Menno ter Braak in het licht van Friedrich Nietzsche

Dit bestand biedt, behoudens een aantal hierna te noemen ingrepen, een diplomatische weergave van Menno ter Braak in het licht van Friedrich Nietzsche van Roger Henrard uit 1963.

redactionele ingrepen

Bij de omzetting van de gebruikte bron naar deze publicatie in de dbnl is een aantal delen van de tekst niet overgenomen. Hieronder volgen de tekstgedeelten die wel in het origineel voorkomen maar hier uit de lopende tekst zijn weggelaten. Ook de blanco pagina's (p. 12, 42, 44, 82, 138, 192, 194 en 238) zijn niet opgenomen in de lopende tekst.

[pagina 1]

MENNO TER BRAAK

in het licht van

FRIEDRICH NIETZSCHE

[pagina 2]

BIBLIOTHEEK VOOR LITERATUURWETENSCHAP

onder redactie van

Prof. Dr. J. AERTS

Prof. Dr. A. VAN ELSLANDER

Prof. Dr. H. UYTTERSPROT

[pagina 3]

DR. ROGER HENRARD

Assistent aan de Rijksuniversiteit te Luik

MENNO TER BRAAK

IN HET LICHT VAN

FRIEDRICH NIETZSCHE

Uitgegeven met de steun van de

Universitaire Stichting van België

UITGEVERIJ HEIDELAND - HASSELT

[pagina 4]

UITGEVERIJ HEIDELAND - HASSELT

[pagina 286]

INHOUD

Woord vooraf			5

Hoofdstuk I - TER BRAAKS EN NIETZSCHES ‘AFSCHEID VAN DOMINEESLAND			13

		Ter Braaks jeugdjaren	13
		Prometheus	17
		Het carnaval der burgers	19
		De stroomaanbidder	22
		Intellectualistische mystiek	29
		Man tegen man	32
		Nietzsche, een vriend	35
		Nietzsches jeugdidealisme	37

Hoofdstuk II - NIETZSCHES EN TER BRAAKS ‘FROEHLICHE WISSENSCHAFT’			45
		De zin	45
		De moraal	47
		De waarheid	48
		De godsdienst	50
		Het intellectueel geweten	51
		De geest	52
		De intellectuelen	55
		De ongeestelijke geestelijken	60
		De ‘honnête homme’	64
		Politicus zonder partij	68
		Der Freigeist	71
		‘Wie man wird, was man ist’	74

Hoofdstuk III - NIETZSCHES EN TER BRAAKS KRITIEK DER EUROPESE CULTUUR			83

	Deel I - Het Christendom
		Nietzsches theorie van het ressentiment	83
		Nietzsches Christusbeeld	88
		Nietzsches Paulusbeeld	90
		Christelijke repliek	95
		Ter Braaks dubbelzinnig christendom	97
		Ter Braaks Augustinusbeeld	101
		Christelijke repliek	106
		Het geseculariseerde christendom	110

	Deel II - De Democratie
		Nietzsche en de democratie	112
		Ter Braak en de democratie	116
		Nietzsche, Ter Braak en de democratie	119

	Deel III - Het Socialisme
		Nietzsche en het socialisme	121
		Ter Braak en het socialisme	123

[pagina 287]

	Deel IV - Nietzsche en Ter Braak tegenover de christelijke cultuur		128

Hoofdstuk IV - NIETZSCHES TRAGISCHE DUBBELZINNIGHEID TEGENOVER TER BRAAKS ONTRAGISCH OPPORTUNISME			139
		Nietzsches cultuurproblematiek	139
		Nietzsches perspectief: de ‘Uebermensch’	143
		Nietzsches gelijkheid	148
		Nietzsches dubbelzinnigheid: macht of geest	150
		Nietzsches ‘Herren der Erde’	159
		Nietzsche, een onmogelijk mens	163
		Ter Braaks cultuurproblematiek	164
		Ter Braaks perspectief: de nieuwe christen	167
		Ter Braaks grote gelijkheid	171
		Ter Braaks compromis: macht èn geest	175
		Ter Braaks democratische Europese dictator	181
		Ter Braak, een onmogelijk mens	187

Hoofdstuk V - NIETZSCHE, TER BRAAK EN HET NATIONAAL-SOCIALISME			195
		Nietzsche en de massa	196
		Van Nietzsche tot Hitler	200
		Hitler	204
		De nationaal-socialistische ‘Weltanschauung’ en Nietzsche	209
		Ter Braaks beoordeling van het nationaal-socialisme	214
		Ter Braak op de frontlijn	226
		Nederland in de oorlog	233

Hoofdstuk VI - TER BRAAKS EN NIETZSCHES GEBONDENHEID AAN HET CHRISTENDOM			239

		De zelfmoord	239
		Schijn en werkelijkheid	244
		Nietzsches en Ter Braaks gedachtengang	249
		Nietzsches invloed op Ter Braak	254
		Ter Braaks tragiek	258
		Nietzsches gebondenheid aan het christendom	263
		Ter Braaks gebondenheid aan het christendom	269

Bibliografie			277

Naamregister			283