Gedichten. Deel 3: 1636-1644


auteur: Constantijn Huygens


bron: Constantijn Huygens, Gedichten. Deel 3: 1636-1644 (ed. J.A. Worp). J.B. Wolters, Groningen 1893


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

[p. 242]

[1643]

Epitaphium Caroli Morgan1)+.

 
Securus, hospes, si Britannus aut Belga es,
 
Securus in Morgantij sede busto.
 
Non est furore perciti procelloso
 
Quod extimescas posthumum viri fulmen.
5
Nec vivus istâ bile vixit horrendus.
 
Flagrauit irâ mitis, impotentique,
 
Non saevus, aestu; canduitque inoffenso
 
Candore: naturae fuit soloecismus
 
Quo cespitauit, innocentibus flammis
10
Sibi molestus, nemini bono; fortis
 
Et comes idem Victor atque conuictor,
 
Heros herusque laude dignus et luctu.
 
Quid plura? miles optimus, bonus ciuis
 
(Securus audi, qui Britannus aut Belga es)
15
Soli Patriae dixit bonum sacramentum,
 
Solis mala Iberis et malis sacramenta.
 
1. Ian.

(Ad poëtastrum)2).

 
Illa suos, cunctis apponis versibus: ajo
 
Qui cunctis addunt versibus illa, sues.
 
1. Ian.

Epitaphium infantis in utero matris στενοτέρης suffocati3).

 
Diuinate viri vates: Aenigmate condor
 
Quo non est grauior quâ male condor humus.
 
Patrem habui et Matrem: tamen inuida, an invia, Mater
 
Quem voluit me non siuit habere Patrem.
5
Vixi, non vixi. quo possem viuere Iota
 
Defuit; hoc pariens debuit esse parens.
 
Denique si saxo quid huic inscribitis, ecce
 
Praescribo sorti consona verba meae.
 
Venit in hunc tumulum, quem vivum fata maligna
10
Egredier tumulo non voluere suo.
 
Nata mori, vetus et justum est: sed iniqua Deorum
 
Saeuities, nondum nata jubere mori.
 
3. Ian.
[p. 243]

Epitaphe du card. De richelieu1).

 
L'amij du Roy et de la France
 
N'a presque point laissé d'amis.
 
Helas, Passant, quelle apparence?
 
Dieu ne vid point sans ennemis.
 
3. Ian.

[Regis amicus et Imperij vix liquit amicos]

 
Regis amicus et Imperij vix liquit amicos2).
 
Miramur, quando nec Deus hoste caret?
 
4 Ian.

In calceos aulicorum pedis molem excedentes3)+.

 
Unumquemque suo se metiri pede quondam;
 
Unumquemque suo nunc mentiri pede rectum est.
 
5. Ian.

Epitaphium Caroli Morgan hydrope extincti4)+.

 
Bile ferox cui nec mediâ feruente juuentâ
 
Ulla viro flavam subdidit aequa facem,
 
Decrepitus nondum vietos Morgantius annos,
 
Horridaque his annis hostibus arma tulit:
5
Cum simul inflatum propenso sesquipede exstans
 
Tenderet intercus humor aqualiculum.
 
Quanta, putas hospes, fuerit, quae fulmine viuo
 
Tanta super tantis flamma natavit aquis?
 
6. Ian.

Epitaphium Morgantij τοῦ χολωδεστάτου5).

 
Ilicet, ut Fati sancitum lege magistrâ est,
 
Senserit humanas et mea flamma vices:
 
Iuerit in fumum, quae me lymphatula fecit
 
Iucundumque bonis terribilemque malis.
5
Non omnis pereo: superauit funera quidam
 
Relliquus antiquâ mobilitate calor.
 
Scilicet hos inter tumulos de nocte vagantes
 
De nostris fatuos ignibus esse puta.
 
8. Ian.

De Posthumo, ad Barlaeum.

 
Poematum, Barlaee, qualia hic vides,
 
Audacium, salacium, nugacium
[p. 244]
 
De nocte visum somniando paginam,
 
Doctam, mehercle, perdidisse paginam,
5
Dolore an irâ percitum liquit sopor.
 
Vigil, solenni more nugari meo
 
Aggressus, unam et alteram atque tertiam
 
Impraegno chartam virginem poematis
 
Audacibus, salacibus, nugacibus.
10
Fortuna, credis, Posthumi dispar fuit,
 
Qui somnians de filijs visus sibi
 
Loquaculis, petaculis, edaculis,
 
Unum extulisse, commouente somnio
 
Impleuit excitatus uxorem tribus,
15
Loquaculis, petaculis, edaculis?
 
8. Ian.

Ad Gallum suspectae nobilitatis1)+.

 
Qui nec loco stas, Galle, nec linguâ soles
 
Constare, nec constas amore, nec fide,
 
Ignosce, si prosapiae ignarus tuae,
 
Vel sponte, vel casu soloecismi reus,
5
De gente, dico, mobili es, non, nobili.
 
8. Ian.

(In cardinalis Richelii bibliothecam)2).

 
Mille libros, et mille libros, et mille librorum
 
Millia magnifici publica Richelij
 
Cura, bono patriae, capsis ingesta superbis
 
Nominis aeterni marmora viva locat.
5
Quoque voluminibus moles augusta coemptis
 
Cresceret in titulos auctior usque suos,
 
Mille libros et mille libros et mille librorum
 
Iussit adimpleri millia mille libris.
 
Desine posteritas ἀπορεῖν quo se agmine facto
10
Duplicet in multam massa voluta niuem.
 
Materiem liquit vestris, qui scribitis, aequam
 
Viribus; omnis ubi Gallia sudet habet.
 
Scribite Richelium, partos pro Rege triumphos
 
Scribite, et aeternis gesta legenda typis:
15
Mille libros impletura est quae posthuma famam
 
Unius capiet Bibliotheca viri.
 
9. Ian.
[p. 245]

(In detractores Richelii mortui)1).

 
Quae Cardinali turba supplicem vivo
 
Subjecit et mentem et manum, nec in terris
 
Praesentius prostrata numen agnouit,
 
Ruit in sepultum scommatis, jocis, probris,
5
Et quidquid ore possit expui salso
 
In immerentes impotens vomit manes.
 
Leuis popelle, ingrata plebs, inhumanum
 
Serpentis instar; Patriae semel natus,
 
Atlas, Atrides, Cardo Regis et Regni,
10
Non debuit denascier; tibi vero
 
Nec debuit defunetus esse, nec vivus.
 
9. Ian.

In annosae virginis duos amantes mox a sponsalijs mortuos2).

 
Si quis anum ducit, credat se nubere morti;
 
Nam vel anum nutu ducere velle necat.
 
11. Ian.

In illud Borbonij Ex te subortis esca vermibus lates3).

 
Vellitur indigne prostrato barba Leoni;
 
Richelium plebes improba dente ferit;
 
Dente, sed extinctum: soboles, quo supplice vivum
 
Nuper adorauit, mordicat ore patrem.
5
Ilicet, hic tantum non falleris impie, natis
 
Ingratis de se vermibus esca jacet.
 
11. Ian.

In obitum card. duc. Richelij4)+.

 
Sic decet: Armandus Dominae comes iuit Hetruscae.
 
Galle quid insano degener ore gemis?
 
Quod sis esse velis. tandem sub Rege monarcha es.
 
Successit Matri Filius, et famulo.
 
12. Ian.

In eundem5)+.

 
Qui scipionem perdidit, caue ne nunc
 
Plus in die quam septies cadat Iustus.
 
12. Ian.
[p. 246]

In eundem1).

 
Hactenus Armandum suspexit non male Regem:
 
Hunc exarmandum non male sperat Iber.
 
12. Ian.

Ad reginam matrem2).

 
Maria, mater impotentis gratiae,
 
Quacumque manes inter ut partâ semel
 
Quiete vitae denegatâ consides,
 
Caue Cardinalem si sapis: suspectus est
5
Qui tam repente mortuam voluit sequi
 
Quam persecutus hactenus vivam fuit.
 
12. Ian.

De Groenmerckt *3)+.

 
Esto, meae possint aliarum cedere doti;
 
Nulli perpetuo vere virentis honor.
 
Hic acuant frustra senium vel edacia dentem
 
Saecula: quottidie floreo fronde novâ.
 
13. Ian.

De School-straet *4)+.

 
Dilige quisque scholam juuenilibus impiger annis.
 
Grande tui pretium meta laboris erit.
 
Otia quam duro succedant lauta labori
 
Indice me disces: hic schola facta σχολὴ est.
 
13. Ian.

Ripa stagni. De vijvercaeij *5)+.

 
Pristina me telis impendit et arcubus aetas:
 
Postera magnificam fecit amatque viam.
 
Illa mihi semper male collimasse videtur:
 
Haec semel et verum sic tetigisse scopum.
 
13. Ian.

Forum piscarium. De Vischmerckt *6).

 
Huc ades, huc Hagae sapienti turba palato,
 
Hic infensa bonis Piscibus esto frequens.
 
Nempe pedem frustra Sceuerino colle fatiges:
 
Hic procul a salso littore littus habes.
 
