|
|
|
| |
| | | |
Woordregister
| a* naam in waterlopen 776 [Künzel] {2.3} |
| à voorzetsel 1832 [wei] <Frans {4.2} |
| A4 bepaald papierformaat 1992 [gvd] <L {3.4/5} |
| aaibaarheidsfactor factor volgens welke de wereld wordt ingedeeld 1969 [De Coster 1999] {4.4} |
| aaien* strelen 1717 [Claes Tw. 9] |
| aak* schip 1520 [hws] {1.2.4/4.1.11} |
| aal* beenvis 755-768 [Künzel] {2.3} |
| aalbes* vrucht 1500 [Claes Tw. 12] {4.1.2} |
| aalmoes gift 1236 [cg i 1, 22] <Frans |
| aalmoezenier katholiek geestelijke 1251-1275 [cg i 1, 292] <Frans {4.1.8} |
| aalscholver* pelikaanachtige 1868 [wnt] |
| aambeeld* blok waarop metalen bewerkt worden 1599 [Kil.] |
| aambei* besachtige opzwelling van de aderen 1485 [mnw] {1.2.1} |
| aamborstig* kortademig 1351-1400 [hws] |
| aan* voorzetsel 901-1000 [wps] {2.5/4.2} |
| aanappelen* rotzooien, onverschillig te werk gaan 1974 [Endt] {1.2.5/3.1} |
| aanbakken* vastkleven 1632 [wnt] |
| aanbevelen* aanraden 1656 [wnt abuseeren Suppl] |
| aanbidden* met geestdrift vereren 1240 [Bern.] {1.2.5} |
| aandacht belangstelling 1430 [hws] <Duits |
| aandoening* gewaarwording 1553 [wnt haast] |
| aaneen* bijwoord van tijd: elkaar in tijd opvolgend 1436 [hws] {4.1.7} |
| aanfluiting* voorwerp van bespotting 1637 [Statenvertaling (2 Kronieken 29:8)] |
| aangaande* voorzetsel 1854-1855 [wnt] {4.2} |
| aangenaam* behaaglijk 1475 [hws] |
| aangeschoten* dronken 1880 [wnt weg i] |
| aangezicht* gezicht 1477 [Claes Tw. 9] {1.2.4/1.2.5} |
| aangezien* onderschikkend voegwoord 1637 [wnt] {4.2} |
| aanhangwagen wagen die door andere wordt voortgetrokken 1934 [Vd Sijs 1996, 236] <Duits {1.4/4.1.10} |
| aanhankelijkheid innige gehechtheid 1847 [Vd Sijs 1996] <Duits {1.4} |
| aanklampen* staande houden 1672 [wnt Suppl] |
| aanleiding* omstandigheid die iets ten gevolge heeft 1614 [wnt] |
| aanlengen* verdunnen 1592 [wnt] |
| aanmatigen, zich wederrechtelijk aanspraak maken op 1658 [wnt] <Duits |
| aanminnig* bekoorlijk 1348 [mnw] |
| aanranden* te lijf gaan (al dan niet met ontucht) 1544 [hws] |
| aanrecht* keukenblok 1542 [Dasypodius] {1.2.5} |
| aanrichten* veroorzaken 1597 [wnt Suppl] |
| aanschijn* gelaat 901-1000 [wps] |
| aanstonds* bijwoord van tijd: gauw 1673 [wnt Suppl] {3.1} |
| aantal onbepaalde veelheid 1634 [wnt land] <Nederduits {3.2} |
| aantijgen* beschuldigen 1562 [Naembouck] |
| aanvaarden* beginnen 1240 [Bern.] |
| aanvallig* bekoorlijk 1633 [wnt abel] {1.2.5} |
| aanvangen* beginnen 1350 [mnw] |
| aanvankelijk bijwoord van tijd: in het begin 1784-1785 [wnt] <Duits {4.1.7} |
| aanwezig* voorhanden 1561 [wnt verdrinken] |
| aap* primaat 1451-1500 [mnw] {4.1.3} |
| aapje* huurrijtuig 1880-1885 [wnt] {4.1.10} |
| aar* bovenste deel van de halm van graangewassen 1240 [Bern.] |
| aard* akker 1019-1030 [Claes] {1.2.6/2.3} |
| aard* geaardheid 1287 [cg NatBl] {1.2.6} |
| aardappel* eetbare knol 1712 [wnt] {4.1.6} |
| aardbei vrucht 1597 [wnt] {4.1.2} |
| aarde* grond 901-1000 [wps] {1.2.6} |
| aarde* onze planeet 1624 [wnt] {1.2.6} |
| aardewerk* vaatwerk van aarde 1596 [wnt vreemdigheid] |
| aardig* bekoorlijk, mooi 1420 [hws] {1.2.3} |
| aardig* vriendelijk, beleefd 1786 [wnt] {1.2.3} |
| aardrijkskunde geografie 1769 [Geographische Oefening schetzende de geheele aardrykskunde] |
| aardvarken buistandig zoogdier 1779 [wnt] <Afrikaans {3.2/4.1.3} |
| aardwolf hyena-achtige 1882 [wnt z.j.] <Afrikaans {3.2/4.1.3} |
| aars* anus 1410 [mnw] {4.4} |
| aartsbisschop metropoliet 1240 [Bern.] <Latijn {4.1.8} |
| aartsdom zeer dom 1866 [wnt] |
| aarzelen* weifelen 1600 [wnt] {1.2.3/3.1} |
| aas* lokspijs, voedsel 1287 [cg NatBl] {1.2.3} |
| aas de één in het dobbel- en kaartspel 1350 [mnw] <Frans {1.2.3/4.1.18} |
| abactis secretaris 1899 [dbl] |
| abacus telraam 1515 [wnt trezoor] <Latijn |
| abattoir slachthuis 1861 [wnt villen i] <Frans |
| abces ettergezwel 1669 [mey] <Frans |
| abdicatie troonsafstand 1824 [wei] <Frans |
| abdiceren troonsafstand doen 1824 [wei] <Latijn |
| abdij klooster 1240 [Bern.] <me Latijn {3.2} |
| abdis overste van vrouwenklooster 1265-1270 [cg Lut.K] <Latijn {4.1.8} |
| | | |
| abdomen onderbuik 1661 [Aanv wnt] <Latijn {3.2} |
| abductie wegvoering 1658 [mey] <Latijn |
| abeel populier 1240 [cg i Gent] <Frans |
| abel bekwaam 1350-1420 [mnw] <Frans |
| abel spel Middelnederlands wereldlijk toneelspel 1410 [mnw] {4.1.15} |
| aberratie afwijking 1658 [mey] <Frans |
| abessijn kattensoort 1951 [Sanders 1995] <Engels {4.1.3} |
| abituriënt eindexamenkandidaat 1824 [wei] <Duits |
| abject verachtelijk 1824 [wei] <Frans |
| ablatief zesde naamval 1633 [Ruijs] <Latijn |
| ablaut regelmatige klankwisseling 1846 [wnt wortel] <Duits |
| abnormaal tegen de norm 1864 [wnt] |
| abolitie afschaffing 1540 [hws] <Frans |
| A-bom atoombom 1945-1950 [Van Nierop 1975] <Engels {4.1.14} |
| abominabel afschuwelijk 1301-1400 [hws] <Frans |
| abonneren intekenen 1824 [wei] <Frans |
| aborteren een miskraam hebben of opwekken 1650 [mey] <Latijn |
| abortief vruchtafdrijvend 1824 [wei] <Frans |
| abortus ontijdige geboorte, miskraam 1663 [mey] <Latijn |
| abracadabra toverspreuk 1726 [wnt] <Grieks {3.1/3.2/4.3} |
| abri wachthuisje 1886 [kku] <Frans |
| abrikoos vrucht 1625 [wnt Suppl] <Frans {4.1.2} |
| abrupt plotseling plaatshebbend 1650 [mey] <Frans |
| abscis afstand van een punt tot de y-as 1847 [kku] <modern Latijn |
| abseilen zich langs een touw naar beneden laten zakken 1997 [Kampioen dl. 112, 4, 606-66, 7] <Duits {3.2} |
| absent afwezig 1404 [Claes] <Frans |
| absenteren, zich zich verwijderen 1448 [hws] <Frans |
| absentie afwezigheid 1370-1378 [hws] <Latijn |
| absint likeur 1775 [wnt] <Frans {4.1.6} |
| absolutie vergiffenis van zonden 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans |
| absolutisme onbeperkte heerschappij 1872 [gvd] <Frans |
| absoluut volstrekt 1553 [Vd Werve] <Latijn |
| absolveren kwijtschelden 1265-1270 [cg Lut.K] <Latijn |
| absorberen inzuigen 1553 [Vd Werve] <Frans of Latijn |
| absorptie inzuiging 1824 [wei] <Frans |
| abstinent iemand die zich vrijwillig onthoudt 1301-1350 [hws] <Frans |
| abstinentie vrijwillige onthouding 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans |
| abstract afgetrokken 1650 [Claes Tw. 12] <Latijn |
| abstractie afgetrokken begrip 1824 [wei] <Frans |
| abstraheren in gedachte afzonderen 1824 [wei] <Latijn |
| absurd ongerijmd 1548 [wnt] <Frans of Latijn |
| absurditeit ongerijmdheid 1658 [mey] <Frans |
| abt overste van monnikenklooster 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] <Latijn {4.1.8} |
| abuis vergissing 1410 [mnw] <Frans |
| acacia boomsoort 1554 [Dod.] <Latijn |
| academicus iem. met academische opleiding 1648 [wnt raken] <Latijn |
| academie genootschap ter bevordering van wetenschap en kunst, hogeschool 1575 [wnt wassen i] <Latijn |
| acanthus doornachtige plant 1608 [wnt berenklauw] <Latijn |
| a capella zonder instrumentale begeleiding 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| accelerando bijwoord: in versneld tempo 1824 [wei] <Italiaans {3.2} |
| acceleratie versnelling 1625 [wnt Suppl] <Frans |
| accelerator versneller 1896 [kui] <Engels |
| accelereren versnellen 1553 [Vd Werve] <Frans |
| accent klemtoon 1240 [Bern.] <Frans |
| acceptabel aannemelijk 1720 [mey] <Frans |
| acceptant iem. die op zich neemt een wissel te betalen 1631 [wnt] <Frans |
| acceptatie aanneming, aanvaarding 1511 [hws] <Frans |
| accepteren aannemen 1452-1494 [hws] <Frans |
| accessoires bijkomende zaken 1503 [Boutillier] <Frans |
| accijns verbruiksbelasting 1629 [wnt] <me Latijn |
| acclamatie toejuiching 1688 [wnt knevelarij] <Frans |
| acclimatiseren aan een ander klimaat gewennen 1824 [wnt] |
| accolade haakje tot verbinding van twee of meer regels 1824 [wei] <Frans |
| accommodatie aanpassing 1624 [wnt] <Frans |
| accommoderen aanpassen 1582 [wnt Suppl nalezing] <Frans |
| accompagneren begeleiden 1598 [wnt] <Frans |
| accordeon toetsinstrument 1847 [kku] <Frans {4.1.16} |
| | | |
| accorderen overeenkomen, overeenstemmen 1281 [cg i 1, 564] <Frans |
| accountant rekeningkundige 1897 [koe] <Engels |
| accrediteren van geloofsbrieven voorzien 1734 [wnt] <Frans |
| accu energiereservoir 1919 [wnt] {1.1/1.2.4/1.2.5} |
| acculturatie aanpassing aan de cultuur 1952 [Aanv wnt] |
| accumulatie opeenhoping 1786 [wnt] <Frans |
| accumulator energiereservoir 1875 [wnt] <Latijn {1.2.4} |
| accumuleren opeenhopen 1524 [hws] <Frans |
| accuraat nauwkeurig 1654 [mey] <Duits |
| accuratesse zorgvuldigheid 1698 [wnt] <Duits |
| accusatief vierde naamval 1605 [P. Heyns, Cort onderwys] <Latijn |
| ace bij tennis: service die niet kan worden geretourneerd 1984 [gnn] <Engels |
| acetaat zout van azijnzuur 1847 [kku] |
| aceton oplosmiddel 1898 [gvd] |
| acetyleen koolwaterstof 1895 [wnt volume] |
| ach* tussenwerpsel: uitroep van droefheid 1265-1270 [cg Lut.K] {4.3} |
| achenebbisj tussenwerpsel: uitroep van medelijden 1961 [gvd] <Jiddisch {3.2/4.3} |
| achilleshiel kwetsbare plaats 1872 [gvd] |
| achillespees pees aan de hiel 1908 [wnt] |
| achromatisch kleurloos 1824 [wei] |
| acht* telwoord 701-800 [Lex Salica] {2.2/4.2} |
| acht* aandacht 1350 [hws] {1.2.5} |
| achtel* achtste hectoliter, oude inhoudsmaat 1460-1514 [mnw] {3.1} |
| achteloos* onoplettend 1550 [wnt] {1.2.5} |
| achten* acht slaan op 1265-1270 [cg Lut.K] |
| achter* voorzetsel 876-900 [cg ii 1, 39] {1.2.5/4.2} |
| achterbaks* stiekem 1451-1500 [mnw] |
| achterban* onderafdelingen 1350 [mnw] |
| achterdocht* argwaan 1599 [Kil.] |
| achtereen* bijwoord van tijd: zonder tussenpozen 1285 [cg Rijmb.] {4.1.7} |
| achterhoede* achterste troepen van een leger 1376-1384 [mnw] {4.1.14} |
| achterklap* kletspraat achter iemands rug 1301-1400 [mnw] |
| achterkleinkind* kind van een kleinkind 1784-1785 [wnt] {4.1.4} |
| achterlijk* ten achteren zijnde 1758 [wnt Suppl] {1.2.5} |
| achterstallig* niet op tijd betaald 1299 [cg i 1 Holland graf. kans.] |
| achterste* billen 1567 [wnt] {1.2.1/4.4} |
| achterwaarts* naar achteren 1445 [mnw] {1.2.5} |
| achterwerk* billen 1882 [wnt z.j.] {4.4} |
| achttien* telwoord 1266-1268 [cg i Gent] {4.2} |
| achturig acht uur durend 1892 [wnt vakvereeniging] {3.1} |
| acid lsd 1970 [R75] <Engels {4.1.6} |
| acid house elektronische discomuziek 1988 [De Coster 1992] <Engels {4.1.16} |
| acne vetpuistje 1832 [wei] <Grieks {3.2} |
| acquisiteur werver van advertenties e.d. 1908 [Baale, Handboek vreemde woorden] {3.3} |
| acquisitie aanwinst 1518 [hws] <Frans |
| acquit kwitantie 1370-1378 [hws] <Frans |
| acquitteren kwijten 1650 [Aanv wnt] <Frans |
| acrobaat kunstenmaker 1824 [wei] <Frans |
| acroniem letterwoord 1990 [wp] <Engels |
| acrostichon naamvers 1824 [wei] <Grieks {3.2} |
| acryl kunststof 1974 [Aanv wnt] {4.1.9} |
| act nummer 1965 [R75] <Engels |
| acteren toneelspelen 1843 [wnt] |
| acteur toneelspeler 1553 [Vd Werve] <Frans |
| actie handeling 1390 [hws] <Latijn {1.2.3} |
| actief werkzaam 1580 [wnt] <Frans |
| actinium radioactief chemisch element 1950 [gvd] <modern Latijn |
| activeren aanwakkeren 1847 [kku] <Frans |
| activeren een computerprogramma actief maken 1999 [R99] <Engels |
| activiteit werkzaamheid 1663 [mey] <Frans |
| activum bedrijvende vorm 1633 [Ruijs] <Latijn |
| actreutel actrice met een stijl van acteren uit de jaren vijftig 1970 [R84] {1.2.5/4.4} |
| actualiteit onderwerp van de dag 1754 [wnt] <Frans |
| actuaris wiskundig adviseur 1754 [wnt] <Latijn |
| actueel op het ogenblik bestaand 1535 [wnt] <Frans |
| acupressuur druktherapie 1910-1914 [Bauwens] |
| acupunctuur geneeswijze d.m.v. naalden 1832 [wei] {1.2.5} |
| acuut plotseling opkomend (van ziekte) 1832 [wei] <Latijn |
| acuut dringend 1916 [wnt] <Latijn |
| adagio bijwoord: bedaard 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| adagium spreuk 1650 [mey] <Latijn |
| adamsappel strottenhoofd 1757 [Claes Tw. 9] |
| adaptatie aanpassing 1863 [kku] <Frans |
| adapter apparaat tussen stekker en stopcontact als de systemen niet passen 1979 [Wijnands&Ost] <Engels |
| adapteren aanpassen 1847 [wnt] <Frans |
| adat traditie 1804 [wnt] <Indonesisch {3.2} |
| adder* slang 1340 [mnw] {1.2.4} |
| addict verslaafde 1984 [gnn] <Engels |
| | | |
| additief m.b.t. optelling 1847 [kku] <Frans |
| additioneel toegevoegd 1672 [wnt] <Frans |
| adel stand der edelen 1447 [hws] <Duits |
| adelaar roofvogel 1477 [Teuth.] <Duits |
| adelborst aspirant-officier bij de marine 1813 [wnt] {4.1.14} |
| adellijk lang bewaard (van vlees) 1780 [wnt Suppl] |
| adem* ingeademde lucht 1240 [Bern.] {3.1} |
| adept ingewijde 1660 [wnt Suppl nalezing] <Latijn |
| adequaat overeenkomstig 1658 [mey] <Latijn |
| ader* bloedvat 1236 [cg i 1, 27] |
| aderlaten* door het openen van een ader bloed aftappen 1537 [wnt Suppl] |
| adhesie aantrekkingskracht 1820 [wnt] <Frans {1.2.6} |
| adhesie instemming 1847 [wnt Suppl] <Frans |
| ad hoc voor deze zaak 1839 [wnt assimileeren Suppl] <Latijn {1.2.6} |
| adie tussenwerpsel: groet 1477 [Teuth.] {4.3} |
| adieu tussenwerpsel: groet 1475 [hws] <Frans {4.3} |
| adjectief bijvoeglijk naamwoord 1576 [Colloquien oft tsamensprekingen (...) in ses spraken] <Latijn |
| adjudant officier van de staf 1706 [wnt] <Frans {4.1.14} |
| adjunct toegevoegd functionaris 1503 [Boutillier] <Latijn |
| administrateur bestuurder 1540 [wnt Suppl] <Frans |
| administratie bestuur 1299 [cg I4, 2709] <Frans |
| administratief m.b.t. de administratie 1805 [mey] <Frans {3.2} |
| administreren besturen 1488 [hws] <Frans |
| admiraal opperbevelhebber van oorlogsvloot 1492 [wnt Suppl] <Frans {4.1.14} |
| admissie toelating 1460-1486 [mnw verhalen] <Frans |
| adolescent jongeling 1886 [kku] <Frans {4.1.4} |
| adolescentie jeugdjaren 1847 [kku] <Latijn |
| adopteren aannemen als kind 1553 [Van Mussem] <Frans |
| adoptie aanneming als kind 1566 [wnt voorzicht] <Frans |
| adoptief aangenomen (als kind) 1503 [Boutillier] <Frans |
| adorabel aanbiddelijk 1720 [mey] <Frans |
| adoratie aanbidding 1553 [Vd Werve] <Frans |
| adoreren aanbidden 1553 [Vd Werve] <Frans |
| ad rem ter zake, snedig 1824 [wei] <Latijn |
| adrenaline bijnierhormoon 1910 [kwt] |
| adres woon- of verblijfplaats 1574 [Claes] <Frans |
| adresseren aan iem. richten 1512 [hws] <Frans |
| adstructie toelichting, staving 1683 [wnt] <me Latijn |
| adstrueren toelichten 1656 [wnt] <Latijn |
| advent naderende komst (des Heren) 1236 [cg i 1, 25] <Latijn |
| adverbiaal bijwoordelijk 1895 [wnt] <Frans of Latijn |
| adverbium bijwoord 1633 [Ruijs] <Latijn |
| advertentie aankondiging in krant e.d. 1785 [wnt Suppl] <Frans |
| adverteren openbaar bekendmaken 1451 [hws] <Frans |
| advertorial advertentie die gepresenteerd wordt als redactionele tekst 1988 [De Coster 1999] <Engels |
| advies mening, raad 1265-1270 [cg Lut.K] <me Latijn |
| adviseren raad geven 1467-1490 [hws] |
| adviseur raadgever 1847 [wnt] {3.3} |
| advocaat rechtsgeleerde 1265-1270 [cg Lut.K] <Latijn |
| advocaat tropische boom en vrucht 1770 [wnt] {4.1.2} |
| advocaat eierdrank 1781 [wnt] {4.1.6} |
| advocatuur werkkring van een advocaat 1924 [gvd] <Duits {3.2} |
| aerobics gymnastische dans die de ademhaling bevordert 1984 [gnn] <Engels {4.1.18} |
| aërodynamica leer van de beweging der gassen 1824 [wei] |
| aëroob de zuurstof rechtstreeks onttrekkend aan de omgeving 1909 [wnt reincultuur] <Frans |
| aëroplaan vliegmachine 1911 [wnt] <Frans {4.1.10} |
| aërosol de in de lucht zwevende deeltjes 1949 [Kath. Enc.] |
| af* bijwoord van plaats 701-800 [Lex Salica] {2.2} |
| afasie onvermogen tot taalgebruik 1863 [kku] <modern Latijn |
| afbouwen* de bouw voltooien 1845-1849 [wnt] {1.2.3/1.2.5} |
| afbouwen verminderen 1971 [Theissen 1978] <Duits {1.2.3/1.2.5/3.2} |
| afbranden* vernietigend beoordelen 1985 [De Coster 1999] {1.2.1/1.2.5/3.1} |
| afdanken* afwijzen, uit de dienst ontslaan 1546 [wnt Suppl] |
| affabile lieflijk 1847 [kku] <Italiaans {3.2} |
| affaire zaak 1300 [mnw] <Frans |
| affect gemoedsaandoening 1557 [wnt Suppl] <Latijn |
| | | |
| affectatie gemaaktheid 1699 [wnt] <Frans |
| affecteren voorgeven 1582 [wnt] <Frans |
| affectie genegenheid 1433 [hws] <Frans |
| affettuoso met veel gevoel 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| affiche aanplakbiljet 1823 [wnt] <Frans |
| afficheren aanplakken 1864 [wnt Suppl] <Frans |
| affidavit attest 1832 [wei] <me Latijn |
| affiliëren als kind aannemen 1824 [wei] <Frans |
| affiniteit verwantschap 1553 [Vd Werve] <Frans |
| affirmatief bevestigend 1656 [wnt] <Frans |
| affirmeren bevestigen 1353 [hws] <Frans |
| affix toevoegsel 1911 [Gonggrijp, Brieven van Opheffer aan de Redactie van het Bataviaasch Nieuwsblad, 140-41] <modern Latijn |
| affreus afschuwelijk 1785 [wnt] <Frans |
| affricaat klank die als explosief begint en als spirant eindigt 1912 [kku] |
| affronteren krenken 1678 [wnt] <Frans |
| affuit onderstel van een vuurmond 1564 [wnt Suppl] <Frans |
| afgezaagd* zo dikwijls ter sprake gebracht dat het nieuwe er allang af is 1838 [wnt] |
| afgezant (van staatswege) afgevaardigde 1637 [wnt] <Duits |
| afghani munteenheid van Afghanistan 1925 [Enc. Munten en Bankbiljetten] <Afghaans {4.1.12} |
| afgod* valse godheid 1240 [Bern.] |
| afgrijzen* afschuw 1440 [mnw] |
| afgrond* grondeloze diepte 901-1000 [wps] {1.2.6} |
| afgunst* jaloezie 1265-1270 [cg Lut.K] {3.1} |
| aficionado bewonderaar, fan 1986 [De Coster 1999] <Spaans {3.2} |
| afijn tussenwerpsel: kortom 1903 [wnt] {4.3} |
| afkalven* afbrokkelen (van aarden wanden) 1578 [wnt Suppl] |
| afkatten afsnauwen 1970 [Aanv wnt] |
| afkeer weerzin 1611-1620 [wnt] <Duits |
| afkicken ontwennen van drugs 1968 [R75] <Engels |
| afko afgekort woord, zoals aso of depri 1987 [Kuitenbrouwer] {4.4/5} |
| afkondigen* in het openbaar bekendmaken 1477 [hws] {3.1} |
| aflaat* kwijtschelding van zonden 901-1000 [wps] |
| afmatten uitputten 1654 [wnt] |
| afnemer koper 1903 [wnt Suppl] <Duits |
| afnokken weggaan 1937 [wnt] <Engels |
| aforisme korte spreuk 1615 [wnt] <me Latijn |
| a fortiori bijwoord: met meer reden 1600 [wnt reden i] <Latijn |
| afrodisiacum geslachtsdrift stimulerend middel 1824 [wei] <modern Latijn |
