticken datse daer
verhalen.
190
Den ien seyt zy krijcht niet te drincken of te eten.
D'ander seyt, mijn miester het gist'ren zijn vrou esmeten.
192
Onse dochters vryer dat is sulcken goen knecht, hy hetme so
lief,
193
Hy gafme lestent een stick van vieren, om dat ick brocht ien
brief
194
195
Aen zijn vryster, en so hyse krijgt, belooft hy my een
nuwe bouwen.
195
Ja seyt ien ander, daer veel dochters binnen daer binnen veel
vrouwen,
196
Ick sou liever om go gaen, gy meuchtet loven of gy wilt,
197
Eer ick heur sou dienen, so besucht werter ien mensch bedilt.
198
Hoort, seyt ien ander, onse seun het vande weeck so op
etrocken:
199
200
Hy souwer korteling ien neer eleyt hebben haddet
willen locken.
200
De vijfde seyt, as onse volck iens lustich gasten,
201
| | | |
So moeten wy ien hiele maent by-legghen, en winnen't weer met
vasten.
202
Somma sommarum, daer wert so lydighe veel ghekalt.
203
Mijn dunckt dat gy alle bey vanden os opten esel valt.
205
Nou vaer, de wyven praten so wyven praetjes.
205
Neen kijnt, ick koock mijn etentje, ick was mijn vaetjes.
Ick heb mijn huys-werck dus lang allienich eklaert.
207
Denckt sus dat gy alle Jaers wel hondert daelders bespaert,
208
En dan heb gy noch iou vryheyt om wat te mallen,
209
210
Je hoeft niet te vreesen dattet yemandt sel uyt loopen
kallen.
En iou goetje en werdje niet ontmomt, noch verhuys morst.
211
Wat hetme onse Aecht wel goet ofhandich gemaeckt en ontlorst!
212
Helf ten tijt mis ick dit of dat, dan neusdoecken, of dan
huyven,
213
En s'is so lecker, se mach niet dan mangelen, rosynen, of
druyven.
214
215
Als wy volck hebben, en ick dan na ien appel of neut
vat,
215
| | | |
So staet sy van veer en grijnst as ien nicker veur ien
geut-gat.
216
En hebben wy Rotterdams, of Longs Engels, of Rijns of
Spaensche Wijn,
217
Se drinckter soo droncken as ien varcken, datje wist hoe ickse
somtijts vijn,
218
Je soutje verwonderen, ia dat icket niet liet om de
bueren,
220
Ick sou van dese weeck ien are meyt gaen hueren.
220
Mijn man is altemet so quaet, hy wilse somtijts ien bet slaen,
221
Maer sy slacht den Esel, sy wil niet ien voet uyt heur tret
gaen.
222
Al kijf ick dat ick schuymbeck, sy paster niet op, sy beeft as
ien oven.
223
Wil ick wil van heur hebben ick moeter ien kermis beloven.
224
225
Mit die deense koppen en kanmen heen noch weer,
225
En die Westphalingen en Knoeten ribsacken ons noch veel meer.
226
De Waterlantsche meysjens zijn wel rendelijck en klaer,
227
Maer die hebben sulcken gherit van heur moer, van heur vaer,
228
En van heur speelnoots. En noch willense alle Jaren,
229
230
Ten minsten drie of viermael na huys uyt speulen
varen.
230
Krijchtmen dan, dat selden beurt, een dienstmeyt die suynich
en trou is,
231
*
Die later selven duncken datse mier Mans as de Vrou is,
Die moetmen niet ien oneffen woortje toe-spreken,
233
Of sy sullen 't gheen sy ande Ouders niet, ande kyeren wreken.
234
235
Men weet dickwils niet waerom dat de kyeren lam zijn,
235
En dat komt van die eerloose feecksen asse gram zijn.
Se ghevense sulcke harde duwen, of schrickelijcke grepen:
| | | |
Ghelijck mijn suster kijndt nou lestent van die kobbesoch
worden ghenepen.
238
Hoe lockich bin gy, dat en ghebeurt iou niet.
240
Wel Trijn Jans blijft hier wat, ick denck mijn Water
siet,
240
En ick hoor iou so veel vande kyeren segghen,
Ick mach de myne mit ien te bedde gaen legghen.
242
Maer iou
voorschreven Meyt isse wat moy?
Vreesje niet datter
iou Man me tydt ter koy?
244
245
Of het hy gien sin in wat versnapelings as gy uyt
bint?
245
O slimme Piet! Nou hoor ic ierst dat gy ien deurtrapte guyt
bint.
Wel moer, wat mienje datje sulcke dingen niet ghebeuren?
| | | |
Sou gy om ien lust u echt wel willen scheuren?
Wat schijt echt, as ick ghebruycken mach mijn lust.
249
250
Salighe man, weet gy wel hoe de snelle sonde lang
ontrust?
250
Een gehout man en behoort sulcks niet iens te durven dencken.
251
Wie meuchdy beter vreucht as iou Vroutje schencken?
Weet gy niet onse natuur dorst altijt na wat vars,
253
En eenderleye saken wertmen haest moe en wars.
254
255
Verandering van spijs, seytmen, doet wel eten.
Ouwe kost goe kost, veeltijts bekomen qualijck de leckere
beten.
256
Die quaet doet, quaet ontmoet, de straf die volcht te snel.
257
Al praetjes voor de vaeck, een gestolen beetie smaeckt
wel.
Wat schaedt de lucht datter altemet ien veugheltje deur keylt?
259
| | | |
260
Wat schaedt de zee datter altemet ien scheepje deur
seylt?
Wat schaedt de aerd datse van velen werdt betreden?
Dat zijn al gemeene dingen die elck gebruycken mach met reden.
262
Altoos mijn man en siet niet liever dan dat ick my kuys hou:
263
En al wat hy doen kan, dat is voor zijn beminde huysvrou.
265
Ick seg oock so, maer vind' ick yewers ien moy meysje,
265
Ick tyer altemet me op de kittel-iacht, om ien snoep-reysje.
266
Mijn Wijf mach dat wel veelen datmen altemet ien brootje
lient.
267
Seker s' is daer niet hongs of, wy blyven even goet vrient.
268
Hoe seyde Harmen teugen zijn vaer?
269
270
Ic gis dat gy mijn man slacht, die betaeltme veeltijts
mit driegen.
270
't Is al ien lock, schat ick, ast om de maendt iens gheschiet:
271
| | | |
En dan gatet noch as Lubbert, die hou-daer sey, en hy gaffer
niet.
272
Ick loof niet dattet iou Vrou lijdt datje iou met andere sout
menghen.
273
Ick gis dat gy over hebt dat meuchje wel in het Gast-huys
brenghen.
274
*
275
Ellemallementen, dat ick byget sulcken wijfjen hadt,
275
Ick soume warafter ier doot soenen, dan vernoeght of sat.
276
O mijn ick word so nuwelijck! Oy mijn ick word so wyvich.
277
Loopt alje best by jou vrou.
278
Die wort al te
vol-lyvich,
Maer so haest as ick jou sach, heb ick op jou evlamt.
279
280
Mijn lijf stong mijn en beefde, sieje wel hoe root bin
ick ekamt,
280
Ick wod nou wel ien reys voor mijn eten, jy siet mijn wel.
281
Schaemt jou, Piet, hoe praet ghy so? die quaet doet vaert inde
hel.
282
| | | |
Dat schaedt niet, als ick slechts mocht mijn buyck vol
soenen.
Ja wel datje mijn man waert ick lietje ruynen of kapoenen,
284
285
So souje mijn so veel niet by onty uyt krollen gaen.
285
Neen byget so niet, ic wod liever mijn leven niet uyt snollen
gaen.
286
Maer al even wel Trijn Jans, verstaje wel, ey laet my iens
betien,
287
Je weet wel, hoe sta jy so? de vrientschap, je man en selt
niet sien.
288
Wel elen-baes, wat kalling is dit? 't is quaet ghenoech of ick
ien hoer was.
289
290
Die waecht die wint, je mocht anders mienen of ick ien
verkleumden boer was.
290
Loopt by jou hoeren, slimme Piet, mijn goedt dat is mijn eer.
291
Nou laet ick iens voelen. Comt gebruyckt de vryicheyt weer.
292
| | | |
Maer wat binje ien nieu man, ick weet niet, ick sou schier.
293
Gans lyden wat raet, ey laet staen, flusjes komt jou vrou
hier,
294
295
En datse jou mallicheyt sach, wat souder anders uyt
spruyten,
295
Als datse mijn sou uytstoten, en de deur voor't hooft
sluyten,
Waer sou ick dan loopen by de wech, en dolen onder de
lucht?
Neen mijn lieve schaepje weest daer niet iens om beducht.
298
Moet ick slech ien reysje? je weet wel wat ick wil segghen.
299
300
Wel schoon genomen ick wou, hoe souden wy 't anleggen?
300
Want hier is geen gheleghentheyt.
Niet? ghenoech, ick weet raet:
As wy flus egheten hebben, sel ick segghen dat mijn wijf te
bedde gaet,
302
In dat ick na de molen ga, om te nacht wat te malen,
303
En as de keers uyt is, sel ick ien slockje komen halen.
305
Hoorje wel Trijn Jans, gae jy dan sitten an de
deur,
En asje mijn hoort hoesten of hemmen, so denckt Piet isser
veur,
306
Rijst jy dan stilletjens op, en doetse soetjens open,
Ick sel jou dan wel te vreen stellen, dat sou ick hopen.
308
| | | |
Ick weet niet hoe icket aendreyen sel, ick bin te seer
vervaert.
309
310
Schijt, schijt, niemendal, mijn Wijf slaept so vast
als een paert.
310
Heer dattet uyt quam, jemeny hoe sou sy kyven.
311
Dan niet te min 't is nu gheseyt, en 't moet gheseyt blyven.
312
Mien jy't mijn hertje? soo gheeft me dan ien soen.
Wel dat's een kleyne saeck, dat wil ick geeren doen.