13. Ian.
[p. 247]

De geest *1)++.

 
Eja, mei ciues, dum spiritus hos regit artus,
 
Spiritus hos animos qui regit astra regat.
 
Nec pigeat quod egena sumus contemptaque plebes;
 
Ingeniosa sumus; viuitur ingenio.
 
14. Ian.

(Deprecatio)2).

 
Quod excipi Regina vult domi meae,
 
Res ardua est quam poscit: omni scilicet
 
Exceptione major est, ego minor.
 
14. Ian.

Het Padmos *3).

 
Pars potior toto est. Si fons Venus una venusti
 
Tota venustati subjacet Haga meae.
 
Ergo quid? indigno compellor nomine Pathmos:
 
Dicta domus Venerum debuit esse Paphos.
 
15. Ian.

Gevangen-poort *4).

 
Qua mea ferali merito vicina catastae
 
Prospicit infamem rara fenestra crucem,
 
Credite me vobis, quod Coelum, dicere, Ciues,
 
Solis Porta malis claudor, aperta bonis.
 
15. Ian.

In Psalmos regios ab heroe Graswinckelio paraphrasi heroïcâ versos5).

 
Qui legis haec, aliquis, modulis augusta canoris
 
Carmina, sancta piae jussa Parentis ama.
 
Praescripsit moriens victuro in saecula Nato
 
Omnia victurum saecula Regis opus.
5
Solueret hoc indiuiduo jejunia cantu,
 
Sumeret hos primos ore vel aure cibos.
 
Non stetit hic Nati pietas: ardentior illis
 
Imperijs docte gratificata sibi est.
 
Addidit ad sacra verba chelijn: fide debitor ipsâ
10
Liberat obstrictam, quâ valet arte, fidem.
[p. 248]
 
+
 
Hinc graue, diuinum studio fallente laborem,
 
Sanctius hinc omni carmine creuit epos.
 
Ecce vicem Fati. Batavo praeitore disertae
 
Romano Solymae discitis ore loqui.
 
18. Ian.

Lappstraet *1)+.

 
Culta tepensque frequente foco male Lappia dicor.
 
Quamlibet ad Brumam, Lappia, versa tuam.
 
Haec domitas Arctos exarmatosque Triones,
 
Haec Borean, Lappae, strata niuesque necant.
 
21. Ian.

Mollstraet *2).

 
Mollior est mihi dura silex, quam mollior olim
 
In mea perpetuo quadrupes exta furens.
 
O qui me rigidis armasti prouide saxis,
 
Sic tua cum talpis molliter ossa cubent.
 
22. Ian.

Molestraet *3).

 
Quas adij quondam procul absunt limite prisco
 
Ipsâ protrusae prosperitate molae.
 
Da veniam Ciuis; tua te pomoeria fallunt;
 
Mendacem Cereri grandior Haga facit.
 
22. Ian.

De toorn-straet *4).

 
Me duce non errat subiturus culmina quorum
 
Haganus pridem sidera lambit apex.
 
Cede via quaecumque via es quâ repitur: isthac,
 
Isthac, mortales, itur ad astra viâ.
 
23. Ian.

Ciconia in summa turri. De weerhaen5).

 
Nuper in excelsam delata Ciconia turrim
 
Haesit inaurato fulgida facta pede.
 
Haga vide quam sit nusquam non aurea, cuius
 
Auro homines, auro decipiuntur aues.
 
23. Ian.
[p. 249]

[Doibs-je rompre le col à ce peit maraut]

 
Doibs-je rompre le col à. ce petit maraut?
 
Il l'a trop merité, et ma juste colere
 
M'ij porte: mais la chose est difficile à faire,
 
Il ne se trouue point de col en un crapaut.
 
23. Ian.

[Ma colere, cocu]

 
Ma colere, cocu, eust peu rompre les bornes
 
De ma discretion.
 
Mais tu as eschappé mon indignation,
 
Car ta garce m'a faict apprehender tes cornes.
 
23. Ian.

Het lang achterom *1).

 
Anticam de postica si plurima fecit
 
Me via, posticam cur sinit Haga vocent?
 
Despicit angustam? magis est injuria: rerum
 
Quam facit augustam copia, larga via est.
 
24. Ian.

De Cingel *2)+.

 
Me primam quas de media vocat urbe frequentes
 
Curia, me solam jussit arare rotas.
 
Diuinauerunt qui me voluere vocari
 
Cingula, sic tandem singula facta fui.
 
25. Ian.

Dronckenmans straet *3).

 
Ebrius illi sermo fuit, mens ebria, solam
 
Inter auos qui me stigmate prostituit.
 
Ebria si dici mereat quâ se ebria plebes
 
Polluit, hoc toti conuenit, Haga, tibi.
 
25. Ian.

Bagijnen straet *4).

 
Multa meum mulier, virgo, non virgo, recessum
 
Incolit. ut nunc est, ante fuisse puta.
 
Nil detraxerunt mutatae saecula: solo
 
Tunc quoque, quod nunc sum, nomine sancta fui.
 
26. Ian.

Het scheel hol *5)+.

 
Insani dixere specum, speculantibus Hagam
 
Quae primo speculam praesto sub introitu.
 
Altera pars laudi est. etenim novus, Advena, mundus
 
Haga fit, et fit me nota Strabone novo.
 
27. Ian.
[p. 250]

Een doode in d'aerde1).

 
'Klaet mij vertre'en en word niet quaet:
 
Ick weet niet wat mij over gaet.
 
27. Ian.

Besemstraet *2).

 
Marmoreis alibi placeat sibi splendida tectis:
 
Quod nitide et frugi splendeat Haga, meum est.
 
Indulgetur ibi male sanis sumptibus: illâ
 
Vertitur, hac melius verritur arte solum.
 
28. Ian.

Craenstraet *3).

 
Omnipotens mihi magnificum dat machina nomen:
 
Non accersitis dotibus intumeo.
 
Vana fere socias inflant momenta plateas:
 
Nemo neget solis pondus inesse meis.
 
28. Ian.

[Per fluuios excepta mari discedit aperto]

 
Per fluuios excepta mari discedit aperto4).
 
Attractam longis haustibus expuimus.
 
29. Ian.

Lorresteegh *5).

 
Peccaui? punita fui, me vindice. tanti est
 
Tornatae fraudis lora subjsse locum.
 
Cautior ad frugem redijt meus incola. dicam
 
Omnia? fecerunt me mea lora probam.
 
31. Ian.

Schoteldoeckshaven *6)+.

 
Nec risum, nec probra fero. si foeteo, praesto est
 
Publica maternas quae lauet Vnda manus.
 
Si vel deficiant lijmphae, nec purior ulla est,
 
Prima meis Regum fascia, nec melior.
 
1. Feb.
[p. 251]

De Raem-straet *1)+.

 
Non pudet aridulis ortum quod debeo ramis:
 
Cedere me veterem dum fateare novae
 
Quantum ligna nouis concedunt arida ramis,
 
Arboribus rami, Ramus Aristoteli.
 
3. Feb.

De Heeregracht *2)+.

 
O quibus illustrem resero subeuntibus Hagam,
 
Discite, quis sit hic et quantus, ab ungue, Leo.
 
Cuius ad extremum dominis via splendida pontem est,
 
Plures quam Dominos vix habet Haga domos.
 
4. Feb.

Ian Henricks straet *3)+.

 
Sat sit ab Henrico nomen deducere: Ianum
 
Nescio; ni clausum significare velis.
 
Scilicet huc adigens vestigia Pacis et Aequi
 
Et Coeli, Henrico et me duce, carpis iter.
 
5. Feb.

Ad reginam m. Britanniae. Consolatio4)+.

 
Diua Caledonio nimium jactata profundo,
 
Disce quid hoc coeli turbine fata velint.
 
Debet amatque sequi post nubila Phoebus. easdem
 
Crede Soli, Solij crede Salique vices.
5
Vt rota naturae est, inconcusso ordine rerum
 
Proxima sunt laetis tristia, fausta malis.
 
Quanto spe grauior metus est, nox nubila sudae
 
Praestat et immoto mota procella mari.
 
Ecce, Deûm genitrix, summa de Numinis ira
10
Spondeo propitios in tua fata Deos.
 
Quot mala nunc pateris, totidem terrâque marique
 
Omina vicinae prosperitatis habes.
 
(5.) Feb.5).
[p. 252]

De Niewstraet *1).

 
Cum nova, prima fui, cuius de diuite centro
 
Iuit in Australes linea prima plagas.
 
Nunc noua sum toties, ut jure nouissima dicar.
 
Credis? anum juuenem summa senecta facit.
 
6. Feb.

Eadem *2)+.

 
Non fugio te, Praetor; habes quo nomine grates
 
Auctori referas saepe superque meo.
 
Discere Iustitiam monitum et non temnere leges
 
Ciuibus Haganis nuntia missa fui.
 
6. Feb.

Ioff.w Iden straet *3).

 
Arbitrium nudis si quae dedit Ida deabus,
 
Gaudeat hoc etiam nomine juncta mihi.
 
Vicit ibi Venus; hic Veneres. Ne fallere vero
 
Tu, Pari, vestitas haec dabit Ida deas.
 