| afrorock combinatie van rock en Afrikaanse muziek 1992 [De Coster 1992] <Engels {4.1.16} |
| afrossen* een pak slaag geven 1641 [wnt walgen] |
| afscheid* het scheiden 1450 [mnw] |
| afschuw gevoel van afkeer 1736 [wnt] <Duits |
| afstijgen* naar beneden gaan 1561 [wnt] |
| aft spruw 1896 [kui] <Latijn |
| aftaaien weggaan 1974 [Endt] <Engels |
| aftakelen* een schip aftuigen 1809-1811 [wnt] |
| aftands* oud 1650 [Lezen in Geld. en Overijs. bronnen p, 53] |
| aftershave scheerlotion 1965 [R75] <Engels |
| aftrekken* in de wiskunde: verminderen 1445 [Claes Tw. 9] |
| aftrekken* bevredigen 1906 [wnt Suppl] {4.4} |
| aftroggelen* afhandig maken 1644 [wnt] |
| aftuigen* afranselen 1912 [wnt] |
| afvaardigen* iem. zenden en machtigen 1580 [wnt Suppl] {3.1} |
| afvalbaron industrieel die de milieuwetten schendt 1992 [De Coster 1999] {4.4} |
| afvallig ontrouw 1637 [wnt] <Duits |
| afwasmachine toestel dat de afwas doet 1961 [gvd] {4.1.9} |
| afwezig* absent 1599 [Kil.] {1.2.5} |
| afzakkertje glaasje sterkedrank na maaltijd of andere drank 1730 [Sanders 1997a] {4.1.6} |
| afzet het verkopen 1847 [Vd Sijs 1996] <Duits {1.4} |
| afzichtelijk* wanstaltig 1856 [wnt] |
| afzien* (in de sport) lijden 1970 [Recht voor raap] {1.2.2/3.1} |
| afzonderlijk* op zichzelf staande 1650 [wnt] |
| agaat kwartsgesteente 1240 [Bern.] <Frans |
| agar-agar gedroogd zeewier, de gelatine daaruit gemaakt 1765 [wnt] <Indonesisch {3.1/3.2} |
| agave vetplant 1852 [wnt] <modern Latijn |
| agenda aantekenboek 1769 [wnt] <Latijn |
| agenderen tot een agenda verenigen 1880 [wnt agenda Suppl] |
| agens werkende kracht 1829 [wnt vocatief] <Latijn |
| agent vertegenwoordiger 1554 [Stallaert] <Frans |
| agent beambte bij de politie 1841 [wnt] <Frans |
| agentuur handelsvertegenwoordiging 1847 [kku] <Duits |
| ageren optreden 1490 [hws] <Latijn |
| | | |
| aggiornamento aanpassing van de kerk aan maatschappelijke ontwikkelingen 1975 [R75] <Italiaans {3.2} |
| agglomeraat opeenhoping 1932 [wnt] <Frans |
| agglomeratie opeenhoping 1926 [wnt Suppl] <Frans |
| agglutinatie samenkleving 1847 [kku] <Frans |
| agglutineren samenkleven 1824 [wei] <Frans |
| aggregaat samenstel van werktuigen 1937 [wnt] <Duits |
| aggregatie samenvoeging 1548 [wnt clausule] <me Latijn |
| agio opgeld 1565 [De Bruijn Tw. 10] <Italiaans {3.2} |
| agitatie opgewondenheid 1553 [Vd Werve] <Frans |
| agitato onrustig 1795 [Muzijkaal Kunstwrdb.] <Italiaans {3.2} |
| agitator onruststoker 1847 [kku] <Latijn |
| agiteren verontrusten 1553 [Vd Werve] <Frans |
| agitprop communistische afdeling 1984 [gvd] <Russisch {3.2} |
| agnostisch volgens de leer dat wij het transcendente niet kunnen kennen 1926 [wnt] <Engels |
| agogiek vormingswerk 1992 [gvd] |
| agogisch m.b.t. de agogiek 1929 [kwt] |
| agoog welzijnswerker 1969 [Aanv wnt] |
| agora centraal plein in oude Griekse steden 1886 [kku] <Grieks {3.2} |
| agorafobie pleinvrees 1910 [kwt] |
| agrafie onvermogen om schriftelijk te formuleren 1903 [koe] |
| agrariër landbouwer 1888 [wnt Suppl] <Duits {4.1.13} |
| agrarisch m.b.t. de landbouw 1769 [wnt] <Latijn |
| agressie vijandelijke aanval 1592 [wnt] <Frans |
| agressief aanvallend 1847 [kku] <Frans |
| agressiviteit het agressief-zijn 1933 [wnt] <Frans |
| agressor aanvaller 1961 [gvd] <Engels |
| ah* tussenwerpsel: uitroep van verwondering, smart e.d. 1285 [mnw] {4.3} |
| aha* tussenwerpsel: uitroep van verrassing 1850 [wnt] {4.3} |
| aha-erlebnis plotseling dagend inzicht 1951 [wp (inzicht)] <Duits {3.2} |
| ahob overwegboom 1950 [wp jaarboek 1962] <L {1.2.5/3.4} |
| ahoi tussenwerpsel: uitroep om schip te praaien 1897 [wnt trechter] <Engels {4.3} |
| ahorn esdoorn 1479 [Claes] <Duits |
| ai* tussenwerpsel: uitroep van onaangename gewaarwording 1220-1240 [vmnw] {4.3} |
| ai tandarm zoogdier 1718 [Van Donselaar Tw. 12] <Portugees {3.2/4.1.3} |
| Aibo robothond 1999 [Sanders 2000] <Japans of Engels {3.2/4.1.18} |
| aids ziekte 1983 [R84] <Engels {4.4} |
| aikido Japanse gevechtssport 1972 [Grote Sport Enc.] <Japans {3.2/4.1.18} |
| aimabel beminnelijk 1777 [mey] <Frans |
| air houding 1694 [wnt Suppl] <Frans |
| airbag ballon in het dashboard van een auto die zich bij botsing opblaast 1994 [Vd Sijs 1996, 306] <Engels |
| airconditioning luchtbehandeling 1939 [kwt] <Engels {4.1.9} |
| airedaleterriër hondensoort 1919 [kwt] <Engels {4.1.3} |
| airmile waardepunten die inwisselbaar zijn tegen reischeques 1994 [De Coster 1999] <Engels |
| aïs met een halve toon verhoogde a 1890 [Melchior] <Duits {3.2} |
| ajakkes tussenwerpsel: uitroep van tegenzin 1855 [Focke, Neger-Eng. wrdb. 118] {4.3} |
| ajour opengewerkt 1824 [wei] <Frans |
| ajuin ui 1285 [cg I2, 1021] <Latijn {1.2.4/4.1.6} |
| ajuus, aju tussenwerpsel: groet 1747 [wnt] {1.2.4/1.2.5/4.3} |
| akela leidster van de welpen bij de padvinders 1926 [Aanv wnt] <Engels |
| akelei plantengeslacht 1226-1250 [cg ii 1 Pl.gloss.] <me Latijn |
| akelig* naar 1615 [wnt] |
| aker emmer 1276-1300 [cg Lut.A] <me Latijn |
| akkefietje karweitje, zaakje 1808 [wnt] |
| akker* stuk bouwland 821-823 [Claes] {2.3} |
| akkerbouwer* landbouwer 1556 [wnt Suppl] {4.1.13} |
| akkoord overeenkomst 1290 [cg I2, 1454] <Frans |
| akoestiek gehoorleer 1751 [wnt Suppl] <Frans |
| akropolis stadsburcht 1886 [kku] <Grieks {3.2} |
| aks* bijl 901-1000 [wps] |
| akte schriftelijk stuk 1453 [hws] <Frans |
| akte hoofddeel van toneelstuk 1798 [wnt] <Frans {3.2} |
| al* onbepaald voornaamwoord 776-800 [cg ii 1 Utr. doopbelofte] {1.3/2.5/4.2} |
| al* bijwoord van tijd: reeds 1634 [wnt Suppl] {4.1.7} |
| alaaf* tussenwerpsel: carnavalskreet 1863 [kku] {4.3} |
| alang-alang reuzengrassoort 1744 [wnt] <Indonesisch {3.1/3.2} |
| alarm noodsein, onrust 1488 [hws] <Frans |
| albast gipssoort 1285 [cg Rijmb.] <Latijn {3.2} |
| | | |
| albatros stormvogel 1763 [wnt] <Engels of Frans {3.2} |
| albe wit miskleed 1240 [Bern.] <Latijn |
| albertijn munt 1600 [Van Gelder 1965] <Frans {4.1.12} |
| albino mens of dier zonder pigmentkleurstof 1824 [wei] <Portugees {3.2} |
| album boek met witte bladen om versjes of foto's te verzamelen 1700 [wnt] <Latijn |
| album grammofoonplaat of cd 1974 [R75] <Engels |
| albumine in water oplosbaar eiwit 1847 [kku] |
| alcalde burgemeester 1695 [Schimpdicht op Jacob van Zuylen van Nyevelt] <Spaans {3.2} |
| alcazar burcht 1855 [Kramers, Geographisch Wrdb.] <Spaans {3.2} |
| alchemie goudmakerij, primitieve scheikunde 1556 [wnt Suppl] <me Latijn |
| alcohol kleurloze vloeistof 1770 [wnt Suppl] <modern Latijn |
| alcoholica alcoholische dranken 1922 [wnt] <modern Latijn {4.1.6} |
| alcomobilist autobestuurder onder invloed 1993 [De Coster 1999] |
| al dente beetgaar (van deegwaren) 1984 [Blue Band Basiskookboek] <Italiaans {3.2} |
| alert bijdehand 1751 [wnt] <Frans |
| alexandrijn versvorm 1832 [Lulofs, Lessen over de Redekunst i, 179] <Frans |
| alexie woordblindheid 1910 [kwt] |
| alfa eerste letter van het Griekse alfabet 1560 [wnt Suppl] <Grieks {3.2} |
| alfabet letters van een spellingsysteem 1484 [Claes] <Latijn |
| alfanumeriek zowel met letters als cijfers werkend 1969 [Dijkman, Computer-abc 56] |
| alg wier 1663 [Claes] <Duits |
| algebra letterrekening 1612 [wnt Suppl] <me Latijn |
| algemeen* gemeenschappelijk, universeel 1562 [Dict. Tetraglotton 328C] |
| algoritme rekenschema 1734 [HubWes] |
| alias bijwoord: ook wel genaamd 1391 [Claes Tw. 9] <Latijn |
| alibi het aanwezig-zijn elders 1510 [wnt] <Latijn |
| alikruik slak 1634 [wnt] <? {3.5} |
| alimentatie toelage voor levensonderhoud van bloed- of aanverwanten 1737 [wnt] <Frans |
| alinea nieuwe regel 1838 [wnt] <Frans |
| alk steltloper 1763 [hou i, 5, 81] <Deens of Noors {3.2} |
| alkali hydroxide van een alkalimetaal 1583 [Claes Tw. 12] <me Latijn |
| alkoof klein vertrekje 1708 [wnt] <Frans |
| Allah naam van God bij de moslims 1686 [wnt verwoedheid] <Arabisch {3.2} |
| allee laan 1513 [wnt] <Frans |
| allee tussenwerpsel: komaan 1654 [wnt] <Frans {4.3} |
| alleen* bijwoord: zonder gezelschap 1240 [Bern.] |
| alleenstaande* vrijgezel 1984 [gvd] {3.1/4.1.4} |
| allegaar* onbepaald voornaamwoord 1236 [cg i 1, 24] {4.2} |
| allegorie zinnebeeldige voorstelling 1460-1470 [Latijns-Middelnederlands Vocabularius, hs. 19.590 Brussel] <Frans |
| allegretto bijwoord: levendig 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| allegrissimo in de muziek: zeer snel 1795 [Muzijkaal Kunstwrdb.] <Italiaans {3.2} |
| allegro bijwoord: vrolijk 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| allehens onbepaald voornaamwoord 1871 [Calisch, Nieuw Volledig Engelsch-Nederlandsch Wrdb. i] <Engels {4.2} |
| alleluja tussenwerpsel: lofkreet 1330 [mnw] <Latijn {4.3} |
| allemaal* onbepaald voornaamwoord 1287 [cg NatBl] {4.2} |
| allemachtig* tussenwerpsel: uitroep van verwondering 1878-1881 [wnt] {4.3} |
| allemande een dans 1824 [wei] <Frans {4.1.15} |
| allengs* bijwoord van tijd: langzamerhand 1615 [wnt] {3.1} |
| allergeen allergie veroorzakende stof 1910-1914 [Bauwens] |
| allergie overgevoeligheid voor bepaalde stoffen 1910 [Claes Tw. 12] <Duits |
| allerhande* onbepaald voornaamwoord 1201-1225 [cg ii 1 Floyris] {4.2} |
| allerlei onbepaald voornaamwoord 1400 [mnw] {4.2} |
| alles* onbepaald voornaamwoord 1599-1607 [Claes] {4.2} |
| alliage verbinding 1862 [wnt] <Frans |
| alliantie bondgenootschap 1451 [hws] <Frans |
| allicht* bijwoord van modaliteit: zeker wel 1749 [wnt relatie] |
| alligator krokodilachtige 1734 [wnt] <Engels {3.2} |
| all-in alles, iedereen 1971 [R75] <Engels |
| alliteratie stafrijm 1824 [wei] <Frans |
| allocatie toewijzing 1961 [gvd] <Frans {3.2} |
| allochtoon niet-inheems 1920 [wnt allo-] |
| allochtoon buitenlander 1971 [Burger en De Jong 182] {4.4} |
| | | |
| allocutie toespraak 1654 [wnt] <Latijn |
| allooi innerlijk gehalte 1360 [Pauw, Voorgeboden der stad Gent 78] <Frans |
| allopathie geneeswijze met tegenwerkende geneesmiddelen 1832 [wei] <Duits |
| allotropie het voorkomen van stoffen in andere toestanden 1872 [gvd] |
| allottava met een octaaf verschil 1795 [Muzijkaal Kunstwrdb.] <Italiaans {3.2} |
| allround in alle opzichten bedreven 1924 [Aanv wnt] <Engels |
| alluderen zinspelen op 1561 [Mak] <Latijn |
| allure houding 1824 [wei] <Frans |
| allusie zinspeling 1654 [wnt] <Frans |
| alm bergweide 1876 [Bos, Beknopt leerboek der aardijkskunde 34, 38] <Duits |
| almachtig* onbeperkt in macht 776-800 [cg ii 1 Utr. doopbelofte] {2.5/5} |
| almanak kalenderboekje 1401-1450 [hws] <me Latijn |
| aloë plantengeslacht 1240 [Bern.] <Latijn |
| aloen-aloen stadsplein 1851 [Van Doren, Reis naar Nederlands Oost-Indië] <Indonesisch {3.1/3.2} |
| alpaca hoefdier 1807 [wnt Suppl] <Spaans {3.2/4.1.3} |
| alpaca legering 1879 [wnt] <Duits |
| alpino baret 1938 [wnt] {3.3/4.1.9} |
| alruin mandragora 1226-1250 [cg ii 1 Pl.gloss.] <Duits |
| als* onderschikkend voegwoord 1200 [cg ii 1 Servas] {1.2.5/4.2} |
| alsjeblieft, alstublieft* tussenwerpsel: verzoek 1721 [wnt] {4.3} |
| alsmaar bijwoord van tijd: voortdurend 1928 [Vd Sijs 1996] <Jiddisch {3.2/4.1.7} |
| alsmede* nevenschikkend voegwoord 1672 [wnt] {4.2} |
| alt lage vrouwenstem 1795 [wnt] <Duits {3.2/4.1.16} |
| altaar offertafel 1200 [cg ii 1 Servas] <Latijn |
| alteratie verandering 1528 [Vorstermanbijbel] <Frans |
| altereren veranderen 1351-1400 [hws] <Frans |
| alternatie afwisseling 1654 [wnt] <Frans |
| alternatief elkaar afwisselend 1544 [wnt] <Frans |
| alterneren afwisselen 1553 [Van Mussem] <Frans |
| althans* bijwoord van modaliteit 1642 [wnt] {3.1} |
| althans* onderschikkend voegwoord 1715 [wnt] {4.2} |
| altijd* bijwoord van tijd: voortdurend 1248-1271 [vmnw] {4.1.7} |
| altimeter hoogtemeter 1847 [kku] |
| altoos* bijwoord van tijd: altijd 1200 [cg ii 1 Servas] {3.1} |
| altruïsme onbaatzuchtigheid 1898 [wnt] <Frans |
| aluin dubbelzout 1240 [Bern.] <Frans |
| aluminium chemisch element 1835 [wnt] <modern Latijn |
| alvast* bijwoord van tijd: voorlopig 1784-1785 [wnt] {4.1.7} |
| alveolair bij de tandkassen gevormd (van spraakklanken) 1847 [kku] |
| alvleesklier* pancreas 1856-1859 [wnt] {1.2.4} |
| alvorens* onderschikkend voegwoord 1674 [wnt] {4.2} |
| alzheimer een bepaalde ziekte 1919 [Picarta: titel van R. Tumbelaka] |
| ama alleenstaande minderjarige asielzoeker 1993 [De Coster 1999] <L {3.4} |
| amabile lieflijk 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| amalgaam legering 1636 [Secreeten van Alexis Piemontois, 204] <me Latijn |
| amandel steenvrucht met eetbare pit 1251 [Claes Tw. 9] <Latijn {4.1.2} |
| amandelpers lekkernij 1746 [wnt Suppl] {1.2.4/4.1.6} |
| amanuensis schrijver, helper 1615 [wnt] <Latijn |
| amaril polijststeen 1567 [wnt Suppl] <Frans |
| amaryllis sierplant 1780 [wnt] <modern Latijn |
| amateur beoefenaar uit liefhebberij 1654 [wnt] <Frans |
| amazone strijdbare vrouw 1582 [wnt] <Latijn |
| amazone sierlijke paardrijdster 1867 [wnt] <Frans |
| ambacht handwerk 772-776 [Claes] <Keltisch {2.3/3.2} |
| ambassade gezantschapsgebouw 1878 [wnt] <Frans |
| ambassadeur gevolmachtigd gezant 1416 [hws] <Frans |
| amber barnsteen, harssoort 1516 [wnt Suppl] <Frans |
| ambiance sfeervolle omgeving 1959 [Aanv wnt] <Frans {3.2} |
| ambiëren dingen naar 1619 [wnt] <Frans |
| ambigu dubbelzinnig 1666 [wnt duister] <Frans |
| ambiguïteit dubbelzinnigheid 1654 [wnt] <Frans |
| ambitie eerzucht 1555 [wnt reverentie] <Frans |
| | | |
| ambivalent twee waarden hebbend 1934 [wnt] <Duits |
| ambrosia godenspijs 1561 [wnt] <Latijn |
| ambt openbare, hogere betrekking 1580 [wnt Suppl] <Duits |
| ambulance ziekenauto 1910-1914 [Bauwens] <Frans {4.1.10} |
| ambulant steeds op weg, zonder vaste standplaats 1805 [wnt] <Frans {3.2} |
| amechtig* sterk hijgend 1574 [wnt Suppl] |
| amelkoren spelt, tarwe 1567 [Junius 126b] {4.1.2} |
| amen slotwoord van gebeden, tussenwerpsel 1001-1050 [cg ii 1, 118] <Latijn {4.3} |
| amendement wijzigingsvoorstel 1849 [wnt beraadslaging] <Frans |
| amenderen verbeteren 1862 [wnt] <Frans |
| amenorroe uitblijven van menstruatie 1847 [kku] |
| americium chemisch element 1961 [gvd] <modern Latijn |
| amethist kwarts 1240 [Bern.] <Latijn |
| ametropie afwijking van het normale zien 1886 [kku] |
| ameublement bij elkaar horende meubels 1707 [wnt] <Frans {4.1.9} |
| amfetamine stimulerend middel 1968 [R75] <Engels {4.1.6} |
| amfibie periodiek in het water levend dier 1698 [wnt menigte] <Latijn |
| amfibrachys een versvoet 1824 [wei] <Grieks {3.2} |
| amfitheater rond, oplopend theater 1658 [mey] <Latijn {3.2} |
| amfoor kruik 1873 [wnt twee] <Latijn |
| amicaal vriendschappelijk 1782 [wnt] <Frans |
| amice vriend 1654 [wnt] <Latijn |
| amigocratie bestuur d.m.v. vriendjespolitiek 1987 [De Coster 1999] |
| aminozuur organische verbinding die zowel amino- als carboxylgroep bevat 1935 [wnt anaconda Suppl] |
| ammehoela tussenwerpsel: nooit van mijn leven! 1928 [Sanders 1993] {4.3} |
| ammonia oplossing van ammoniak in water 1831 [wnt] |
| ammoniak verbinding van stikstof en waterstof 1562 [Claes Tw. 9] <Latijn |
| ammoniet fossiele schelp 1771 [hou i, 16, 415] |
| ammunitie schietvoorraad 1576 [Schulten Tw. 9] <Frans {4.1.14} |
| amnesie geheugenverlies 1847 [kku] <modern Latijn |
| amnestie generaal pardon 1610 [wnt] <Frans |
| amoebe slijmdiertje 1858 [wnt] <modern Latijn |
| amogger asielzoeker met onacceptabel gedrag 1999 [nrc-h 10/2/2001] <L {3.4} |
| amok razernij 1622 [wnt] <Indonesisch {3.2} |
| amontillado sherry 1910 [E.A. Poe, Een tiental verhalen, xxi] <Spaans {3.2/4.1.6} |
| amorette liefdesgodje, cupidootje 1847 [kku] <Italiaans {3.2} |
| amorf vormloos 1856 [wnt] <modern Latijn {1.2.6} |
| amoroso teder 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| amoureus verliefd 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans |
| amoveren verwijderen 1553 [wnt] <Latijn |
| ampel omstandig 1566 [wnt] <Frans |
| amper* bijwoord van hoedanigheid: ternauwernood 1771 [Claes] |
| ampère eenheid van elektrische stroomsterkte 1887 [wnt] <Frans |
| ampersand bepaald typografisch teken 1992 [gvd] <Engels |
| ampex beeldband 1970 [Recht voor raap] <Engels {4.1.17} |
| amplificeren vergroten 1553 [wnt] <Latijn |
| amplitudo schommeling, slingerwijdte 1769 [wnt] <Latijn |
| ampul buisje met injectievloeistof 1933 [wnt Suppl] <Latijn {1.2.4} |
| amputatie afzetting van lichaamsdeel 1553 [wnt] <Frans |
| amputeren (lichaamsdeel) afzetten 1553 [wnt] <Frans |
| amsterdammertje* paaltje tegen parkeren op de stoep 1974 [Aanv wnt] {1.2.5/3.1} |
| amulet talisman 1669 [Claes] <Frans |
| amusant vermakelijk 1824 [wei] <Frans |
| amuse-gueule hapje bij het aperitief 1992 [gvd] <Frans {3.2/4.1.6} |
| amusement vermaak 1721 [wnt] <Frans |
| amuseren vermaken 1593 [wnt] <Frans |
| anaal m.b.t. de anus 1923 [wnt] <Frans |
| anabaptist wederdoper 1534 [wnt] <Frans {4.1.8} |
| anabool opbouw van eiwit bevorderend 1973 [Aanv wnt] <Grieks {3.2} |
| anachronisme fout m.b.t. tijdrekening 1734 [wnt] <Frans of Latijn |
| anaconda slang 1847 [kku] <Engels |
| anaëroob zonder zuurstof plaatsvindend of levend 1909 [wnt reincultuur] |
| anafylaxie vorm van allergie 1948 [kwt] |
| anagram letterkeer 1654 [wnt] <Frans |
| anakoloet niet-lopende zin 1847 [kku] <Grieks {3.2} |
| | | |
| analgesie gevoelloosheid 1734 [HubWes] <modern Latijn |
| analgeticum pijnstiller 1910-1914 [Bauwens] <modern Latijn |
| analoog overeenkomstig 1824 [wei] <Frans |
| analyse ontbinding 1806 [wnt Suppl] <Frans {3.2} |
| analyseren een analyse toepassen op 1635 [wnt] |
| analyticus die analyseert 1847 [kku] <me Latijn |
| anamnese het terugroepen in de herinnering 1824 [wei] <Latijn |
| anamorfose vertekende figuur die in gebogen spiegel normaal beeld oplevert 1734 [HubWes] <Frans |
| ananas vrucht 1596 [wnt] <Spaans {3.2/4.1.2} |
| anapest versvoet 1821 [wnt] <Latijn |
| anarchie regeringloosheid, wanorde 1584 [wnt] <Frans |
| anathema vervloeking 1532 [wnt] <Latijn |
| anatomie ontleedkunde 1553 [Vd Werve] <Frans of Latijn |
| anchorman vaste presentator 1988 [De Coster 1999] <Engels |
| anciënniteit ouderdom in rang 1764 [wnt] <Frans |
| andante bijwoord: rustig voortgaande 1795 [wnt] <Italiaans {3.2} |