314
315
Maer als gy flus over tafel sit hout jou wat statich,
315
Ick sel oock mijn best doen dat ick mijn bedwing en hou
matich:
316
*
Want dattet jou Wijf sach sy worden jalours.
Ick selje dat wel of sien, ja voorseker, so wat op zijn boers,
318
Ygut hoe sellewe! hoe sellewe! ick wou dattet al nacht
was.
| | | |
320
Ick kan niet kallen, ick wou dat ick al op de
schiltwacht was.
320
Aeltje Melis, uyt.
Hoe vaer gy hier innen kaer, geefje en kaer ien praet?
321
Jou man verteltme so veel van zijn vryerlijcke staet:
322
Ja wat helptet, wat is hem al over ekomen.
323
Hy vertrock wat hy al had als hy jou eerst had enomen.
324
325
Wijf, ick heb Trijn Jans laten sien mijn sulver
tuychje en mijn tas,
325
Mit mijn root-scharlaken wollen hemd, daer ic de Bruygom in
was.
326
S'is verwongdert dattet so gnap en gnut is, en niewers niet
estoten.
327
Heer se het sulcken sin in jou jackje mit honskoten,
328
En in jou blau versetten rock, met die stoot-kant van fluwiel.
329
| | | |
330
Maer watte moye brieven heb gy hier, jemy dit is ien
reyn taferiel.
330
Weet gy niet oft ien story, of dattet poeetery is?
331
Wat weet icket oft uyt de schrift of angder schelmery is,
332
De Schilders die schilderen altemet soo wat heen.
333
Wat duncje moer van mijn kevy, isse niet ongnaertich esneen?
334
335
Se blinckt as ien becken, maer wat zijnder konstighe
gasten.
335
Ja wel alle dingh is hier so reyn, men sout met geen vuyl
hangtje antasten.
336
Wat hettet te beduyen, gy bint te dubbel ondieft.
337
Man as gy wilt, het eten is riet; komt binnen sus soo't u
belieft.
338
Komt eet wat mit ongs, versmaet ongse kleynicheyt niet.
339
340
Houtet mijn ten besten, so gy juyst gien steetse
reynicheyt siet.
340
| | | |
Hoe keun gy't segghen. Wil ick mijn muylen uyt-trecken?
341
Ay nou gaet in, gaet in, je mocht so lief mit mijn gecken.
342
Nou vaer neemt jou plaets. Nou Trijn Jans sit neer.
Wat? wat is dit? sit teugen mijn over, want ick dit keer.
345
Neen ick bedanckje, ick sit wel, ick sel hier wel
blyven.
345
Nou Aeltje Melis gaet gy sitten. 't Sijn qua gasten die de
Waert verdryven.
346
Nu eet allegaer, ic kan niet noon, daer staet de betiel,
347
En 'tis gien benier dat ickje visch veur diel.
348
Dat's-je veur, doetme na, gy moeter so wat in slingeren.
349
350
Maer hoe boerachtich vat hy dat an mit duym en mit
vingeren.
Nou Trijn Jans peuselt wat, smeert ien stick botteren broot.
351
| | | |
Wy hebben sulcke koren eyertjes, se hebben doren as ien gout
so root,
352
Se binnen van passen hartjes, se hebben sulcke dunne schillen.
353
De Visschen hebbent goet.
Die
meugen drincken asse willen.
355
Daer was ick veur jou riet. Wod gy niet wel dat gy't
kreecht?
355
Maer Aeltje jy grijpt na de kan as ien aer zijn mongt veecht.
356
*
Dat lierden my mijn salige vaer, ic sel zijn do-mont niet beliegen.
357
Y wat, ick stick schier, nou Melis kijntje laet eens
overvliegen:
358
| | | |
Gans bloet ick heb sulcken schrickelijcken dorst;
359
360
Mijn dunct datter een gloeyende stien leyt in mijn
borst.
Daer hangt botter in jou baert, veecht of eerter in gaet
verwortelen.
361
Neen, laet hangen, alst drooch is dan selter wel uyt mortelen.
362
Wat so, nou ist mijn beurt: avoes Trijn Jans.
Danckt
als ghy't hebt.
363
Die is inde kijntscheyt wijf, is tappen te veul, so siet dat
gy't schept.
364
Aeltje met de kan binnen.
365
Trijntje het wort schier tijdt, ick wil nu stracks
wech gaen.
365
Siet toe, houtje woort, ick latet daer op staen.
366
Aeltje met de kan weer uyt. | | | |
Wel vaer staje so op? ghy hebt immers niet ghelesen.
367
Ja wijf het sal ten jongsten dage even veul wesen.
368
Of ick daer ien diel woorden brabbel, 't het niet ien beet
om't lijf.
369
370
Liefste ick ga na de meulen: gae jy na bed toe, selje
wijf?
Ick moet wat doen, de wijnt is goet; te nacht wil icje quijt
schelden,
371
Dan morghen avont sel icket je weer dubbelt vergelden.
Gy dreygt d'onvervaerden, ich heb mijn schilt al byme mijn
vaer.
373
Gedieu, genacht wijfje, genacht Trijn Jans, houdje wat by ien
kaer.
374
375
Heer wat hebje daer ien genoechlijck man, het is te
byster.
375
Wat helpet hy is te eunjer: hoort hy singt als ien Lyster.
376
Hy is drollich van praet, en blygeestich as hy singt.
377
| | | |
Ja lieve Trijn Jans ic weet selfs best waerme de schoe
wringt;
Hy verteert alle daech sulcken gelt, en hy brengt niet in:
379
380
In dat mier is, hy is so vrou mal: och ich hebber
sucken verdriet in.
380
Staech is hy inde kuffen, of inde Boeren droncke bier laghen.
381
Hy is soo nat-gierich, men sou hem met een goe tooch door ien
vier jaghen.
382
Hy het so veul vermalle-komenschapt mit die soete luy:
383
En ick spaert vast uyt mijn lijf, en ick drinck niet dan wey
of huy.
384
385
Wat noot wast dat hy ien pijntje by de luy ging
verpoyen:
385
Maer as hy droncken is loopt hy stracks mit zijn lichte
koyen,
En 'sanderen daechs sit hy dan en knort en mort. Ja kijnts ic
heb de man,
387
En ien ander (asmen seyt) hetter de soeticheyt en de wil van.
388
Van waer komt de mannen de vryicheydt om by anderen haer te
voeghen?
389
390
Dat wy altemet iens verwisselden hoe qualijck soudense
genoegen.
390
Neen seker ick prijs mijn man, hy is wel haestich en quaet:
391
Maer 'tis in ien ommesien ghedaen, wast anders ick wist me
ghien raet.
Neen sepers de mijn is anders heel deuchdelijck van leven:
393
Hy het my van zijn leven gien quaet exempel ghegheven.
| | | |
395
*
Hoort Aeltje Melis, hoort kijnt, maer luystert gautjes toe:
Tansjis as ick mit jou man allienich was, hy vraechdeme doe
396
So heftich, ick kon hem mit gewelt niet van mijn lijf
houwen.
Maer om de nuwicheyt
daer de knechtjes ien wijf om trouwen.
398
Wel iemers! sus, hy hettet my so lang ghevraecht
399
400
Tot dat icket hem toeseyden: en wy hebben
beraetslaecht
Dat hy mijn, as de kaers uyt is, sel komen besoecken.
Kom hier mijn moer, laet ick jou op mijn benier eens doecken,
402
Treckt mijn vliegher an, en gaet hier sitten op dit ghestoelt,
403
So wert zijn heete lust sonder sonden verkoelt.
405
‘Ick hebt hem belooft, uyt vrees van hem te
vertoornen.
Ick heb mijn man te lief dat ick hem kroonen sou mit hoornen:
406
Ick heb hem om jouwent wil mit ien klucht ghestilt.
407
Ghy kont nou wel ien soeticheyt hebben so ghy maer wilt.
408
Mijn hert is te eerlijck dat ick yemant sou veronghelijcken.
409
410
En as hy dan gedaen het, o bloet hoe sou ick hem
uytstrijcken!
410
Wel siet, is dat niet ien groote last? dat speelt hy mijn
altemet.
411
| | | |
Trijn Jans maeck mijn toe, na je sin, gae jy leggen op mijn
bedt.
412
Hebt gien sorgh, ick sel de rest al swyghend' wel beschicken.
413
Ick sel de vreemde vogelaer vangen in zijn eygen stricken.
414
Trijn kleedt Aeltje.
415
Wel Aeltje Melis, asje nou jou selven wel besiet,
Seper me dunckt je lijckt jou selven in't minste niet.
416
Ay lieve help my knap; Heer kyeren ick heb sulcken verlanghen
417
Om die wilde weyman in zijn eyghen stricken te vanghen.
418
Doet open asje hoort hoesten, of hemmen, nou, adieu goe nacht.
419
420
Wel, droomt ghenoechlijck Trijn Jans en slaept
sacht.
Nou ick mach hier gaen sitten, holla! ick most de kaers
uytblasen,
En wachten soo de gracy met een stillicheyt, sonder veel te
rasen.
422
| | | |
Gans lyden hoe raeckt een man somtijts te peert byget.
423
Ick hebber mijn ruyntge soo recht scherp op e wet.
424
425
So soumense loeren die besuchte stee-katten:
425
Se binnen datse binnen, de Meulenaers weten me watte.
426
Ick selder bygut soenen datter een poos heugen sel
427
Maer 't is sulcken eunjeren diertje, ofser wel teghen meughen
sel?
428
De Borghers die meughen heur wyven wel uytstueren,
430
So krygense hulp vande vreemde man of vande
bueren:
't Is menschelijck dattewe mekaer wat helpen, maer
Dus komtet dattet de kyeren niet een beet ghelijcken de vaer:
432
Of als Lijsje an den overtoom, die als sy op heur sterven
lach:
Elck kindt met een besondere levendighe vaer versach.