6. Feb.

De Verckens-merckt *4)+.

 
Tam non eximij taedet me nominis, ut me
 
Taedeat unius vix satis esse meum.
 
Si videas quae nostra cadunt in tempora sordes,
 
Omne forum porcos venditat, omne sues.
 
6. Feb.

Forum boarium juxta coemeterium. De Ossemerckt *5).

 
Nil meruere boues, animal sine fraude. Quid autem
 
Si gula, si facit hos carnificina reos?
 
Quadrupedes certe quam non moriantur inulti,
 
Ossibus hic bipedum proxima saxa docent.
 
7. Feb.

De Kalvermerckt *6)+.

 
Qui mihi das teneros vitio, male sane, boatus,
 
Corrige te, et quanti laus siet ista vide,
 
Una quod innumeras inter clarissima, solos
 
Subticet ad Vitulos cantio sacra meos.
 
8. Feb.
[p. 253]

De Houtzyde *1).

 
Magna minorque meo clauduntur limite Sijlvae.
 
Hic ubi se vexet tota Mathesis habet.
 
Ambitus et centrum fit idem. Si disputat, ecce
 
Cogitur extremum dicere quod medium est.
 
9. Feb.

Het Bosch *2).

 
Quadrupedes olim, bipedes nunc aegra trucido.
 
Fecerunt homines ferrea saecla lupos.
 
Facta voluptati foedis vitiata duellis
 
Langueo. dic an sim depopulata feris.
 
9. Feb.

Super coenam Domini precatio3)+.

 
Avelle me mihi, Deus, me saeculo,
 
Me vanitati, me luto, me sanguini
 
Subbullienti, me superbo crimini
 
Culpaeque noxijque fermentis Adae.
5
Affige toti mentis obtutum tibi,
 
Afflige toto saucium mysterio,
 
Iesu Redemptor; Hoc enim est corpus tuum;
 
Quod applicantem constat indigne sibi
 
Et morte dignum et mortis in culpa tuae.
10
At o superstes Christe, et a mijsterio
 
Avelle mentem. mica vilis tritici est
 
Quâ te imbecillo sistis, absentem facis
 
Praesens ad-orem, glorioso supplicem,
 
Passi recorder. Quin, Homo-Deus, tuo
15
Illate coelo, manna vivum, de mala
 
Manu impiorum Patrio raptum sinu,
 
Hac mente me, nunc mente me captum, rape
 
Ubi sempiternis temporumque expertibus
 
Coelestibusque et gloriosis artubus
20
Adhuc refulges: Hoc enim est corpus tuum.
 
Donec peracto quantulum aut quantum meis
 
Praedestinasti non sepultis artubus,
 
Mox et sepultis, in suprema coelitus
 
Expergefactum suscitabis buccina,
25
Et gloriosum corpori adscisces tuo
 
Quod hic peribit: Hoc enim est corpus tuum,
 
Hoc te satum parente debetur tibi.
[p. 254]
 
Aeterna proles, Ipse de Deo Deus,
 
Faue precanti et omnium causam suam
30
Causam putanti, et omnium causam tuam,
 
Quotquot rebellis arma saeculi ferunt
 
In se ruentis, in tuum, Pastor bone,
 
Gregem furentis, in tuam sepem truces
 
Mittentes apros, in tuam caulam lupos
35
Insanientes, in tuas Solijmas Lupam.
 
Donec superbos ferreâ pessum datos
 
Virgâ domabis, perpetisque gloriae
 
Tribues coronam militantibus tibi,
 
Oculisque tersis aeuiterni compotes
40
Facies triumphi, sanguinis pretium tui.
 
Veni fidelis, ne morare; subueni
 
Tuis, redemptor; Hoc enim est corpus tuum.
 
9. Feb.

In Gallam1).

 
Nescio quid vitij est, postquam me parcius Olus
 
Laudat et incepit dicere Galla probum.
 
10. Feb.

Ad Aulum2).

 
Quos ore praeceps fundis aut calamo rudes
 
Inconditosque saepe versus evomis,
 
Incarminatae praeferunt lanae pilos.
 
Nisi carminentur, Aule, non sunt carmina.
 
10. Feb.

De wegh besuyden Hout *3)+.

 
Exeat e sylua, nimiâ quem noxia quercu
 
Umbra monet puri Solis aprica sequi.
 
Annus inaudito breuis est discrimine: distat
 
Frigus ab aestiuo Sidere ponticulo.
 
10. Feb.

De Prince-gracht *4)++.

 
Mosa faue. quod florenti fuit Ostia Romae,
 
Ad tua pertingens Ostia portus ero.
 
Taedet arenosos Hagam perrepere colles:
 
Illa nimis dudum sedula pigra gula est.
5
Ergo nouis si quid veri est in vatibus, olim
 
Fossa bonis (auibus?) piscibus acta ferar.
 
11. Feb.
[p. 255]

Denewegh *1).

 
Fabula fert Boreae gentem, quam nomine prodo,
 
Hac Hagae spolium deseruisse viâ.
 
Quidquid id est, posthac, petimus, ne numen amicum,
 
Da nos insanos hic superare Danos.
 
11. Feb.

Nachtegaels paedjen *2)+.

 
Tot mea donauit Batauis Philomela nepotes,
 
Ut multo vilis sanguine facta parens
 
Laude sibi raucos videat vix cedere corvos.
 
Sic vos non vobis nidificatis aves.
 
11. Feb.

Beplantte Wallcingel *3)+.

 
Ignari per aprica pedem qui moenia fertis,
 
Discite ut his subito venerit umbra locis.
 
Ut Phaetontaeas fertur fraterna sorores
 
Perpetuis virides cingere busta comis:
5
Hic etiam in Flandros nuper producta minantes
 
Plurima perpetuis frondibus hasta viret.
 
11. Feb.

De Heulstraet *4)+.

 
Ponticulus quo clausa fui, cui debeo nomen,
 
Desijt ad laudem nominis esse mei.
 
Nobile id est hodie, quamvis ignobile, cuius
 
Est in propatulo splendor, origo latet.
 
12. Feb.

De Stincksteegh *5).

 
Desine posticas vitio mihi vertere sordes,
 
Quae mihi conferri, virgo superba, doles.
 
Si tibi non dicunt quam sis injuria nares,
 
Consule candidulas quaeque puella nates.
 
12. Feb.

Het Buytenhof *6).

 
Interiore licet quod sim praestantior Aulâ
 
Vitaulj domino teste probare queam:
 
Quanta siem doceat verbum vetus: Exeat aulâ,
 
Hoc est, hic habitet, qui volet esse pius.
 
12. Feb.
[p. 256]

Het Binnenhof *1).

 
Aula, Venus, Mars, Mercurius, Lex, Curia, Fiscus,
 
Omnia sunt juris, sacra, profana, mei.
 
Haga meus nihil est nisi circulus, hospes: at hic te
 
In centro Bataui Foederis esse puta.
 
12. Feb.

Luthersche Kerckgracht *2)+.

 
Non nihili est quod flexa feror, sed simplice gijro
 
Prae quo Serpentem tu, Tiberine, refers.
 
Romae curva via est, tantum subcurva Lutheri:
 
Ambigis an rectae proxima sit potior.
 
13. Feb.

De gracht *3)+.

 
Marmora me angustam faciunt et nuncia famae
 
Saxa. vide per quae strata, viator eas.
 
Quantus hic est splendor quas exhibet Haga viarum,
 
Quarum quae visa est infima marmorea est!
 
13. Feb.

De fluweele burgwall *4).

 
Serica sit quaecumque suo sibi serica luxu est,
 
Hanc modo dum laudem non neget Haga mihi:
 
Quid valeam sciuisse patres, quibus omine raro
 
Intus et in cute ὅλως serica dicta fui.
 
13. Feb.

De Borghwall *5)++.

 
Iuste stupor mundi, quae parui nominis Hagae
 
Nomina splendoris credis inepta tui;
 
Me vide, et excellens dudum sine compare, dic te
 
Si non majorem repperijsse parem.
 
13. Feb.

De Boschkaede *6).

 
Hactenus extensi finem pomoeria Pagi
 
Inueniant, isto limite stare velit.
 
Stare negat? jam fata feris jam Numina Nymphis
 
Parcite. si fossam transeo, Sijlua perit.
 
13. Feb.
[p. 257]

Gasthuijs steeghje *1)+.

 
Ut sileam quod quae ridet latissima, perdit
 
Semita, quâ coelum scanditur, arcta via est.
 
Quod Pietas timor est Domini et dilectio, Templo
 
Proxima pauperibus tecta dicata docent.
 
14. Feb.

De Bierkaeij *2).

 
Fesse viator, ades: tota hic te prolue Bredâ:
 
Si vis, Rostochium, si vacat, adde Bremam.
 
Nec te magnificae satiet liquidissima lijmphae
 
Copia; plus coctae flumina laudis habent.
 
14. Feb.

De Veerkaeij *3)+.

 
Deerat adhuc centum statio bene fida carinis.
 
Hoc ego (re prius an nomine?) facta fui.
 
Aspice, re quondam nunc par cognomine solo,
 
Vix noua te videor Vera vetusta minor.
 