| andantino bijwoord: rustig voortgaande 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| ander* telwoord: de tweede, niet dezelfde 701-800 [Lex Salica] {2.2/4.2} |
| ander* onbepaald voornaamwoord 1285 [cg Rijmb.] {4.2} |
| anderhalf* telwoord 1272 [cg i 1, 211] {4.2} |
| anders* bijwoord van modaliteit: op andere wijze 1201-1225 [cg ii 1 Floyris] {3.1} |
| andijvie plant, groente 1351-1400 [hws] <me Latijn {4.1.6} |
| andreaskruis liggend kruis 1857 [wnt sint] |
| androgeen leidend tot mannelijke ontwikkelingsvormen 1961 [gvd] |
| androgyn hermafrodiet 1601 [wnt verpottenbakken] <Frans |
| anekdote amusant verhaal 1800 [wnt wijzen] <Frans {3.2} |
| anemie bloedarmoede 1669 [wnt] <modern Latijn |
| anemoon plantengeslacht 1593 [wnt Suppl] <Latijn |
| anencefalie deels ontbreken van hersenen 1886 [kku] |
| anesthesie gevoelloosheid 1663 [mey] <Latijn |
| angehaucht tenderend naar 1992 [gvd] <Duits {3.2} |
| angel* haak, hengel 1276-1300 [cg ii 1, 2] {1.2.3/3.1} |
| angelus drieledig gebed 1728 [Marin, Compleet Fransch en Nederduitsch wrdb.] <Latijn |
| angina keelziekte 1553 [wnt] <Latijn |
| angioom vaatgezwel 1912 [kku] |
| anglaise dans 1832 [wei] <Frans {4.1.15} |
| anglicaan lid van de anglicaanse Kerk 1871 [Calisch, Nieuw Volledig Engelsch-Nederlandsch Wrdb.] <Engels {4.1.8} |
| anglicisme uit het Engels overgenomen woord of uitdrukking, in strijd met het eigen taalgebruik 1824 [wnt] <Frans of Latijn |
| anglofiel voorliefde voor Engels of Engelsen tonend 1886 [kku] |
| angora wol 1821 [wnt] <Frans {4.1.9} |
| angorakat kattensoort 1770 [Papillon] {4.1.3} |
| angst* vrees 901-1000 [cg wps Gloss.] |
| angstgegner tegenstander van wie men vaak verliest 1991 [De Coster 1999] <Duits {3.2} |
| angsthaas bangerd 1984 [gvd] <Duits {1.2.1/3.2} |
| ångströmeenheid eenheid voor kleine golflengten 1950 [gvd] |
| ani-ani rijstmesje 1880 [F. Bruins, Het Wereldrond iii, 78] <Indonesisch {3.1/3.2} |
| anijs plant 1240 [Bern.] <Frans |
| aniline grondstof voor kleurstoffabricage 1856 [wnt] <Duits |
| animaal dierlijk 1568 [wnt] <Frans |
| animatie activering 1657 [wnt] |
| animatie bewegend beeld 1984 [gvd] <Engels |
| animato levendig 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| animator hij die stimuleert 1924 [wnt] <Engels |
| animeermeisje meisje dat in nachtclubs klanten verleidt tot consumeren 1948 [wnt] <Duits {3.2/4.1.13} |
| animeren opwekken 1451-1500 [hws] <Frans |
| animisme opvatting dat alle dingen een ziel hebben 1873 [wnt] |
| animo opgewektheid 1836 [wnt] <Italiaans {3.2} |
| animositeit vijandigheid 1660 [wnt] <Frans |
| animoso bezield 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| anion negatief geladen ion 1912 [kku] |
| anisette likeur uit anijszaad 1866 [wnt] <Frans {4.1.6} |
| anjer plantengeslacht 1554 [Dod.] |
| ankeiler covertekst, intro 1986 [De Coster 1999] <Duits {3.2} |
| anker gestel om schip vast te leggen 1240 [Bern.] <Latijn |
| | | |
| anker inhoudsmaat 1330 [Claes] <me Latijn |
| anklet korte sok 1955 [Stoop] <Engels {3.2} |
| annalen jaarboeken 1553 [wnt] <Latijn |
| annex aangrenzend 1562 [wnt] <Latijn |
| annexatie inlijving 1870 [wnt] <Frans |
| annexeren inlijven 1859 [wnt Suppl] <Frans |
| anno bijwoord van tijd: in het jaar 1513 [wnt verponding] <Latijn {4.1.7} |
| annonceren aankondigen 1669 [wnt] <Frans |
| annotatie aantekening 1634 [wnt Suppl] <Frans of Latijn |
| annoteren aantekenen 1510 [wnt] <Frans of Latijn |
| annuïteit jaarlijkse uitkering 1736 [wnt] <Frans |
| annuleren vernietigen 1344 [Moors 286, 39] <Frans |
| anode positieve elektrode 1862 [wnt] |
| anomalie onregelmatigheid 1824 [wei] <Frans |
| anoniem naamloos 1824 [wei] <Frans |
| anonymus een ongenoemde 1721 [wnt] <me Latijn |
| anorak windjak 1961 [gvd] <Engels {3.2} |
| anorexie gebrek aan eetlust 1663 [mey] <Latijn |
| anorganisch niet-levend 1860 [wnt] |
| anorgasmie het ontbreken van orgasme 1961 [gvd] <Frans {3.2} |
| ansicht prentbriefkaart 1912 [kku] <Duits {1.4} |
| ansjovis beenvis 1518 [wnt Suppl] <Spaans {3.2} |
| antagonist tegenstander 1689 [wnt] <Frans |
| antecedent voorafgaand feit 1862 [wnt] <Frans |
| antedateren voorzien van vroegere dagtekening 1668 [wnt Suppl] <Frans |
| antediluviaal m.b.t. de tijd vóór de zondvloed 1872 [gvd] |
| antenne draad voor het zenden en ontvangen van elektromagnetische golven 1906 [wnt Suppl] <Italiaans {3.2} |
| anthologie bloemlezing 1769 [wnt] <Frans |
| anti voorzetsel 1824 [wei] <Grieks {3.2/4.2} |
| antibioticum microbedodend middel 1924 [gvd] <modern Latijn |
| antichambre wachtkamer 1650 [wnt] <Frans |
| anticipatie het vooruitgrijpen 1502 [hws] <Frans |
| anticiperen vooruitlopen op 1784 [wnt] <Frans |
| anticlimax teleurstellende afloop 1847 [kku] |
| anticonceptie het verhinderen van bevruchting 1953 [Aanv wnt] |
| antidotum tegengif 1608 [wnt ruit] <Latijn |
| antiek afkomstig uit de Griekse of Romeinse Oudheid, afkomstig uit oude tijden 1553 [Vd Werve] <Frans |
| antifoon beurtzang, liturgisch vers 1240 [Bern.] <me Latijn |
| antigeen stof die in organisme tegengif vormt 1950 [gvd] |
| antilope herkauwer 1622 [wnt] <Frans {4.1.3} |
| antimakassar kleedje over rugleuning 1856 [Sanders 1995] <Engels |
| antimonium chemisch element 1544 [wnt Suppl] <me Latijn |
| antipasto voorgerecht 1968 [wp voor de vrouw] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| antipathie afkeer jegens iemand 1604 [wnt] <Frans |
| antipode tegenvoeter 1613 [wnt] <Latijn |
| antipyrine geneesmiddel tegen koorts 1891 [Sijthoffs wrdb. voor kennis en kunst] <Duits |
| antiqua Latijnse drukletter 1843 [wnt] <Latijn |
| antiquaar handelaar in oude boeken 1870 [wnt] <Duits {4.1.13} |
| antiquair handelaar in oude kunst 1660 [wnt] <Frans {4.1.13} |
| antiquiteit voorwerp uit vroeger tijd 1561 [Mak] <Frans |
| antisepsis ontsmetting 1910 [kwt] <modern Latijn |
| antithese tegenstelling 1773 [wnt] <Frans |
| antoniem tegengesteld van betekenis 1912 [kku] <Frans |
| antonomasia naamsverwisseling 1654 [mey] <Grieks {3.2} |
| antraciet steenkoolsoort 1832 [wei] <Frans |
| antrax miltvuur 1871 [wnt anthrax Suppl] <Latijn |
| antropofaag menseneter 1824 [wei] <Latijn |
| antropoïde mensachtig 1986 [wnt welving] <Frans |
| antropologie natuurkennis van de mens 1734 [wnt] |
| antropomorf mensvormig 1859 [wnt] <Frans |
| antroposofie een bepaalde levensleer 1933 [wnt anthropo-] |
| antwoord* bescheid 1100 [Willeram] |
| antwoordapparaat telefoonbeantwoorder 1979 [Wijnands&Ost] {4.1.17} |
| anus aars 1833 [wnt visch] <Latijn {3.2/4.4} |
| aoristus werkwoordstijd 1638 [Ruijs] <Latijn |
| aorta lichaamsslagader 1663 [mey] <modern Latijn {3.2} |
| apart afgescheiden 1498 [hws] <Frans |
| apartheid rassenscheiding 1961 [gvd] <Afrikaans {3.2} |
| apathie ongevoeligheid 1824 [wei] <Frans |
| apekool onzinpraat 1763 [wnt pluizen i] |
| | | |
| apenstaart(je) typografisch teken, at-sign 1981 [Mini/micro computer okt. 9, 69] |
| apepsie onvoldoende spijsvertering 1734 [HubWes] <Frans |
| aperitief drank voor de maaltijd 1895 [wnt] <Frans {4.1.6} |
| apert duidelijk 1401-1450 [mnw] <Latijn |
| apestoned erg onder invloed van drugs 1979 [De Coster 1999] {4.4} |
| apex top 1834 [wnt vlakte] <Latijn |
| apicultuur bijenteelt 1929 [kwt] |
| apin* wijfjesaap 1451-1500 [mnw] |
| aplomb doortastendheid 1847 [wnt Suppl] <Frans |
| apneu tijdelijke ademstilstand 1669 [mey] <modern Latijn |
| apocope wegval van een eindletter(greep) 1550 [wnt Suppl] <Latijn |
| apocrief niet als gezaghebbend erkend 1599 [wnt Suppl] <Latijn |
| apodictisch onweerlegbaar 1799 [wnt Suppl] <Duits |
| apologetisch verdedigend 1824 [wei] <Duits |
| apologie verdediging 1567 [wnt Suppl] <Frans of Latijn |
| apoplexie beroerte 1553 [wnt Suppl] <Frans |
| apostel Godsgezant 1240 [Bern.] <Latijn {4.1.8} |
| a posteriori bijwoord: achteraf gedacht 1824 [wei] <Latijn |
| apostille kanttekening op akte 1351-1400 [mnw] <Frans |
| apostolaat apostelambt 1847 [wnt] <Latijn |
| apostolisch m.b.t. de apostelen 1495 [wnt Suppl] <Latijn |
| apostrof weglatingsteken 1550 [wnt] <Frans |
| apotheek geneesmiddelenwinkel 1265-1270 [cg Lut.K] <me Latijn {3.2} |
| apotheker geneesmiddelenbereider en -verkoper 1513 [wnt Suppl] <Frans {4.1.13} |
| apotheose vergoddelijking 1769 [wnt] <Frans |
| apparaat toestel, mechanisch hulpmiddel 1862 [wnt] <Frans |
| apparatsjik bureaucraat 1984 [gvd] <Russisch {3.2} |
| apparatuur samenstel van apparaten 1933 [wnt] <Duits |
| appartement wooneenheid 1687 [wnt] <Frans |
| appassionato hartstochtelijk 1847 [kku] <Italiaans {3.2} |
| appel* vrucht 1146 [Künzel] {2.3/4.1.2} |
| appèl beroep, verzet 1336-1339 [mnw] <Frans |
| appelflap* appelgebak 1919 [wnt flap iii] {4.1.6} |
| appelflauwte lichte flauwte 1646 [wnt] |
| appellant iem. die in hoger beroep gaat 1467-1490 [hws] <Frans |
| appelleren in hoger beroep gaan 1281 [cg i 1, 564] <Frans |
| appelsap* drank van appels 1562 [wnt] {4.1.6} |
| appelsien zuidvrucht 1676 [Sanders 1995] {4.1.2} |
| appendicitis blindedarmontsteking 1901 [kui] <modern Latijn |
| appendix aanhangsel 1538 [wnt uitp(anden)] <Latijn |
| appetijt eetlust 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans |
| appetizer kleine consumptie om de eetlust te stimuleren 1984 [gnn] <Engels {4.1.6} |
| appiekim tussenwerpsel: Bargoens: in orde! 1974 [Endt] {4.3} |
| applaudisseren in de handen klappen 1794 [wnt] |
| applaus handgeklap 1859 [wnt] <Latijn |
| applicatie toediening, toepassing 1595 [wnt] <Frans {1.2.3} |
| applicatie computerprogramma voor bepaalde toepassing 1981 [Mini/micro computer okt. 9, 9] <Engels {1.2.3} |
| applicatuur vingerzetting 1824 [wei] <Duits {3.2} |
| apporteren terugbrengen 1650 [wnt Suppl] <Frans |
| appositie bijstelling 1650 [mey] <Latijn |
| appreciatie schatting, waardering 1553 [wnt] <Frans |
| appreciëren op of naar waarde schatten 1553 [wnt] <Frans |
| approach benadering 1948 [De Vooys] <Engels |
| approbatie goedkeuring 1515 [hws] <Frans |
| apraxie storing van gerichte bewegingen 1946 [Jongbloed, Overzicht physiologie van den mensch 218] <Frans |
| april vierde maand 1240 [Bern.] <Latijn {4.1.7} |
| a prima vista bijwoord: van het blad (zingen of spelen) 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| a priori bijwoord: vooraf 1658 [mey] <Latijn |
| à propos tussenwerpsel: wat ik wilde zeggen 1704 [wnt] <Frans {4.3} |
| apsis halfronde uitbouw in kerken 1858 [wnt koor] <Latijn {3.2} |
| aquaduct waterleiding op een gemetselde boog 1599 [wnt] <Latijn {3.2} |
| aqualong luchtreservoir 1963 [Aanv wnt] <Engels |
| aquamarijn zeegroene edelsteen 1824 [wei] <Latijn |
| aquaplaning glijden over nat oppervlak 1968 [kwt] <Engels |
| | | |
| aquarel schilderij in waterverf 1872 [gvd] <Frans |
| aquarium bak voor waterdieren 1769 [wnt] <Latijn |
| aquatint prentdrukprocédé 1872 [gvd] <Italiaans {3.2} |
| aquavion draagvleugelboot 1960 [wp jaarboek 1960] <Frans {3.2/4.1.11} |
| aquavit Scandinavische sterkedrank 1912 [wnt whisky] <Deens, Noors of Zweeds {3.2/4.1.6} |
| ar door paarden over sneeuw voortgetrokken slee 1832 [wnt Suppl] {1.2.4/4.1.10} |
| ara papegaaiachtige 1630 [Van Donselaar Woordenaar 1, 1] <Spaans {3.2} |
| arabesk versiering 1558 [wnt] <Frans |
| arak rijstbrandewijn 1598 [De Jonge ii, 40] <Indonesisch {3.2/4.1.6} |
| arbeid* inspanning 901-1000 [wps] |
| arbeidsloon* vergoeding 1311 [tntl 1943, 40] {3.1} |
| arbeidsvitaminen muziek die het werk en de werklust bevordert 1950 [Van Gelder 1993] {4.1.16/4.4} |
| arbiter scheidsrechter 1488 [hws] <Frans |
| arbitraal scheidsrechterlijk 1494-1512 [hws] <Frans |
| arbitrage bemiddeling 1503 [wnt] <Frans |
| arbitrair willekeurig 1503 [wnt] <Frans |
| arboretum bomentuin 1768 [wnt] <Latijn |
| arcade boogstelling 1618 [wnt] <Frans |
| arcadisch landelijk, idyllisch 1647 [wnt] |
| arcato met de strijkstok te doen 1795 [Muzijkaal Kunstwrdb.] <Italiaans {3.2} |
| arceren lijnen trekken 1604 [wnt Suppl] <Frans |
| archaïsch m.b.t. oud tijdperk 1913 [wnt] <Frans |
| archeologie oudheidkunde 1824 [wei] |
| archetype oerbeeld 1768 [wnt] <Latijn |
| archief verzameling van geschreven stukken 1462 [wnt Suppl] <Latijn |
| archipel eilandengroep 1728 [Marin, Compleet Fransch en Nederduitsch wrdb.] <Frans |
| architect bouwmeester 1553 [wnt] <Frans |
| architraaf hoofdbalk 1553 [wnt] <Italiaans {3.2} |
| archivaris die zorgt voor een archief 1763 [wnt] <modern Latijn |
| arctisch noordpool- 1740 [wnt] <Latijn |
| ardente vurig 1839 [Natan] <Italiaans {3.2} |
| are vierkante decameter 1808 [wnt] <Frans {3.2} |
| areaal gebied 1918 [wnt] <me Latijn |
| areka soort palm 1596 [wnt] <Portugees {3.2} |
| arena middendeel in amfitheater 1661 [wnt] <Latijn {3.2} |
| arend* roofvogel 1285 [cg Rijmb.] {1.2.4} |
| areometer vochtweger 1768 [wnt] <Frans |
| argeloos onschuldig 1794 [wnt] <Duits |
| arglist* boze bedoeling 1276 [vmnw] |
| argon chemisch element 1910 [kwt] |
| argot boeventaal 1847 [wnt] <Frans |
| argument bewijsgrond 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans |
| argumentatie bewijsvoering 1573 [wnt] <Frans |
| argumenteren bewijsgronden aanvoeren 1553 [Van Mussem] <Frans |
| argwaan verdenking 1599 [Kil.] <Duits |
| aria zangstuk 1754 [wnt] <Italiaans {3.2} |
| ariary munteenheid van Madagaskar 1978 [Enc. Munten en Bankbiljetten] <Malagasi {4.1.12} |
| arioso gezang met vrije melodie 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| aristocraat lid van adellijke oligarchie 1782 [wnt] <Frans |
| aristocratie regering van de besten 1583 [wnt] <Frans |
| aritmetica rekenkunde 1591 [wnt Suppl] <Latijn |
| ark woonschuit 1642 [wnt ark ii] <Latijn {4.1.11} |
| arm* lichaamsdeel 901-1000 [wps] {3.1} |
| arm* behoeftig 901-1000 [wps] |
| armada oorlogsvloot 1588 [wnt] <Spaans {3.2/4.1.11} |
| armadil tandarm zoogdier 1596 [Van Donselaar Tw. 13] <Spaans {3.2} |
| armageddon plaats waar demonen zich verzamelen 1637 [Statenvertaling] <Latijn |
| armagnac alcoholhoudende drank 1891 [Sijthoffs wrdb. voor kennis en kunst] <Frans {4.1.6} |
| armatuur draagconstructie 1665 [wnt] <Frans |
| armborst soort van boog 1285 [cg Rijmb.] {4.1.14} |
| armee leger 1350 [mnw] <Frans {4.1.14} |
| armoede* gebrek 901-1000 [wps] |
| armoedzaaier* zeer arm persoon 1901 [wnt] |
| armoriaal wapenboek 1710 [wnt wapen] <Frans |
| armzalig pover 1669 [wnt Suppl] <Duits |
| aroma geur 1869 [wnt ysop(e)] <Latijn |
| aronskelk plantengeslacht 1836 [wnt] |
| arpeggio na elkaar laten klinken van tonen die tegelijk klinkend zijn geschreven 1795 [wnt] <Italiaans {3.2} |
| arrangeren schikken 1669 [wnt] <Frans |
| | | |
| arrenbie computersoulvariant 1997 [Oor 7] <L {3.4/4.1.16} |
| arrenslee door paarden over sneeuw voortgetrokken slee 1740 [wnt Suppl] {1.2.4/4.1.10} |
| arrest hechtenis 1308-1346 [mnw] <Frans |
| arrestatie inhechtenisneming 1445 [hws] <Frans |
| arresteren in hechtenis nemen 1276-1300 [cg i 1, 19] <Frans |
| arrivé iem. die een positie in de maatschappij veroverd heeft 1919 [kwt] <Frans |
| arrivederci tussenwerpsel: afscheidsgroet 1992 [gvd] <Italiaans {3.2/4.3} |
| arriveren aankomen 1240 [Bern.] <Frans |
| arro arrogant persoon 1986 [Sanders 1999] {1.2.4/4.4} |
| arrogant verwaand 1553 [wnt] <Frans |
| arrondissement onderdeel van ambtsgebied 1795 [wnt] <Frans {3.2} |
| arsenaal bewaarplaats van wapens 1569 [Toll.] <Frans |
| arsenicum chemisch element 1552 [wnt] <Latijn |
| art deco artistieke stijl 1975 [wp] <Frans {3.2} |
| artefact door mensenhand gemaakt voorwerp 1824 [wnt] |
| arterie slagader 1553 [wnt] <Latijn {3.2} |
| arteriosclerose aderverkalking 1910-1914 [Bauwens] |
| articulatie spraakklankvorming 1824 [wnt] <Frans |
| articuleren duidelijk uitspreken 1568 [wnt] <Frans |
| artiest kunstenaar 1553 [Vd Werve] <Frans |
| artificieel kunstmatig 1566 [wnt Suppl] <Frans |
| artikel onderdeel van geschrift of verhandeling 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans of Latijn |
| artikel als grammaticale term: lidwoord 1576 [Ruijs] <Latijn |
| artillerie wapen van de landmacht, uitgerust met geschut 1550 [wnt] <Frans {4.1.14} |
| artisjok plant 1573 [wnt] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| artisticiteit het artistiek zijn 1890 [wnt] |
| artistiek kunstvaardig 1864 [wnt] <Frans |
| art nouveau Jugendstil 1948 [wp] <Frans |
| artotheek instelling die kunst uitleent 1972 [Aanv wnt] |
| artritis gewrichtsontsteking 1734 [HubWes] <modern Latijn |
| artrografie het maken van röntgenfoto's van gewrichten 1990 [wp] |
| artroscopie onderzoek van de binnenzijde van gewrichten 1990 [wp] |
| artrose gewrichtsontsteking 1984 [gvd] <Frans {3.2} |
| arts geneesheer 1586 [wnt Suppl] <Duits {4.1.13/5} |
| artsenij geneesmiddel 1401-1450 [mnw] <Duits |
| as* verbrandingsresidu 901-1000 [cg wps Gloss.] |
| as* spil 1240 [Bern.] |
| as Romeinse munt 1704 [Hannot&Hoogstraten] <Latijn |
| asbest delfstof 1782 [wnt] <Latijn |
| asceet iem. die zich op godsdienstige gronden beperkingen oplegt 1824 [wnt] <me Latijn {4.1.8} |
| ascendant teken van dierenriem dat op het moment van de geboorte boven de horizon komt 1557 [wnt Suppl] <Frans |
| ascendenten verwanten in opklimmende lijn 1546 [wnt] <Latijn |
| ascese onthouding 1832 [wnt] <Latijn |
| ascetisch m.b.t. ascese 1824 [wei] <Duits of Frans |
| ascorbinezuur vitamine C 1950 [gvd] |
| aseksueel geslachtloos 1906 [wnt] |
| aselect niet uitgekozen 1975 [wp] |
| asem* ingeademde lucht 1351-1400 [mnw] |
| asepsis wering van infectie 1912 [wnt] <modern Latijn |
| aseptisch bescherm(en)d tegen infectie 1847 [kku] |
| asfalt mineraal hars 1852 [wnt] <Frans {1.1} |
| asfyxie verstikking 1824 [wei] <modern Latijn |
| ashram leefgemeenschap van aanhangers van Indische religies 1992 [gvd] <Sanskriet |
| asiel toevlucht(soord) 1650 [wnt asyl Suppl] <Frans |
| asjemenou* tussenwerpsel: uitroep van verbazing 1950 [gvd] {4.3} |
| aso asociaal persoon 1987 [Kuitenbrouwer] {1.2.4} |
| asobot gezelschapsrobot 2000 [Sanders 2001] <Engels {4.1.18} |
| aspect aanzicht, uitzicht in de toekomst, verschijningsvorm 1842 [wnt] <Frans |
| asperge plant 1583 [Dod.] <Frans {4.1.6} |
| aspic vlees- of visgelei 1863 [wnt] <Frans {4.1.6} |