434
435
Ick heb daer inde schuer stracks drie rauwe eyeren uyt
esopen,
*
Daer kenmen so lustich of! nou, dats enoech, slaepje Trijn Jans? doet open,
436
Gaet stilletjes te werck, sus, sus, dattet mijn wijf niet en
hoort:
437
Wat, nou hou ick noch veul van jou, datje so rustich hout je
woort.
438
binnen.
We meughen so veul houwen as we willen van de boerinnen,
440
Maer ick seg dattet de stee-wyven heur veer of winnen.
440
Onse vrouwen zijn te bot, want sy hebben dat verstant
niet:
| | | |
Dit vroutje kon heur ambacht, heurs gelijck en isser in't lant
niet,
Ick heb mit ien vrientschap, verstaje wel, mijn afscheyt
genomen.
443
En ick seyde heur, in heur oor, dat ick flusjes weer sou
komen.
445
Nou ick mach na de molen gaen. Ho, slaepje Joosje mijn
knecht?
Neen Miester, se slapen niet al die-der snuyven.
446
Byget Joosje, ick bin so blijd, ic heb daer sulcken
avontuurtje ehadt.
Ick heb van mijn leven geen soeter half uurtje ehadt.
Wel hoe gingt in zijn werck? ey dielt ien mensch wat mee.
450
Ick seltje seggen, daer quam van avont ien vroutjen
uyter stee,
Die buyten esloten was, om huys-vesting vraghen.
Wel immers, mijn groote maet, wy hebbense in huys eslaghen.
452
't Was sulcken moyen dier, se had ooghen die glommen as ien
kool van vars,
453
Se hadt roose wangentjes, en lippen soo root as ien kars.
454
455
S' is te euvelijcken reyn, se het sulcke verweende
klieren,
455
Die heur reysighe lichaem noch te helft te mier vercieren.
| | | |
Ick vlamde daer op as ien boer op ien boeckede-koeck,
457
Ick had sulcken spul, ick kon gien huys houwen mitme
broeck.
Wel, hoor hier, ick
seltje segghen:
460
As mijn wijf, Aeltje Melis, de kyeren te bed ging
legghen,
So heb icket heur van veers soo wat veur eleyt.
461
Mitten iersten hielser weyg'rich, en s' hetter wat teghen
eseyt,
Maer daer na hetse mijn vrywillich bescheyden,
463
Datse mijn op ien stoeltje, ande deur, sou sitten en
verbeyden.
465
En as ick hoesten of hemden, seyse, dan souse
opstaen,
Daer heb ick ien reys, je siet mijn, ien gangetje egaen:
Ick bin van men leven van niement so vriendelijck
ontfanghen:
Se hing men om't lijf as ien klat: ja ien ael kan so niet an
ien dobber hanghen.
468
Dat's nou al eveliens, se wierp men uyt de sael oft niet was:
469
470
Het moeydeme werentich dattet so besuckt haestich
eschiet was:
470
Bylo dat ick sulcken wijfjen had, ick lieper mede 't landt
uyt:
Ick heb daer selfs ien Vrouw', hier e seydt, wat ist? se leyt
as ien zandt-schuyt.
472
Gans wongden miester, je sout my so wel gaende maken.
473
| | | |
* Wat
dat ick so ien reys mocht mit mijn neus in't vet raken,
475
Hoe sou ick snobbelen; hoe sou ick woelen; get hoe sou
ic me spoen.
475
Wel hebt gyer lust toe, ic geefje oorlof, wil gy't iens voor
me doen.
476
Ick durf niet, ick vrees, en of sy dan wacker worden?
477
Hebje gien hert? o blooten guyl! wech, wech, benje sulcken
jorden?
478
Neen, byget, ick heb ien angder langst in mijn tijt eweest.
479
480
Wel hey, bin gy so geck Joosje? ick weet niet waer
veur gy vreest;
Jy keunt nou jou lust voor niemendal kryghen:
481
Daer is gien swaricheyt, keun gy maer swyghen.
Weest stout as ien man, liert an mijn, wat duncje dat dit gien
Romeyns bedrijf is,
483
Dat ick ien ander zijn vrouw of soen inde kamer daer mijn wijf
is?
484
485
Hoe bevoel gy jou al, seg Joost, krijch gy wat moets?
485
Pots longeren, ick word so wildt, je maeckt me schier broets.
486
| | | |
Ast is vaer, mocht et sommige van die ionge maets gebeuren;
487
O bloemer herten, hoe wacker souwen sy daer an peuren.
488
Nu wil gy't doen? soo doetet, ick segtje, eer icket doe.
490
Neen blijft gy hier, ick selder gaen, dat gater na
toe.
490
Joost binnen, Piet buyten.
Dat mach ick lyen, sey de meyt, dat gy me soent daer ick by
ben,
491
Maer aers sou ick quaet wesen. Ick weet niet hoe ick so bly
ben.
O Burghers wilt gy jou Wyven niet beter bewaren,
493
So stuertse by de Meulenaers, die sellent je wel of klaren.
494
495
't Sel me benuwen hoe 't Joost daer of touwen sel.
495
Byget burgers, ick seg noch bewaert iou Vrouwen wel
496
Voor jonghens, voor boeren, voor vreemdeling en reysers:
497
Ja de slechtste Jolen hebben veeltijts de grootste deysers.
498
Jy meucht allegaer wel huysen mit toorens setten:
499
500
Maer de molenaers sellen al de ste-kliecken noch
hoorens setten.
500
Roept weer molenaer koren-dief,
501
Groote sacken heb gy lief.
| | | |
Wy sellen't, dus doende, iou wel weer betalen.
Nou ick mach na boven gaen, en tyen wacker aen't malen.
504
Aeltje van binnen teghen Joost de
knecht.
505
Jy luysighe rabaut! by wie meyn gy dat gy bint?
505
Is dit de liefde, luys-bosch, daer gy mijn me bemint?
Jy hoerejagher, gy licht vinck, de Vrou is te eerlijck
507
Dat sy in Overspel haer ziel sou besmetten soo deerlijck.
Jy eetbreker, gy trouschender, gy eerloosen dief.
510
Durf gy noch segghen, gy fiel, dat gy mijn hebt
lief?
Jy onkuysschen bock, gy seltme gien mier so veur lieghen.
511
Men sel iou lieren, iou schelm, eerlijcke Vrouwen te
bedrieghen.
Nou koom gy wel dickwils, en anders so doedy schaers,
* Gien
vijf kunsjens in ien hiel volslaghen vierendeel jaers,
514
515
Wat mach ick sulcken ritsen hongt toch beminnen?
515
Loopt an de galgh gy vleys-dief, o my! ick werd' wel uyt mijn
sinnen.
Gy meynedige gast, gy trouloose bloet, gy geyle droncke fun.
517
Ick seg noch 'tis wongder dat ick iou 't licht in iou ooghen
gun.
Dat lichtvaerdighe hersebecken sel noch vande donder breken.
519
520
Gy selt den dach niet leven dat gy iou bienen selt by
my onder steken.
520
Loopt dat gy besucht en bekrenckt wort gy overdadige schavuyt.
521
Heer hoe koom ick an dusschen man? Och ick krijt mijn oogen
uyt.
522
| | | |
Ja wat duyvel ick heb my daer te leelijck verkeken.
Gans sacker wilghen dat mach niet deur. Ick heb mijn Vrou of
esteken.
524
525
Mijn hert dat jaechtme, noch beeft mijn hiele
lijf.
O seuven sacken mit krenten, hoe ysselijck baerden dat wijf.
526
Hadse my ekregen se hadme vernielt mit heur poten.
Seg ick dit mijn miester, hy selme deurstoten.
528
Ick weetme gien raet. Wil icket hum segghen of niet?
529
530
Jae'k, 't hettet nou al, 't is door zijn ingheven
eschiet.
530
Wel waer blijft hy so lang? wat semelaer is ditte?
531
Bylo, doen ick jong was, ick konde wel angders op-sitten.
532
O lyden, hoe lustich lach ick mit lobberich in't klaver vlack.
533
Ick bicktender op as ien kray op ien krengh, as ien geyt op
ien haver sack.
534
535
As ien duyvel op ien ziel. Wel hey! hoe koom gy so
dromich Joost?
535
| | | |
Wat
isser, binje qualijck e troost?
536
Hebje dan
niet iensgis, he?
Wel hoe binje dan noch so treurich? dat is ien bystere saeck.
538
Schaemt iou datje so suffende komt an druylen.
540
Wel wat binje veur ien knecht? ja, uylen blyven
uylen.
Wat isser? ick wilt weten.
Maer miester ick
hebme vertast.
Ick miende dat ick de burgerin had, en iou Vrou wast.
O gy schrobber, kon gy niet sien wie gy veur hadt?
543
| | | |
Wat sou ick sien in't doncker. 't Was de Vrou die ande deur
sat,
545
An mijn rechter-hangt, op ien passelijck laech
stoeltje.
545
Al sou ick sterven, ick wist angders niet of't was iou
boeltje,
546
Die so louter, asje segt, van iou over ehaelt was:
547
Maer doe het spul op zijn best was, doe hoorden ick ierst dat
ic verdwaelt was,
So beseten als iou Wijf rimenten, tierden en riep,
549
550
Ick had genoech dat icket, mit mijn broeck inde hangt,
ontliep.
550
Het schaet niet, sy wist niet dat icket was. Hoe binje so
beteutert?
551
Maer ic wetet wel, daer leytet mijn, dits te elements
verpeutert.
552
Neen Joosje, wy dienen mekaer niet, gy moet gaen, hoorje wel?
ick segh het,
553
Ick sou gien huys mitter kunnen houwen, nou se iou smaeck wegh
het,
554
555
Daer isje gelt, neemtie sack jou pack jou kousen en
schoenen.
Ic bin niet nydich, maer ic mach niet lyen datse mijn wijf
of-soenen.
Wel miester wat kon icket beteren, gy hebt my daer toe
ebrocht,
557
Doe ick niet ien hayr op mijn hooft had dat daer om docht.
558
| | | |
Het is mijn schult, ick bekent, daerom ly icker de smert
of.
