De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen. (3 delen)


auteur: Arnold Houbraken


bron: Arnold Houbraken, De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen. B.M. Israël Amsterdam, 1976 (3 delen, fotografische herdruk)


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

[Wybrand de Geest]

Onder de Konstvuuren, welke de Schildergodes oudtyds in Friesland heeft ontstoken, is niet van de minste te reekenen

WYBRAND de GEEST. Deze was een braaf History- en Beeltenisschilder, onder zyne tydgenooten byzonder geroemt. Te Rome, daar hy verscheiden jaren heeft gewoont, om zig naar de beste voorwerpen voort te oeffenen, werd hy genoemt de Friessche Adelaar, van wegen zyn hooge vlugt in de Konst.

Hoe naau agt hy op alles heeft gegeven, blykt aan zyn Kabinet der Statuen, waar in de makers der zelve naagespoort, en de plaatsen waar zy staan, vertoond worden. Dit Boek is in den jare 1702 tot Amsterdam gedrukt.

Zyn Beeltenis kan men zien in de Plaat F nevens F. Hals.

[p. 148]origineel

Onder de Lierdichten van Vondel vind ik deze waarschuwing aan Wybrand de Geest;

 
O Geest, die in het Vriesche Hof,
 
Het leven geeft aan asch, en stof,
 
En zweeft met geestige penceelen
 
En verf op doeken en paneelen;
 
'k Geloof gy terreght vrouw Natuur,
 
En durft de zon haar heilig vuur
 
Ontsteken, en de vingers zengen,
 
Om leven in uw beeld te brengen.
 
Zie toe, Prometheus, wien gy raakt,
 
Als gy den mensch onsterflyk maakt,
 
En, om op 't Aartryk 't licht te malen,
 
Den Hemel plondert van zyn stralen.
 
Men ketende eertyds zulk een gast
 
In 't Noorden aan een steenrots vast,
 
En kortte hem die stoute vlogels,
 
Daar hy verstrekte een aes des Vogels.
 
't Zyn geesten die de wolken treên,
 
't Is waar, dog zonder vleesch en been.
 
Een yder kenn' zyn' staat en waarde.
 
De zigtbre geesten gaan op d'aarde.
 
Dus blyftge ons hier beneden by,
 
Daar Noyen, zittende aan uw zy.
 
U weet aan zyne tong te lymen,
 
Met puik van heerelyke rymen.
 
Hy is gewoon zyn Poëzy
 
Te huwen aan uw Schildery,
 
Gy zuight zyn dichten met uw ooren,
 
Zyn oogen kussen uw Pandoren.

Zyns Zoons Zoon, meê Wybrand genaamt, oeffend zig nog in de Schilderkonst. Deze heeft tot Leermeester gehad Antoni Coxié, wanneer hy t' Amsterdam woonde.

[p. 149]origineel

Onder zyne tyd- en landsgenoten worden geteld J. de Wilde, een braaf Beeltenisschilder, en Jelle Reiniers. Deze was een Konstig glasschilder. Te Sneek is heden nog een Konstig geschildert glas te zien, door het Timmermans Gilde aan de Kerk geschonken: waar in verbeeld staat de vlugt van Joseph (hunnen Patroon) met Maria naar Egipten. Dit word geoordeelt in Konst het werk van de berugte Crabetten, die de glazen in de St. Jans Kerk tot Gouda geschildert hebben, te overtreffen. Na hem volgt

JAKOBUS POTMA geboren tot Workum in Friesland. Wiens geboortetyd wy niet weten, konden wy niet voeglyker als agter zyn Leermeester Wybr. de Geest plaatsen, door wiens onderwys en yver hy een braaf Beeltenis-en Historischilder werd. Hy was daar benevens een man (als men gemeenlykzeit) die de Waereld verstont; en werd in zyn tyd eerste Kamerling van den Keurvorst voor Weenen, daar hy ook gestorven is, in 't jaar 1684. bedenkelykaan den Rooloop, waar door in dien tyd een groote menigte van 't leger sneuvelde.