15. Feb.

Het Kerckhof *4).

 
Parcite de vestro pinguem contemnere fundum,
 
Putria nunc utero quamlibet ossa tegam,
 
Si quis ad extremum ducet sua fata tribunal,
 
Inueniet stantem quo jacet Haga loco.
 
15. Feb.

De korte Houtstraet *5)++.

 
Me quoque praeclaras inter venerare plateas,
 
Quamvis forte breui de trabe curta ferar.
 
En ego quam tribuo videor meruisse coronam.
 
Una bonum finis pulchra coronat opus.
 
15. Feb.

(Venus-straet) *6).

 
Ut vegetanda suis pascuntur viscera venis,
 
Omnivorum pascit plurima vena Forum.
 
Hisce bonis, his de melioribus optima venis
 
Iure meo venae nomen adepta fui.
 
16. Feb.
[p. 258]

De Gortstraet *1).

 
Par socijs et mercipotens quam maxima quaeque,
 
Plus est quo socijs anteferenda feror.
 
Inspice natalem; debetur adorea, dices,
 
Hic ubi adoratum nomina fecit ador.
 
16. Feb.

Princen plein *2)+.

 
Elige, an objicias Tiliam an Palatia nobis,
 
Et numerosa quidem vel nemorosa veni:
 
O nec Hylâ melior lassorum fabula vatum,
 
Sylva, vide, dudum Prima secunda mihi es.
 
16. Feb.

De Zuylenstraet *3)++.

 
Sacra novem dominis priuatum sperno, quis istos
 
Cumque dedit mecum perpetuandus agros.
 
Pila stijlusque dedit nomen: placet omen utroque
 
Nomine: ego Patriae fulcra stylosque dabo.
 
16. Feb.

Princen plein *4)+.

 
Cuius inexpletae violarunt viscera talpae
 
Imperium terrae sancte decussis habet.
 
O plus praeteritis sapientia saecula! Patreis
 
Sciuit in hoc signo vincere posteritas.
 
16. Feb.

Eadem, ubi domus Amsterodamensis *5)+.

 
Omitto socys quâ praesto laude, quod ingens
 
Includi pateris Amsterodama mihi.
 
Glorior hac potius, superans memorabilis ipsos
 
Ostendae titulos Area magna Ducum.
 
16. Feb.
[p. 259]

Ad plateas ordine alphabeti collocatas deprecatio *1)+.

 
Magna minorque viae, quarum sibi quaeque superstes
 
Vivet ab elogijs garrula facta meis;
 
Si quibus haec series visa est injuria, facti
 
Esse mei culpam scite, nec esse mei.
5
Turbarunt elementa vices, non vatis iniqui
 
Somnia: Beta suum debuit Alpha sequi.
 
Si sic peccatum est, si cui praepostera fraudi
 
Litera, de Cadmo sumite supplicium.
 
17. Feb.

In obitum nobilissimi praestantissimique iuvenis G. Vosbergij designati ad Venetos legati2).

 
Eximium patriae raptum lugemus ephebum.
 
Quaero, satis justus num siet iste dolor?
 
Quem Veneto in terris legârat patria divo,
 
Legatum Diuis misit ad astra pater.
5
Quis locus est lachrimis? ad Patres nomine nuper
 
Angelus, ad patrios Angelus ivit avos.
 
18. Feb.3).

Casuaria, nuper perforata. Casuaris straet *4)+.

 
Seu peregrina bipes, seu casu multa supino
 
Nominis autor erat non peregrina bipes:
 
Tandem praecipuis par sum pertusa plateis,
 
Deque viâ tantum, pervia facta fui.
5
Transitus egressusque patet: qua turpiter hospes
 
Haeserat in media me, penetrare licet.
 
Tuta venis, procul hinc omni Sirene, juuentus,
 
Quaque perire soles capta, per-ire potes.
 
Credibile est, inquis: sed, quod vix credere possis,
10
Ipsa venustatem praestat abacta Venus.
 
19. Feb.
[p. 260]

Het Noordende iterum *1)+.

 
Principibus placuisse viris, laus infima; summa est,
 
Solis principibus non placuisse viris.
 
Auriacis, summâ major: sed maxima multo,
 
Esse peregrinis Regibus hospitio.
5
Laude sient sociae patior quacumque superbae:
 
Unica de multis Regia recta via est.
 
20. Feb.

De Plaets *2).

 
Non licet in Pagis Hagam censere, nec inter
 
Oppida: quod medium est, dicitur Haga Locus.
 
Haga quod est, ego sum. quin, si contendimur, hospes,
 
Pars Hagae dubites dicar, an Haga mei.
5
Tu decide nihil: quantum, dic aequus utrique,
 
Creuit hic e loculis, creuit et ille locus!
 
20. Feb.

De Kromme Pooten *3)+.

 
Parcite me curvam probris incessere; non est
 
Nomenclaturae vilis origo meae.
 
Hic Aquila, hic Serpens Epidaurius icone curvâ
 
Viuit, hic obliquis gressibus, illa pede.
 
20. Feb.

De Ketting-straet *4)+.

 
Qui Venerem sectaris, amans, aduerte quid ipso
 
Ad Venerem ductrix nomine praecipiam.
 
Inuenies Venerem; sed, quae resipiscere cogat,
 
Proxima stultitiae est, crede, catena tuae.
 
22. Feb.

(Ad amplissimos Hagae rectores) *5)+.

 
Vnanimes Pagi, dicemus, an Vrbis Epoptae,
 
Ordo decens patrij, prime sacerque soli,
 
Quorum perpetuis noua se, noua rursus, et usque
 
Grandior et curis debet et auspicijs
[p. 261]
 
+
5
Haga domus divûm, seu quis mortalia, seu quis
 
Aestimat aeternas, numina nostra, deas;
 
Sumite, non duri, vestra de gente Poetae
 
Edita non duris verba Latina modis.
 
Quam fari doceo, docuit me Patria fari,
10
Debuit has illi patria Musa vices.
 
Nec venit in partem vestri ambitiosa laboris:
 
Vestrae laudis erunt marmora, verba meae.
 
Quis scit an extensae concedent fata sonorae,
 
Haga loquax melius vivet, an Haga silens.
15
Aucta, nec inuideo, vobis auctoribus esto,
 
Caeperit Hugenio dum praeitore loqui.
 
22. Feb.

Nosocomium *1)+.

 
Qualiscumque vocer, merui carnaria dici.
 
Utrâ plus videor sanguinolenta manu?
 
Utrâ stare putas horrendum parte macellum,
 
Hospes? ab hac lanio regnat, ab hac medicus.
 
24. Feb.

Het Kort Achterom *2).

 
Quid si parua solo? plenis sum magna tabernis.
 
Magnus Alexander mole pusillus erat.
 
Deinde metu potior spes est; dum crescere possunt
 
Parua, breui retro grandia sorte ruunt.
 
25. Feb.

De sale *3)+.

 
Quod graue compactis, quos nescit aranea, tignis
 
Audaci nixum fornice durat opus:
 
Quod ferris confundo libros, quod publica jura
 
Misceo priuatis mercibus, arma togae;
5
Incola sis, siue aduena sis, cuicumque stuporum
 
Ille fuit de me maximus; Adde novum.
 
Adde, quod hic quidam silicernius ambulat hospes
 
Dedecori subter fixa trophaea suo.
 
Ingens prodigium! qui non est ullibi, in hac est,
10
Hac solâ mundi parte modestus Iber.
 
27. Feb.
[p. 262]

De provinciale raedcamer *1)++.

 
Quae Comitum vixi lectis instructa, labori
 
Splendida sum comitum nunc quoque lecta domus.
 
Prudentes legum comites hoc Patria jussit
 
Patria ab antiquo dicere jura thoro.
5
Plus Patribus Patres sapiunt: ubi vana sopitos
 
Luserunt Comites somnia, nunc vigilant.
 
28. Feb.

De rolle *2)++.

 
Dentibus hic olim, labijs, linguâ atque palato
 
Res fuit Hollando publica gesta Duci.
 
Successere patrum sapientia labra palatis:
 
Et linguis hodie, non sine dente, vaco.
5
Nec rota fortunae est, patrij Rota Iuris et aequi est
 
Celsior antiquo quâ mihi natus honor.
 
Nam fatis placuit, solis ubi jura dabantur
 
Principibus, populo nunc quoque Iura dari.
 
1. Mart.

De rekencamer van Holland *3).

 
Quam bene prospexit florentibus inclyta rebus
 
Quae mihi fiscales Patria credit opes!
 
Hic regit, hic regitur, sine quâ Natura vacillet,
 
Quâ sine, quisquis homo est, bestia sit; Ratio.
 
2. Mart.

De griffie ende furneer-camer *4).

 
Ne nos postica positas in parte Palatj
 
Despice; habes quod et hic Ciuis et Hospes ames.
 
Si Bataui conuiua venis ad fercula Iuris,
 
Ista tui penus est, illa Culina fori.
 
2. Mart.
[p. 263]

De leen-camer *1)+.

 
Panda bonis, occlusa malis, pro crimine cuique,
 
Pro virtute, fidem soluo, fidem teneo.
 