| aspidistra plantengeslacht 1891 [Sijthoffs wrdb. voor kennis en kunst] <modern Latijn |
| aspirant aanzoeker 1824 [wnt] <Frans |
| aspiratie eerzucht 1857 [wnt Suppl] <Frans |
| aspireren met h uitspreken 1553 [Vd Werve] <Frans |
| aspireren haken naar 1553 [Vd Werve] <Frans |
| | | |
| aspirine acetylsalicylzuur 1910 [kwt] <Duits {1.2.5} |
| assai vrij sterk 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| assegaai houten werpspies 1600 [wnt] <Engels {3.2} |
| assemblage het ineenzetten 1931 [wnt] <Frans |
| assemblee algemene vergadering 1669 [wnt] <Frans |
| assembleren samenvoegen 1948 [wnt] <Frans |
| assertief zelfbewust 1979 [wp jaarboek 1980] <Frans |
| assessment sollicitatieprocedure met praktijkoefeningen 1988 [De Coster 1999] <Engels |
| assessor bijzitter, helper 1567 [wnt] <Latijn |
| asset iets wat waarde vertegenwoordigt 1989 [Peptalk] <Engels |
| asshole klootzak 1990 [De Coster 1999] <Engels |
| assignatie aanwijzing 1536 [wnt] <Frans |
| assimilatie gelijkmaking 1658 [mey] <Frans |
| assimileren gelijkmaken 1650 [wnt] <Frans |
| assist beslissende voorzet bij balsport 1984 [gvd] <Engels |
| assistent helper 1535 [wnt] <Latijn |
| assistentie bijstand 1467-1490 [hws] <Frans of Latijn |
| assisteren bijstaan 1496 [hws] <Frans |
| associatie het samengaan 1537 [wnt] <Frans |
| associé compagnon 1816 [wnt] <Frans |
| associëren verbintenis aangaan 1600 [wnt] <Frans |
| assorteren naar soort bijeenzoeken 1624 [wnt] <Frans |
| assortiment gevarieerde voorraad 1702 [wnt] <Frans |
| assumptie het assumeren 1626 [wnt Suppl] <Latijn |
| assurantie verzekering 1530 [hws] <Frans |
| assureren verzekeren 1530 [hws] <Frans |
| astatisch zonder vaste stand 1872 [gvd] |
| astatium radioactief chemisch element 1975 [wp] <modern Latijn |
| aster plantengeslacht 1633 [Claes] <Latijn |
| asterisk sterretje 1824 [wnt] <Frans |
| asteroïde planetoïde 1863 [kku] <Frans |
| asthenie krachteloosheid 1824 [wnt] <modern Latijn |
| astigmatisch met onscherpe beeldvorming 1902 [wnt] |
| astma aamborstigheid 1538 [wnt] <Grieks {3.2} |
| astraal m.b.t. de sterren 1710 [wnt opheffen] <Latijn |
| astrakan bontsoort 1898 [wnt Suppl] <Frans |
| astringent samentrekkend 1663 [mey] <Latijn |
| astrologie sterrenkunde 1285 [cg Rijmb.] <Latijn |
| astronaut ruimtevaarder 1959 [Aanv wnt] <Engels |
| astronomie sterrenkunde 1285 [cg Rijmb.] <Latijn |
| asymmetrie ontbreken van symmetrie 1654 [wnt] <Frans |
| asymptoot lijn die nooit door kromme geraakt wordt 1775 [wnt] <Grieks {3.2} |
| asyndeton zinsverband zonder voegwoorden 1552 [wnt] <Grieks {3.2} |
| atalanta vlinder 1767 [wnt] |
| atavisme erfelijke terugslag 1886 [wnt] |
| ataxie spierstoring 1824 [wnt] <Latijn |
| atelier werkplaats 1808 [wnt] <Frans {3.2} |
| atheïsme godloochening 1608 [Van Meteren, Commentarien 77] <Frans of Latijn |
| atheneum schooltype 1962 [Vastgesteld met Mammoetwet van 1962] <Latijn {1.2.2} |
| atjar ingelegd zuur 1596 [Linschoten in Onze Taal 1997, 220] <Indonesisch {3.2/4.1.6} |
| atlas soort zijde 1530 [mnw] <Arabisch {3.2/4.1.9} |
| atlas boek met kaarten 1595 [Vd Sijs 1998, 89] |
| atlas bovenste halswervel 1690 [wnt Suppl] |
| atlas vlinder 1705 [Meriam, Metamorphosis insectorum Surinamensium] |
| atleet worstelaar, iem. die een lichaamssport beoefent 1769 [wnt] <Latijn |
| atletiek krachtsport 1889 [Ned. Voetbal en Athletiekbond] <Duits {4.1.18} |
| atmosfeer dampkring 1789 [wnt] <Frans |
| atol koraaleiland 1849 [wnt] <Maledivisch |
| atomair m.b.t. atomen 1935 [wnt] {3.3} |
| atonaal niet in een bepaalde toonaard gecomponeerd 1918 [wnt] |
| atonie weefselverslapping 1824 [wnt] |
| atoom kleinste deeltje 1826 [wnt] <Latijn |
| atoombom nucleaire bom 1945 [Burger en De Jong 117] <Engels {4.1.10/4.1.14} |
| atoomonderzeeër door kernenergie voortbewogen onderzeeboot 1984 [gvd] {4.1.11} |
| atoomreactor kernreactor 1961 [gvd] {4.1.10} |
| atrium centraal deel van Romeinse woning 1661 [wnt voorplaats] <Latijn {3.2} |
| atrofie onvoldoende voeding 1669 [wnt] <Latijn {1.2.4} |
| atropine vergiftig alkaloïde 1856 [wnt] |
| at-sign typografisch teken, apenstaart 1999 [gvd] <Engels |
| attachécase diplomatenkoffer 1974 [koe] <Engels |
| | | |
| attachment bestand dat met een e-mail wordt meegezonden 1998 [nrc-h 17/11/98] <Engels |
| attaque beroerte 1895 [wnt] <Frans {4.4} |
| attaqueren aanvallen 1626 [wnt] <Frans |
| attenderen attent maken (op) 1940 [wnt] <Latijn |
| attenoje tussenwerpsel: uitroep van verbazing 1906 [moo] <Jiddisch {3.2/4.3} |
| attent oplettend 1513 [wnt Suppl] <Latijn |
| attentie aandacht 1540 [wnt Suppl] <Frans |
| attest getuigschrift 1786 [wnt] |
| attestatie formele getuigenverklaring 1537 [hws] <Frans |
| attesteren getuigen 1546 [wnt] <Frans |
| attitude houding 1735 [wnt] <Frans |
| attractie aantrekking(skracht) 1568 [wnt] <Frans |
| attractief aantrekkelijk 1824 [wnt] <Frans |
| attraperen betrappen 1551-1600 [Mak] <Frans |
| attribuut tot het wezen behorende eigenschap 1811 [wnt] <Frans {3.2} |
| atv arbeidstijdverkorting 1987 [De Coster 1999] <L {3.4} |
| au* tussenwerpsel: uitroep van pijn 1573 [wnt] {4.3} |
| a.u.b. tussenwerpsel: verzoek 1895 [wnt reüssite] <L {3.4/4.3} |
| aubade ochtendhulde met muziek 1616 [wnt] <Frans |
| aubergine komkommerachtige vrucht 1862 [wnt] <Frans {4.1.6} |
| auctie verkoping bij opbod 1620 [wnt wezen ii] <Latijn |
| auctoriaal gepresenteerd door een alwetende verteller 1984 [gvd] <Duits {3.2} |
| audicien specialist voor audiologische apparatuur 1984 [gvd] |
| audiëntie officieel gehoor 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans |
| audiovisueel op het gehoor en oog werkend 1961 [Aanv wnt] <Engels |
| auditeur-militair militaire officier van justitie 1600 [wnt auditeur] <Frans {4.1.14} |
| auditie niet-openbare muziekuitvoering 1916 [wnt] <Frans |
| auditor toehoorder 1650 [wnt wissewasje] <Latijn |
| auditorium gehoorzaal 1634 [wnt] <Latijn {3.2} |
| auditorium het gehoor 1834 [wnt] <Latijn |
| auerhaan hoendervogel 1763 [hou i, 5, 392] <Duits |
| augiasstal een bijna niet te redderen boel 1847 [wnt] |
| augurk kleine komkommer 1651 [wnt] <Nederduits {3.2/4.1.6} |
| augustijn monnik van de orde van Sint-Augustinus 1523 [wnt] <me Latijn {4.1.8} |
| augustijn typografische maat 1660 [wnt] |
| augustus achtste maand 1289 [cg i 1, 1378] <Latijn {4.1.7} |
| aula grote gehoorzaal 1864 [wnt Suppl] <Latijn |
| au pair jongere die in buitenland tegen kost en inwoning huishoudelijk werk doet 1986 [koe] |
| aura uitstraling van een persoon 1832 [wei] <Latijn |
| aureool stralenkrans 1824 [wnt] <Frans |
| aurora dageraad 1515 [wnt] <Latijn |
| auscultatie het beluisteren van de inwendige organen 1846 [wnt] <Frans |
| auspiciën voortekens 1628 [wnt] <Latijn |
| ausputzer vrije verdediger (bij voetbal) 1970 [Recht voor raap] <Duits {3.2} |
| austraal zuidelijk 1824 [wnt] <Frans |
| autarkie het in eigen behoefte voorzien 1669 [wnt] <Grieks {3.2} |
| auteur schepper, schrijver 1552 [wnt] <Frans |
| authentiek oorspronkelijk 1451 [hws] <Latijn |
| autisme op zichzelf gericht zijn 1919 [wnt] <Duits {3.2} |
| auto wagen 1899 [wnt auto Suppl] {1.2.4/4.1.10} |
| autobaan autosnelweg 1940 [wnt auto ii Suppl] <Duits {3.2} |
| autobiografie eigen levensbeschrijving 1809 [wnt] <Frans {3.2} |
| autochtoon de oorspronkelijke bevolking uitmakend 1832 [wnt] <Grieks {3.2} |
| autoclaaf papiniaanse pot 1847 [kku] <Frans |
| autocratie onbeperkte heerschappij 1799 [wnt] <Frans {3.2} |
| autocross veldrit voor auto's 1968 [kwt] <Engels {4.1.18} |
| autocue halfdoorlatende spiegel van de lens van een tv-camera die de tekst voor de spreker aanwijst 1984 [gvd] <Engels |
| autodafe ketterverbranding 1820 [wnt] <Portugees {3.2} |
| autodidact iem. die kennis heeft door eigen studie 1850 [wnt] <Latijn |
| autogeen zonder lasmiddel 1912 [wnt auto-] <Frans |
| autograaf eigenhandig geschreven stuk 1552 [wnt] <Latijn |
| autogram handtekening 1875 [wnt] |
| automaat machine die zelfstandig handelingen verricht 1552 [wnt Suppl] <Frans of Latijn |
| automatiek hal voor verkoop van eetwaren in een automaat 1940 [wnt] {3.3} |
| | | |
| automobiel zichzelf bewegend 1896 [wnt] <Frans |
| automobiel motorrijtuig 1897 [wnt] <Frans {1.2.4/4.1.10} |
| automonteur vakman die auto's onderhoudt en herstelt 1947 [wnt auto Suppl] {4.1.13} |
| autonomie zelfregering 1806 [wnt] <Latijn |
| autonoom zelfstandig 1877 [wnt] <Frans |
| autoped step 1920 [Sanders 2001] <Frans {4.1.10} |
| autopsie lijkschouwing 1824 [wnt] <Frans |
| autoriseren machtigen 1301-1350 [hws] <Frans |
| autoritair eigenmachtig 1869-1870 [wnt] <Frans |
| autoriteit gezag 1240 [Claes Tw. 9] <Frans of Latijn |
| autostrada autosnelweg 1936 [wnt automobilisme] <Italiaans {3.2} |
| autotypie reproductieprocédé 1892 [wnt] |
| auxiliair hulp- 1649 [wnt] <Frans |
| avance toenaderingspoging 1784 [wnt] <Frans |
| avanceren voorwaarts gaan 1490 [hws] <Frans |
| avant-garde voorhoede 1567 [wnt] <Frans {4.1.14} |
| ave tussenwerpsel: groet 1501-1525 [wnt Suppl] <Latijn {4.3} |
| avegaar* grote boor 1404 [Toll.] {1.2.4} |
| Ave-Maria gebed 1236 [cg i Gent] <Latijn |
| avenue laan 1591 [Schulten Tw. 9] <Frans |
| averecht* verkeerd 1265-1270 [cg Lut.K] |
| averij schade aan schip of lading 1773 [wnt] <Italiaans {3.2} |
| aversie afkeer 1593 [wnt] <Frans |
| aviateur vlieger 1910 [wnt] <Frans |
| aviatiek luchtvaart 1911 [wnt] <Duits |
| avicultuur vogelteelt 1898 [wnt] <Frans |
| avifauna vogelwereld 1904 [wnt] |
| aviso vaartuig om berichten over te brengen 1614 [De Jonge iv, 24] <Spaans {3.2/4.1.11} |
| avitaminose ziekte ontstaan door gebrek aan vitaminen 1916 [wnt] |
| avocado boom, vrucht 1968 [Moderne wp voor de vrouw] <Spaans {3.2/4.1.2} |
| avond* tijd waarin de duisternis intreedt 901-1000 [wps] {4.1.7} |
| avontuur lotgeval 1236 [cg i 1, 29] <Frans |
| axel figuur bij kunstrijden 1984 [gvd] |
| axiaal de as volgend 1862 [wnt] |
| axioma onbewezen maar als grondslag aanvaarde stelling 1654 [wnt] <Latijn |
| axolotl salamanderachtige 1734 [wnt] <Spaans {3.2} |
| ayahuasca geestverruimende Zuid-Amerikaanse drug 1994 [De Coster 1999] <Spaans {3.2/4.1.6} |
| ayatollah sjiitisch schriftgeleerde 1979 [wp jaarboek 1980] <Arabisch {3.2} |
| azalea sierstruik 1769 [wnt] <modern Latijn |
| azen* gretig verlangen 1727 [wnt azen i] |
| azijn vloeistof uit azijnzuur en water 1285-1286 [cg i 1, 1153] <Frans {4.1.6} |
| Azoïcum geologisch tijdperk 1933 [De Gaay Fortman en Heidinga, Leerboek der Nat. Hist. iii, 284] <modern Latijn |
| azuur blauw 1350 [mnw] <Frans {4.1.5} |
|
| B2B business to business, van bedrijf tot bedrijf 2000 [Sanders 2001] <Engels |
| ba, bah* tussenwerpsel: uitroep van afkeer 1285 [mnw] {4.3} |
| baai inham 1617 [wnt] <Frans |
| baai weefsel 1619 [wnt] <Frans {4.1.9} |
| baai pijptabak 1860 [wnt] {4.1.6} |
| baaierd chaos 1605-1616 [wnt] |
| baak vast merk dat vaarwater aangeeft 1484 [mnw] {1.2.4} |
| baal zak 1427 [hws] <Frans |
| baan* weg 1340-1350 [mnw] |
| baan* betrekking 1739 [wnt] |
| baanbreker wegbereider 1858-1873 [wnt baan] <Duits |
| baar* draagbaar 1080 [Rey] {2.2} |
| baar* golf 1240 [Bern.] |
| baar nieuweling 1699 [Claes Tw. 11] <Indonesisch {3.2} |
| baar staaf metaal 1717 [wnt] <Frans |
| baard* haar op kin en wangen 1240 [Bern.] |
| baarmoeder* uterus 1542 [Claes Tw. 12] |
| baars* beenvis 1240 [Bern.] |
| baas* meerdere, hoofd 1280 [cg i 1, 462] |
| baat* nut 1240-1260 [vmnw] |
| baba gebak 1910-1914 [Bauwens] <Frans {3.1/4.1.6} |
| babbelaar snoepje 1872 [gvd] {4.1.6} |
| babbelen* praten 1784 [wnt] {3.1} |
| babi pangang geroosterd varkensvlees 1984 [gvd] <Indonesisch {3.2/4.1.6} |
| baboe kindermeisje 1859 [Multatuli, Max Havelaar, 59] <Indonesisch {3.2} |
| baby zuigeling 1875 [Aanv wnt] <Engels {4.1.4} |
| babybond obligatie met een lagere nominale waarde dan normaal 1995 [Financieel-Economische Tijd 9/12/1995] <Engels |
| babyboomer iem. geboren tussen 1945 en 1960 1988 [De Coster 1999] <Engels |
| babybox looprek 1929 [kwt] {3.3} |
| babyfoon apparaat dat geluiden uit de kinderkamer doorgeeft 1964 [R75] {4.1.17} |
| | | |
| baccalaureaat laagste academische graad 1824 [wei] <Frans of Latijn |
| baccarat kansspel met kaarten 1886 [kku] <Frans {4.1.18} |
| bacchanaal drinkgelag 1698 [wnt] <Latijn |
| bacil bacterie 1904 [wnt slijmig] |
| back achterspeler 1899 [dbl] <Engels |
| backbencher minder belangrijk politicus 1950 [De Vooys] <Engels |
| backgammon bordspel 1847 [kku] <Engels {4.1.18} |
| backpacker rugzakreiziger 1992 [Sanders 2000] <Engels |
| backslash typografisch teken 1992 [Peptalk] <Engels |
| back-up reservekopie van computergegevens 1981 [Mini/micro computer okt. 9, 20] <Engels |
| bacon spek 1949 [wnt asfalt] <Engels {4.1.6} |
| bacove bananensoort 1602 [Aanv wnt] <Portugees {3.2/4.1.2} |
| bacterie eencellig organisme 1868 [Aanv wnt] <Duits |
| bacteriofaag virus dat bacteriën attaqueert 1924 [gvd] |
| bacteriologie studie van de bacteriën 1889 [Picarta: titel van A.P. Fokker] |
| bacteriostatisch de groei van de bacteriën remmend 1961 [gvd] |
| bad* kuip, water waarin men zich baadt 1240 [Bern.] |
| badderen* zwemmen, in het water spelen 1906 [Köster Henke] {3.1} |
| badge speldje 1958 [R75] <Engels {1.3} |
| badineren schertsen 1720 [mey] <Frans |
| badminton balspel 1915 [Sanders 1995] <Engels {4.1.18} |
| baedeker reishandboek 1866 [wnt wegdampen] <Duits |
| bagage reisgoed 1515-1520 [hws] <Frans |
| bagatel kleinigheid 1631 [wnt] <Frans |
| bagel rond, hartig hardgebakken broodje met een gat in het midden 1999 [gvd] <Engels {4.1.6} |
| bagge* big 701-800 [Lex Salica] {2.2/3.2/4.1.3} |
| bagger* slijk 1526-1536 [mnw] |
| bagno deportatieoord 1824 [wei] <Italiaans {3.2} |
| baguette stokbrood 1976 [gvd] <Frans {3.2/4.1.6} |
| bahco Engelse sleutel 1994 [Kolsteren, Prisma-vreemde-wrdb.] |
| baht munteenheid van Thailand 1908 [Enc. Munten en Bankbiljetten] <Thai {4.1.12} |
| baileybrug noodbrug 1946 [De Vooys] <Engels |
| baisse het dalen 1847 [kku] <Frans |
| bajes Bargoens: gevangenis 1844 [moo] <Jiddisch {3.2} |
| bajonet steekwapen op een geweerloop 1682 [Toll.] <Frans {4.1.14} |
| bak kom, trog 1285 [cg I2, 1016] <Frans |
| bak* grap 1914 [gvd] |
| bakbeest groot, lomp voorwerp 1661 [wnt] |
| bakboord* linkerzijde 1599 [Kil.] |
| bakeliet harde kunsthars 1909 [Sanders 1993] |
| baken vast merk dat vaarwater aangeeft 1284 [hws] <Fries {1.2.4/3.2} |
| baker* kraamverzorgster 1699 [Claes Tw. 12] {1.2.5/4.1.13} |
| bakkebaard baard alleen op wangen 1840 [wnt] <Duits |
| bakkeleien bekvechten 1715 [wnt] <Indonesisch {3.2} |
| bakken* braden 1276-1300 [cg Lut.A] |
| bakken* zakken voor examen 1924 [gvd] |
| bakker* iemand die beroepsmatig brood e.d. bakt 1477 [Teuth.] {4.1.13} |
| bakkes* gezicht 1546 [Naembouck] {1.2.3/3.1} |
| baklava zeer zoet gebak 1992 [gvd] <Turks {3.2/4.1.6} |
| bakra blanke 1969 [Van Donselaar 1989] <Sranantongo {3.2} |
| baksjisj fooi 1886 [kku] <Turks {3.2} |
| bakvis meisje tussen 14 en 17 jaar 1875 [wnt] <Duits {4.1.4} |
| bakzeilhalen terugkrabbelen 1806-1807 [wnt] <Engels |
| bal* rond voorwerp 1240 [Bern.] {4.1.18} |
| bal danspartij 1643 [Toll.] <Frans {4.1.15} |
| bal gulden, (België) frank 1936 [Verschueren] <Frans {4.1.12} |
| balalaika snaarinstrument 1832 [wei] <Russisch {3.2/4.1.16} |
| balanceren zich in evenwicht houden 1734 [wnt voor ii] <Frans |
| balans weegschaal 1294 [cg I3, 2010] <Frans |
| balans evenwicht 1806 [wnt] <Frans {3.2} |
| balata rubbersoort 1899 [Van Donselaar 1989] <Caribische indianentaal {3.2} |
| balboa munteenheid van Panama 1903 [Enc. Munten en Bankbiljetten] <Spaans {3.2/4.1.12} |
| baldadig* roekeloos, uitgelaten 1732 [wnt] |
| baldakijn troonhemel 1350 [mnw] <Frans |
| bale-bale rustbank 1854 [Junghuhn, Licht- en schaduwbeelden 103b] <Indonesisch {3.1/3.2} |
| balein walvisbaard 1778 [wnt] <Frans {1.3} |
| balen walgen 1970 [Recht voor raap] |
| balg* afgestroopte huid, leren zak 1288 [Toll.] |
| balie toonbank, rechtbank 1290 [cg ii 1 En.Codex] <Frans |
| | | |
| baliekluiver leegloper 1860-1875 [wnt] |
| baljuw ambtenaar die rechtspraak doet 1237 [cg i 1, 30] <Frans |
| balk* stuk hout 1064 [Künzel] {2.3} |
| balken* schreeuwen van ezels 1704 [Claes] {3.1} |
| balkenbrij* spijs 1898 [gvd] {1.2.5/4.1.6} |
| balkon open uitbouw van huis 1663 [wnt] <Frans |
| ballade episch dichtstuk 1509 [Mak] <Frans |
| ballast last 1390 [hws] <Nederduits {3.2} |
| ballerina balletdanseres 1875 [Aanv wnt] <Italiaans {3.2} |
| ballet figuurdans 1650 [Claes] <Frans {4.1.15} |
| balletje-balletje* gokspel waarin een bal in een van drie bekers wordt verstopt 1985 [De Coster 1999] {3.1/4.1.18} |
| balling* verbannene 1237 [cg i 1, 31] {1.2.4} |
| ballistiek leer van de kogelbaan 1824 [wei] |
| ballon met gas gevulde zak 1636 [wnt] <Frans {4.1.18} |
| ballotage het balloteren 1824 [wei] <Frans |
| balloteren stemmen over toelating als lid 1808 [Aanv wnt] <Frans {3.2} |
| ballpoint bolpuntpen 1949 [De Vooys] <Engels |
| balorig* gemelijk 1637 [wnt baloorig] |
| balpen bolpuntpen 1975 [wp] <Engels |
| balsahout lichte houtsoort 1950 [gvd] |
| balsem zalf 1240 [Bern.] <Latijn |
| balsemien, balsamien plantengeslacht 1663 [Claes] <modern Latijn |
| balsturig* koppig 1477 [Teuth.] |
| balts paringsritueel 1938 [Aanv wnt] <Duits |
| baluster stijl, kleine zuil van balustrade 1762 [Inventarisatie nalatenschap C.O. Creutz] <Frans |
| balustrade hekwerk met stijlen 1825-1827 [wnt] <Frans |
| bamamodel onderwijsmodel van brede bachelorfase gevolgd door specialistische masterfase 2000 [Sanders 2001] <L {3.4} |
| bambino kleine jongen 1886 [kku] <Italiaans {3.2} |
| bamboe grasachtige plantengeslachten 1596 [wnt] <Indonesisch {3.2} |
| bami Chinees gerecht 1897 [Aanv wnt] <Chinees of Maleis {3.2/4.1.6} |
| bamzaaien loten wie het gelag zal betalen 1943 [Aanv wnt] |
| ban* afkondiging, uitsluiting 995 [Gysseling 1960] {2.3} |
| ban betovering 1898 [Theissen 1975] <Duits |
| banaal alledaags 1866 [wnt] <Frans |
| banaan plant, vrucht 1596 [wnt] <Portugees {3.2/4.1.2} |
| bananenschot hoogtebal 1984 [gvd] <Engels |
| bancair met betrekking tot banken 1984 [gvd] <Frans |
| banco bankgeld 1611 [De Bruijn Tw. 10] <Italiaans {3.2} |