560
Neen byget maeckt ongs so gien kruys of ick stoot iou
'thert of.
560
Ick hebme gat wel eschraept. Ick mochter iou wel toe roepen,
561
Ick sel van mijn leven gien andere mans vrouwen of
snoepen.
Nou Joosje fluck, ick wilt hebben dat je stracx mitter
daet
Vertreckt, terwijl datje vrou slaept: maer hoor hier eer gy
gaet,
565
So bid ickje wilt dit niemant tot mijnder schanden
vertrecken:
565
Deynckt Joost die ien goe Ael in zijn pot siet die moetse
toedecken.
566
Hou daer is ien drinck-penning, en schandeliseert iou vrou
niet.
567
Ja wel isset van zijn leven wel eschiet? 't zijn te vreemde
saken.
570
Ick wil by mijn wijfs moer loopen, die sel de peys wel
maken.
570
Maer wat staet hier ande luyffen?
571
Dat ghy niet wilt dat u gheschiet,
En doet sulcks an een ander niet.
571b-572
| | | |
O bloet van gansen! had ick dit gister avont ghelesen,
573
De goe Joost sou van daegh mijn Luytenant niet wesen.
574
575
Dit is wonder wel e seyt: doch daer is goets genoech e
schreven,
575
Maer 'tgaet daerom niet te beter in ons leven.
576
Hy spieghel hem an my die van dit evel sieck is.
577
Hoort gy wel stekelbaersjes, pisreutjes, die garen zijt daer't
warm en wieck is,
578
Hoort na mijn raet, gy meucht wel ien woortje in't sot
spreken,
579
580
Maer men mach gheen vremde sleutel in een anders slot
steken.
Daer luyt de poort-klock, me dunckt dat de trommel dobbe dobbe
dob gaet.
Ja wel, hoe nou? sie ick recht, men dunckt dat de poort vast
open staet.
Sus, ick hoor mijn wijf, ghedieu.
Piet binnen.
Aeltje Melis, en Trijn
Jans.
Ick danckje dat icker wel eweest heb. Nu ick mach gaen.
584
585
Komt en haeltje scha weer in. Heer kyeren dits
onverdient.
585
Och moer iou is niet te goet eschiet. Ick loof niet datjet
mient?
586
Of gy weer buyten gesloten worden, ick wilje garen
huys-vesten.
| | | |
Hout
mijn vryicheyt ten besten.
588
Aeltje binnen.
* Wat
seg gy van die rekel, had hy my daerom ghenomen in?
589
590
Wel ick danck God dat icker so afghekomen bin.
Dit moet ick mijn Man vertellen, en al mijn Neven en
Nichten,
As mijn Susterling Hillebrant dit hoort die selder stracx wel
wat of dichten,
592
Ick loof niet of het sel over de hiele stadt noch wel worden
verhaelt.
593
Hoe listich heb ick daer list met list betaelt.
595
Heer een mensch en kan hem niet nau ghenoech bewaren.
595
Ick sel van me leven niet meer alleenich uytvaren.
Vroutjens, ick waerschu iou, dat ghy doch wel voor iou siet:
597
Want kyeren, al sietmen de luy, men kentse niet.
't Kan verkeeren.
EYNDE.
|
1 Grote kapitaal V; tekst in
romein - 6 handen A hadden drukfout
1lust-lievende: op vermaak
gestelde.
4diere kosten: hoge
kosten.
8noch eene: nl. Niclaes Ellertsz
Verberg
noot
aant.; niet aensiende: zonder
rekening te houden met; aen geleydt: zich erop
toegelegd.
11uyt-ghelaten: weggelaten; zie
vs. 423-424.
12spreucxkens: formuleringen,
wijzen van uitdrukken; quetsen: tekort doen; Stekende:
stoppende.
14voorschrift: voorbericht,
inleiding; op ziin boers: onbeleefd; Daer:
hoewel.
15misduydinghe: verkeerde
opvattingen; billiick ooghe ende verschooninghe: juiste kijk en
verontschuldiging.
18op het bequaemste: op de beste
wijze.
19in suyveren druck: in een
uitgave zonder fouten; by avontueren: bij geval.
23 mynen in A myuen
drukfout
20als de haen over de kolen:
vluchtig, haastig (dit is: als een haan over de hete kolen).
22payende: tevreden
stellende.
25't groenste: het jeugdigste
deel; Men houdt: men neemt aan, houdt het ervoor.
27oubollighe: onbehoorlijke,
minder nette.
30te schavotteren: aan de kaak te
stellen; voordacht te maken: ervoor te waarschuwen.
Personagien. In A staat deze lijst
onderaan blz. E 2 vo, onder het voorbericht. - Meulenaer H Molenaer
(driemaal) - Trijn: in A op deze plaats gespeld met ii,
evenals boven vs. 1, 32, 50, 583b - 1 Ick in A met
grote sierletter I - 2 ick uyter weer gegaen H ick juyst uyter weer egaen -
2 is juyst H is B I is just - 3 geloopen H eloopen - 4 Ja wel op B H I Op - 5
burgers H borghers - 6 durf H derf - 7 slapen mach H mach slapen - 8 wat ick
wil H hoe ick wil - 9 dus, dan H dus, en dan
-Ste-Vrouw: vrouw uit de
stad.
2uyter weer gegaen bin: en nu ik
niet meer kan
noot
aant..
4om een pijntjen: voor een halve
kan bier, of het bedrag dat zo'n halve kan kost; op koopen: open krijgen
eig. door de poortwachter om te kopen.
5byster: erg,
onaangenaam.
7mach: kan; vernachten:
overnachten.
9dus: zo, aldus; sietmen:
zie mij.
10 icker na, ick mach H icker oock nae, ick
wil - angaen B H I ingaen - 11 eerst H ierst - 12 Deynckt B H I Denckt - heur
immers so seer H haer immers so nau - 13 Voor d'opspraeck H Veur opspraeck - de
daedt H daet - 14 Sieje niet datter nau een H Weet je niet dat hier nau ien -
15 Of 't zijn maer hoere-kotten en kufjens. Datmer H Of 't sinnen miest
hoere-kotten, en datjer B I Of 't zijn hoerekotten en kufiens. Datier - 17
vervreemt H soo vervreemt - 18 veul H veel - 19 goet B I goe - 20 nieuwers ken
in en H yewers kan in - 23 ien H een - isje H is B I isie - 25 lucht H locht -
26 de wijnt H al de windt - alsenkracht H zijn kracht - spooch H uyt
spooch
10wat vraech icker nae: wat kan
het me ook schelen
noot
aant.; yewers angaen:
ergens binnengaan.
12so seer moet wachten: evenzeer
moet oppassen.
13daedt: handelingen; op 't
woort is: in opspraak is.
14nau: nauwelijks;
degelijcke: nette, behoorlijke
noot
aant..
15datmer: als men er;
onverhoets: onvoorzichtig, zonder het te weten.
16dien dach: diezelfde dag nog;
over: bekend in
20in en huys raken: onderdak
vinden.
21avonturen: wagen; Wat
schaet versocht: wat hindert het het te proberen
noot
aant..
25op den dach: overdag; het
swerck dat vlooch: de wolken vlogen langs het zwerk.
27 kraeckte H gilden - so verbrangst gilden
H so kraeckten - 29 So drilden de vleugels, so rammelden de plancken H So
kraeckten de trappen - 30 Een H Den - vil H I viel - 31 ongse B H I onse - 33
so goethertich H goet-hartich - 36 Want gy H Want je - 37 Een yeghelyck
in A Een peghelyck drukfout - seyt van je 't gheen volgens
H; in A seyt van 't gheen B I seyt van u 't gheen - 38 licht H haest -
39 Werelt H werrelt - 41 een stoel H de stoel
27gilden: kreunden;
sporten: sporten van de trap
noot
aant..
28altemet: soms; daerme:
aanstonds.
30duyfhock: duivenhok;
vil: viel.
31hettet: heeft het; e
klust: opgelapt, hersteld; t'samen e slaghen: in elkaar
getimmerd.
32fijn-man: beste kerel;
garen: graag.
33goet hertich: vriendelijk;
beleeft: welwillend.
34mijn: me;
huys-vestingh: onderdak.
35yewers: ergens anders, d.w.z.
in een herberg.
38verkerft: verkorven; in 't
minste punt: in het geheel niet. Vgl. WNT IX kolom 784.
39verkiert: slecht, ontaard;
yet in 't goede: iets ten goede.
40niet quaet moghen vermoeden:
niets kwaads kunnen denken.
42kufjens: herbergen van minder
allooi, bordelen; eers genoech: fatsoenlijk genoeg.
43 vraghen B I eens vraghen - 44 datme H datmen
- 46 Aeltje volgens H; in A staat deze persoonsaanwijzing drie
drukregels hoger, waar ze een verdubbeling is van de eerdere - 49 ien H een
- 51 bin H ben
44seker al te goelijcken sackje
datme: waarachtig een te aardig vrouwtje dan dat men
noot
aant..
45moer: moeder; kijnt:
kind; hier vleinaam voor: man; Maer: wel.
46mach: kan; vaer: vader;
te vier: boven het vuur.
47ebroken:
schoongemaakt.
54 ien H een - Vaer B I Wel vaer - jyder H
jyjer B I gyder - 55 Maer Aeltje laet H Laet - 56 hert H hart - 58 vrienden I
vriendin - 60 in een H innen I in ien
52eerlijcke: nette,
fatsoenlijke.
54schaed: hindert; toe:
van.
56Rekent byje eyghen hert: ga
maar te rade bij je eigen gevoel; noo: ongaarne.
58't is onverdient: ik heb er
geen recht op; niet te min: maar daarom juist (?)
59reyn: keurig; leyt:
ligt erbij.
60Begynen selletje: kamertje van
een begijn; begijnen stonden bekend als netjes en zindelijk.
