verantwoording
gebruikt exemplaar
exemplaar universiteitsbibliotheek Leiden, signatuur: 1249 D 15
algemene opmerkingen
Dit bestand biedt, behoudens een aantal hierna te noemen ingrepen, een
diplomatische weergave van Dramatische struktuur in tweevoud. Een vergelijkend onderzoek van Pietro Aretino's Hipocrito en P.C. Hoofts Schijnheiligh van E.K. Grootes uit 1973.
redactionele ingrepen
p. 12: de kop ‘Vooraf’ is tussen vierkante haken toegevoegd
Bij de omzetting van de gebruikte bron naar deze publicatie in de dbnl is een aantal delen van de tekst niet overgenomen. Hieronder volgen de tekstgedeelten die wel in het origineel voorkomen maar hier uit de lopende tekst zijn weggelaten. Ook de blanco pagina (p. 2) is niet opgenomen in de lopende tekst.
[pagina 1]
DRAMATISCHE STRUKTUUR IN TWEEVOUD
[pagina 3]
DRAMATISCHE STRUKTUUR IN TWEEVOUD
Een vergelijkend onderzoek van Pietro Aretino's Hipocrito en P.C. Hoofts Schijnheiligh
(avec un sommaire en français)
AKADEMISCH PROEFSCHRIFT
ter verkrijging van de graad van doctor in de letteren aan de Universiteit van Amsterdam, op gezag van de rector magnificus Dr. A. de Froe, Hoogleraar in de Fakulteit der Geneeskunde, in het openbaar te verdedigen in de aula der Universiteit (tijdelijk in de Lutherse Kerk, ingang Singel 411, hoek Spui) op dinsdag 18 september 1973 des namiddags om 4 uur
door
ELIDIUS KLAAS GROOTES
geboren te Anna Paulowna
TJEENK WILLINK/NOORDUIJN
culemborg 1973
[pagina 4]
promotor
Prof. Dr. G. Stuiveling
[pagina 5]
‘... certo i comentatori e i traducitori son da meno che questi che intonicano le mura, ingessano le tavole e macinano i colori a un Giulio Romano o a un altro famoso dipintore.’
Pietro Aretino aan Gianiacopo Lionardi, 6-12-1537
[pagina 6]
De uitgave van dit werk is mogelijk gemaakt door een subsidie van de Nederlandse organisatie voor zuiver-wetenschappelijk onderzoek Z.W.O.
De afbeelding op het omslag vertoont de ‘scena conuca’ volgens Serlio (zie hieronder p. 242), ontleent aan Den tweeden boeck van Architecturen Sebastiani Serlij (...) Ouergesedt wten Italiaansche in Nederlandts, duer Peeter Coeke van Aelst (...).
Antwerpen 1553, fol. xxvj recto. (U.B.-Amsterdam).
ISBN 90 11 91252 7 Educaboek B.V., Industrieweg 1, Culemborg.
[pagina 9]
INHOUD
| 1 |
Inleiding |
|
| |
| |
1.1 |
Verantwoording en samenvatting |
13 |
| |
1.2 |
Aretino en zijn Hipocrito |
17 |
| |
| 2 |
De materiële basis van het onderzoek: Hipocrito-drukken |
|
| |
| |
2.1 |
Problemen bij het samenstellen van een lijst van edities van Aretino's Hipocrito |
23 |
| |
2.2 |
Een hardnekkige ‘ghost’: de editie Venezia, Agostino Bindoni, 1540 |
27 |
| |
2.3 |
De edities van 1542 |
30 |
| |
2.4 |
Een editie van l'Hipocrito uit 1550? |
36 |
| |
2.5 |
De editie bij Gabriel Giolito de' Ferrari et fratelli, 1553 |
36 |
| |
2.6 |
Een editie van Aretino's komedies uit 1560? |
40 |
| |
2.7 |
L'Hipocrito in Quattro Comedie, 1588 |
42 |
| |
2.8 |
De edities van Il Finto, 1601 en 1610 |
45 |
| |
2.9 |
De door Hooft gebruikte uitgave van l'Hipocrito |
46 |
| |
| 3 |
De materiële basis van het onderzoek: het Schijnheiligh-handschrift |
|
| |
| |
3.1 |
Vindplaats |
55 |
| |
3.2 |
Samenstelling |
56 |
| |
3.3 |
Papier |
58 |
| |
3.4 |
Datering |
|
| |
3.4.1 |
Datering op grond van het watermerk |
59 |
[pagina 10]
| |
3.4.2 |
Datering op grond van het schrift |
63 |
| |
3.4.3 |
Datering op grond van de spelling |
63 |
| |
3.4.4 |
Datering op grond van de inhoud |
65 |
| |
3.4.5 |
Datering op grond van externe gegevens |
66 |
| |
3.4.6 |
Konklusie |
70 |
| |
3.5 |
Verdere materiële kenmerken |
70 |
| |
3.6 |
De tekst: Lijst van personages en Voorreden |