Este probi et fortes Bataui, nec proximus haeres
 
Agnati, nisi me dante, vasallus erit.
 
3. Mart.

De Staten Generael camer *2).

 
Oppida sint riui, septem sint flumina Gentes;
 
Me Mediterraneî gurgitis instar habent.
 
Vinea sint Belgae, sint pagi grana, vel urbes,
 
Sint acini populus quisque, racemus ego.
5
Dicet Aristoteles quanto praestantior extem
 
Tot socijs: quanto nempe Genus Specie.
 
Quid moror in minimis? Hic cum septemplice telo
 
Concordi patriam vindicat ungue leo.
 
Quid faculis ornare diem, quid lampade stellas,
10
Quid solem verbis attinet? hic Patria est.
 
6. Mart.

Raed van State *3).

 
Qui status Imperij fuit inde ab origine partae
 
Libertatis, hic est, hic erit usque meus.
 
Mutatis faciem, sociae: constantia nostra est.
 
Nec praeclara suo pondere caussa caret:
5
Hic patriam ejurant Patres, hic patria lex est,
 
Ut Patriae prosis, non meminisse tuae.
 
6. Mart.

Generaliteits rekenkamer *4).

 
Quanti constiterit Libertas hic lege, quanti
 
Constet adhuc, mea te Bibliotheca docet.
 
Scrutatus quantum bello consumpsimus auri,
 
Aurea sim magis an ferrea, vix statues.
 
7. Mart.

Gecommitteerde raedcamer *5).

 
Tota quod assiduis indormit Patria curis,
 
Tuta quod officijs creditur esse meis,
 
Iam satis hoc quo vel sociarum cedere nulli,
 
Vel socias possim spernere, laudis habet.
5
Nec socias sic sperno tamen; facit altera major
 
Gloria, quod cunctis anteferenda ferar.
[p. 264]
 
Patria conueniens venit ad mea jussa vocantis,
 
Saepe quod unita est imputet illa mihi.
 
Publica res Batavûm, si fers, fero ponderet aequus
10
Arbiter, an major jussa jubente siet.
 
8. Mart.

De Capelle op 'tHof *1)+.

 
Tempora mutantur, fuit olim Belgica Gallo-
 
Belgica, nunc bello Gallica facta fuit.
 
Hinc ego, Christicolis docte vernacula Gallis,
 
Principibus pateo sancta magistra viris.
5
Nec talis mihi plaudo tamen: laus altera praestat,
 
Rarior est quâ me dote tumere decet.
 
Toto sum pretiosa solo, sum nobilis ipso
 
Pulvere, sum Batauis ossibus et Bauaris.
 
Quam cinis et manes animant, quam puluis honorat,
10
Quam faciunt umbrae viuere, non moriar.
 
10. Mart.

In Vosbergij patris constantiam exemplarem2).

 
Spem Patris et Patriae, quem pro virtute vel annis
 
Non est jure senem dicere, non juuenem,
 
Vidimus innumero pertusum vulnere mille
 
Per tormenta neci tradere mille neces.
5
Altera lugentis Patriae spes, altera proles
 
Aegra novas Patri nunciat exequias.
 
Qui tot flagra vides tot cladibus inconcussum
 
Romano Belgam robore ferre senem,
 
Dic tibi quod res est; Non extat in orbe Parentum
10
Plus miser hoc forti, fortior hoc misero.
 
10. Mart3).

(Vytgegroeyde rock)4).

 
Uw' dochter staet haer keurs ter halver been geschortt.
 
Sy kost niet anders varen
 
In 'tgroeijen van haer' jaren:
 
Sy heeft hem langh gehadt, en daerom heefts' hem kort.
 
11. Mart.
[p. 265]

Coenaculum principis. 's Princen eetsael *1).

 
Tempus edax rerum me succurrente domatur;
 
Mitius in Proceres me subeunte furit.
 
Disce quid intersit me stare, Batauia; pasco,
 
Qui te perpetuâ prosperitate, Ducem.
 
12. Mart.

Cubiculum principis. 's Princen slaepkamer *2)+.

 
Dormi Patria: non dormit qui forte supina
 
Molliter hoc visus membra fouere thoro.
 
Crede mihi, quoties Fredericum ponere somno
 
Creditus, hic toties in statione stetit.
 
12. Mart.

Culina principis *3)+.

 
Quisquis homo est, immundities ne spernat opimas:
 
Hasce meo in laudes adstruo jure meas.
 
Quod feci, non quod facio reputa: nec iniquus
 
Quis quod edas edit dispice, sed quid edas.
5
Noscere vos jubeo molles; et quaerere, quae vos
 
Coxit, an ex nitidis forte culina siet!
 
12. Mart.

Equile principis *4).

 
Non est quam gracili quisquam moduleris auenâ
 
Quae tot quadrupedes nutrit auena meos.
 
Eliget e multis quo se per Ibera cruentum
 
Eripiat quondam vulnera sospes Herus.
5
Mox amplexe Ducem reducem, dignissima, dices.
 
Una dies fuit his sumptibus, unus equus.
 
13. Mart.

De picqueer-schuer *5)+.

 
Nescio qua praestes titulis, Academia, nostris;
 
Pace tuâ, simili sorte superba color.
 
Erudiunt pullos morosi doctor uterque,
 
Quadrupedes hic equos, hic bipedes asinos.
5
Ergo pace tuâ, quanto discrimine vincam,
 
Circulus hic, illic linea docta docent.
 
13. Mart.
[p. 266]

's Princen secretarie *1).

 
Nassouidum imperij nostris arcana latere
 
Visceribus nouit Patria, nouit Iber.
 
Ambigit alteruter quâ nos regione requirat?
 
Quaerito pistrinum Iunij et Hugenij.
 
14. Mart.

's Princen raedcamer *2).

 
Quaeritur ingrate quid agam; nec verba meretur
 
Quaestio: sic nutu soluier illa potest.
 
Curatoris eget qui se cum sanguine divo
 
Et patrias pro te, Patria, spernit opes.
 
14. Mart.

Raed van Braband *3).

 
Qui vetus ignorat verbum, πλέον ἣμισυ παντὸς,
 
Ille mei censor non satis aequus erit.
 
Impero littoribus Mosaeque Marisque Brabantis.
 
Forte nec haec tota est fimbria veste minor.
5
Si minor est; vivus Pater est cui debeo partem,
 
Qui totum dabit est filius Auriacus.
 
14. Mart.

's Princen valckhuijs *4)+.

 
Amphibium ciuem, Ciues, ne spernite: tanti est,
 
Si Coelo nequeam pascere, posse solo.
 
Non volo vel volo: tum bipedes, mea praeda, cauete
 
Quando volo, quando non volo, quadrupedes.
 
15. Mart.

Templum Anglicanum. D'Engelsche kerck *5).

 
O mea si tanto constaret fornice moles,
 
Quantum te Coeli, Terra Britanna, tegit;
 
His ego te verbis, mater miseranda, vocarem,
 
His te participem coner habere mei:
5
Gloriam in excelsis domino, mortalibus aegris
 
In terra Pacem praedico; tota veni.
 
15. Mart.
[p. 267]

De groote kerck *1)+.

 
Velleris aurati fumos et inane trophaeum,
 
Vix prety partem glorior esse mei.
 
Velleris argenteî famam, partosque triumphos,
 
Post Wesalam, de te, Sylua superba Ducum,
5
Ornamenta puto, quae post praeconia veri,
 
Plurime spectatum Ciuis et hospes eas.
 
Si spectando dolent oculi, lumbique sedendo,
 
Solâ mille tubis aure vacare licet.
 
Mille tubis portenta loquor mirabilis Anni.
10
Organum Aristotelis, crede, minus logicum est.
 
16. Mart.

Theatrum anatomicum *2).

 
Mitte probro Ciui suspendia vertere nostro:
 
Omne malum finis pulchra coronat opus.
 
Caesareum sit stando mori: generosior ille est
 
Caesare, qui sua post funera stare potest.
 
16. Mart.

's Princen hof in 't noordeinde *3)+.

 
Majestas et Amor simul hic et saepe morati
 
Tertium in hac ipsa sede tulere fabrum.
 
Qualis ero perfecta, putas, quae marmore crudo
 
Imperfecta fui Regibus apta domus?
 
17. Mart.

Templum Lutheranum. Luthersche kerck *4).

 
Inuide, dicendum est, paries quid amantibus obstas,
 
Hei mihi, quae verbis quinque dirempta fui.
 
Ecce tamen me tangentem confinia veri,
 
Me male contemptam quâ ratione colas:
5
Quisquis ab extrema cursum Babylone Geneuam
 
Instituit, per me transeat: hac iter est.
 
18. Mart.

Orphanotrophium. Het weeshuijs *5).

 
Nubite securi de posteritate bonorum,
 
Instructi solâ posteritate boni.
[p. 268]
 
Pro loculis erit iste locus; pietate meorum
 
Hic ubi sit proles orba, nec orba, datur.
5
Ite Patres quo fata vocant Matresque: Parentis
 
Una loco miseris et Parientis ero.
 