62 hier al H al - konnen in A konuen
drukfout H kunnen - 64 gien H geen - 66 onder H wonder - 67 een H ien -
69 speulen volgens B H I; in A spelen
61kanne-bort: een plank aan de
muur, waarop kannen geplaatst, of waaraan oorkannen gehangen werden;
pypen: pijpkannen; krensen: ronde metalen (meestal tinnen)
onderzetten.
62salighe: beste,
gelukkige.
63Jemeny: bastaardvloek (Jezus
en Maria); solder: zoldering.
65moerlijcke lienich: moederziel
alleen.
66In: en; ien reys van
doen: eens nodig; onder ienich: dadelijk
noot
aant..
67besorch: zorg (in de betekenis
van zorgzaam iemand).
69susje: vriendin;
kyeren: kinderen; die loopen vast speulen: die zijn zeker wel aan
het spelen.
71 twie H twee - 72 Songt H 'tSongt - ick was H
ick en was - 75 wel een B I wel eer een - 77 behaechtme H behaeghtmen - 78 jou
gat H 't gat
72of ick was noyt swaer: dat ik
niet zwanger was
noot
aant..
73loof: geloof; goetje:
sperma; toe doghen: voor deugen, geschikt zijn.
74drinckt ... Toeback: rookt;
opdroghen: de potentie verminderen.
75Hy plach ... wesen: Vroeger
stond hij zijn mannetje
noot
aant.; slap:
krachteloos.
76als scharbier op den tap: als
scharrebier (slecht bier) bij het tappen, d.w.z. van kwaad tot
erger.
78Ygut: bastaardvloek: bij God;
nae jou gat veteren: te pakken nemen, te lijf gaan
noot
aant..
79 iou wijf, jou lief H jou lief - 82 ghesproten
H esproten - 84 van ien H van een - 88 quijt volgens B H I; in A
puijt drukfout
79bruyt: vrouw,
echtgenote.
80slacht: lijkt op; al
uyt: helemaal buiten het nest
noot
aant..
82Dan: maar; hy is van 't
houtje ghesproten: hij heeft een aardje naar zijn vaartje. Zie WNT VI kolom
1177.
84eliert: geleerd;
oneerlijcke: onbehoorlijke, onfatsoenlijke.
85iou Mans saken: de potentie
van jouw man.
87mitten iersten: in het eerste
begin van zwangerschap
noot
aant..
88ick weter niet of: ik weet er
niets van; het boeckje quijt: de tel kwijt
noot
aant..
89blint: dol;
parle-gaten: lett. gaten in parels boren, hier: slapen met een
vrouw
noot
aant..
90 Mijn H Men B I Mij - kyer-maken H kyere-maken
- 91 asser ien kijndt H alsser een kint - 93 kandiel I kandil - 94 deze
versregel ontbreekt in - 95 wy gaen H wy - 96 ongder H onder - 100 o mijn!
het deder noch so H o het deder so
90kyer-maken: kinderen
verwekken.
91ehaelt: geboren; hebbense
sulcken deun: zijn ze zo in hun schik
noot
aant..
92jongst: de laatste keer;
mael: kandeelmaal, kraamvisite (met kandeel en koek enz.)
noot
aant..
93Hoe slordich leyden sy 't of:
hoe ongeremd (al te openhartig) waren ze bezig
noot
aant..
96met lief: gezond en
wel.
97bloemer herten: bastaard vloek
(Gods bloedend hart); weyicheyt: vrouwenjagerij.
100het deder noch so wel: het
deed hun nog zo goed, ze genoten er nog zo van.
101keyeren: verg.
mensenkinderen!; daer: waar; binnen: zijn.
102kalling: praatjes (waar
hebben jullie het over); ontydige waerdinnen: onbehoorlijke
‘gastvrouwen’, liefjes.
104 iens H eens - 106 alsmer wel B asmer wel
I asmer - 107 Ast H Alst
104wodder: wou er;
sepers: zeker; in de kraem legghen: kraamheer zijn, vader
worden.
106Konnen: konden; van 't
kijndt komen met klemtoon op van: van het kind afkomen; alsmer: als
men er.
107Ast is moer: zo is het,
vrouw.
108slimme: oneerlijke,
onoprechte; of: sluwe; inde waring: in de wandeling, gewoonlijk (vgl.
Symen vs. 339
noot
aant.).
109 Symon B N I Symen - nuw-backen H
nieuw-backen - 110 ien hallif jaer veur H een half Jaer voor - 112 hum H hem -
wangt seydense H want seydese - sel H sal - 113 miender H miendender - 116 O
menschen! 't gincker H Menschen! het ginck - sneersen H snaerssen - 117 veul H
veel - enomen H benomen - 118 sticken H stucken - om op galeyen H op raden om -
119 seyde altemet H seyden altemets - niet ien ding H niet en - 120 ien H een
tweemaal - 121 ien H een tweemaal - geweest H gewiest - 122 noch
eens H noch iens B I nou iens - dat heur seun sulcken geest H datter seun sulck
ien giest
112de Papegay sel lang enoech
staen: de mogelijkheid je vrouw te beslapen zal er lang genoeg
zijn.
114te lydich op duuren: geweldig
volhouden, maar steeds doorgaan.
116altemet: zo nu en dan; 't
gincker ... op ien sneersen: het ging met vaart of kracht
noot
aant.; hout zijn broeck vast: houdt zijn buik
vast.
118noch: nog meer;
sticken: streken; men souder om op galeyen komen: men zou erom
gestraft worden als galeislaaf.
119altemet: wel eens; niet
ien ding veynst: niet huichelt, niets verbergt.
120Dat: indien; bul:
stier; spring heynst: dekhengst.
121Waert niet jammer: zou het
niet jammer geweest zijn (dan zou hij nl. niet geboren zijn).
122opsien: nl. vanuit het graf
zien; geest: flinke kerel
noot
aant..
123 ien H een - 124 as ien peert H als een
paert - 125 mien datse om heur B I meen dat sy om hael - 126 vagevyer H
vegevier - 127 niet as hy noch vryer was tot Jannetjen H niet nou lestmaer tot
Annetjen - as I als - 128 of sonder kaers H of kaers -131 hiel bruyn H bruyn -
132 voelde wel I voelden - gien H geen tweemaal - nacht-merry I
nachte-merry - 133 weyntjens H wijntiens - sy wist H en wist - 139 sinne
in A siune drukfout
123Ick wedse hem: ik wed dat ze
hem
noot
aant.; Rosenobel: gouden munt met een
waarde van ruim f 8,-; stil: zonder iets te zeggen.
124als ien peert dat byten wil:
als een boer die kiespijn heeft.
125mien: denk; oolijcke:
doortrapte, slechte.
130sloof: onnozele vrouw;
bestemoer: grootmoeder; vertrecken: vertellen.
131waerde: spookte;
bruyn: donker.
132gien nacht-merry, of gien
ruyn: geen nachtmerrie, en ook geen gesnéden paard.
135sy swietten Judas swiet: zij
zweette van angst
noot
aant.; hicken:
kikken.
136doe: toen; estreken:
gegaan.
138stickje: stukje; hoe datse
... voer: wat zij ervoer, ondervond.
139sinne: zijn;
viesevasen: hersenschimmen, droombeelden
noot
aant..
141 wel in A wcl drukfout -
142 Kenje slechs, ast H Ken gy slechts, alst - 143 Kijnts H kynt - 144 ongder H
onder - 145 of in 't huysje H of het huysie - 146 heur onmogelyck datse mit H
haer onmeugelick dat sy met - ien H een - 148 ekruyst in esegent H ghekruyst,
en gheseghent - 150 liep het mettet H liep het mittet - seer benaut H so benaut
- 151 borsten H borst - worde H worden
140leggen en rasen: stromen,
bruisen.
141mee: evenzo, ook;
vergaen: overgaan.
142Kenje slechs: als je maar
kunt.
143Wel: dat is goed
noot
aant.; dochtse: dacht ze; over drie
weken: drie weken later.
145muysje: penis (uit de bet.
spier). WNT IX kolom 1210, huysje: schede (uit de bet. zakje,
tasje).
146ien kruysje sloegh: nl. om de
duivel uit te drijven.
147gestormt:
‘gestoeid’, gheregent: uitbreiding van gestormt onder
invloed van de letterlijke betekenis, zeker ook dubbelzinnig
bedoeld.
149deur: ervan door;
rabbaut: rabauw, deugniet.
150liep het: liep het ... af;
worde: werd.
151koorden: was misselijk, gaf
over; ontreech haer borsten: maakte haar lijfje los
noot
aant.; worde hiel blieckjes: werd heel
bleek.
152karssen en krieckjes: kersen
en krieken.
153 self H selfs - 154 Maer in A maer
drukfout - 157 hel B I droes - 158 setten, versinje wel B I laeten
setten, van Willem Verdoes - 159 Lammertsz H Lammertsen - 160 ier H hier - 161
en weet H weet niet - 165 komt H koomt - een H ien - 166 Heyligen H Heylgen -
168 sulcken H sukken - 169 wonder H wongder - houje dan H houie
154hyer: hij haar;
goetje: medicijnen.
155villen: vielen;
beloock: viel in (eig. raakte dicht).
156kopster: vrouw die
‘koppen’ zet
noot
aant.; slimmongs:
‘lelijke mond’, kwaadspreekster; ierst: het
eerste.
157baerden: ging te keer;
aers noch aers as de baerlijcke hel: niet anders dan de duivel zelf
noot
aant..
158wodse: wou haar; een
doncker gat: de gevangenis.
160Die hetter hem: Die heeft er
zich; Petemeuy: petemoei, peettante.
162bereen: besprongen,
zwanger.
163bier-banck: tapkast, of
kroeg.
164storijtje: gebeurtenis,
geschiedenisje; voor: als; sproockje: verhaaltje.
165alle seven jaren koomt ien ding
weer te pas: wordt iets gewroken
noot
aant..
166Gans lyden: bastaardvloek:
Gods lijden; komen ... om heur was: komen om hun beloning (was =
waskaars)
noot
aant.; deerelijck: geducht,
flink.