| banco vijftig gulden 1999 [R99] {4.1.12} |
| band* strook stof om te binden 1100-1150 [Rey] {2.2} |
| band boekdeel 1734 [wnt] <Duits |
| band muziekkorps 1929 [Aanv wnt] <Engels |
| bandage verband 1768 [Aanv wnt] <Frans |
| banderilla gepunte stok met vlaggetje 1886 [kku] <Spaans {3.2} |
| banderol strook met opschrift 1588 [Claes] <Frans |
| bandiet struikrover 1599-1607 [Toll.] <Duits |
| bandijk* rivierdijk 1284 [mnw] {3.1} |
| bandoneon toetsinstrument 1912 [kku] <Duits {3.2/4.1.16} |
| bandrecorder apparaat voor het weergeven van een bandopname 1957 [wp jaarboek 1958] {3.3/4.1.17} |
| bandy balspel op ijs 1892 [Amsterdamsche Hockey- en Bandy Club] <Engels {4.1.18} |
| banen* een weg maken 1401-1500 [mnw] |
| bang* angstig 1350 [mnw] |
| bang tussenwerpsel: nabootsing van geluid 1961 [gvd] <Engels {5} |
| banier vaandel 1285 [cg Rijmb.] <Frans |
| banistiek kennis van vlaggen 1976 [gvd] |
| banjo snaarinstrument 1899 [dbl] <Engels {4.1.16} |
| bank* meubelstuk 1240 [Bern.] {4.1.9} |
| bank geldbank 1467 [hws] <Italiaans {1.1/3.2} |
| banket feestmaal 1483 [hws] <Frans |
| banket gevuld gebak 1714 [wnt] <Frans {4.1.6} |
| bankier hoofd van bank, geldhandelaar 1451-1454 [hws] <Frans {4.1.13} |
| bankroet bankbreuk, faillissement 1555 [Claes] <Frans |
| bantamgewicht gewichtsklasse in vechtsport 1933 [Sanders 1995] <Engels |
| banzai tussenwerpsel: Japanse heilgroet 1929 [kwt] <Japans {3.2/4.3} |
| baptist doopsgezinde 1856 [wnt vereenigd] <Frans {4.1.8} |
| bar* naakt 820-822 [Gysseling 1960: 90] {2.3} |
| bar* bijwoord van graad: erg 1850 [wnt] |
| bar tapkast 1886 [kku] <Engels |
| bar eenheid van luchtdruk 1950 [gvd] <Duits {3.2} |
| barak eenvoudig gebouw 1673 [Claes] <Frans |
| barbaar onbeschaafd persoon 1348 [mnw] <Frans |
| | | |
| barbarisme leenwoord in strijd met de eigen taalnormen 1780 [wnt] <Frans of Latijn |
| barbecue grill 1963 [R75] <Engels |
| barbeel beenvis 1287 [cg NatBl] <me Latijn |
| barbiepop speelpopje aangekleed als volwassen vrouw 1990 [De Coster 1999] {4.1.18} |
| barbier kapper 1343-1344 [mnw] <Frans {4.1.13} |
| barbituurzuur organisch zuur 1950 [Kleine wp 157] |
| barcode streepjescode 1984 [gnn] <Engels |
| bard (Keltisch) dichter 1772 [wnt] <Duits {3.2} |
| barderen vlees met spek omwikkelen 1961 [gvd] <Frans |
| barebacking onveilige seks met iemand die mogelijk besmet is met hiv 1999 [Sanders 2000] <Engels {4.4} |
| baren* ter wereld brengen 901-1000 [wps] |
| baret muts 1573 [Claes] <Frans {4.1.9} |
| barg* gecastreerd mannelijk varken 701-800 [Lex Salica] {2.2/4.1.3} |
| barg* overdekte hooibergplaats 1022 [Slicher] {2.4} |
| bariet bariumsulfaat 1824 [wei] |
| bariton mannenstem tussen bas en tenor 1772 [Bouvink] <Duits {3.2/4.1.16} |
| barium chemisch element 1847 [kku] <modern Latijn |
| bark type zeilschip 1370 [mnw] <Frans {4.1.11} |
| barkas zwaarste sloep 1718 [Van Donselaar Woordenaar 2, 1] <Frans {4.1.11} |
| barkeeper barman 1912 [kku] <Engels {4.1.13} |
| barmhartig mededogen hebbend 1270-1290 [cg ii Nederrijns Moraalb.] <Duits |
| bar mitswa feestelijk gevierde meerderjarigheid van joodse jongen 1929 [De Vries, Joodsche riten en symbolen] <Hebreeuws {3.2/4.1.7} |
| barn eenheid van oppervlakte in atoomfysica 1975 [wp] <Engels |
| barnen* in vuur en vlam staan 1174 [Künzel] {2.3} |
| barnsteen harde hars, amber 1315 [hws] <Nederduits {3.2} |
| barograaf zelfregistrerende barometer 1886 [kku] |
| barok grillig gevormd 1824 [wei] <Frans |
| barok bepaalde stijlperiode 1879 [wp, dl. 12, 299] <Duits |
| barometer toestel dat luchtdruk meet 1778 [wnt] <Frans |
| baron adellijke titel 1240 [Bern.] <Frans {1.2.3} |
| barouchet type rijtuig 1856 [Aanv wnt] <Frans {4.1.10} |
| barracuda beenvis 1984 [gvd] <Spaans {3.2} |
| barrage versperring 1929 [kwt] <Frans |
| barrel Engelse en Amerikaanse inhoudsmaat 1847 [kku] <Engels |
| barrevoets* blootsvoets 1540 [mnw] |
| barricade straatversperring 1669 [Claes] <Frans |
| barrière versperring 1650 [Claes] <Frans |
| bars nors 1617 [Toll.] <Nederduits {3.2} |
| barsten* splijten 1270-1290 [cg ii Nederrijns Moraalb.] |
| barstensvol* stampvol 1824 [wnt ei] {4.4} |
| barysfeer aardkern 1950 [gvd] |
| barzoi, borzoi hondensoort 1912 [kku] <Russisch {3.2/4.1.3} |
| bas laagste stem 1552 [Claes] <Italiaans {3.2/4.1.16} |
| bas Bargoens: stuiver, dubbeltje 1860 [Endt] <Jiddisch {3.2/4.1.12} |
| basaal aan de basis 1933 [Aanv wnt] <Engels |
| basalt hard gesteente 1778 [Sanders 1995] <Frans |
| bascule weegwerktuig 1847 [kku] <Frans |
| base loog 1863 [kku] <Frans |
| baseball honkbal 1912 [kku] <Engels {4.1.18} |
| baseballpetje pet met klep 1994 [inl Corpus GP94-1.SGZ] {4.1.9} |
| basen cocaïne roken via een waterpijp 1982 [R84] <Engels |
| baseren doen steunen 1798 [wnt uitvinden] <Frans {3.2} |
| basilicum bazielkruid 1250 [cg ii 1 Gen.rec.] <Latijn {1.3/4.1.6} |
| basiliek christelijke kerk 1869 [wnt] <Frans |
| basilisk fabeldier 1240 [Bern.] <Latijn |
| basis grondslag 1618 [wnt] <Latijn |
| basisch op de wijze van een base 1868 [wnt waterstof] |
| basketbal spel waarbij bal door ring met net wordt gegooid 1924 [Aanv wnt] <Engels {4.1.18} |
| bas-reliëf halfverheven beeldwerk 1777 [mey] <Frans |
| bassen* blaffen 1287 [cg NatBl] {3.1} |
| basset hondensoort 1865 [kvw] <Frans {4.1.3} |
| bassethoorn blaasinstrument 1824 [wei] {4.1.16} |
| bassin waterbekken 1824 [wei] <Frans |
| bast* schors 1105 [Rey] {2.2} |
| basta tussenwerpsel: genoeg! 1617 [wnt] <Spaans of Italiaans {3.2/4.3} |
| bastaard onwettig kind, rasloos dier 1273 [cg i 1, 250] <Frans {4.1.4} |
| bastion bolwerk 1602 [Schulten Tw. 9] <Frans |
| bat slaghout 1866 [Alg. Ned. Enc.] <Engels |
| bataat zoete aardappel 1565 [wnt] <Spaans {3.2/4.1.6} |
| | | |
| bataljon troepeneenheid 1592 [Schulten Tw. 9] <Frans {4.1.14} |
| batch groep gegevens die in één keer wordt verwerkt 1976 [accu-map, bul. 15, 25/2, 33] <Engels |
| baten* voordeel brengen 1265-1270 [cg Lut.K] |
| bathometer dieptemeter 1847 [kku] |
| bathysfeer toestel voor diepzeeonderzoek 1984 [gvd] |
| batik gebatikte doek 1721 [Aanv wnt] <Indonesisch {3.2/4.1.9} |
| batist zacht doek 1827-1830 [Olivier, Land- en zeetogten in Nederland's Indië] {4.1.9} |
| batsman die het bat hanteert (bij cricket) 1889 [Het Sportblad 1:1, 6 jun. 16b] <Engels |
| batterij artillerieafdeling 1599 [wnt] <Frans {4.1.14} |
| batterij toestel waarin elektrische energie is opgeslagen 1889 [wnt] <Frans |
| baud eenheid van transmissiesnelheid 1975 [wp] |
| bauxiet mineraal 1871 [Sanders 1995] |
| bavaroise ijsgerecht 1886 [kku] <Frans {4.1.6} |
| baviaan hondsaap 1573 [Claes Tw. 11] <Frans {4.1.3} |
| bazaar marktplaats 1572 [Dozy, Oosterlingen] <Perzisch |
| bazelen* onsamenhangend spreken 1793 [wnt] {3.1} |
| bazooka antitankwapen 1948 [Aanv wnt] <Engels {4.1.14} |
| bazuin blaasinstrument 1240 [Bern.] <Frans {4.1.16} |
| beagle hondensoort 1863 [Rijnhart i, 494b] <Engels {4.1.3} |
| beambte functionaris 1729 [wnt] |
| beamen instemmen met 1678 [wnt] |
| bearnaise botersaus 1886 [kku] <Frans {4.1.6} |
| beatmusic ritmische popmuziek 1969 [wp Suppl 1969] <Engels {4.1.16} |
| beatnik protesterende schrijver 1962 [R75] <Engels |
| beaufortschaal schaal voor windkracht 1885 [wnt windkracht] |
| beaujolais rode wijnsoort 1933 [Kath. Enc.] <Frans {1.2.3/4.1.6} |
| beau monde de uitgaande wereld 1765 [Aanv wnt] <Frans |
| beauty schoonheid 1903 [Prick 1903] <Engels |
| bébé lange Indische jurk 1910 [Prick 1910] <Indonesisch {3.1/3.2} |
| bebop bepaalde stijl van jazz en dans 1954 [Aanv wnt] <Engels {4.1.16} |
| bechamelsaus melksaus 1847 [kku] {4.1.6} |
| becquerel eenheid van radioactiviteit 1906 [wp] |
| bed* slaapplaats 1100 [Willeram] {4.1.9} |
| bedaagd* niet jong meer 1546 [Naembouck] |
| bedankje* dankbetuiging 1839 [wnt] |
| bedaren* (zich) kalmeren 1451-1500 [mnw] |
| bede* gebed 901-1000 [wps] |
| bedeesd* verlegen 1615 [wnt wederom] |
| bedelen* aalmoezen vragen 1501-1525 [mnw] {3.1} |
| bederven* beschadigen 1265-1270 [cg Lut.K] |
| bedevaart* reis naar heilige plaats 1240 [Bern.] {3.1} |
| bediende hulp 1704 [Hannot&Hoogstraten] <Duits |
| bedillen* bevitten, beredderen 1599 [Kil.] |
| bedingen* bij overeenkomst bepalen 1546 [Naembouck] |
| bedisselen* regelen 1600 [wnt] |
| bedoelen* zich ten doel stellen, aanduiden 1731-1735 [wnt] |
| bedompt* benauwend 1620 [wnt] |
| bedonderd* beroerd 1676-1700 [wnt] |
| bedotten* misleiden 1573 [Plantijn] |
| bedrag* geldsom 1288 [cg I2, 1255] |
| bedremmeld* beteuterd 1642 [wnt] |
| bedreven* ervaren 1573 [Plantijn] |
| bedriegen* misleiden 901-1000 [wps] |
| bedrijf* beroepswerkzaamheid 1293 [cg I3, 1944] {1.2.3} |
| bedrijf* deel van een toneelstuk 1704 [Hannot&Hoogstraten] {1.2.3} |
| bedroeven* verdriet aandoen 1265-1270 [cg Lut.K] |
| bedrog* bedriegerij 1265-1270 [cg Lut.K] |
| bedruipen, zich(zelf)* financieel voor zichzelf kunnen zorgen 1539 [Sartorius, Centuria Syntaxeon 11] |
| bedstee* ingebouwde slaapplaats 1240 [Bern.] {3.1/4.1.9} |
| beducht* bevreesd 1539 [hws] |
| beduiden* betekenen 1301-1400 [mnw] |
| beduimelen* door herhaald aanvatten bevlekken 1782 [wnt] {3.1} |
| beduusd* beteuterd 1855 [wnt vreemd] |
| bedwelmen* benevelen 1401-1425 [mnw] |
| beek* smal stromend water 814 [Claes] {2.3} |
| beeld* afbeelding, voorstelling 901-1000 [wps] |
| beeldscherm* scherm van tv of computer 1961 [Aanv wnt] {1.3/3.1} |
| beeldschoon zeer mooi 1866 [wnt] <Duits {4.4} |
| beeltenis afbeelding 1569 [Dasypodius] <Duits |
| beemd* weiland 1208-1209 [Claes] {2.3} |
| | | |
| been* onderste lichaamsdeel 1100 [Willeram] {1.2.3/1.2.6} |
| been* bot 1477 [Teuth.] {1.2.3/1.2.5/1.2.6} |
| beer* mensendrek, gier 709 [Claes Tw. 11] {2.3} |
| beer* roofdier 1260-1280 [cg ii 1 Nibel.] {4.1.3} |
| beer* mannetjesvarken 1287 [cg NatBl] {4.1.3} |
| beer schuld 1856 [wnt] <Duits |
| beerenburg kruidenbitter 1909 [wnt water] <Fries {3.2/4.1.6} |
| beest dier 1253 [cg i 1, 45] <Frans |
| beet* hap 1240 [Bern.] {1.2.6} |
| beetje* klein deel, klein aantal 1646 [wnt] {1.2.6} |
| beetwortel suikerbiet 1652 [wnt] |
| bef Bargoens: vrouwelijk geslachtsdeel 1510 [Liber Vagatorum] <? {3.5/4.4} |
| bef witte doek voor de borst 1599 [Kil.] <Frans of Latijn |
| befaamd vermaard 1535 [hws] |
| beffen cunnilingus bedrijven 1972 [Aanv wnt] <? {3.5/4.4} |
| begaafd* talentvol 1450 [mnw] |
| begaving* flauwte, toeval 1865-1870 [wnt] {4.4} |
| begeerte* verlangen 1298 [cg i, 2508] |
| begeesteren in geestdrift brengen 1815 [wnt] <Duits |
| begeren* verlangen 1260-1280 [cg ii 1 Wrake R.] |
| begiftigen* beschenken met 1477 [Teuth.] {3.1} |
| begijn lid van bepaalde kloosterlijke lekengemeenschap 1266 [cg i, 64] <me Latijn {4.1.8} |
| beginnen* aanvangen 901-1000 [wps] |
| begonia plantengeslacht 1874 [wnt tuinbouw] <modern Latijn |
| begrafenis* het begraven 1450 [hws] {3.1} |
| begrijpen vatten, omvatten 1240 [Bern.] <Duits |
| begrip inzicht, idee 1265-1270 [cg Lut.K] <Duits |
| beha bustehouder 1950 [Aanv wnt] <L {3.4} |
| behagen* aangenaam zijn 1201-1225 [cg ii 1 Floyris] |
| behalve* voorzetsel 1265-1270 [cg Lut.K] {4.2} |
| behartigen* zorgen voor 1488 [hws] {3.1} |
| behaviorisme richting in psychologie 1928 [Aanv wnt] <Engels |
| behelzen* inhouden 1265-1270 [cg Lut.K] |
| behendig* handig 1240 [Bern.] |
| behept* lijdend aan een zedelijk gebrek 1691 [wnt] |
| beheren* besturen 1357 [mnw] |
| behoefte* wat men nodig heeft, gebrek 1253 [cg i] |
| behoefte* ontlasting 1898 [gvd] {4.4} |
| behoeven* nodig hebben of zijn 1201-1225 [cg ii 1 Floyris] |
| behoren* toebehoren, nodig zijn, passen 1240 [Bern.] |
| behoudens* voorzetsel 1860 [wnt] {4.2} |
| bei bes 1287 [cg NatBl] <Frans {4.1.2} |
| bei Barbarijse vorst 1542 [wnt] <Turks {3.2} |
| beide* telwoord 1100 [Willeram] {2.5/4.2} |
| beiden* wachten 901-1000 [wps] |
| beieren* luiden 1373 [hws] {3.1} |
| beige grijsachtig geel of bruin 1897 [Aanv wnt] <Frans {4.1.5} |
| beignet gebak 1875 [wnt appel] <Frans {4.1.6} |
| beissie Bargoens: dubbeltje 1844 [moo] <Jiddisch {3.2/4.1.12} |
| beitel* stuk gereedschap 1320 [Claes Tw. 11] {3.1} |
| beitsen kleuren met beits 1892 [wnt] <Duits |
| bejaard* oud 1734 [wnt] {4.1.4} |
| bejegenen* behandelen 1350 [mnw] |
| bek snavel, mond 1240 [Bern.] <Frans |
| bekaaid slecht, ongunstig 1611-1620 [wnt bekaaien] |
| bekaf uitgeput door te hard lopen 1615 [wnt] |
| bekattering Bargoens: uitbrander, bekeuring 1906 [moo] <Jiddisch {1.2.3/3.2} |
| bekend* vermaard 1265-1270 [cg Lut.K] |
| bekend* kennende 1300 [mnw] |
| bekennen* bespeuren, erkennen 901-1000 [wps] |
| bekennen* gemeenschap hebben 1351-1400 [mnw] {4.4} |
| bekentenis* het erkennen 1552 [Apherdianus 64r] {3.1} |
| beker drinkgereedschap 1284 [cg i Dordrecht] <Latijn |
| bekeren* tot inkeer brengen 901-1000 [wps] |
| bekeuren* verbaliseren 1240 [Bern.] |
| bekken kom 1240 [Bern.] <me Latijn |
| bekken ring van de heupbeenderen 1702 [wnt] <me Latijn {3.2} |
| bekken slaginstrument 1881 [wnt] {4.1.16} |
| beklijven* gedijen 1265-1270 [cg Lut.K] |
| beklijven* (bij)blijven 1350 [mnw] |
| beknopt* kort samengevat 1603 [Toll.] |
| bekocht afgezet 1237 [cg i 1, 32] |
| bekokstoven heimelijk regelen 1900 [wnt kokstoven] |
| bekommeren met zorg vervullen 1276-1300 [cg Lut.A] |
| bekommernis* bezorgdheid 1569 [wnt] {3.1} |
| bekomst* zoveel als iem. behaagt 1526 [wnt] {3.1} |
| bekoren* aantrekken 1530 [wnt] |
| bekrompen* niet ruim 1774 [wnt] |
| | | |
| bekwaam* kundig 1265-1270 [cg Lut.K] |
| bel* een schel 1236 [cg i Gent] |
| bel* gasbolletje 1586 [wnt bel iii] |
| bel geluidseenheid 1950 [gvd] |
| belabberd* akelig 1451-1500 [mnw] |
| belagen* bedreigen 1285 [cg Rijmb.] |
| belang* voordeel, belangstelling 1265-1270 [cg Lut.K] |
| belazerd bedonderd 1874 [wnt] |
| belcanto zingen volgens de Italiaanse techniek 1920 [Aanv wnt] <Italiaans {3.2} |
| beledigen krenken 1588 [Kil.] <Duits |
| beleefd* hoffelijk 1613 [wnt] |
| beleg* insluiting van een vesting 1351-1400 [mnw] {1.2.6} |
| beleg* wat men op een boterham legt 1976 [gvd] {1.2.6/1.4/3.1} |
| beleid* wijze van handelen 1291 [cg i 1, 1563] |
| beleidsporno bureaucratische stukken zonder inhoud 2000 [Sanders 2001] {4.4} |
| belemmeren* (ver)hinderen 1285 [cg Rijmb.] {3.1} |
| bel-etage onderste verdieping 1866 [wnt nis] {3.3} |
| beletten* verhinderen 1254 [vmnw] |
| belevenis ervaring 1918 [Picarta: Schönfeld, mijn pastorale belevenissen] <Duits {3.2} |
| belezen veel gelezen hebbend 1782 [wnt] <Duits |
| belfort toren met klokken 1276 [cg i 1, 306] <Frans |
| belgen* toornig maken 901-1000 [wps] |
| belhamel* aanvoerder 1562 [Naembouck] |
| believen* behagen 1419 [mnw] |
| belijden* (een geloof) aanhangen, bekennen 1282 [cg i 1, 662] |
| belijdenis* getuigenis omtrent zijn geloof 1637 [wnt] {3.1} |
| belladonna wolfskers 1775 [hou ii, 4, 231] <Italiaans {3.2} |
| bellefleur appel 1778 [wnt] <Frans {4.1.2} |
| bellenblazen* bellen maken door te blazen in een pijpje met zeepsop 1750 [Hallema, Kinderspelen 186] {4.1.18} |
| bellettrie (beoefening van de) schone letteren 1881-1888 [wnt] {3.3/5} |
| beloega walvisachtige 1847 [kku] <Russisch {3.2/4.1.3} |
| beloven* toezeggen 1240 [Bern.] {1.2.4} |
| bel paese handelsnaam van een Italiaanse kaassoort 1968 [wp voor de vrouw] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| belvédère uitzichttoren 1824 [wei] <Frans |
| bemiddeld welgesteld 1844 [wnt velerlei] <Duits |
| bemoeien* zich mengen in 1637 [Statenvertaling; 1 Petrus 4:15] |
| ben tenen mand 1430 [hws] <Frans |
| benard* benauwd 1626 [wnt benarren] |
| bende troep 1525 [wnt] <Frans |
| beneden* voorzetsel 1236 [cg i 1, 29] {4.2} |
| beneden* bijwoord van plaats 1285 [cg Rijmb.] |
| benedictie zegening 1236 [cg i 1, 24] <Latijn |
| benedictijn monnik van de orde van Sint-Benedictus 1644 [wnt orde] <me Latijn {4.1.8} |
| benedictine Franse likeur 1912 [kku] <Frans {4.1.6} |
| benedijen zegenen 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] <Latijn |
| benefice voordeel 1790 [wnt cognac] <Frans |
| beneficiair onder beneficie 1929 [kwt] <Frans |
| beneficie voorrecht 1462 [hws] <Latijn |
| benefiet voorstelling ten bate van een goed doel (persoon of zaak) 1830 [Aanv wnt] <Engels |
| benepen* benauwd 1599-1607 [Kil.] |
| beneveld* dronken 1884 [gvd] |
| benevens* voorzetsel 1624 [wnt] {4.2} |
| benevolentie welwillendheid 1507 [hws] <Latijn |
| Bengaals vuur bepaald vuurwerk 1847 [kku] |
| bengel* deugniet 1635 [wnt] {3.1} |
| bengelen* heen en weer slingeren 1897 [wnt] |
| benieuwd* nieuwsgierig 1642 [wnt] |
| benijden* jaloers zijn 1265-1270 [cg Lut.K] |
| benjamin jongste zoon 1649 [wnt] <Hebreeuws {3.2} |
| bent* grassoort 918-948 [Künzel] {2.3} |
| bent genootschap 1698 [wnt bende] |
| benul* begrip 1862 [wnt beslenteren] |
| benutten gebruiken 1801 [wnt] <Duits |
| benzedrine handelsnaam voor amfetamine 1960 [Aanv wnt] {4.1.6} |
| benzine brandstof 1864 [Toll.] <Duits |
| benzinemotor met benzine aangedreven explosiemotor 1900 [wnt verlichting i] {4.1.10} |
| benzol een koolwaterstof 1867 [Aanv wnt] <Duits |
| beo zangvogel 1883 [Java-Bode 1/9, 1b] <Indonesisch {3.2} |
| beogen* op het oog hebben 1612 [wnt] |
| bepalen vaststellen 1704 [Hannot&Hoogstraten] |
| beraad* overleg 1265-1270 [cg Lut.K] |
| beraadslagen* overleggen 1562 [Toll.] |
| beregoed* zeer goed 1966 [R75] {4.4} |
| bereid* gereed 1301-1325 [mnw] |
| bereid* genegen 1400 [mnw] |
| | | |
| bereiken* aankomen 1350 [mnw] |
| beren schulden maken 1898 [gvd] |
| berenlul* kroket of frikadel 1987 [De Coster 1999] {3.1/4.1.6} |
| beresterk* zeer sterk 1971 [Vertaling Vonnegut, Welkom op aperots] {4.4} |
| berg* grote heuvel, hoop 865 [Claes] {2.3} |
| bergeend* eendachtige 1598 [wnt] |
| bergen* in veiligheid brengen 1642 [wnt] |
| bergen* opbergen 1784-1785 [wnt] |
| beriberi ziekte 1661 [wnt] <Indonesisch {3.1/3.2} |
| berichten* mededelen 1200 [cg ii 1 Servas] {1.2.4} |
| berin* wijfjesbeer 1287 [vmnw] |
| berispen* laken 1265-1270 [cg Lut.K] |
| berk* boomsoort 1050 [Prisma NPl.] {2.3} |
| berkelium chemisch element 1960 [ensie] <modern Latijn |
| berm* strook langs weg 1288 [cg I2, 1297] {3.1} |
| bernage plantengeslacht 1272 [cg i 1, 214] <Frans |