19. Mart.

Praetorium. Het stadhuijs *1)+.

 
Quod fuit Urbs Orbi, quod sunt Capitolia Romae,
 
Hoc ego sum ciui, nobilis Haga, tuo.
 
Impero; nil supra est. veniunt ad jussa vocantis
 
Iustitiae quanta et quantulacumque domus.
5
Quod mirere, die claro sum lumine clauso,
 
Somno nec valeo nec volo nocte frui.
 
Quod stupeas, quantum videas me cumque tenebris
 
Sollicitam, coeco lumine plus vigilo.
 
19. Mart.

Het dolhuijs *2).

 
Quisquis ad haec casu diuertis claustra viator,
 
Sic sanum fatuos crede monere meos.
 
An dolus, an dolor, an Fatum nos hisce latebris
 
Clauserit, ac sero quaeritur ac temere.
5
Claudimur; hoc satis est. Satis est? nimis esse fatemur;
 
Quodque sumus, solum fecerit esse Nimis.
 
Hoc age, ut hic faciant aliena pericula cautum,
 
Si quis Amans nimis es, siue Poeta nimis.
 
20. Mart.

Confoederati Belgij emblema dioptricum3).

 
Concordes radij septem per densa coacti,
 
Clade suâ intenso robore, conveniunt.
 
Uniti Belgae, ut radij per opaca refracti,
 
Igneum ab infracto robore robur habent.
 
22. Mart.

Het oudemannen huijs *4).

 
Tandem, Roma, tuam per me dedisce Tyrannin.
 
Est quod amat senium ferre, juuenta negat.
 
Claude senes, ut ego. Radius per opaca refractus
 
Fortior est: ardet flamma coacta magis.
5
Claude senes. ubicumque piae licet esse juuentae.
 
Tolle vagam Venerem et vina, facis monachos.
 
23. Mart.
[p. 269]

De beeck *1).

 
Nauiget Anticijras, qui te, pulcherrime Pagûm,
 
Corporis eximij schema referre neget.
 
Ecce tamen, vel in Anticyris te corporis ullum
 
Eximij, sine me, schema referre negem:
5
Me sine, (da veniam) sine quo sis, Haga, cadauer,
 
Quem solum vivi sanguinis instar habes.
 
24. Mart.

De cloosterkerck *2)++.

 
A Ioue principium feci, cum Numine quondam
 
Propitio sacris fabrica sacra fui.
 
Bella profanarunt bellam, sortemque nefandam,
 
De bella Bello bellica facta, tuli.
5
Florentis bello patriae successibus aucta
 
Bella iterum Bello et Belgica facta fui.
 
Discite mortales a me: de fine beato
 
Spem non ambiguam, qui bene coepit, habet.
 
24. Mart.

Het hoere-pad *3).

 
Cur syluae parti nomenclatura pudenda est,
 
Hic ubi tot latebras fas habet atque nefas?
 
Pro toto partem, totum pro parte docemur
 
Sumere: an hic aliquid forte Synecdochici est?
5
Credo. sed ista meae certe non aequa figurae est,
 
Si sit curva mali semita, recta boni.
 
25. Mart.

Het geschuthuijs *4).

 
Si nocua est nostro tellus tremebunda labori,
 
Nescio quid meritam territat augurij.
 
Nam, quoties dantem reputo Salmonea poenas,
 
Ceu Iouis irati fulmine tacta tremo.
 
26. Mart.

Tormentaria fabrilis. Het affuythuijs *5).

 
Truncus iners fusi sine me jacet hijdra metalli;
 
Os aliunde, duos hinc habet illa pedes.
 
Hoc decies aeris pretium est, quod massa superbi
 
Aeris obaeratam se sciat esse mihi.
 
27. Mart.
[p. 270]

Domus Barneveldia *1).

 
Laetitiam vultu, nondum subeunte senectâ,
 
Prodo; latet memori clausa ruina sinu.
 
Discite non oculis nimium, non credere sorti:
 
Quam quis adhuc rectam stare putas, cecidi.
 
27. Mart.

Domus Aersenia *2)++.

 
Audiat Haga loquax, quando post Saxa viasque
 
Et me dicendi fas sit habere vices;
 
Si facit ad formam fabricae facundia fabri,
 
Formosas inter debeo sola loqui.
 
27. Mart.

Domus Assendelfia *3).

 
Prisca domus, meliore nouo molimine facta
 
Grandior et certe pulchrior et melior,
 
(Nobilior nequij) socijs concedo puellis,
 
Ut me nulla modo pulchrior extet anus.
 
27. Mart.

Domus Nassovia, comitis Mauritij *4).

 
Siue situm spectas, et quae mihi fonte perenni
 
Lambit honoratos nobilis unda pedes,
 
Siue quod Americae spolijs ornata decenter
 
Indico ut ingentes arte regantur opes,
5
Splendeo: quin ipsos vates docet ista venustas,
 
Fabula quam non sit jam Venus orta mari!
 
27. Mart.

Domus Culenburgica *5)+.

 
Qualis ab occulto saliens Arethusa meatu
 
Clarior attritis surgere fertur aquis,
 
Talem de tumulo videas, Albane, nitentem
 
Talem post Cineres me redijsse meos.
5
Huc, mecum vim passa, veni, Bruxella; docebit
 
Haga Culemburgam non perijsse domum.
 
28. Mart.
[p. 271]

Domus Brederodia *1).

 
Mutaui dominos, semper melioribus usa
 
Grandior, et rursum grandior auspicijs.
 
Tandem sum Brederoda. quid hoc? quod nempe sit omnis
 
In Batauis et sit nulla secunda mihi.
 
29. Mart.

De Waghe *2).

 
Unumquemque suo se metiri pede rectum est.
 
Unumquemque suo pondere non patior.
 
Si studeant leuitate graues peccare Batavi,
 
Publica, ne fraus sit libera, Libra veto.
 
29. Mart.

Nieuwe Doelhuijs *3).

 
Nemo mihi luxum saecli vel inutile marmor
 
Opprobrio juste verterit aut vitio.
 
Nassauiâ fundata manu confinia coelo
 
Quidquid agat liuor, non male tecta leuo.
5
Dicat an exemplo factum sit moris inepti
 
Splendida magnificas arma docere Scholas.
 
29. Mart.

De Voetbooghdoelen *4).

 
Eloquar, an sileam si cui natura nouerca est
 
Artifices inter nomen habere meos?
 
Eloquar. Hic virtus vitium est: accurrite lusci;
 
Plus videt hic oculus quam videant oculi.
 
30. Mart.

's Princenmagazin *5)+.

 
Non est quod Patriae munito solius armis
 
Auriaco toties victus, Ibere, tremas.
 
Priuatum hic penus est: per quae arma domestica seruo
 
Austriaca Auriacam disce timere domum.
 
ult. (31) Mart.

De Handboogh-doelen *6).

 
Quaesitum est quis, Apollo meis tyronibus autor,
 
An mage formandis utilis esset Amor.
 
Coece sagittator, fatuis dominare Cithaeris:
 
Plus mihi Phoebaeâ qui sapit arte sapit.
 
ult. (31) Mart.
[p. 272]

Digiti *1).

 
Annulus includit digitum? qui grandior omnem
 
Includat dextram circulus, Annus erit.
 
2. Apr.

Lineae chiromanticae *.

 
Ille tibi fidat, palmaris linea, qui se
 
Fortunam pugno claudere posse putet.
 
2. Apr.

Pectus *.

 
Fortius obtusum est, si vera Mathesis, acuto.
 
Obtusum Bataui pectus habete mei.
 
2. Apr.

Os sternum *2).

 
Nil opus impacti est homicidae cuspide teli:
 
Si sternum possit sternere, stratus homo est.
 
2. Apr.

Venter *.

 
Vivitur ingenio? facilis jactura cerebri est:
 
Per largitorem viuitur ingenij.
 
2. Apr.

Dorsum *.

 
Quid! plagas et onus? saltem, Natura, dedisses,
 
Cum me ferre dares omnia, pauca pati.
 
2. Apr.

[Per me sunt homines]

 
Per me sunt homines: quâ me ratione pudendum *3)
 
Appellas? pudeat, quem pudet esse, mei.
 
3. Apr.

Τὸ γυναικεῖον *4).

 
Belli mortales! hac nono mense moleste
 
Mingimur, et foetae matris amurca sumus.
 
3. Apr.

Idem *5).

 
Grammatici, moneo: mendosa est lectio; si qua
 
Connubium legitis, scribite cunnubium.
 
3. Apr.

Vterus *.

 
Me vide, et amentes animos natalibus infla:
 
Nascitur obscuro Rex, ut agyrta, loco.
 
4. Apr.
[p. 273]

Umbilicus *.

 
Si polus humani quisquam sit corporis, hic est:
 
Arcticus an sit, an Antarcticus, ambigitur.
 
4. Apr.

Ilia *.

 
Ilia tractanti subeant incendia Troiae:
 
Proxima sunt flammis Ilia, Thaï, tuis.
 
4. Apr.

Nates *.

 
Ut quid iniqua τρυϕὴ cycnaeae prodiga plumae est,
 
Pulvinar natas quae sciat esse nates?
 