72 |
| |
3.7 |
De tekst van de eigenlijke komedie |
|
| |
3.7.1 |
Schriftbeeld |
73 |
| |
3.7.2 |
Aard van de korrekties |
74 |
| |
3.7.3 |
Korrektiefasen |
76 |
| |
3.7.4 |
Toeschrijving van de korrekties |
81 |
| |
3.8 |
Uitgaven |
85 |
| |
3.9 |
Translitteratie |
|
| |
3.9.1 |
Translitteratieprincipes |
86 |
| |
3.9.2 |
Hoofdletters |
88 |
| |
| 4 |
De dramatische struktuur: theoretische inleiding |
|
| |
| |
4.1 |
Het descriptiemodel |
|
| |
4.1.1 |
De beschrijving van een drama in relatie tot zijn vertaling |
93 |
| |
4.1.2 |
Het descriptiemodel van Steen Jansen: uitgangspunten |
97 |
| |
4.1.3 |
De theoretische vorm van de dramatische tekst |
100 |
| |
4.1.4 |
De theoretische vorm van het dramatische werk |
102 |
| |
4.2 |
Opmerkingen naar aanleiding van het theoretische model van Steen Jansen |
|
| |
4.2.1 |
Beperktheid |
106 |
| |
4.2.2 |
De situatie |
106 |
| |
4.2.3 |
De relaties tussen situaties |
109 |
| |
4.2.4 |
Jansen en Van der Kun |
112 |
| |
4.2.5 |
De weglatingsproef |
118 |
| |
| 5 |
De vorm van de dramatische tekst in l'Hipocrito en de afwijkingen ten opzichte daarvan in Schijnheiligh |
|
| |
| |
5.1 |
Aanpak |
119 |
| |
5.2 |
De situaties |
120 |
| |
5.3 |
Situaties en bedrijven |
121 |
| |
5.4 |
Het ‘plan textuel’: hoofd- en neventekst |
123 |
| |
5.5 |
Personages |
125 |
| |
5.6 |
Dekor |
131 |
[pagina 11]
| 6 |
De kompositie van l'Hipocrito en Schijnheiligh, beschreven aan de hand van de vorm van het dramatische werk |
|
| |
| |
6.1 |
Aanpak |
133 |
| |
6.2 |
De proloog |
134 |
| |
6.3 |
Het drama vanuit het slot gezien |
137 |
| |
6.4 |
Het eerste bedrijf (vanaf situatie 7) |
147 |
| |
6.5 |
Het tweede bedrijf |
153 |
| |
6.6 |
Het derde bedrijf |
162 |
| |
6.7 |
Het vierde bedrijf |
170 |
| |
6.8 |
Het vijfde bedrijf |
177 |
| |
6.9 |
Samenvatting |
185 |
| |
| 7 |
Personages en motieven in l'Hipocrito en Schijnheiligh |
|
| |
| |
7.1 |
Personages en karakters |
193 |
| |
7.2 |
L'Hipocrito: typen en karakters? |
196 |
| |
7.3 |
Overzicht van de ‘kontakten’ tussen de personages |
198 |
| |
7.4 |
De knechten |
200 |
| |
7.5 |
Hipocrito/Schijnheiligh en de hypokrisie |
205 |
| |
7.6 |
Liseo/Rieuwert en de fortuin |
215 |
| |
7.7 |
Britio/Simon |
224 |
| |
7.8 |
De liefdesparen: ‘romantische’ liefde in de komedie? |
225 |
| |
7.9 |
Overige personages |
233 |
| |
7.10 |
Slotsom |
235 |
| |
| 8 |
Nae 's Landts gheleghentheyt verduytschet |
|
| |
| |
8.1 |
Twee kultuursituaties |
238 |
| |
8.2 |
Twee theatersituaties |
|
| |
8.2.1 |
De toneelbouw |
240 |
| |
8.2.2 |
Het publiek |
246 |
| |
8.3 |
De aanpassing van de proloog |
252 |
| |
8.4 |
Aanpassing van de verdere tekst bij de nieuwe kultuursituatie |
|
| |
8.4.1 |
Substituering van geografische en politieke toespelingen |
257 |
| |
8.4.2 |
Veranderingen op grond van verschillen van sociale aard |
258 |
| |
8.4.3 |
Behandeling van religieuze aspekten |
261 |
| |
8.5 |
Het taalgebruik in Schijnheiligh |
262 |
| |
8.6 |
Samenvattend oordeel over Hoofts bewerking van l'Hipocrito |
266 |
[pagina 12]
| 9 |
Enige literatuur-historische aspekten |
|
| |
| |
9.1 |
Vraagstelling |
277 |
| |
9.2 |
De keuze van een Italiaanse komedie |
278 |
| |
9.3 |
De keuze van een werk van Aretino |
379 |
| |
9.4 |
De keuze van l'Hipocrito |
286 |
| |
| bijlage i |
|
| |
| Passages uit Italiaanse werken die in Nederlandse vertaling zijn opgenomen in de voorafgaande hoofdstukken |
295 |
| |
| bijlage ii |
|
| |
| Paginering en versnummering van Schijnheiligh |
302 |
| |
| lijst van gebruikte literatuur |
306 |
| |
| sommaire en français |
327 |
| |
| register |
333 |
vorige