| beroemd vermaard 1542 [Dasypodius] <Duits |
| beroep* appèl, herziening van vonnis aan hogere rechter vragen 1292 [cg I3, 1717] |
| beroep* werkkring 1642 [wnt] |
| beroepsverbod verbod een bepaalde overheidsfunctie uit te oefenen 1984 [gnn] <Duits {3.2} |
| beroerd* ellendig 1704 [Hannot&Hoogstraten] {1.2.3} |
| beroerte* verlamming door bloeduitstorting in de hersenen 1667 [wnt] {4.4} |
| berokkenen* veroorzaken 1595 [wnt] |
| berooid arm 1488 [mnw] <Fries {3.2} |
| berouwen* spijt doen hebben 901-1000 [wps] |
| berserkerwoede extatische strijdwoede 1847 [Aanv wnt] <Duits |
| berucht* ongunstig bekend 1704 [Hannot&Hoogstraten] {1.2.3} |
| beryllium chemisch element 1847 [kku] <modern Latijn |
| bes* kleine vrucht 1350 [Toll.] {4.1.2} |
| bes* oudje 1704 [Hannot&Hoogstraten] {4.1.4} |
| beschaafd* zorgvuldig opgevoed 1699 [Claes Tw. 12] |
| beschadigen* schade toebrengen 1445 [mnw] {3.1} |
| bescheid* geschreven stuk 1631 [wnt] |
| bescheiden* ingetogen 1276-1300 [cg Lut.A] |
| beschermen* behoeden 901-1000 [wps] |
| bescheurkalender scheurkalender met geestigheden 1973 [Sanders 1999] {4.4} |
| beschikken* regelen 1265-1270 [cg Lut.K] |
| beschouwen* overwegen, houden voor 1240 [Bern.] |
| beschroomd* bedeesd 1599-1607 [Kil.] |
| beschuit baksel 1343-1345 [mnw] <Frans {4.1.6} |
| beschuldigen* ten laste leggen 1256-1299 [mnw] {3.1} |
| beschutten* beschermen 1285 [cg Rijmb.] |
| beseffen* goed begrijpen 1287 [cg NatBl] |
| besjoemelen bedotten 1924 [moo] <Duits {3.2} |
| beslaan* bekleden, bedekken met iets 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] |
| beslaan* een paard voorzien van hoefijzers 1599 [wnt kil] |
| beslag* meel met water aangelengd 1401-1450 [mnw] |
| beslechten* een eind maken aan 1503 [mnw] |
| beslissen* besluiten 1550 [wnt] |
| beslommering* zorg 1642 [wnt] |
| besmeuren* vuilmaken 1401-1500 [mnw] |
| besmuikt* in stilte, geniepig 1898 [gvd] |
| besnijdenis* het wegnemen van de voorhuid 1480 [hws] {3.1} |
| besogne zaak, beslommering 1299 [cg I4, 2603] <Frans |
| bespieden* beloeren 1285 [cg Rijmb.] |
| bespreken praten over iets 1847 [Vd Sijs 1996] <Duits {1.4} |
| best* overtreffende trap van goed 1236 [cg i 1, 21] |
| bestand* wapenstilstand 1299-1356 [mnw] |
| bestand* opgewassen tegen 1731-1735 [wnt] |
| bestand verzameling gegevens, beschikbare hoeveelheid 1903 [wnt z.j.] <Duits |
| besteden* gebruiken voor 1277 [cg i 1, 354] |
| bestek* plan 1514 [hws] |
| bestek eetgerei 1934 [Theissen 1978] <Duits |
| bestekamer wc 1657 [wnt] {4.4} |
| bestel* ordening, regeling 1350 [mnw] |
| bestellen* bezorgen (van brieven) 1534 [hws] |
| bestemmen* aanwijzen 1348 [hws] |
| bestendig blijvend 1569 [wnt] <Duits |
| bestiaal beestachtig 1596 [Linschoten 195] <Frans |
| bestialiteit beestachtigheid 1720 [mey] <Frans |
| bestieren* leiden 1285 [cg Rijmb.] |
| bestseller succesboek 1931 [kwt] <Engels |
| bèta de Griekse letter b 1847 [kku] <Grieks {3.2} |
| betalen* schulden voldoen 1270 [cg i 1 167] |
| betamelijk* gepast 1296 [cg I4, 2279] |
| betamen* behoorlijk zijn 1236 [cg i 1, 28] |
| bête dom 1824 [wei] <Frans |
| betekenis* inhoud 1240 [vmnw] {3.1} |
| betel blad van plant waarop men kauwt 1596 [wnt areca Suppl] <Portugees {3.2/4.1.6} |
| | | |
| beter* vergrotende trap van goed 901-1000 [wps] {2.5} |
| beteuterd* onthutst 1616 [wnt trouwen ii] |
| betichten* beschuldigen 1298 [cg I4, 2524] |
| betijen* begaan 1300 [mnw] |
| betjah fietstaxi 1961 [gvd] <Indonesisch {3.2/4.1.10} |
| betoeterd* gek 1903 [wnt z.j.] |
| betogen* trachten aan te tonen 1236 [cg i 1, 29] |
| beton bouwmateriaal 1847 [kku] <Frans |
| betoog* bewijsvoering 1342 [mnw] |
| betovergrootmoeder* moeder van iemands overgrootouder 1763 [wnt sterven] {4.1.4} |
| betovergrootvader* vader van iemands overgrootouder 1839 [wnt verbreeden] {4.1.4} |
| betrachten in acht nemen 1622 [wnt] |
| betrappen* verrassen 1265-1270 [cg Lut.K] |
| betreffende* voorzetsel 1784-1785 [wnt] {4.2} |
| betrekkelijk* in verband staande met 1667 [wnt] |
| betrekking* werkkring 1866 [wnt] |
| betten* bevochtigen 1460 [mnw] |
| betuigen* verzekeren 1270 [cg i 1, 186] |
| betuttelen kleine verbeteringen aanbrengen 1632 [wnt wezen ii] |
| betweter* die alles beter weet 1600 [wnt] |
| betwijfelen ergens aan twijfelen 1847 [Vd Sijs 1996] <Duits {1.4} |
| beu* zat 1621 [wnt] |
| beugel* ijzeren ring 1339-1345 [mnw] {3.1} |
| beugelen* een bal door een beugel rollen 1424 [mnw cloot] {4.1.18} |
| beuk* boomsoort 806 [Claes] {2.3} |
| beuk* schip van een kerk 1477 [Teuth.] |
| beuken* hard slaan 1406 [mnw] {3.1} |
| beul* scherprechter 1481 [mnw] |
| Beulemans slecht Frans 1914 [Aanv wnt] {4.4} |
| beun viskaar 1580 [wnt water] |
| beunhaas onbevoegd werker 1649 [wnt] <Nederduits {3.2} |
| beuren* tillen 1280 [cg I2, 1262] |
| beurs portemonnee 1240 [Bern.] <me Latijn |
| beurs handelsbeurs 1612 [Vd Sijs 1998] {1.2.5} |
| beurs* zacht 1829 [H. Martin, Beredeneerd Nederduitsch Wrdb.] |
| beurt* geregelde volgorde 1445 [mnw] |
| beuzelen* onzin vertellen 1573 [Plantijn] |
| bevallen* behagen 1285 [cg Rijmb.] |
| bevallen* een kind baren 1616 [wnt] |
| bevallig* gracieus 1704 [Hannot&Hoogstraten] |
| bevelen* gelasten 1100 [Willeram] |
| bevelhebber* commandant 1532-1537 [mnw] {3.1/5} |
| beven* trillen 901-1000 [wps] |
| bever* knaagdier 918-948 [Künzel] {2.3/4.1.3} |
| bevestigen* vastmaken 1410 [mnw] {3.1} |
| bevoegd gerechtigd 1698 [wnt] <Duits |
| bevorderen* de ontwikkeling begunstigen 1500-1536 [mnw] |
| bevredigen* voldoen aan een behoefte 1784-1785 [wnt] {3.1} |
| bevrijden* vrijmaken 1351-1400 [hws] {1.2.4} |
| bevroeden* begrijpen 1265-1270 [cg Lut.K] |
| bewaren* houden, handhaven 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] |
| bewegen* in beweging brengen of zijn 1301-1400 [mnw] |
| beweging* groep, partij 1886 [wnt] |
| beweren zeggen 1477 [Teuth.] <Duits |
| bewerkstelligen uitvoeren 1769-1811 [wnt] <Duits |
| bewijzen* aantonen 1240 [Bern.] |
| bewind* bestuur 1351-1400 [mnw] |
| bewonderen eerbied hebben 1827 [wnt] <Duits {1.4} |
| bewust bekend, bedoeld 1638 [wnt] <Duits |
| bewusteloos buiten bewustzijn 1819 [Vd Sijs 1998] <Duits |
| bezaan achterste gaffelzeil 1480 [hws] |
| bezadigd* bedaard 1598 [wnt] |
| bezant gouden munt 1291-1300 [cg Luiks Diat.] <me Latijn |
| bezem* werktuig om te vegen 1240 [Bern.] {3.1} |
| bezemstuiver* munt 1652-1662 [wnt] {4.1.12} |
| bezeren* zeer doen 1480 [mnw] |
| bezeten* krankzinnig 1265-1270 [cg Lut.K] |
| bezetten* innemen, vervullen 1240 [Bern.] |
| bezichtigen* bezien 1540 [hws] {3.1} |
| bezig* werkzaam 1240-1260 [cg i 1, 69] |
| bezigen* gebruiken 1401-1500 [mnw] |
| bezijden* voorzetsel 1285 [cg Rijmb.] {4.2} |
| bezinnen* nadenken 1477 [Teuth.] |
| bezitten* (in bezit) hebben 1240 [vmnw] {1.2.1/1.2.5} |
| bezoedelen bevlekken 1562 [Toll.] <Duits |
| bezoldigen salaris geven 1642 [wnt] {3.1} |
| bezonnen* bedachtzaam 1879 [wnt] |
| bezuren* voor iets boeten 1285 [cg Rijmb.] |
| bezwaar* last, moeite 1605 [wnt] |
| bezwijken* sterven 1682 [wnt] {4.4} |
| bezwijken* niet kunnen weerstaan 1784-1785 [wnt] |
| biatlon combinatie van langlauf en schieten 1960 [Guinness Olympische Spelen boek] <Engels {4.1.18} |
| bibberen* rillen 1794 [Toll.] {3.1} |
| bibliofiel boekenliefhebber 1872 [gvd] |
| | | |
| bibliografie literatuurlijst, boekbeschrijving 1824 [wei] <Latijn |
| bibliothecaris beheerder van bibliotheek 1682 [wnt] <Latijn |
| bibliotheek plaats met verzameling boeken 1552-1553 [Claes Tw. 11] <Frans |
| biblist bijbelkenner 1540 [hws] |
| biceps tweehoofdige opperarmspier 1793 [wnt twee] <Latijn {3.2} |
| biconcaaf dubbelhol (van lenzen) 1847 [kku] |
| biconvex dubbelbol (van lenzen) 1847 [kku] |
| bidbook prospectus i.v.m. overname of vestigingsplaats 1995 [De Coster 1999] <Engels |
| bidden* gebed richten tot God, smeken 901-1000 [wps] |
| bidet zitbad 1847 [kku] <Frans |
| bidon blikken veldfles 1912 [kku] <Frans |
| biecht* belijdenis (van zonden) 901-1000 [wps] {1.2.3} |
| bieden* geven, aanbieden 1240 [Bern.] |
| biedermeier stijlperiode van 1815 tot 1850 1940 [wnt vaas] <Duits {3.2} |
| biefstuk lap vlees van de bovenbil 1832 [wei] <Engels {1.2.5/4.1.6} |
| biel(s) dwarsligger 1914 [gvd] <Frans {1.2.4} |
| biënnale tweejaarlijkse tentoonstelling of concours 1948 [kwt] |
| bier alcoholhoudende drank 1240 [Bern.] <Latijn {1.1/4.1.6} |
| bies* plantengeslacht 972 [Claes Tw. 11] {2.3} |
| bies* boordsel aan kleding 1854 [wnt] |
| biest* eerste melk na het kalven 1351-1400 [mnw] {4.1.6} |
| biet plant 1240 [Bern.] <Latijn {4.1.6} |
| bietsen bedelen 1950 [Aanv wnt] <Engels |
| bifocaal met twee brandpunten 1949 [wnt tri-f.] |
| big* jong van het varken 1573 [Plantijn] {3.2/4.1.3} |
| bigamie dubbel huwelijk 1658 [mey] <Frans |
| big bang de oerknal 1975 [wp] <Engels {1.2.6} |
| biggelen* (van tranen) naar beneden rollen 1599 [Kil.] |
| bij* voorzetsel 901-1000 [wps] {2.5/4.2} |
| bij* insect 970 [Künzel] {2.3} |
| bijbel de Heilige Schrift 1285 [cg Rijmb.] <Latijn |
| bijgeloof* superstitie 1595 [wnt] |
| bijkans bijwoord van hoedanigheid: bijna 1432-1468 [mnw] |
| bijl* werktuig 1240 [Bern.] {4.1.14} |
| bijlage geschrift ter aanvulling 1729 [wnt] <Duits |
| bijlander* platboomd vaartuig 1702 [wnt] {4.1.11} |
| bijna* bijwoord van hoedanigheid: op weinig na 1276-1300 [cg Lut.A] |
| bijou kleinood 1690 [Aanv wnt] <Frans |
| bijslaap* geslachtsgemeenschap 1656 [wnt] |
| bijspijkeren goedmaken, het achtergeblevene gelijk brengen 1855 [wnt] |
| bijster* bijwoord van graad: zeer 1598 [wnt] |
| bijster* niet meer wetend 1642 [wnt] |
| bijt* gat in het ijs 1301-1350 [mnw] {1.2.6} |
| bijten* de tanden in iets zetten 1240 [Bern.] {1.2.5/1.2.6} |
| bijval toejuiching 1818 [wnt resultaat] <Duits |
| bijvallen* de zijde kiezen van 1445 [mnw] |
| bijwoord* adverbium 1477 [Teuth.] |
| bijzit* concubine 1599 [Kil.] {4.1.4} |
| bijzonder* speciaal, opmerkelijk 1260-1280 [cg ii 1 Wrake R.] |
| bikini tweedelig badpak 1952 [Sanders 1995] <Frans {1.4/3.2} |
| bikkel* pikhouweel 1567 [Claes Tw. 12] {3.1} |
| bikkelen* met bikkels spelen 1599 [wnt kil] {4.1.18} |
| bikkelhard* zeer hard 1961 [gvd] {1.2.5/4.4} |
| bikken* hakken 1401-1450 [mnw] |
| bikken* eten 1617 [wnt] |
| bil* achterdeel 1240 [Bern.] {1.2.5/4.4} |
| bilabiaal met beide lippen 1892 [wnt w] |
| bilateraal van twee kanten 1847 [kku] |
| bildungsroman ontwikkelingsroman 1998 [Van Gorp, Lexicon lit. termen] <Duits {3.2} |
| bilharzia tropische parasiet 1924 [gvd] <modern Latijn |
| bilinguïsme tweetaligheid 1933 [Aanv wnt] |
| biljard telwoord 1933 [John Kooy, Enc. voor iedereen] <Duits {4.2} |
| biljart balspel op tafel 1782-1783 [wnt] <Frans {4.1.18} |
| biljet briefje, kaartje 1488 [hws] <Frans |
| biljoen telwoord 1591 [Kool] <Frans {4.2} |
| billijk* rechtvaardig 1300 [cg I4, 2773] |
| bimbambeieren* klokgelui 1501-1550 [wnt bimbam] {3.1} |
| binair tweeledig 1847 [kku] <Frans |
| binden* met touw vastmaken 1100 [Willeram] |
| bingo hazardspel 1968 [kwt] <Engels {4.1.18} |
| bingo tussenwerpsel: uitroep na een rake opmerking 1985 [De Coster 1999] <Engels {4.3} |
| bink Bargoens: man 1731 [Endt] <Romani {3.2} |
| binnen* bijwoord van plaats 1201-1225 [cg ii 1 Floyris] |
| binnen* voorzetsel 1253 [cg ii 1 Gezondh.] {4.2} |
| | | |
| binocle dubbele veld- of toneelkijker 1778 [wnt verrekijker] <Frans |
| bint* balk 1642 [wnt] |
| bintje* aardappel 1905 [Sanders 1993] {4.1.6/4.4} |
| biobak afvalbak voor groente-, fruit- en tuinafval 1992 [De Coster 1999] |
| bioboer boer die biologische landbouw en veeteelt bedrijft 1997 [De Boerderij dl. 82, afl. 35] {4.1.13} |
| biochemie afdeling van de scheikunde 1886 [kku] |
| biogarde yoghurt met rechtsdraaiend melkzuur 1992 [gvd] <Frans {3.2/4.1.6} |
| biografie levensbeschrijving 1820 [Aanv wnt] <Frans |
| bio-industrie gemechaniseerde fokkerij 1975 [R75] |
| biologeren onder zijn invloed brengen, hypnotiseren 1866 [wnt] |
| biologie leer van de levende wezens 1824 [wei] <Duits |
| biometrie meting van eigenschappen van levende wezens 1847 [kku] |
| bionisch beschikkend over bovenmenselijke lichamelijke vermogens 1982 [De Coster 1999] <Engels |
| biopsie weefselverwijdering voor onderzoek 1910-1914 [Bauwens] |
| bioritme ritme in de levensverschijnselen 1980 [De Coster 1999] <Engels |
| bioscoop theater waar filmvoorstellingen gegeven worden 1910 [Vd Sijs 1998] |
| biosfeer het door levende wezens bevolkte deel van de aarde 1910-1914 [Bauwens] |
| biplaan tweedekker 1911 [De Vooys] <Engels {4.1.10} |
| bips* achterwerk 1894 [Aanv wnt bibs] {4.4} |
| birdie aanduiding bij golf dat een hole in een slag minder dan het vastgestelde aantal is gespeeld 1987 [De Coster 1999] <Engels |
| birr munteenheid van Ethiopië 1897 [Enc. Munten en Bankbiljetten] <Amhaars {4.1.12} |
| bis bijwoord: tweemaal, nog een keer (in de muziek) 1824 [wei] <Latijn |
| bis met een halve toon verhoogde b 1890 [Melchior] <Duits {3.2} |
| bis tussenwerpsel: roep van publiek om nagift 1902 [wnt] <Latijn {4.3} |
| bisamrat knaagdier 1872 [gvd] <Duits {4.1.3} |
| biscuit droog gebak 1704 [Hannot&Hoogstraten] <Frans {4.1.6} |
| bisdom diocees 1240 [Bern.] |
| biseksueel met aanleg voor seksuele omgang met beide geslachten 1886 [kku] |
| bismillah tussenwerpsel: uitroep aan het begin van enigerlei onderneming 1976 [gvd] <Arabisch {3.2/4.3} |
| bismut scheikundig element 1720 [wnt wit i] <modern Latijn |
| bisque soep van vis of kreeft 1847 [kku] <Frans {4.1.6} |
| bisschop priester van de hoogste rang 901-1000 [wps] <Latijn {2.5/4.1.8} |
| bisschopswijn warme wijn 1847 [kku] {4.1.6} |
| bissectrice lijn die een hoek middendoor deelt 1914 [Aanv wnt] <Frans |
| bistro restaurant met Franse inslag 1979 [Wijnands&Ost] <Frans {3.2} |
| bit* mondstuk 1599-1607 [Claes Tw. 11] |
| bit kleinste informatie-eenheid 1957 [wp jaarboek 1958] <Engels |
| bits* vinnig 1617 [wnt] |
| bitter* scherp van smaak 901-1000 [wps] |
| bitterzoet* plant 1775 [hou ii, 4, 240] |
| bitumen aardhars 1550 [Aanv wnt] <Latijn |
| bivak legerplaats onder de blote hemel 1824 [wei] <Frans |
| bivakmuts wollen muts die het hele gezicht behalve de ogen bedekt 1915 [wnt wasschen] {4.1.9} |
| bivalent tweewaardig 1906 [wp] |
| bizar grillig, vreemd 1616 [wnt] <Frans |
| bizon herkauwer 1770 [Papillon] <Frans {4.1.3} |
| blaag* kwajongen 1855 [wnt] |
| blaam smet 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans |
| blaar* blaasachtige opzwelling 1240 [Bern.] |
| blaar* bles, witte plek op het voorhoofd van dieren 1343-1346 [mnw] |
| blaas* urineblaas 1240 [Bern.] |
| blaas* bobbel 1401-1425 [mnw] |
| blaasbalg* aanjager van vuur 1286 [cg I2, 1175] {3.1} |
| blaaskaak* snoever 1562 [Naembouck] {1.2.1} |
| blabla gezwam 1964 [Aanv wnt] <Frans {3.1/3.2} |
| black box recorder met vluchtgegevens 1989 [Peptalk] <Engels |
| blackjack een soort eenentwintigen 1974 [Posthumus] <Engels {4.1.18} |
| blackmail afpersing 1912 [kku] <Engels |
| black-out tijdelijk verlies van bewustzijn 1951 [De Vooys] <Engels |
| blad* orgaan aan takken 1240 [Bern.] {1.2.3/1.3} |
| blad* vel papier 1617 [wnt] {1.2.3/1.3} |
| bladeraar bladerprogramma 1996 [Internet: edu.techn] {1.3} |
| bladzijde* pagina 1704 [Hannot&Hoogstraten] |
| | | |
| blaffen* het natuurlijke geluid van honden maken 1350 [mnw] {3.1} |
| blakaman neger of negroïde man 1972 [Van Donselaar 1989] <Sranantongo {3.2} |
| blaken* branden, gloeien 1240 [Bern.] |
| blakeren* zengen 1415 [hws] {3.1} |
| blamage afgang 1929 [kwt] <Duits |
| blameren berispen 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans |
| blancheren spijzen enkele minuten opkoken, licht van kleur maken 1761 [Aanv wnt] <Frans |
| blanc-manger soort van nagerecht 1401-1500 [mnw] <Frans {4.1.6} |
| blanco oningevuld 1676 [De Bruijn 1995] <Italiaans {3.2} |
| blank* blinkend, wit 1287 [cg NatBl] {4.1.5} |
| blasé verveeld 1838 [Aanv wnt] <Frans |
| blasfemeren godslasteren 1276-1300 [cg Lut.A] <Latijn |
| blaten* het natuurlijke geluid van schapen en geiten maken 1240 [Bern.] {3.1} |
| blauw* kleurnaam 1121 [Rey] {2.2/4.1.5} |
| blauw Bargoens: dronken 1906 [wnt] <Duits |
| blauwbaard* wreedaard tegenover vrouwen 1775 [wnt] {3.1} |
| blauwblauw* onopgehelderd, met rust 1784 [wnt] {3.1} |
| blauwhelm* militair in dienst van de Verenigde Naties 1984 [R84] {3.1/4.1.14} |
| blauwkous spotnaam 1872 [gvd] {3.1} |
| blazen* met kracht uitademen 1240 [Bern.] |
| blazer jasje 1940 [Posthumus] <Engels {3.2} |
| blazoen heraldisch wapen 1350 [mnw] <Frans |
| bleek* wit 901-1000 [wps] {4.1.5} |
| bleek* veld om was te bleken 1520 [hws] |
| blei* beenvis 1477 [Teuth.] |
| bleken* bleek maken 1240 [Bern.] |
| blende mineraal 1780 [hou iii, 1, 112] <Duits |
| blender keukenmachine waarin voedsel fijngemaakt wordt 1974 [Aanv wnt] <Engels {4.1.9} |
| blèren* blaten, schreeuwen 1451-1500 [mnw] {3.1} |
| bles* witte plek op voorhoofd van paarden 1300 [mnw] |
| blessure wond 1794 [Aanv wnt] <Frans |
| bleu lichtblauw 1587 [wnt oranje] <Frans {4.1.5} |
| bleu* verlegen 1621 [wnt reu] |
| bliek* beenvis 1291 [cg i Oudenaarde] |
| bliep signaaltoon 1983 [R84] <Engels |
| blij* vrolijk 1152 [Claes] {2.3} |
| blijde werpgeschut 1260-1280 [cg ii 1 Wrake R.] <Latijn {4.1.14} |
| blijkbaar* bijwoord van modaliteit: kennelijk 1840 [wnt] |
| blijken* aan den dag komen 1265-1270 [cg Lut.K] |
| blijkens* voorzetsel 1840 [wnt] {4.2} |
| blijspel* komedie 1653 [wnt] {4.1.15} |
| blijven* voortgaan (te bestaan) 901-1000 [wps] |
| blik* vertind dun plaatstaal 1384-1407 [mnw] |
| blik* oogopslag 1608 [wnt] |
| blikkeren* flikkeren 1605-1616 [wnt] {3.1} |
| bliksem* elektrische vonk bij onweer 901-1000 [wps] {3.1/4.1.1} |
| bliksemoorlog* onverhoedse bewegingsoorlog 1961 [gvd] {3.1} |
| bliksemsnel* zeer snel 1804 [wnt bliksem] {4.4} |
| blikskaters tussenwerpsel: krachtterm 1914 [gvd] {4.3} |
| blind* niet kunnende zien 1240 [Bern.] |
| blind* vensterluik 1623 [wnt] |
| blindelings* bijwoord van hoedanigheid: zonder te kijken 1562 [Naembouck] {3.1} |
| blindemannetje* spel waarbij iem. geblinddoekt wordt 1887 [wnt] {4.1.18} |
| blinderen kogelvrij of onzichtbaar maken 1865 [kvw] <Frans |