5. Apr.

Eaedem *.

 
Nolle manum Nautae piceos maculare rudentes,
 
Hoc est, quando nates, nolle madere nates.
 
5. Apr.

Podex *1).

 
Si conferre libet rugas et utramque Mephitim,
 
Iam podex vetulam vincet et anus anum.
 
5. Apr.

Dorsum *2).

 
Quae subigi dorsum toties es passa deorsum,
 
Gellia, cur dorso verbera? ventre feras.
 
7. Apr.

(Nasus) *3).

 
Nase, caue; tua res agitur; stratagemate laevo
 
Qui pedunt simulant velle ferire pedes.
 
7. Apr.

De Vanderburghio4).

 
Res patrias agit, et patrijs caret exul amicis:
 
Quaeritur, an sit Agens, Burghius, an patiens.
 
7. Apr.

Clades Calloae5).

 
O si longa dies possis obducere callo
 
Quod mea de Callo patria vulnus habet!
 
7. Apr.

(Testiculi) *6).

 
Coeca licet vel surda sies, accede Lycori,
 
Quid valeam, gemino teste probante, scies.
 
7. Apr.
[p. 274]

Femur *1).

 
Caesarei partus uteri sint gloria secti:
 
De femore inciso nascier Herculeum est.
 
7. Apr.

Genua *.

 
Scirpus Homo ex imo, sine nobis, ventre fuisset:
 
In scirpo nodum fecit utrumque genu.
 
7. Apr.

Idem *.

 
Euclides capere hoc possit vel credere? flexo,
 
Quo pedibus nequeas, itur ad astra genu.
 
7. Apr.

Tibia *2).

 
Corporis harmonice concordent artubus artus:
 
Esto; sed harmonicum tibia nomen habet.
 
7. Apr.

Sura *.

 
Ut paria aequali Superis sint ima quiete,
 
Credo datas etiam cruribus esse nates.
 
7. Apr.

Calx *.

 
In stimulos calcem temere qui nolit adactum,
 
In calcem stimulos cautior aptat eques.
 
7. Apr.

Idem *3).

 
Si callus videas quam sit res proxima calci,
 
De callo calcem nomen habere putes.
 
7. Apr.

Pes *.

 
Quinque pedis digiti: non indignabere, Lector;
 
Pentametris apte versibus addo Pedem.
 
7. Apr.

Planta pedis *.

 
Non cedo capiti: Cynico si credere fas est
 
Plantanti, quod sum nomine, totus homo est.
 
7. Apr.

Pes opusculi *.

 
Cum Boue lasso figo pedem: jam vade, Tabella;
 
Quando pedem potui ponere, tollo manum.
 
7. Apr.
[p. 275]

Ala foetida *.

 
Vertice cornuto est Aulus. Dat adultera causam
 
Uxor, et esse virum praedicat id quod olet.
 
8. Apr.

Frons *.

 
Nescio qui sartam gerimus sine vulnere frontem,
 
Quam quis nescit Evam perfricuisse viro?
 
9. Apr.

Dentes *.

 
Disce, Gula; attente, lente, prudenter, acute
 
Uti denticulo, parcere ventriculo est.
 
9. Apr.

Os *.

 
Hac cibus it, hac verba volant: quo nempe trimphet
 
Mutua de nimia garrulitate fames.
 
9. Apr.

In Phyllidem1).

 
Implexi teneris macilentae Phyllidos ulnis
 
Oscula libatum venimus, ossa dedit.
 
9. Apr.

Mentum *2).

 
Disce quid immineat raso tibi ..... mento;
 
Si, quâ parte sumus, nos pudet esse viros.
 
10. Apr.

Barba *.

 
Hirce, pater barbate, tua est haec gloria, menti
 
Excrementa grauem reddere longa virum.
 
10. Apr.

Tegen Trijn3)+.

 
Ick Trijn, de boose prij? dat koste mij myn leven.
 
Als ickse noemen hoor, begint mijn hert te beven.
 
Maer Ian die wilder aen: Ick stelt hem in syn' keur;
 
En gaeter Ian me deur, soo gaeter Ian me deur.
 
10. Apr.

Auris *.

 
Hauris forte fui, quae lapsu temporis Auris
 
Dicor. an hoc aurum nomen, an aura dedit?
 
11. Apr.

Eadem *.

 
Oppone auriculam: qui te vocat, Arcas, in aulam,
 
Huic opus aurito teste fuisse scio.
 
11. Apr.
[p. 276]

Tempora *1).

 
Tempora mutantur et nos mutamur in illis.
 
O mores, virgo, o tempora, dicat anus.
 
11. Apr.

(Verbintenisse aen den heere Hooft)2)+.

 
Wij Mannen en wij Wijven
 
Beloven met ons vijven
 
Het naeste Iaer met lief
 
(Mits het den Drost believ'
5
En de waerde waerdinne
 
Sijn' nobele Drostinne,)
 
Op Muydens hooghe Slot
 
Te wreken 'tfell gebod
 
Des Princen van Oragnen;
10
Eer dat hij tegens Spagnen
 
In 'tSomer-legher treck;
 
Met Rhynschen Wijn en Seck,
 
Met singen en met rijmen,
 
Met sommen en met lijmen,
15
Met sitten en met gaen,
 
In sonneschijn en maen,
 
Met kuijeren en praten
 
Langs dycken en langs straten;
 
Tot dat de Waerd, versaedt,
20
Sal seggen, gasten gaet,
 
En de Waerdinne, Vrinden,
 
Wy willen u niet binden,
 
'T is moij weer naer den Haegh,
 
'Kwild ick u t'schepe saegh:
25
Wy sullen hier wat poosen,
 
En tegen dat de Roosen
 
Ontluycken als Treslon,
 
Die Tessels hertje wonn,
 
De weer-wraeck komen soecken
30
By rocken en bij Broecken,
[p. 277]
 
Met mann en vrouw en Paerd,
 
Op Hofwyck aende vaert,
 
Op Pasgeld aen der weide;
 
Tot dat ons 'tleger scheide,
35
En Frederick syn' Knecht
 
Onbiede naer 'tgevecht.
 
Geschreven inden Haghe
 
In 't afgaen vande' Waghe'
 
Die ons van Muyden bracht,
40
Den seventhienden nacht
 
Aprilis, als drij jaeren
 
Op veertich gaende waren,
 
En sestien hondert meer.
 
Aldus op trouw en eer
45
Besworen en beregelt,
 
Beteeckent en bezegelt,
 
Met mond en hert en hand
 
Voor listeloosen Band.
 
Hag. 19 Apr. Anna van Osmael.
 
Leonora van Treslong.
 
Ioachim de Wicqfort.
 
Maria.
 
 
 
Constantin Hvygens1)+.
[p. 278]

Air dans ma pathologie1)+.

 
Tu te trompes, Philis, lors que ta main d'Albastre
 
M'attrappe dans ton sein.
 
En dépit de tes coups, mon amour idolatre
 
Arriue à son dessein.
5
Serre et gesne ces doigts, defends toij et te vange,
 
Ie ne perds rien au change;
 
Ie ne sçaij qui des deux chatouïlle plus mes sens,
 
Ou mon crime, ou tes chastimens.
 
Assened. 28. Iul.

Le reveil de Calliste. Aubade. Air dans ma pathologie2).

 
I'aij veu le point du jour, il a paru sur l'onde,
 
Sur l'onde de mes pleurs.
 
Mon Astre vient chasser, en esclairant le monde,
 
La nuict de mes douleurs.
5
Leue toij, beau soleil, souffre que je t'adore.
 
Ha! je me suis mespris, il n'est pas jour encore;
 
Mes yeux, nous auons tort;
 
Il ne vient point d'Aurore,
 
Calliste se rendort.
 
Assened. ult. (31) Iul.

Serenade3)+.

 
Ne crain point le serein, Sirene de mon ame:
 
L'air ne faict point d'effort sur ta diuinité.
 
Luminaire immortel, arreste un peu ta flame,
 
Il n'en fault qu'un raijon pour un beau jour d'esté.
5
Elle va se coucher, je la voij qui sommeille.
 
Adieu clarté des cieux.
 
Puis que Cloris leur unique merueille
 
N'a point d'oreille
 
Le monde n'a point d'ijeux.
 
Assen. 5. Aug.

Ubera *4).

 
Montibus his pasci cupidos miramur amantes,
 
Queis ipsos aluit Fontibus ipsa parens?
 
Assened. 9. Aug.
[p. 279]

Papillae viriles *.

 
Quae natura nihil frustra fecisse refertur,
 
Cur negat hac etiam matribus esse viris?
 
Ibid. 9. Aug.

Auris *1).

 
Nil opus est medico: Bilem, Rha barbarum et ipsam,
 
Si gustes, Aloen auris amara cacat.
 
Ib. 9. Aug.

Vander Burgh et Brosterhuijsen.

 
De deux joliz amis l'un fuit toute besogne,
 
L'autre gaigne au trauail, mais se perd en yvrogne.
 
L'un a donc trop de vin, l'autre trop peu de pain.
 
Qu'est-ce? l'un meurt de soif, et l'autre meurt de faim.
 