167sit ick vast en lary: zit ik
maar te babbelen; overhangen: boven het vuur (aan de haal)
hangen.
168huyenochtent: hedenochtend,
vanmorgen; sulcken: zulk een, zo'n.
169dat's wonder: vreemd,
bijzonder.
170 flusjes alle seyt H flus al iens eseyt - 171
moet de H moet inde - 174 mijn sou B I die sou mijn - teghen B H I teugen - 175
volck, en van B I volck van - Ditmerssen H Ditmarssen - 184 haer de Son I haer
son
170susje: vriendin; flusjes
alle seyt: zo juist al gezegd.
171roo-kuwen: rode kieuwen,
samenstelling in de bet. vissen
175van de Ditmerssen en Poepen:
van origine moffen en poepen (verachtelijke namen voor Duitsers)
noot
aant..
176afsnoepen: afpakken om zelf
op te eten.
177de fyne waerheyt: precies de
waarheid, precies zoals het is.
178dienter staech wel na te
gaen: moet haar voortdurend goed controleren.
179klonters: naam voor een vuile
slordige vrouw; er worden verschillende voornamen bij gebruikt; luyren:
luiers.
180dreumeld wech: stopt weg;
weer weet te soecken: weet terug te vinden.
181betielen: platteel, platte
schaal van metaal of aardewerk; als loot: zwartig, donker, zoals tin dat
niet geschuurd is; datje: als je.
182spuwen: nl. van walging;
root: d.w.z. donkerrood als koper dat niet gepoetst wordt;
altemet: soms.
183rat: rad, vaardig;
kijnt: kind.
184vijst by haer hielen enz.:
ligt zo lang in haar bed tot de zon haar beschijnt
noot
aant..
186 segje H segme - 188 Want H Wangt - 189
As I Als - dienstmeysgens H dienst-Meysiens - 190 verhalen B I vertalen - 194
gafme H gafmen - stick H stuck - 195 nuwe I H nieuwe - 198 Eer ick heur H Ier
ick daer - ien H een - 199 ien H een - 201 lustich H rustich
185ierser kliet: voordat ze zich
aankleedt; se komt of te achten: ze komt van het bed af om acht
uur.
187absolvat: spottende aflaat
met verandering van de laatste lettergreep in woordspeling met vat. De
bet. is dus ongeveer: ik bestraf die vuilpoets niet.
188versoorde: eig. verdorde,
hier: ellendige; draecht ien anders hiel over de straet: brengt je erg
in opspraak
noot
aant..
190sticken: ‘sterke
stukken’, sterke verhalen.
193Onse dochters vryer
noot
aant.; goen knecht: goede jongen, jongeman;
hetme: heeft me.
194lestent: laatst, onlangs;
stick van vieren: halve Spaanse mat, d.i. vier realen of vier
schellingen; brocht: bracht.
196vrouwen:
meesteressen.
197om go gaen: bedelen (zeggen:
geef om Gods wil); meuchtet: mag het.
198besucht: ellendig,
vreselijk.
199onse seun: de zoon des
huizes; op etrocken: gepierewaaid.
200korteling: onlangs; neer
eleyt: verkracht
noot
aant.; locken:
lukken.
201onse volck: het gezin waar ik
dien; lustich gasten: vrolijk feestviert.
202 wy H wyer - en winnen 't weer met vasten
H en vasten - 203 so lydighe veel I so veel lydighe veel - 204 dat gy H dat je
- 208 Denckt H Deynckt - 213 Helf ter tijt H helft van den tijdt - 215 Als B I
As - of neut H of en neut
203wert so lydighe veel: wordt
zo vreselijk veel.
211ontmomt: gestolen; verhuys
morst: verslonsd.
213neusdoecken: halsdoeken; of
zakdoeken; huyven: kappen, mutsen.
214lecker: kieskeurig; mach
niet: lust niets anders; mangelen: amandelen.
215na ien neut vat: een noot
pak.
216 ien H een tweemaal - veur H voor
- 218 as ien H als een - 219 Je soutje H Je souje - 220 ien are H een andere -
221 somtijts ien H somwijls een - 222 ien H een - 223 as ien H als een - 224
ien H een - 227 zyn wel H zijn - rendelijck I redelijck - 228 moer, van H moer
en - 235 dat de kyeren H onse Keyeren - 237 sulcke H sukke
216grijnst als ien nicker voor ien
geut-gat: lacht spijtig
noot
aant..
217Longs Engels: Londens-Engels
(bier).
218datje: als je eens;
vijn: vind.
220van dese weeck: in deze week
nog.
222sy slacht enz.: zij is net
een ezel, ze doet altijd precies eender
noot
aant..
223sy paster niet op: ze trekt
er zich niets van aan; sy beeft als ien oven: het laat haar
steenkoud.
224wil: plezier; kermis:
kermisfooi, geschenk.
227rendelijck: schoon,
netjes.
229speelnoots:
vriendinnen.
230uyt speulen varen: een
uitstapje maken.
233on-effen:
onvriendelijk.
238 nou H nu - 239 Lockich H luckich - 240
mijn B I dat myn - 242 mit ien H met een - 243 isse I is - 244 ter koy B I te
koy - 245 versnapelings H versnaperings - 246 gy H iy - 247 sulcke H
sukke
238kobbesoch: spin, kreng;
worden ghenepen: werd geknepen.
244van passe: redelijk, nogal;
me tydt ter koy: mee naar bed gaat.
252 meuchdy H meughd gy - 254 eenderleye H
ienderleye - 258 smaeckt H smaeck - 259 een veugheltje deur H een vogeltie
door
249ghebruycken mach mijn lust:
mijn begeerte kan bevredigen.
250Salighe man: beste kerel;
hoe ... ontrust: dat een kortstondige zonde een langdurige nasleep heeft
(als gevolg, of als vrees voor de gevolgen).
253wat vars: iets vers, iets
nieuws.
254haest: spoedig; wars:
beu.
260 ien H een - deur H door - 261 datse H
dat zy - 263 kuys H 't huys - 267 brootje H broot - 268 s' in A s - goet
H groot - 270 dat gy H datie - betaeltme veeltijts H betaelt my
dickwils
262gemeene dingen: zaken
waarover ieder kan beschikken.
263Altoos: hoe 't ook
zij.
266Ick tyer ... me op de
kittel-iacht: ik heb er een avontuurtje mee.
267ien brootje lient: een
slippertje maakt.
268hongs of: boos om; even
goet vrient; even goede vrienden.
269Hoe seyde enz.: Vgl. Samuel
Coster, Teeuwis de boer, vs. 1127: ‘Hoe lieght dien dief sey Harmen
teughen sijn Vaer.’
270driegen: (dreigen) alleen
maar praatjes.
271't Is al ien lock: het is al
heel wat.
275 sulcken H sukken - 276 soume H soumen -
278 alje best H al ie best I alle best - 279 evlamt H gevlamt - 280 stong H
stont - 281 ien H een -jy siet H gy siet - mijn wel I my wel
272hou-daer: pak aan; hy
gaffer niet: hij gaf haar niets.
273loof: geloof; iou
menghen: je inlaten met, omgang hebben met.
274dat meuchje wel in 't Gast-huys
brenghen: dat kun je wel naar het Oudemannenhuis brengen (spottend bedoeld:
met het beetje dat jij over hebt, kun je alleen daar nog voor de dag
komen).
275Ellemallementen:
bastaardvloek; uit: elementen; byget: bastaardvloek: bij God.
276warafter: waarachtig;
ier: eerder; vernoeght of sat: dan dat ik er genoeg van zou
krijgen.
277nuwelijck: raar;
wyvich: wellustig.
278alje best: uit alle macht;
vol-lyvich: dik.
279heb ick op jou evlamt: heb ik
je begeerd.
280stong mijn en beefde: stond
te trillen; root ... ekamt: heet, vurig, als een haan met een rode
kam.
281Ick wod enz.: Ik zou nu wel
een keer willen. voor het eten, je snapt me wel.
282vaert inde: gaat naar
de.
287 iens H eens - 288 sta jy H sta gy -
vrientschap H vrienschap - 290 je mocht anders H gy mocht aers - of ick H dat
ick - 292 iens H een reys - Comt gebruyckt H komt bruyckt
284ruynen of kapoenen: tot ruin
of kapoen maken, d.w.z. ontmannen, castreren.
285uyt krollen gaen: op avontuur
uit gaan.
286Neen byget enz.: Nee
verdorie, dat niet, dan zou ik liever nooit meer naar de hoeren
gaan.
287betien: mijn gang gaan,
betijen.
288de vrientschap: onze
‘vrijerij’.
289elen-baes: beste kerel;
kalling: gepraat; quaet ghenoech of: meer dan ongepast,
alsof.
290ien verkleumden boer: een
impotente kinkel.
292gebruyckt de vryicheyt weer:
veroorloof je dezelfde vrijheid (Piet heeft Trijn aangeraakt en vraagt haar nu
hetzelfde bij hem te doen).
301 geen H gien - 302 As H Als - 304 as H als -
305 Hoorje H Hoor gy - gae jy H gaet gy - 306 En asje H En als iy - 307 Rijst
jy H Rijst gy B I Rijs jy
293nieu: wonderlijk;
schier: bijna.
294Gans lyden: bastaardvloek:
Gods lijden; laet staen: hou ermee op; flusjes:
aanstonds.
298niet iens: volstrekt
niet.
299Moet: mag; slech:
maar, slechts.
300schoon genomen:
verondersteld.
306hemmen: kuchen; isser
veur: is voor de deur.
308te vreen stellen:
bevredigen.
309 aendreyen B I hantdreyen - 313 jy 't mijn
hertje H gyt myn hartie B I jy't mien herte - 317 worden jalours B I worden wel
jalours - 319 Ygut hoe sellewe! hoe sellewe H Y gut hoe sellewe! hoe willewe B
I Ygut hoe willewe! hoe sellewe - wou dattet H woudet
310Schijt: d.i. heb daar schijt
aan, trek je er niets van aan.
311jemeny: bastaardvloek, uit:
Jezus en Maria.