| blinde vink* lapje kalfsbiefstuk met gehakt 1910 [wnt vink] {4.1.6} |
| blindganger niet ontploft projectiel 1943 [Aanv wnt] <Duits {3.2} |
| blini boekweitpannenkoekjes 1996 [Vd Sijs 1996] <Russisch {3.2/4.1.6} |
| blinken* stralen 1461 [mnw] |
| blits naar de laatste mode 1966 [Aanv wnt] <Duits {3.2} |
| blitzkrieg onverhoedse bewegingsoorlog 1945 [Schuurman, De Tweede Wereldoorlog 22] <Duits {3.2} |
| blo* vreesachtig 1240 [Bern.] |
| blocnote aan de kop gelijmd stapeltje papier 1892 [Aanv wnt] <Frans |
| bloed* vloeistof in aderen 901-1000 [wps] |
| bloedheet* zeer warm 1949 [Aanv wnt] {4.4} |
| bloedhond hondensoort 1567 [Junius] <Engels {3.2/4.1.3} |
| bloedmooi* zeer mooi 1989 [Hofkamp&Westerman] {4.4/5} |
| bloedrood* zeer rood 1504 [wnt] {4.1.5/4.4/5} |
| bloeien* in bloei staan 901-1000 [wps] |
| bloem* uitgebot deel van plant 1100 [Willeram] {3.1/5} |
| bloem* fijn gezift meel 1285 [cg Rijmb.] |
| bloemkool koolsoort, groente 1567 [Claes] {4.1.6} |
| | | |
| bloemlezing* verzameling letterkundige stukken 1819 [wnt] |
| bloes bovenkledingstuk 1872 [gvd] <Frans |
| bloesem* bloem waaruit zich later een vrucht ontwikkelt 1287 [cg NatBl] {3.1} |
| bloesjesdag eerste warme lentedag 1984 [gvd] |
| blok* regelmatig gevormd stuk van iets 1242 [Claes Tw. 9] |
| blokfluit blaasinstrument 1944 [wnt trio] {4.1.16} |
| blokhuis* klein verdedigingswerk 1562 [Naembouck] |
| blokken* hard studeren 1599 [Kil.] |
| blokkeren afsluiten, tegenhouden 1624 [Wonderlicke avontuer van twee goelieven] <Frans |
| blond met een lichte kleur 1285 [cg Rijmb.] <Frans {4.1.5} |
| blondine blond meisje 1866 [wnt] <Frans |
| bloody mary cocktail met wodka en tomatensap 1968 [Moderne wp voor de vrouw] <Engels {4.1.6} |
| blooper misslag 1991 [gnn] <Engels |
| bloot* naakt 1265-1270 [cg Lut.K] |
| blootshoofds* met onbedekt hoofd 1698 [wnt] |
| blos* rood op de wangen 1546 [Claes Tw. 12] |
| blouson wijd jakje 1984 [gvd] <Frans {3.2} |
| blow trek aan marihuanasigaret 1984 [gnn] <Engels |
| blozen* rood worden 1290 [cg ii 1 En.Codex] |
| blubber modder 1937 [Aanv wnt] <Engels |
| bluefort een in Nederland ontwikkelde kaas 1968 [wp voor de vrouw] {4.1.6} |
| bluegrass country music uit Kentucky 1975 [wp, dl. 19, 238] <Engels {4.1.16} |
| blue jeans spijkerbroek 1956 [R75] <Engels {3.2} |
| blue movie pornografische film 1984 [gnn] <Engels {4.1.15} |
| blues muzieksoort 1936 [Aanv wnt] <Engels {4.1.16} |
| bluffen pochen 1855 [wnt] <Engels |
| blunder domme fout 1847 [kku] <Engels |
| blurb flaptekst 1947 [De Vooys] <Engels |
| blussen* uitdoven 1285 [cg Rijmb.] |
| blut* geen geld meer hebbend 1903 [wnt z.j.] |
| bluts* deuk 1562 [Naembouck] |
| boa slang 1287 [cg NatBl] <Latijn {1.2.5/1.3} |
| boa halsbont 1844 [wnt] <Frans {1.2.5} |
| board bestuurslichaam 1886 [kku] <Engels {1.2.3} |
| board bouwmateriaal 1951 [wnt triplet] <Engels {1.2.3} |
| bobbel* knobbel, luchtbel 1490 [mnw] |
| bobo ‘belangrijk’ bestuurslid in de sportwereld 1988 [Vd Sijs 1996] <Sranantongo {3.1/3.2/4.4} |
| bobslee soort slee 1912 [kku] <Engels |
| bochel* bult 1599 [Kil.] {3.1} |
| bocht* kromming 1588 [Kil.] |
| bocht* uitschot 1710 [wnt] {4.1.6} |
| bockbier donker bier 1886 [kku] <Duits {4.1.6} |
| bod* het bieden 1440 [hws] |
| bode* boodschapper 901-1000 [wps] |
| bodega wijnhuis 1855 [Kramers, Geographisch Wrdb.] <Spaans {3.2} |
| bodem* grond 1260-1280 [cg ii 1 Wrake R.] {3.1} |
| body lichaam 1897 [Klöters, Bij ons in de Jordaan 23] <Engels |
| bodybuilding spieroefeningen 1983 [Ferrée] <Engels {4.1.18} |
| bodyguard lijfwacht 1984 [gnn] <Engels |
| bodymilk cosmetische vloeistof voor lichaamsreiniging 1984 [gvd] <Engels |
| bodywarmer mouwloos gewatteerd vest 1986 [De Coster 1999] <Engels {3.2} |
| boedel* geheel van roerende goederen 1282 [cg i 1, 644] {1.2.4/3.1} |
| boef* schurk 1260-1270 [cg ii 1 Boeve] |
| boeg* voorste deel van schip 1599 [Kil.] |
| boegseren met sloepen voorttrekken 1599 [wnt] <Portugees {3.2} |
| boegspriet* uitstekend rondhout voor touwwerk 1521 [hws] |
| boei band 1285 [cg Rijmb.] <Latijn |
| boei drijvend baken 1599 [Kil.] <Frans |
| boeier vaartuig 1475 [ara Rentmeesterschappen i, 108] {4.1.11} |
| boek* leesboek 901-1000 [wps] |
| boekanier zeerover 1691 [wnt] <Frans |
| boeket bloemruiker 1698 [wnt] <Frans |
| boekmaag* deel van maag van herkauwer 1855 [Aanv wnt] |
| boekstaven* te boek stellen 1477 [Teuth.] |
| boekvink* zangvogel 1599-1607 [Claes Tw. 11] |
| boekweit* graansoort 1413 [hws] {4.1.2} |
| boel* inboedel 1460-1470 [Latijns-Middelnederlands Vocabularius, hs. 19.590 Brussel] {1.2.4} |
| boel* grote hoeveelheid 1785 [wnt winst] |
| boeman* afschrikwekkend persoon 1854 [wnt] |
| boemelen kroegen aflopen 1894 [Aanv wnt] <Duits |
| boemeltrein stoptrein 1876 [Moortgat] <Duits {4.1.10} |
| boemerang werpknots 1889 [Vd Sijs 1998] <Engels |
| | | |
| boenen* in de was zetten, schoonmaken 1286 [cg I2, 1176] |
| boer* landbouwer 1516 [hws] {1.2.3/4.1.13} |
| boer* oprisping 1704 [Claes] {3.1} |
| boer* naam van een speelkaart 1828 [wnt uitspelen] {4.1.18} |
| boerde klucht 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans {4.1.15} |
| boerderij boerenbedrijf 1644 [wnt] {1.2.4/1.2.5} |
| boerendans volksdans 1719 [wnt zwieren] {4.1.15} |
| boerenkool koolsoort 1778 [wnt sluitkool] {4.1.6} |
| boerenkoolvoetbal slecht voetbal 1977 [Sanders 2001] {4.4} |
| boerenschroom* spel met prentjes en dobbelstenen 1898 [gvd] {4.1.18} |
| boernoes mantel 1863 [kku] <Arabisch {3.2} |
| boete* (geld)straf 1254 [vmnw] |
| boeten* herstellen, goedmaken 1253 [cg i 1, 46] |
| boetiek winkel 1847 [Aanv wnt] <Frans |
| boetseren kleien 1562 [Naembouck] |
| boezem* borsten 1285 [cg Rijmb.] {3.1/4.4} |
| boezeroen bepaald kledingstuk 1855 [Focke, Neger-Eng. wrdb.] <Frans |
| bof* kinderziekte 1327 [mnw] |
| bof* buitenkans 1891 [wnt bof iii] |
| boffen* geluk hebben 1866 [wnt] |
| bogen* pochen 1477 [Teuth.] |
| bohémien zwervend kunstenaar 1889 [wnt sleepjapon] <Frans |
| boiler warmwaterreservoir 1938 [Aanv wnt] <Engels {4.1.9} |
| bojaar adellijke grootgrondbezitter 1824 [wei] <Russisch {3.2} |
| bok mannetje van de geit 901-1000 [wps] <? {3.2/3.5/4.1.3} |
| bok hijsstellage, werktuig 1523 [hws] <? {1.2.3/3.5} |
| bok bok van een rijtuig 1872 [gvd] <? {3.5} |
| bokaal grote beker 1451 [hws] <Frans |
| bokkenpoot(je) koekje met chocola aan de uiteinden 1949 [wnt z.j.] <? {3.5/4.1.6} |
| bokking* gerookte haring 1285 [cg I2, 1021] |
| boksen met de vuist vechten 1808 [wnt] <Engels {4.1.18} |
| bokser vuistvechter 1824 [wei] <Engels |
| boktor insect 1766 [hou i, 9, 518] <? {3.5} |
| bol* rond voorwerp 1280 [cg i Gent] {2.3} |
| bol* rond 1351 [mnw] |
| bolder klamp 1856 [wnt] <Frans |
| bolderen* geraas maken 1599 [Kil.] {3.1} |
| boleet buiszwam 1901 [kui] <Latijn {1.2.4} |
| bolero Spaanse dans 1847 [kku] <Spaans {3.2/4.1.15} |
| bolero damesjasje 1901 [Aanv wnt] <Frans |
| bolhoed* hoofddeksel 1939 [wnt rekker ii] {4.1.9} |
| bolide luchtsteen 1895 [Broeckaert] <Frans |
| bolide raceauto 1970 [Recht voor raap] <Frans {3.2/4.1.10} |
| bolivar munteenheid van Venezuela 1906 [wp] {4.1.12} |
| boliviano munteenheid van Bolivia 1864 [Enc. Munten en Bankbiljetten] <Spaans {3.2/4.1.12} |
| bolknak* sigaar 1940 [Aanv wnt] {4.1.6} |
| bolleboos uitblinker 1866 [wnt] <Jiddisch {3.2} |
| bollen* het bolspel of kegelspel spelen 1555 [Claes Tw. 9] {4.1.18} |
| bolsjewiek aanhanger van het Russische communisme 1918 [wnt vertegenwoordiger] <Russisch {3.2} |
| bolster* bast van noten e.d. 1477 [Teuth.] |
| bolus gebak 1854 [wnt] <Jiddisch {3.2/4.1.6} |
| bolus drol 1961 [gvd] {4.4} |
| bolwerk* bastion 1477 [Teuth.] |
| bolwerken* klaarspelen 1806 [wnt] |
| bom stop, spon 1284-1285 [cg I2, 1020] <? {3.5} |
| bom projectiel 1667 [wnt] <Frans {4.1.14} |
| bom* vissersvaartuig 1871 [wnt] {4.1.11} |
| bombarderen met bommen beschieten 1515 [wnt] <Frans |
| bombardon blaasinstrument 1897 [Aanv wnt] <Frans {4.1.16} |
| bombarie lawaai, ophef 1720 [wnt] |
| bombast gezwollen stijl 1824 [wnt] <Engels |
| bombazijn weefsel 1574 [Toll.] <Frans {4.1.9} |
| bombe ijsgerecht 1945 [Aanv wnt] <Frans {4.1.6} |
| bomberjack bruinleren jack met bontkraag 1989 [De Coster 1999] <Engels {3.2} |
| bomen* punteren 1681 [wnt boomen v] |
| bomen* discussiëren 1884 [wnt boomen ii] |
| bommen* een hol geluid geven 1452-1494 [hws] {3.1} |
| bommoeder vrouw die haar kind alleen wenst op te voeden 1981 [De Coster 1999] <L {3.4/4.1.4} |
| bomvol helemaal vol 1898 [gvd] <? {3.5/4.4} |
| bon bewijsje 1867-1868 [wnt] <Frans |
| bonafide betrouwbaar 1824 [wei] <Latijn |
| bonbon snoepgoed 1785 [wnt] <Frans {3.1/4.1.6} |
| bonbonnière bonbondoosje 1824 [wei] <Frans |
| bond verbond, vereniging 1552 [wnt] <Duits {1.3} |
| | | |
| bondage sadomasochistische omgang met vastgebonden partner 1970 [Recht voor raap] <Engels |
| bondgenoot deelgenoot, helper 1599 [wnt] <Duits |
| bondig* kernachtig 1642 [wnt] |
| bongerd* boomgaard 1240 [vmnw] {3.1} |
| bongo slaginstrument 1956 [Aanv wnt] <Spaans {3.2/4.1.16} |
| bonhomie natuurlijke wellevendheid 1824 [wei] <Frans |
| bonje Bargoens: ruzie 1769 [Endt] <? {3.5} |
| bonjour tussenwerpsel: groet 1617 [Aanv wnt] <Frans {4.3} |
| bonk* klomp, bot 1477 [Teuth.] |
| bonken* hard tegen iets stoten 1844 [wnt] {3.1} |
| bonken* geslachtsgemeenschap hebben 1988 [Joustra, Homo-erotisch wrdb.] {3.1/4.4} |
| bon-mot kwinkslag 1788 [Aanv wnt] <Frans |
| bonnefooi goed geluk 1863 [kku] <Frans |
| bonnet muts 1477 [Teuth.] <Frans {4.1.9} |
| bonnetterie textielwinkel 1865 [kvw] <Frans |
| bons* tussenwerpsel: nabootsing van geluid 1787-1789 [wnt] {3.1} |
| bons, bonze invloedrijk persoon, partijbons 1830 [Aanv wnt] <Duits |
| bonsai dwergboompje 1984 [gvd] <Japans {3.2} |
| bont veelkleurig 1272 [cg i 1, 237] <Latijn {4.1.5} |
| bont pelswerk 1300 [mnw] <Latijn |
| bon ton welgemanierdheid 1765 [Aanv wnt] <Frans |
| bonus uitkering 1912 [kku] <Engels |
| bon-vivant losbol 1824 [wei] <Frans |
| bonze Japanse boeddhistische priester 1824 [wei] <Frans |
| bonzen* hevig kloppen 1589 [Claes Tw. 11] {3.1} |
| boobytrap valstrikmijn 1950 [De Vooys] <Engels {4.1.14} |
| boodschap* bericht 1240 [Bern.] |
| boodschap* behoefte (grote of kleine boodschap) 1804 [wnt] {4.4} |
| boodschap* gekocht artikel 1866 [wnt] |
| boog* schiettuig voor pijlen 901-1000 [wps] {4.1.14} |
| boog* gebogen constructie 1350-1384 [mnw] |
| boogie-woogie op piano gespeelde blues met basbegeleiding 1956 [Enc. van de muziek] <Engels {3.1/4.1.16} |
| bookmaker bij wie men weddenschappen afsluit 1880 [Aanv wnt] <Engels |
| bookmark vastgelegde verwijzing naar het adres van een website 1997 [Adformatie, dl. 25, 48, 20-22, 2] <Engels |
| boom* houtachtig gewas 701-800 [Lex Salica] {2.2/3.1} |
| boom plotselinge stijging 1912 [kku] <Engels {1.3} |
| boomgaard* grond met vruchtbomen 1100 [Willeram] {3.1} |
| boon* zaad van peulvrucht 1210-1240 [cg i 1, 2] {4.1.6} |
| boor* werktuig om gaten te maken 1440 [mnw] |
| boor boorzuur 1893 [wnt boor ii] |
| boord* rand 701-750 [Künzel] {2.3} |
| boordevol* helemaal vol 1599 [Kil.] {4.4} |
| boos* slecht 1240 [Bern.] {1.2.3} |
| boos* toornig 1740 [wnt] {1.2.3} |
| boosaardig* kwaadaardig 1659 [wnt] |
| booster versterker 1984 [gnn] <Engels |
| booswicht* schurk 1401-1450 [hws] |
| boot vaartuig 1390 [mnw] <? {3.5/4.1.11} |
| boots laarzen 1984 [gvd] <Engels {3.2/4.1.9} |
| bop jazzstijl 1956 [Van Zuylen, Radio- en televisie-enc.] <Engels {4.1.16} |
| borax natriumzout 1599 [Kil.] <Frans of Latijn |
| bord* schaal, plank 1138 [Rey] {2.2} |
| bordeel hoerenkast 1293 [cg I3, 1920] <Frans |
| border rand met bloemen in tuin 1909 [Aanv wnt] <Engels |
| borderliner iem. die zich bevindt op de grens van geestelijk normaal en gestoord 1992 [Peptalk] <Engels |
| bordes verhoogde stoep 1845 [wnt] <Frans |
| bordpapier karton 1698 [wnt] |
| borduren figuren naaien 1573 [Plantijn] |
| boreaal noordelijk 1824 [wei] <Frans |
| boren* een gat maken 1240 [Bern.] |
| borg* waarborg 1237 [cg i 1, 30] |
| borgtocht* overeenkomst waarbij een derde zich garant stelt 1282 [cg i 1, 631] {3.1} |
| borium chemisch element 1831 [Aanv wnt] <modern Latijn |
| born* bron 901-1000 [wps] |
| borrel* glas sterkedrank 1692 [wnt] {3.1/4.1.6} |
| borsalino deukhoed 1930 [Aanv wnt] {4.1.9} |
| borsjtsj rodebietensoep 1886 [kku] <Russisch {3.2/4.1.6} |
| borst* lichaamsdeel 701-800 [Lex Salica] {2.2} |
| borst jonkman 1623 [wnt] <Duits |
| borstbeeld* beeldhouwwerk, buste 1740 [wnt] |
| borstel* stijve haren van varkens e.d. 1287 [cg NatBl] {3.1} |
| borstel* gereedschap: schuier 1573 [wnt] |
| borstplaat lekkernij 1872 [gvd] {4.1.6} |
| borstrok* wollen onderkledingstuk 1609 [wnt] |
| borststem* natuurlijke zangstem 1885 [wnt register i] {4.1.16} |
| | | |
| borstwering* verhoging waarachter men tot borsthoogte gedekt is 1384-1407 [mnw] |
| bos* woud 1089 [Claes] {1.2.6/2.3} |
| bos* bundel 1252 [mnw] |
| boss baas 1912 [kku] <Engels |
| bossanova Zuid-Amerikaanse dans 1984 [gvd] <Portugees {3.2/4.1.15} |
| bosschage bosje 1285 [cg Rijmb.] <Frans |
| boston kaartspel 1832 [wei] <Engels {4.1.18} |
| boston dans 1924 [gvd] <Engels {4.1.15} |
| bot laars 1240 [Bern.] <Frans {4.1.9} |
| bot* beenvis 1287 [cg NatBl] |
| bot* knop 1351 [mnw] |
| bot* been 1477 [Teuth.] |
| bot* stomp 1599 [Kil.] |
| botanisch plantkundig 1815 [Aanv wnt] <Frans |
| botel drijvend hotel 1965 [Verschueren, Bijvoegsel, 9] <L {3.4} |
| boten* slaan, kloppen 1080 [Rey] {2.2} |
| boter voedingsstof van melk 1240 [Bern.] <Latijn {4.1.6} |
| boterham snee brood 1567 [Claes Tw. 11] {4.1.6} |
| botje* muntje 1406-1448 [mnw] {1.3/4.1.12} |
| botsen* met een schok tegen iets aankomen 1588 [Claes] |
| bottel fles 1698 [wnt] <Engels {3.2} |
| bottel* rozenbottel 1778 [wnt] {3.1} |
| bottelen op flessen tappen 1824 [wei] <Engels |
| botten* uitspruiten 1438 [mnw] |
| botter* vaartuig 1849 [wnt] {4.1.11} |
| bottine halve laars 1479 [hws] <Frans {4.1.9} |
| bottleneck knelpunt 1947 [De Vooys] <Engels |
| botulisme vergiftiging door bacteriën 1886 [kku] <Duits |
| botvieren* vrij spel laten 1784 [wnt bot viii] |
| bouclé losse kaardgaren stof 1912 [kku] <Frans {4.1.9} |
| boud* stoutmoedig 901-1000 [wps] |
| boudoir damesvertrek 1832 [wei] <Frans |
| bouffante das 1839 [wnt] <Frans |
| bougainville plantengeslacht 1899 [wnt raam i] <modern Latijn |
| bougie vonkbrug 1917 [Sanders 1995] <Frans |
| bouillabaisse vissoep 1912 [kku] <Frans {4.1.6} |
| bouillon vleesnat 1731-1735 [wnt] <Frans {4.1.6} |
| boulevard brede straat 1816 [Aanv wnt] <Frans |
| boulimie vraatzucht 1910-1914 [Bauwens] <Grieks {3.2} |
| bouquet aroma 1847 [kku] <Frans |
| bourbon Amerikaanse whisky 1975 [wp (whiskey)] <Engels {4.1.6} |
| bourdon diepe bas 1795 [Aanv wnt] <Frans {3.2} |
| bourgeois burger 1451-1475 [Mak] <Frans {1.2.3} |
| bout* poot van een geslacht dier 1101-1200 [Tavernier] {2.4/4.1.6} |
| bout metalen staaf 1330 [Jacobs 12] <Latijn {3.2} |
| boutade geestige overdrijving 1824 [wei] <Frans |
| bouten* kakken 1731 [moo] {4.4} |
| bouvier hondensoort 1936 [wnt trouw i] <Frans {4.1.3} |
| bouwen* een huis optrekken 901-1000 [wps] |
| bouwen* het land bewerken 1375 [mnw] |
| bouwmeester architect 1620 [wnt] |
| bouwvakker* iem. die in de woningbouw werkt 1963 [Aanv wnt] {3.1/4.1.13} |
| bouwvallig vervallen 1451-1500 [mnw] <Duits |
| bouwwerk* gebouw 1848 [wnt] |
| boven* voorzetsel 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] {4.2} |
| boven* bijwoord van plaats 1285 [cg Rijmb.] |
| bovenbaas* iemand die het voor het zeggen heeft 1963 [Heer Bommel en de bovenbazen] {4.4} |
| bovendien* voegwoordelijk bijwoord 1658 [wnt] |
| bowl drank uit wijn, rum en vruchten 1902 [wnt] <Engels {4.1.6} |
| bowlen bowling spelen 1955 [Fokko Bos, Vreemde wrd.] <Engels {4.1.18} |
| box afgescheiden ruimte 1857 [Aanv wnt] <Engels |
| boxenstelsel bepaald belastingstelsel 1999 [Sanders 2000] |
| boxer hondensoort 1909-1910 [Aanv wnt] <Engels {4.1.3} |
| boxershort modieuze onderbroek voor mannen 1992 [gvd] <Engels {3.2} |
| boy knaap 1782 [Wolff en Deken, Sara Burgerhart 1930, 447] <Engels {3.2} |
| boy Indische bediende 1853 [Van Schaick, De Manja] <Engels |
| boycot uitsluiting van maatschappelijk verkeer 1910 [De Hollandsche Revue 25/7, 441ab] <Engels |
| braaf eerzaam, gehoorzaam 1769 [wnt] <Frans |
| braak* onbebouwd 1562 [Claes] |
| braak* inbraak, huisbraak 1843 [wnt] |
| braam* vrucht 1240 [Bern.] {3.1/4.1.2} |
| braam* oneffenheid aan mes 1799-1811 [Weiland, Nederduitsch taalkundig wrdb.] |
| braambes* bes van de braamstruik 1160 [Rey] {2.2/3.1/4.1.2} |
| brabbelen* krom spreken 1613 [wnt] {3.1} |
| bracteaat dunne, eenzijdig gestempelde middeleeuwse munt 1824 [wei] <Latijn |
| braden* gaar maken op vuur 1240 [Bern.] |
| | | |
| braderie markt 1948 [kwt] <Frans |
| brahmaan lid van de Indische geestelijke adel 1596 [Linschoten] <Sanskriet |
| braille schrift voor blinden 1898 [gvd] <Frans |
| braindrain emigratie van intellectuelen 1968 [wp jaarboek 1969] <Engels {3.1} |
| brainstorm collectief opperen van spontane suggesties ter oplossing van een probleem 1957 [wp jaarboek 1958] <Engels |
| braintrust vertrouwensraad 1937 [A. Viruly, Logboek 82] <Engels |
| brainwashing hersenspoeling 1957 [wp jaarboek 1958] <Engels |
| brainwave prachtige inval 1957 [wp jaarboek 1958] <Engels |
| brak* hondensoort 1287 [cg NatBl] {4.1.3} |
| brak* zilt 1477 [Teuth.] |
| braken* vlas breken 1350 [mnw] |
| braken* overgeven 1546 [Naembouck] {4.4} |
| brallen* snoeven 1613 [wnt] {3.1} |
| bramzeil* vierkant zeil boven het marszeil 1597 [wnt] |
| brancard draagbed 1847 [kku] <Frans |
| branche afdeling 1847 [Aanv wnt] <Frans |
| brand* vuur 1240 [Bern.] |
| brandbrief brief met maning 1842 [wnt] |
| branden* in vuur en vlam staan 1445 [mnw] {1.2.4} |
| brandewijn gestookte sterkedrank 1301-1350 [hws] {4.1.6} |
| brandgans* eendachtige 1599 [Kil.] |
| branding* golfslag 1652-1662 [wnt] |
| brandschatten* schatting opleggen op straffe van plundering 1488 [hws] |
| brandvos* hondachtige 1599 [Kil.] {4.1.3} |
| brandweer* dienst voor het blussen 1828 [wnt] |