Assened. 9. Aug.

Suprema curia2)++.

 
Ne dubita quam me appelles: appellor ab omni
 
Iudice; sic quae sim quantaque nosse potes.
 
Summa, puta, sum summarum. quid summa? reperta est
 
Nequities laudi nuper iniqua meae.
5
Creditur hic etiam Ius summum injuria victis
 
Summa: quod est nusquam sponte tribunal emunt.
 
Hei mihi, quam donis distant inuenta creatis,
 
Quam se peiorem se facit omnis homo!
 
Quam bona victores docuit natura videre,
10
Tam malus est victos qui reuidere docet.
 
Assened. 9. Aug.

(In Gallum aegrum)3).

 
Viderit Hippocrates quo Gallum pulvere sanet:
 
Gallus, homo nequam, non valet, atque valet.
 
Assened. 11. Aug.

In Constantinum Hugenium, Zulechemi dominum, Treslongae raptorem. - Pour la bouche de mons.r Barlaeus4).

 
Scilicet, ista meis sunt basia dicta labellis,
 
Quae solus gaudes surripuisse tuis.
 
Treslongam tibi mensa ratisque adglutinat uni.
[p. 280]
 
Treslongam comitem non sinis esse mihi.
5
Treslongam a charis abiens avellis amicis.
 
Treslongam Paridis more viator amas,
 
Quin rapis et Batavis audes auferre Mycenis,
 
Et praeda fugiens divite raptor abis.
 
Non feret Atrides scelus hoc Barlaeus inultum,
10
Causa Pelasgorum iam quoque facta mea est.
 
Crede, mala deducis avi, quam carmine diro,
 
Quam Satyris repetam, flebilis Haga, meis.
 
Illa dies fatalis erit tot matribus. omnes
 
Treslongae impatiens sacrificabo nurus.
15
Et Tu, cum, fracta in partes testudine, voci
 
Treslongae haud poteris succinuisse tuae,
 
Ad Vahalis, Zulecheme, vias plorabis ademptam.
 
Nec tua Chrysaeis maxima mater erit.
 
Nec finem irarum faciam, nisi millia centum
20
Basia basiolis fregerit illa meis.
 
I tunc, et verbis Barlaeum illude superbis,
 
Tantalus in refugis conspicieris aquis.
 
Bovche meum pulchris poterit se explere labellis,
 
At pallens Bocca livor inesse tua.

In eundem.

 
Constantine, fidem non sic solvisse putaris,
 
Quam Satrapae nuper syngrapha missa dedit.
 
Venisti Mudam, fateor. sed ut hospes abires.
 
Solvere non hoc est, ludificare fidem est.
 
 
 
(Barlaeus).

In Barlaeum desertorem, falso me raptus accusantem1).

 
Basia ducturo viduam sperata Poetae
 
Alter, at ex ima plebe Poeta tulit.
 
Scilicet, ut Viduae successit prisca priori,
 
Neglectâ potior prisca priore fuit.
5
Tessala ductorem subito distraxit amantem;
 
Excidit hoc iterum nobilis Anna viro.
 
Bis viduam miseratus amans Riualis honesti
 
Et pulchri, viduam clausit utrâque manum,
 
Et, certe contempta places, miserere miserti,
10
Dixit, habes cui sis non male juncta comes.
 
Illam laeua fides spretaeque injuria formae
 
Fecit amicitiae foedus amare novae.
 
Constantemque adeo pro fluxo nacta poetam
[p. 281]
 
++
 
Basiolis dignum credidit esse suis.
15
Nec, si summa rei, nec, si bene tradita Belgis
 
Exigerent ternas pontica jura vices,
 
Dura renitenti voluit pugnare lacerto:
 
Multa fides multam poscere visa fidem.
 
Moribus antiquis, mixtâ grauitate lepori,
20
Blanda, modesta, sui larga tenaxque fuit.
 
Viximus, ut solis sero sapientibus, utque
 
Inuidiae soli displicuisse rear.
 
I nunc et raptos viduae nolentis amores
 
Inuitos, Helenamque objice nempe novam:
25
Crimina, cur Agamemnonios in Hagana furores
 
Pergama et in Batavum moueris arma Parin.
 
Quin vide Caesareas leges. quae tollere grato
 
Nequitia, ingrato tollere justitia est.
 
Assen. absol. diu incaept. 12. Aug.

(Coeci effugium)2).

 
Tercentum petijt dono sestertia pauper
 
A coeco sibi, vel mutua plura dari.
 
Unde habeam? retulit coecus. Tu videris, ille.
 
Non petis, hic, nisi quod videro? polliceor.
 
Assened. 12. Aug.

De Luijsemarckt3).

 
Multipedem Heroem nostrum ne despice, prae quo
 
Nuper, et, heu, nimio, quadrupede, Haga, tumes.
 
Quem cui praetuleris, non est res dicere multum
 
Ardua: pauperiem hic inuenit, ille facit.
 
Assenedae. 19. Aug.

Collis vivarij. De Vyverbergh4).

 
Garrula gens si me nondum cecinere Poetae,
 
Crede, mei mutos reddidit ipse stupor.
 
Ipse adeo vix expediam quâ parte diserti,
 
Quâ primâ, quâ me posteriore canant.
5
Quidquid in hanc certe magni quis dixeris Hagam,
 
Poscere te dotes plura fatere meas.
 
Scilicet, unda prope est. oculos, si fata dedissent,
 
Narcissum jubeat me mea forma sequi.
 
Assenedae. 20. Aug.
[p. 282]

Epitaphium Marchionis de Gesvre ruinis Theonvillae obruti1).

 
Gevrius, heroï stimulis compunctus honesti,
 
Ad Luxemburgos victor iturus avos,
 
Post lethale datum Theônvillae vulnus, honorâ
 
Caede Theonvillae funere tectus obit.
5
Quaeritur indigne quem de radiante pijropo
 
Occupet illustrem nobilis Urna locum.
 
Prospexere Dij tumulum, victricia solus
 
Condere victorum debuit ossa cinis.
 
B. op Zomae. 25. Aug.

Droom-luij inden morgenstond2)++.

 
'Ken ben geen' Veder-vodd, 'ken ben geen' deur aen hengsels,
 
'Ken waeck niet ongekleedt: de vochtighe besprengsels
 
Van mijn Vermoorder, nacht, syn' bruijne Dochter, vaeck
 
En zijn niet opgedrooght. All dunckt mij dat ick waeck,
5
Ick slaep veel dieper in, dan off het midder-nacht waer.
 
Men noem' het hoe men will, off Incubus off nacht-maer,
 
Ick ben voll besigheids, als of ick wacker wrocht.
 
Mijn onschuld is noch blauw noch van te verr gesocht;
 
All is de Sonn zuyd-oost en elck met haer geresen,
10
Ick hebb te veel te doen, 'ken kan niet neerstigh wesen.
 
B. op Zoom 11. Sept.

Ad Barlaeum, cur poemata mea ipsum edere cupiam3).

 
Aut vivam aut moriar, si fragilem fero
 
Securus pelago tradidero ratem.
 
Pro captu populi, pro genio fori,
 
Vates excipiar dente vel osculo,
[p. 283]
 
++
5
Miraris comitem te ancipitis viae
 
Si, Barlaee, peto? causa grauissima est.
 
Tecum viuere amem, tecum obeam libens.
 
29. 8b. (Oct.)

Sub persona amantis1).

 
Nec me Polla neci, nec Amor, sed uterque dederunt:
 
In medium venit et venit uterque nefas.
 
Haec oculis, hic non oculis, haec laedit inermis,
 
Hic telo, hic face me conficit, haec facie.
 
30. 8b. (Oct.)

Ad Tullium2).

 
Inique censor grammatum atque Epigrammatum,
 
Tulli, meorum, quae rotunda et recta vis
 
Et vis acuta; si vel hoc superi velint,
 
Dic, per Mathesin, oro, qui faciant, uti,
5
Quae sunt rotunda, acuta sint et recta sint?
 
30. 8b. (Oct.)

Ad Paetum.

 
Paete salax, quis te Veneris vaga castra secutum
 
Militiae imbellem legibus implicuit?
 
Esto quod es, nec bella moue nisi Cypria; plus hic
 
Conficies hominum quam, puto, conficies.
 
30. 8b. (Oct.)

(In Hispanos monasterii conventum procurantes)3).

 
Par hodie Monachi, par est fortuna Monarchae.
 
Improbus ad pacis vota recurrit Iber.
 
Desperatio, quae Monachos extrema timentes
 
Dura Monasterj vota subire docet,
5
Cogit et Hispanos extremum quaerere multâ
 
Desperabundos clade Monasterium.
 
1. Nou.

(Iudex)4).

 
Ut laude Iudex major et probro siet,
 
Quod nummus, esse debet, asper et probus.
 
1. Nou.
[p. 284]

In cippo fratris tumulo ab uxore imposito1).

 
Hunc tibi cum luctu lapidem fletuque perenni
 
Unice, supremum munus, Amice, dico.
 
O, si fata velint, lachrimis exhausta, stupore
 
Saxea, sim lapidis, jam lapis ipsa loco!
 
10. Dec.