312Dan niet te min: maar
evenwel; gheseyt: afgesproken.
314een kleyne saeck: een
kleinigheid; geeren, graag.
315flus over tafel: aanstonds
aan tafel; hout jou wat statich: doe wat uitgestreken.
316hou matich: mij
beheers.
321 vaer H voer - geefje en H geef ien - 324
eerst H ierst - 326 scharlaken H schaerlaken - 328 sulcken H sukken - jackje
in A jaekje drukfout - mit honskoten H met Hongskoten
320Ick kan niet kallen: ik weet
niet wat te zeggen; op de schiltwacht was: op wacht zat.
321vaer gy innen kaer: hebben
jullie het met elkaar; geefje en kaer ien praet: houden jullie er de
praat een beetje in?
322zyn vryerlijcke staet: de
tijd toen hij op vrijersvoeten ging.
323wat helptet: ik hoef je niks
te vertellen; over ekomen: overkomen.
325sulver tuychje: misschien de
zilveren schede waarin hij zijn mes droeg (aan de broekband of een
koord).
326root-scharlaken:
scharlakenrood.
327gnap en gnut: keurig en
netjes; niewers niet estoten: nergens versleten.
328se het sulcken sin in: ze
heeft zo'n schik in; honskoten: soort laken.
329versetten: van een soort
grove fluweel; stoot-kant: belegsel (tegen de zoom).
332 of angder H oft ander - 333 Schilders H
Schilderaers - altemet L altemets - 334 esneen? in A esneen, H gesneen?
- 336 geen vuyl hangtje H gien vuyle hangden - 337 gy H ie - te dubbel L de
dubbel - 339 mit H met - 340 so gy H soie
330brieven: gravures, al of niet
gekleurde prenten; reyn: mooi.
331story: ware geschiedenis;
poeetery: verdichtsel.
333altemet soo wat heen: soms zo
maar wat.
334kevy: kabinet, kast;
ongnaertich: mooi (vgl. aant. bij vs. 148).
335becken: metalen schaal of
scheerbekken; konstighe gasten: bekwame handwerkslui.
337Wat hettet te beduyen: wat
heeft het voor zin; ondieft: netjes.
338riet: gereed; sus:
vrouw.
339kleynicheyt: eenvoudig
maal.
340ten besten: ten
goede.
341 segghen. Wil ick H seggen, ick wil - 342 mit
H met - 343 Nou Trijn Jans sit neer H nou Kynt wel sit B I Nou Trijn Jans, wel
wat is dit - 344 sit teugen mijn over, want ick dit keer H Ick wil dat gy
teugen my over de tafel sit B I K M Ick wil hebben dat ie teghen mijn over ande
tafel sit - 346 Aeltje Melis H Aeltje - 347 Nu B H I Nou - 349 moeter H moet -
350 mit H met tweemaal - 351 botteren B botter en
342met mijn gecken: met mij
spotten, voor me de gek houden.
346't Sijn qua enz.: Het komt
niet te pas dat gasten op de plaats van de gastheer of de gastvrouw gaan
zitten.
348benier: manier van doen. Piet
zegt dus: het hoort niet dat ik jou je portie vis geef.
349Dat's-je veur: ik geef het
voorbeeld.
352 sulcke koren eyerties H sucken
koren-ayertjes - 354 asse H alsse - 355 veur H voor - 356 zijn H zin - 357
lierden L lierde - 358 schier, nou Melis kijntje laet H schier van dorst,
laet
352koren eyertjes: eieren van
met graan gevoerde kippen
noot
aant.; doren:
dooiers; ien gout: goud.
353hartjes: hard
gekookt.
357lierden: leerde; mijn
salige vaer: mijn vader zaliger; zijn do-mont niet beliegen: de
lessen van de dode niet verloochenen.
358laet eens overvliegen: geef
de kan eens door.
359 dorst H grooten dorst - 360 Mijn H Men -
stien H steen - 361 veecht of H veecht 't of - verwortelen H wortelen - 362
drooch is H drooch wort - 363 als I as - 364 Die is H Dit is - veul H veel B I
L veul werckx - 366 ick latet daer op staen H ick laeter het op
staen
359Gants bloet: bastaardvloek:
Gods bloed.
362mortelen: in kruimels er
uitvallen.
363als ghy't hebt: als je zelf
te drinken hebt.
364Die is inde kijntscheyt: die
moet nog groeien; er is dus te weinig bier in
noot
aant.; te veul: te veel werk.
366ick latet daer op staen: ik
reken erop.
368 sal H sel - veul H veel - 369 ien beet H een
beet - 370 gae jy H ga gy - 371 icje H ick iou - 373 d'onvervaerden H den
onvervaerden - 375 ien genoechlijck H een ghenoechelycke - 376 helpet H helptet
- hoort H hoor - as ien H als een - 377 drollich L te drollich - as H
als
368even veul wesen: op hetzelfde
neerkomen.
369ien diel: een hoop; niet
ien beet: niets.
371doen: werken; wijnt:
wind; quijt schelden: ontslaan van je verplichtingen (als
echtgenote).
373d' onvervaerden: iemand (nl.
Aeltje) die niet bang is; ick heb mijn schilt al byme: ik ben gewapend,
ik weet me te verdedigen.
375ghenoechlijck: leuk
noot
aant.; het is te byster: het is
buitengewoon.
376Wat helpet: Ik hoefje niets
te vertellen; hy is te eunjer: wat is hij grappig.
378 waerme H waer myn - 379 daech H daeghs - 380
sucken H sulcken - 381 Boeren H boeven - 382 ien vier H een vier - 383 veul H
veel - die soete luy H de sotte luy - 385 ien H een - 386 as H als - stracks
mit zijn H staech by syn B I L stracks by de - 387 daechs I daech - 388 ien
ander H een ander - 389 vryicheydt I vryheyt - 390 altemet iens L altemets -
392 in ien ommesien ghedaen H in een ommesien edaen - ghien H geenen - 394 gien
H geen
379niet: niets, een
schijntje.
380In dat mier is: en wat erger
is; so vrou mal: zo gek op vrouwen.
381Staech: altijd;
kuffen: hoerenkasten; inde Boeren droncke bier laghen: dronkemans
slemppartijen met boeren.
382nat-gierich: dorstig,
drankzuchtig; met een goe tooch: voor een goede slok; vier:
vuur.
383vermalle-komenschapt:
verkwist.
384vast: voortdurend; wey of
huy: vocht van de melk dat overblijft na het kaasmaken.
385Wat noot wast: wat zou het
hinderen; pijntje: pintje, kan (bier); verpoyen:
drinken.
389Van waer enz.: Hoe komt het
toch dat de mannen de vrijheid hebben om met andere vrouwen naar bed te
gaan?
390genoegen: berusten, tevreden
zijn.
391haestich en quaet: opvliegend
en lastig.
395 gautjes H gauweties - 396 Tansjis as ick
mit H Tansgis als ick met - was, hy vraechdeme doe H was, doe - 397 So heftich
H was hy so heftich - mit H met - 398 nuwicheyt I nieuwicheyt - ien wijf om B I
om een wijf - 401 as I als - 402 benier I manier - eens H iens - 405-409 H
de aanhalingstekens ontbreken - 405 hebt hem B I hebt - 406 mit H I L
met - 407 mit H met - 410 En as H In as I En als - 411 ien groote H een
groote
398nuwicheyt: nieuwsgierigheid;
knechtjes: jongemannen.
399iemers: bastaardvloek: Jezus
en Maria.
402benier: manier;
doecken: een doek omslaan.
406kroonen sou mit hoornen:
bedriegen zou, tot hoorndrager maken (vgl. Fr. cocu).
408soeticheyt:
pleziertje.
409veronghelijcken: onrecht
aandoen.
410gedaen het: klaar is;
bloet: bastaardvloek: (Gods) bloed; uytstrijcken:
uitschelden.
411speelt hy mijn altemet: flikt
hij me nu en dan.
412 gae jy H gae gy - 415 asje nou jou H nou
iou I asie jou - 416 in 't minste niet H niet - 419 adieu volgens H; A B
I audieu L gadieu - 420 ghenoechlijck B ghenochlijck H gheneughelijck - 421
most I moest - 422 veel H veul
412maeck mijn toe: kleed me
aan.
413wel beschicken: goed ten
uitvoer brengen.
414vogelaer:
hoerenloper.
417knap: flink; Heer
kyeren: mensenkinderen!
418weyman: vrouwenjager (vgl.
vogelaer vs. 414).
422de gracy wachten: geduld
oefenen
noot
aant.; met een stillicheyt: in alle
stilte; sonder veel te rasen: zonder al te veel geluid te
maken.
423-424 H ontbreekt - 424 recht scherp B
I recht schapen - 425 besuchte H besuckte - stee-katten in A stee-katren
drukfout - 426 Meulenaers H moolenaers - 427 bygut B I begut - een B I
ien - 432 dattet de H dat de - de vaer B I na de vaer - 433 Lijsje H Sytje -
435 eyeren A eyeeen drukfout; H aeyeren - 437 niet in A niee
drukfout - 438 datje H dat gy
423hoe raeckt een man te peert:
op de vrouw (Vgl. rijden).
424Ick hebber mijn ruyntge soo recht
scherp op e wet: mijn lid erop voorbereid
noot
aant..
425loeren: beet nemen, een loer
draaien; besuchte stee-katten: ellendige stadslui.
426Se binnen enz.: Ze mogen zijn
wat ze zijn, de molenaars zijn ook niet van gisteren.
428eunjeren: lief, teer;
meughen: kunnen.
432Dus: zo, hierdoor; niet
een beet: helemaal niet.
434besondere levendighe:
afzonderlijke, nog levende.
438Wat: wel; noch veul:
bovendien veel; dat so rustich: omdat je zo flink.
440heur veer of winnen: hun
verre de baas zijn.
443 vrientschap H vruntschap - 444 seyde H
seyden - flusjes H flusjens - 447 avontuurtje H avontuyrtje L avontuur - 450
van avont H van 'n avont - 453 moyen B I moeyen - van vars H van vers - 454 en
lippen H in lippen - 455 euvelijcken H oevelijcken
443vrientschap:
pleziertje.
446snuyven: snurken; dat's
hun recht: daar heb je gelijk aan
noot
aant..
452immers: om kort te gaan;
in huys eslaghen: binnen gelaten.
455te euvelijcken reyn: erg
schoon, erg zindelijk; verweende: mooie, kostbare.
457 as ien H als ien - 458 mitme broeck H
met mijn veurbroeck I mitte broeck - 459 voerje H voer gy - 466 ien reys H een
reys - mijn volgens L; in A mijnt H men wel B I myn wel - ien
gangetje volgens B I; in A ien gangeje H een gangetje - 467
niement in A niemem, drukfout - 468 an H aen - 472 wat ist H
ontbreekt - 473 je sout my H gy sout mijn
457Ick vlamde daer op: ik kreeg
zin in haar; boeckede-koeck: pannekoek van boekweitmeel.
461van veers: voorzichtig,
bedektelijk.
463bescheyden:
geantwoord.
468klat: klis, klit;
dobber: aaldobber, lijn met hoek en aas.
469al eveliens: genoeg hierover;
se wierp men uyt de sael oft niet was: ze was zo wild dat ze mij zo maar
uit het zadel wierp (obsceen).
470moeydeme: speet me;
besuckt haestich: ellendig gauw.
472se leyt as ien zandt-schuyt:
ze is log en passief (tegenstelling met vs. 469).
473Gans wongden: bastaardvloek:
Gods wonden; gaende maken: heet maken.
476 hebt H heb - wil gy 't iens H wilt gy 't
eens - 477 en H in - 478 hert H hart - benje sulcken H ben gy sukken - 479 ien
angder H ien andere - 480 hey H hy - 481 Jy H Gy - 486 Pots H Pot - je maecktme
H ge maecktme
475snobbelen: zoenen;
woelen: stoeien; get: God.
477of: als, wacker
worden: argwaan kreeg.
478Hebje gien hert: durf je
niet; blooten guyl: laffe kerel; jorden: bange vent
noot
aant..
479langst: lanst (lansknecht),
kerel.
483stout: flink, moedig;
liert an mijn: spiegel je aan mij; Romeyns bedrijf: dapper
stukje. Zie: WNT XIII kolom 999.
486Pots longeren: bastaardvloek;
broets: heet, geil.
487 Ast is, vaer H Ast is I Alst is vaer - 489
eer H ier - 490 blijft B I blyf - 491 dat gy me H datjemyn - 493 O Burghers H O
gy Burgers - wilt gy B wil hy I L wil gy - 494 sellent je L sullentje - 497
vreemdeling B I vreemdelinghen - 499 Jy meucht H Gy meught - 500 molenaers B I
meulenaers - 501 molenaer B I meulenaer - 502 heb gy H hebje
487Ast is: goed zo;
gebeuren: te beurt vallen.
488bloemer herten: bastaardvloek
(bloedend hart); daer an peuren: dat aanpakken.
490dat gater na toe: dat gaat
erop af!
491Dat mach ick lyen: ook Koe
vs. 580.
495benuwen: benieuwen; of
touwen: klaar spelen.
497jonghens: vrije jongens;
reysers: reizigers.
498slechtste Jolen: simpelste,
sukkelachtigste stumpers; deyser: lid.
499Jy meucht enz.: Jullie kunt
allemaal wel grote huizen bouwen.
500Maer de molenaers enz.: maar
wij, molenaars, zullen alle stadslui wel tot bedrogen echtgenoten
maken.
505 Jy luysighe H Ghy luysige - meyn gy B I
Meynie - 506 luys-bosch H gy luys-bos - 507 Jy hoerejagher H Gy hoere iager -
lichtvinck L lichtevinck - 509 Jy eetbreker H Gy Eetbreker - 510 fiel
volgens H; A B fliel - 511 Jy H Gy - bock, gy seltme gien mier H bock,
gy guyt, selt myn gien mier I bock, gy seltme niet mier - 513 koom gy H koom iy
- 514 vierendeel B I vierendeels - 516 o my H o myn - 517 trouloose H
trouweloose - 519 lichtvaerdighe H lichtveerdighe - 520 dat gy iou bienen selt
by my H dat gy selt jou bienen by myn - 521 besucht H besuckt - 522 koom H kom
- Och ick H jae wel, ick
507licht vinck: losbol;
eerlijck: fatsoenlijk.
514kunsjens: pleziertjes,
seksuele prestaties.
515Wat mach ick: hoe kan ik;
ritsen hongt: geile hond.
519hersebecken: hersenpan;
vande donder breken: door de bliksem getroffen worden.
520dat gy iou bienen selt by my
onder steken: dat je met me naar bed zult gaan
noot
aant..
521Loopt dat gy besucht en bekrenckt
wort: krijg de koorts! wees vervloekt!; overdadige:
geweldige.
522dusschen: zo'n; krijt:
huil.
523 ick heb my daer te leelijck H daer heb ik
myn te lelycken - 524 Gans sacker wilghen H Gantsch willige - 526 seuven sacken
mit H seve-sacken met - 527 Hadse my H Had semen - 529 hum H hem - 531 boven
dit vers Piet L Joost, drukfout - blijft hy B blyf gy - 532 konde
wel H konder wel - 533 lustich H rustich - mit H met - 534 geyt H Bock - 535
hoe koom gy H hoe gy
524Gans sacker wilghen: Gods
heilige wil; dat mach niet deur: dat kan er niet mee door, dat is te
erg; myn Vrou of esteken: mijn meesteres te schande gemaakt
noot
aant..
526seuven sacken mit krenten:
bastaardvloek: zeven sacramenten; baerden: ging te keer.
528deurstoten:
doodsteken.
532Bylo: bekrachtiging van het
volgende; opsitten: rijden (dubbelzinnig).
533lyden: bastaardvloek;
lobberich: meisje van die naam; klaver vlack:
klaverveld.
534bicktender op: viel erop aan,
‘hapte erin’.
535hoe koom gy so dromich:
waarom ben je zo beteuterd.
537 iensgis H iensjes B I eensjes - 539 datje so
suffende komt H dat je soo sint, en soo komt - 540 binje H bin gy - 543 O gy
schrobber H O gy schellem
536qualijck e troost: niet
bevredigd.
545 rechter-hangt, op ien H rechter-handt, op
een - laech H leech - 546 Al sou H En al sou - angders niet of 't H anders niet
of het - 547 asje segt H as gy seght - over H iens over - 549 rimenten H
redementen - 550 genoech B I genoeg te doen - mit H met - inde hangt H in mijn
hant - 551 binje H bin gy - 552 boven dit vers Piet volgens B H I
L; in A ontbreekt deze persoonsaanduiding - 553 hoorje L hoore -
554 mitter H metter - 555 isje gelt, neemtie H is iou geld, neemt iou - 556
mijn wijf of-soenen H myn of-soenen - 557 wat kon B I wat kan - my H myn
547louter: keurig; van iou
over ehaelt: door jou bezeten.
549rimenten: te keer
ging.
550Ick had genoech: ik had de
grootste moeite.
551Het schaet niet: het hindert
niet.
552daer leytet mijn: daar zit
voor mij de moeilijkheid; te elements verpeutert: te erg
bedorven.
553dienen mekaer niet: passen
niet bij elkaar.
554iou smaeck wegh het: de smaak
van jou te pakken heeft.
559 ly I K M ley - 560 ongs so gien kruys H ons
geen kruijen B I K M ons so gien kruyen - 562 Ick sel B I K M Ick en sel - 563
mitter H metter - 564 terwijl datje H dewijl dat die - 565 ickje H ick - wilt
dit H wilt dat - 566 Deynckt H Denckt - ien H een - siet die moetse H het
moetse - 569 te vreemde H vreemde - 571 an H aen - 572 spreuk in
romein.
560kruys: ongeluk
noot
aant.; stoot iou 't hert of: steek je door je
hart.
561me gat eschraept: mijn
bekomst gekregen; mochter: moest er; toe: bij.
565vertrecken:
vertellen.
567drinck-penning: fooi;
schandeliseert: maakt te schande.
570de peys wel maken: de
verzoening wel bewerkstelligen.
573 dit H dat - ghelesen H elesen - 577
spieghel H spiegelt - evel H nevel - 578 Hoort gy H Hoorie - daer 't H daer het
- 580 gheen vremde H geen vreemd - een H ien - 582 hoe nou H ontbreekt -
vast open H al open - 583 ghedieu. Piet binnen. H ontbreekt - 583 Aeltje
Melis; in A Aeitje Melis, drukfout - 584 heb. Nu H ben. Nou - 585
en haeltje scha weer in H haelie scha weer - dits H dit is
573bloet van gansen:
bastaardvloek: Gods bloed.
574Luytenant:
plaatsvervanger.
578stekel-baersjes, pisreutjes:
vrouwenjagers
noot
aant.; wieck:
zacht.
579ien woortje in 't sot:
ondeugende dingen.
584dat icker wel eweest heb:
voor de gastvrijheid; mach: kan.
585scha: nl. de kosten van het
onthaal; Heer kyeren: mensenkinderen.
586iou is niet te goed eschiet:
je bent niet te goed behandeld; dus: het was niets bijzonders.
588 gedieu H adieu tweemaal - 592 As H
Als - stracx in A stacx drukfout - 595 een H ien - 596 alleenich
H allienich - 597 Vroutjens H Vrouties - 598 in A in klein corps
romein
588Hout mijn vryicheyt ten
besten: neem mij m'n vrijmoedigheid niet kwalijk.
589ghenomen in: in zijn huis
opgenomen.
592Susterling:
zusterskind.
593niet of: niet anders dan
dat.
595hem niet nau ghenoech
bewaren: niet voorzichtig genoeg zijn.
597voor iou siet: goed
uitkijkt.
|
|
vorige