| brandy brandewijn, cognac 1855 [kku] <Engels {4.1.6} |
| branie bluffer 1884 [wnt] <Indonesisch {3.2} |
| bras schoot van een ra 1598 [wnt waarnemen] <Frans |
| brasem* beenvis 1101-1200 [Rey] {2.2/3.1} |
| braspenning vroegere munt 1409 [Van Gelder 1965] <? {3.5/4.1.12} |
| brassband band van blaasinstrumenten en drums 1984 [gvd] <Engels |
| brassen* slempen 1540 [Toll.] {3.1} |
| brassen de ra's verstellen 1685 [wnt] |
| bravissimo tussenwerpsel: uitmuntend 1784 [wnt satan] <Italiaans {3.2/4.3} |
| bravo tussenwerpsel: goed! 1784 [wnt] <Frans {4.3} |
| bravoure zelfverzekerdheid 1780 [Aanv wnt] <Frans |
| braziel houtsoort 1602 [wnt] <Spaans of Portugees {3.2} |
| break bij tennis: winst van een game waarin de tegenstander serveert 1984 [gvd] <Engels |
| breakdance acrobatische dansstijl 1986 [De Coster 1999] <Engels {4.1.15} |
| breakdown geestelijke inzinking 1945 [Aanv wnt] <Engels |
| breed* wijd 851-900 [Claes] {2.3} |
| breedte* kortste afmeting 1201-1225 [vmnw] {3.1/5} |
| breeuwen* naden dichten 1351-1400 [mnw] |
| breidel* toom 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] {3.1} |
| breien* draden strikken 1201-1300 [mnw] |
| brein* hersens 1477 [Teuth.] |
| breinbaas* zeer knappe man 1949 [Mondria, Bommelbibl.] {4.4} |
| breken* klein of stuk maken 1237 [cg i 1, 31] |
| brem* plant 1240 [Bern.] |
| brem* zout 1648 [wnt brijn] |
| brengen* vervoeren 901-1000 [wps] |
| brengun licht machinegeweer 1950 [Sanders 1995] <Engels {4.1.14} |
| bres opening in vestingmuur 1588 [Claes] <Frans |
| bretel draagband 1827-1830 [Olivier, Land- en zeetogten in Nederland's Indië] <Frans |
| breuk* het breken, barst 1240 [Bern.] |
| breuk* gebroken getal 1569 [Kool] |
| brevet diploma 1444 [hws] <Frans |
| brevier gebedenboek 1461 [hws] <Latijn |
| bric-à-brac snuisterijen 1929 [kwt] <Frans |
| bridge kaartspel 1918 [wnt rage] <Engels {4.1.18} |
| brie kaassoort 1370 [Bouc van den ambachten] <Frans {4.1.6} |
| brief geschreven boodschap 1236 [cg i 1, 20] <Latijn |
| briefen instrueren, inlichten 1989 [Peptalk] <Engels |
| briefing bijeenkomst waarop instructies worden gegeven 1957 [wp jaarboek 1958] <Engels |
| briefpapier postpapier 1843 [wnt uitstallen i] <Duits {1.4} |
| bries koele wind 1596 [Linschoten 179] <Frans {4.1.1} |
| briesen* brullen, hoorbaar ademen van paard 1240 [Bern.] {3.1} |
| brigade eenheid van bataljons en afdelingen 1650 [Claes] <Frans {4.1.14} |
| brigadier rang bij de gemeentepolitie 1858 [wnt] <Frans |
| brij* pap 1477 [Teuth.] {1.2.2} |
| brik* (gebroken) baksteen 1282 [mnw] |
| | | |
| brik zeilvaartuig 1781 [Toll.] <Engels {3.2/4.1.11} |
| brik rijtuig 1898 [wnt] <Engels {4.1.10} |
| briket stuk brandstof 1883 [wnt] <Frans |
| bril glazen om beter te zien 1401-1500 [mnw] |
| briljant schitterend 1745 [mey] <Frans {1.2.6} |
| brillantine haarcrème 1912 [kku] <Frans {1.2.6} |
| brille uitzonderlijke begaafdheid 1840 [wnt kunst] {3.3} |
| brink* erf, plein 1152 [Claes Tw. 9] {2.3} |
| brio levendigheid 1795 [Aanv wnt] <Italiaans {3.2} |
| brioche zoet broodje 1847 [kku] <Frans {4.1.6} |
| brits slaapplaats 1774 [wnt] <Duits {4.1.9} |
| broccoli Italiaanse bloemkool 1800 [Aanv wnt] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| brochette pen om vlees aan te roosteren 1961 [gvd] <Frans {3.2} |
| brochure vlugschrift 1796 [Claes] <Frans {3.2} |
| broddelen* knoeien 1546 [wnt] {3.1} |
| broeden* op eieren zitten 1240 [Bern.] |
| broeden* beramen 1618 [wnt] |
| broeder* mannelijk kind m.b.t. kinderen van dezelfde ouders 901-1000 [wps] {4.1.4} |
| broeder* geestelijke 1410 [mnw] {4.1.8} |
| broeder* verpleger 1899 [wnt] {4.1.13} |
| broeien* heet worden 1080 [Rey] {2.2} |
| broek* laag drassig land 918-948 [Claes] {2.3} |
| broek* kledingstuk 1285 [cg Rijmb.] {3.2} |
| brogue type schoen 1989 [Peptalk] <Engels {4.1.9} |
| brok* stuk 1484 [mnw] |
| brokaat zware zijden stof, veelal met gouddraad geborduurd 1612 [De Bruijn Tw. 10] <Italiaans {3.2/4.1.9} |
| broker beursagent 1912 [kku] <Engels |
| brokkelen* kruimelen 1562 [Claes] {3.1} |
| brokstuk fragment 1872 [gvd] <Duits |
| brom* dronken 1898 [gvd] |
| bromelia plantensoort 1906 [wp] <modern Latijn |
| bromfiets fiets met motor 1950 [Aanv wnt] <? {3.5/4.1.10/4.4} |
| brommen* laag en dof geluid maken 1477 [Teuth.] {3.1} |
| brommer Amsterdams huurrijtuig 1819 [Sanders 1993] {4.1.10} |
| brommer* bromfiets 1961 [gvd] {3.1/4.1.10} |
| brommobiel vierwielig gesloten voertuig met bromfietsmotor 1995 [Picarta: Verkeersconsequenties van de brommobiel] {4.1.10} |
| bron uit de grond opwellend water 1605 [wnt verfrisschen] <Duits |
| bronchiën vertakkingen van de luchtpijp 1669 [mey] <Frans of Latijn {3.2} |
| bronchitis ontsteking van de luchtpijptakken 1832 [wei] <modern Latijn |
| brons legering van koper en tin 1590 [wnt] <Frans |
| bronst paartijd 1599 [wnt] <Duits |
| brontosaurus voorhistorische hagedis 1912 [kku] |
| brood* baksel uit gerezen deeg 1101-1200 [Tavernier oveliebroot] {2.4/4.1.6} |
| brooddronken* overmoedig 1573 [wnt] |
| broodje-aap* fantastisch volksverhaal dat vaak wordt geloofd 1978 [Picarta: titel van E. Portnoy] {4.4} |
| broodmager* zeer mager 1784-1785 [wnt] |
| broodrooster* apparaat om brood te roosteren 1914 [gvd] {4.1.9} |
| broom chemisch element 1886 [kku] <Frans |
| broos* breekbaar 1265-1270 [cg Lut.K] {1.2.4} |
| bros* breekbaar 1596 [Linschoten 129] {1.2.4} |
| brougham type rijtuig 1903 [Prick 1903] <Engels {4.1.10} |
| brouilleren onenig maken 1573 [Aanv wnt] <Frans |
| brouwen* bier bereiden 1284 [cg I2, 1003] |
| brouwen* met een huig-r spreken 1691 [wnt] {3.1} |
| brouwer* iem. die beroepsmatig bier brouwt 1284-1285 [vmnw] {4.1.13} |
| brownie koekje met chocolade en nootjes 1989 [Peptalk] <Engels {4.1.6} |
| browning soort pistool 1947 [wnt automaat Suppl] <Engels {4.1.14} |
| browser computerprogramma waarmee elektronische bestanden kunnen worden geraadpleegd 1994 [pc+ 3/11, 19, 15] <Engels {1.3} |
| brr* tussenwerpsel: uitroep van kou 1840 [wnt] {4.3} |
| brug* verbinding over water 840-875 [Claes] {2.3} |
| bruid* in ondertrouw opgenomen vrouw 1240 [Bern.] {4.1.4} |
| bruidegom* in ondertrouw opgenomen man 901-1000 [wps] {4.1.4} |
| bruidssuiker suikergoed 1830 [wnt] {4.1.6} |
| bruikleen* lening voor tijdelijk gebruik 1675 [wnt] |
| bruiloft* trouwfeest 1240 [Bern.] |
| bruin* kleurnaam 1210-1240 [cg i 1, 10] {4.1.5} |
| bruinvis* walvisachtige 1343-1344 [mnw] {3.1} |
| bruisen* borrelen 1336-1339 [mnw] {3.1} |
| brullen hard geluid maken 1483 [mnw] <Duits |
| brumaire nevelmaand 1824 [wei] <Frans {3.2} |
| | | |
| brunch maaltijd 1957 [wp jaarboek 1958] <Engels |
| brunette meisje met donkerbruine haren en ogen 1720 [mey] <Frans |
| brut droog (van champagne) 1984 [gvd] <Frans |
| brutaal onbeschoft 1808 [wnt] <Frans {3.2} |
| bruto bijwoord: met emballage, zonder aftrek van kortingen 1599 [Kool] <Italiaans {3.2} |
| bruusk kortaf 1650 [Claes] <Frans |
| bruuskeren onheus bejegenen 1872 [gvd] <Frans |
| bruut ruw 1923 [Aanv wnt] <Frans |
| bubbelgum klapkauwgom 1984 [gvd] <Engels {4.1.6} |
| buckram boekbinderslinnen 1948 [kwt] <Engels |
| bucolisch m.b.t. land- en herdersleven 1824 [wei] <Latijn |
| buddy vrijwilliger die aidspatiënt helpt 1987 [De Coster 1999] <Engels |
| buddyseat tweepersoons motorzadel 1959 [wp jaarboek 1959] <Engels |
| budget begroting 1816 [wnt] <Engels {1.4} |
| budo het geheel van Japanse vechtsporten 1959 [Picarta: titel van ts.] <Japans {3.2/4.1.18} |
| buffel herkauwer 1287 [cg NatBl] <Frans {4.1.3} |
| buffelen gulzig eten 1858-1870 [wnt] <Duits |
| buffer stootkussen 1875 [wnt] <Engels |
| buffet schenktafel, tapkast 1343-1346 [mnw] <Frans {4.1.9} |
| buffo basstem voor komische rollen 1847 [kku] <Italiaans {3.2/4.1.16} |
| bug afluisterapparaat 1984 [gvd] <Engels |
| bug fout in computerprogramma 1989 [Peptalk] <Engels |
| bugel blaasinstrument 1912 [kku] <Engels {4.1.16} |
| buggy opvouwbare kinderwagen 1984 [gvd] <Engels |
| bühne toneel 1912 [kku] <Duits {4.1.15} |
| bui* neerslag 1573 [Claes Tw. 12] {4.1.1} |
| bui* stemming 1786 [wnt] |
| buidel* zak 1240 [Bern.] {1.2.4} |
| buideldier* zoogdier dat het jong in een buidel draagt 1869 [wnt] |
| buigen* krommen 901-1000 [wps] |
| buik* middendeel van lichaam 701-800 [Lex Salica] {2.2} |
| buil* bult 901-1000 [wps] |
| buil* zak 1451-1500 [mnw] {1.2.4} |
| buis leiding 1350-1385 [mnw] <Frans {1.2.3} |
| buis haringschuit 1407-1432 [mnw] <Frans {4.1.11} |
| buis jasje 1573 [wnt buis vi] {1.2.3} |
| buit* wat men veroverd heeft 1573 [Plantijn] |
| buitelen tuimelen 1612 [wnt voortbrengen] <? {3.5} |
| buiten* bijwoord van plaats 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] |
| buiten* voorzetsel 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] {4.2} |
| buitenbeentje* iem. die zich van de leden van een groep onderscheidt 1859 [wnt] |
| buitenissig* zonderling 1865 [Multatuli-Enc.] {4.4} |
| buitenkans onverwachte kans 1642 [wnt] |
| buitensporig* onmatig 1662 [wnt vonnis] |
| buitenvrouw elders wonende bijzit 1971 [Van Donselaar 1989] <Surinaams-Nederlands {3.2/4.1.4} |
| buizen* zuipen 1540 [mnw] |
| buizerd roofvogel 1567 [Claes] <Frans |
| bukken* vooroverbuigen 1445 [mnw] |
| buks kort geweer 1772 [Chr. de Beet, Eerste Bonni-oorlog 137] <Duits {4.1.14} |
| buks, buksboom heester 1350 [Claes] <Duits |
| bul* stier 1281 [cg i, 614] {4.1.3} |
| bul oorkonde 1450 [mnw] <Latijn |
| bulderen* dreunend geluid geven 1485 [hws] {3.1} |
| buldog hondensoort 1729 [wnt woewoe] <Engels {3.2/4.1.3} |
| bulk onverpakte lading 1912 [Fokko Bos] <Engels |
| bulkcarrier vrachtschip voor los gestorte lading 1968 [kwt] <Engels {4.1.11} |
| bulken* loeien 1599-1607 [Claes Tw. 9] {3.1} |
| bulldozer grondschuiver 1950 [De Vooys] <Engels {4.1.10} |
| bullebak boeman 1611-1620 [wnt] <Nederduits {3.2} |
| bullen* spullen 1872 [gvd] |
| bullenbijter hondensoort 1862 [wnt] <Engels {4.1.3} |
| bullenpees* strafwerktuig 1617 [wnt] |
| bulletin kort bericht 1816 [wnt verbloemen i] <Frans |
| bullshit onzin 1983 [De Coster 1999] <Engels |
| bult* bobbel, bochel 1287 [cg NatBl] |
| bulterriër hondensoort 1912 [kku] <Engels {4.1.3} |
| bumper stootrand 1938 [Aanv wnt] <Engels |
| bundel* pak 1250 [cg ii 1 Gen.rec.] {3.1} |
| bunder vlaktemaat 1101-1200 [Tavernier] <me Latijn {2.4} |
| bungalow vrijstaand huis van één woonlaag 1863 [Sanders 1995] <Engels |
| | | |
| bungeejumpen van een hoog object springen aan een elastisch koord 1993 [De Coster 1999] <Engels {4.1.18} |
| bungelen* slingeren 1782 [wnt bungelen ii] |
| bunker verdedigingsstelling 1940-1945 [Nieuwe Taalgids 38, 163ff] <Engels of Duits {3.2} |
| bunny serveerster in nachtclub 1989 [Peptalk] <Engels {4.1.13} |
| bunsenbrander gasbrander 1906 [wp] |
| bunzing* marterachtige 1150 [Claes] {2.4/4.1.3} |
| burcht* versterkte plaats 709 [Claes] {1.2.4/2.3} |
| bureau schrijftafel 1793-1796 [wnt] <Frans {1.2.3/4.1.9} |
| bureau kantoor 1824 [wei] <Frans {1.2.3} |
| bureaucratie heerschappij van de ambtenaren 1847 [kku] <Frans |
| burgemeester hoofd van een gemeente 1254 [vmnw] |
| burger inwoner van stad, lid van een staat 1240 [Bern.] <Duits {1.2.3} |
| burggraaf adellijke titel 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] {1.2.3} |
| burlen* bronstig loeien van herten 1605 [wnt] {3.1} |
| burlesk boertig 1782 [wnt] <Frans |
| burn-out oververmoeidheid door stress 1994 [De Coster 1999] <Engels |
| bursaal beursstudent 1592 [wnt trouwbelofte] |
| bus doos, blik 1240 [vmnw] <Latijn |
| bus vervoermiddel 1887 [wnt] <Engels {1.1/1.2.4/4.1.10} |
| bush rimboe 1912 [kku] <Engels |
| bush-bush rimboe 1992 [gvd] {3.1} |
| business zaken 1912 [kku] <Engels |
| buskruit ontplofbaar mengsel 1441 [Toll.] {4.1.14} |
| buste borstbeeld 1778 [wnt] <Frans |
| buste boezem 1902 [wnt bustehouder s.v. rekbaar] <Frans {1.2.2/4.4} |
| bustehouder steun voor de boezem 1902 [wnt rekbaar] <Duits |
| butaan gasvormige koolwaterstof 1941 [Holleman, Leerboek der organische chemie 50] |
| buten verstoppertje spelen 1913 [Aanv wnt] {4.1.18} |
| butje* imbeciel, slome jongen 1989 [Hofkamp&Westerman] {1.2.2/3.1} |
| butler huisknecht 1912 [kku] <Engels |
| buts deuk 1470 [mnw] <Frans |
| butskop* walvisachtige 1761 [wnt potskop] {1.3/4.1.3} |
| button speldje met afbeelding of tekst 1969 [R75] <Engels |
| buur* die in de omgeving woont 1265-1270 [cg Lut.K] |
| buurt* stadsdeel of deel van dorp 1401-1500 [mnw] |
| buut mikpunt 1847 [kku] <Frans {4.1.18} |
| buy-out overname van alle aandelen van een vennootschap 1989 [Peptalk] <Engels |
| buzzer zoemer 1976 [gvd] <Engels |
| buzzer soort semafoon waarbij een bericht verschijnt op een schermpje 1996 [De Coster 1999] <Engels {4.1.17} |
| bye tussenwerpsel: afscheidsgroet 1984 [gvd] <Engels {4.3} |
| bypass omleiding 1968 [kwt] <Engels |
| byte groep van acht bits 1969 [Dijkman, Computer-abc 74] <Engels |
|
| cab huurrijtuig 1912 [kku] <Engels {4.1.10} |
| caballero heer, ruiter 1847 [kku] <Spaans {3.2} |
| cabaret amusementsgenre 1914 [gvd] <Frans {4.1.15} |
| cabine hokje 1895 [Broeckaert] <Frans |
| cabriolet rijtuig 1824 [wei] <Frans {4.1.10} |
| cabriolet auto met opvouwbaar dak 1929 [kwt] <Frans {4.1.10} |
| cacao zaad van de cacaoboom en daaruit bereide drank 1596 [wnt] <Spaans {3.2/4.1.6} |
| cachet stempel 1588 [wnt] <Frans |
| cachot gevangenis 1698 [wnt] <Frans |
| cactus plantenfamilie 1775 [wnt toortsplant] <Latijn |
| cadans ritme 1697 [wnt] <Frans |
| caddie drager van golfsticks 1917 [kwt] <Engels |
| cadeau geschenk 1824 [wei] <Frans |
| cadens reeks akkoorden ter afsluiting van muziekstuk 1739 [wnt] <Frans |
| cadet student aan militaire school 1868 [wnt] <Frans {4.1.14} |
| cadmium chemisch element 1846 [Aanv wnt] <modern Latijn |
| café kroeg 1897 [wnt] <Frans |
| café-chantant café waar voor de bezoekers wordt gezongen 1912 [kku] <Frans |
| cafeïne alkaloïde uit koffie 1857 [Aanv wnt] <Frans |
| cafetaria snelbuffet 1937 [Aanv wnt] <Engels |
| cahier schrift 1832 [wnt wijze i] <Frans |
| caissière kassajuffrouw 1914 [Aanv wnt] <Frans {4.1.13} |
| caisson zinkbak 1824 [wei] <Frans |
| cake zachte koek 1761 [Aanv wnt] <Engels {3.2/4.1.6} |
| cakewalk negerdans 1912 [kku] <Engels {4.1.15} |
| | | |
| calamiteit grote ramp 1631 [wnt] <Frans |
| calando afnemend 1820 [Muzijkaal zak-woordenboek] <Italiaans {3.2} |
| calcium chemisch element 1847 [kku] <modern Latijn |
| calculatie berekening 1582 [Aanv wnt] <Frans |
| calculator rekenmachine 1982 [R84] <Engels |
| calculeren berekenen 1611 [wnt] <Frans |
| calèche licht rijtuig 1641 [Aanv wnt] <Frans {4.1.10} |
| caleidoscoop weerspiegelende kijker 1847 [kku] |
| calgon waterontharder 1950 [gvd] |
| californium chemisch element 1976 [gvd] <modern Latijn |
| callanetics vorm van fitness 1990 [De Coster 1999] <Engels {4.1.18} |
| callgirl prostituee die zich telefonisch laat bestellen 1961 [wp jaarboek 1962] <Engels {4.1.13} |
| calorie warmte-eenheid 1869 [wnt warmte-eenheid] <Frans |
| calque op calqueerpapier overgenomen tekening 1824 [wei] <Frans |
| calqueren natrekken van tekening 1604 [Aanv wnt] <Frans |
| calvados brandewijn 1952 [ensie] <Frans {3.2/4.1.6} |
| calvinisme hervormde leer 1859 [wnt wel v] <Frans {4.1.8} |
| calvinist aanhanger van de hervormde leer van Calvijn 1583 [wnt wet i] <Frans {4.1.8} |
| calypso dans 1965 [R75] <Engels {4.1.15} |
| camber eenzijdige slijtage van autoband 1954 [Aanv wnt] <Engels |
| cambio wissel 1543 [De Bruijn Tw. 10] <Italiaans {3.2} |
| cambium steeds aangroeiend weefsel tussen bast en hout 1857 [Aanv wnt] <me Latijn |
| Cambrium geologische periode 1911 [Heimans, Ons Krijtland 215] <modern Latijn |
| camcorder apparaat voor beeld- en geluidsopnamen 1982 [Sanders 2000] <Engels {4.1.17} |
| camee in reliëf gesneden steen 1782 [hou iii, 3, 431] <Frans |
| camel kameelkleurig 1974 [Posthumus] <Engels {4.1.5} |
| camelia kamerplant 1847 [kku] <modern Latijn |
| camembert kaassoort 1900 [Sanders 1995] <Frans {4.1.6} |
| camera foto- of filmtoestel 1897 [wnt] <Engels {4.1.17} |
| camerlengo pauselijk kamerheer 1863 [kku] <Italiaans {3.2} |
| camion vrachtwagen 1899 [wnt automobiel Suppl] <Frans {4.1.10} |
| camjo eenmansreportageploeg met kleine digitale camera 2000 [Volkskrant 15/12] <L {3.4} |
| camorra Napolitaanse misdaadorganisatie 1886 [kku] <Italiaans {3.2} |
| camouflagepak onopvallend pak 1961 [gvd] {4.1.14} |
| camoufleren onopvallend maken 1924 [gvd] <Frans |
| camp vulgair, banaal, kitscherig 1966 [R75] <Engels |
| campagne veldtocht 1597 [Suriname: Spiegel der vaderlandse kooplieden 31] <Frans |
| campagne publieke actie 1909 [wnt] <Frans |
| campanile klokkentoren 1876 [Aanv wnt] <Italiaans {3.2} |
| campari alcoholische drank 1978 [Complete drankenenc.] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| camper kampeerwagen 1984 [gvd] <Engels {4.1.10} |
| camping kampeerterrein 1958 [R75] {1.2.5/3.3/5} |
| campionissimo de kampioen der kampioenen 1986 [koe] <Italiaans {3.2} |
| campus universiteitsterrein 1948 [Aanv wnt] <Engels |
| canaille gepeupel 1572 [wnt adeldom] <Frans |
| canapé bank 1734 [wnt] <Frans {4.1.9} |
| canard loos bericht 1872 [gvd] <Frans |
| canasta kaartspel 1951 [wp, dl. 11, 661] <Spaans {3.2/4.1.18} |
| cancan revuedans 1847 [kku] <Frans {3.1/4.1.15} |
| cancelen afzeggen 1951 [Aanv wnt] <Engels |
| candela eenheid van lichtsterkte 1953 [Aanv wnt] <Latijn |
| candid-camera heimelijke filmopnamen 1965 [R75] <Engels {4.1.15} |
| candybar gevulde chocoladereep 1984 [gnn] <Engels {4.1.6} |
| cannabis hennep 1869 [Aanv wnt] <Latijn |
| cannelloni pasta met groente- en gehaktmengsel 1992 [gvd] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| canon regel, richtsnoer 1450 [hws] <Latijn |
| cañon ravijn 1880 [F. Bruins, Het Wereldrond iii, 178-179] <Spaans {3.2} |
| canoniek tot het kerkelijk gebruik behorend 1619 [wnt] <Frans |
| canoniseren voor heilig verklaren 1531 [wnt andere] <Frans |
| cantabile bijwoord: zangerig 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| cantate zangstuk 1777 [mey] <Frans |
| cantharel dooierzwam 1846 [Flora Batava 9, nr. 660] <modern Latijn |
| | | |
| cantilene kerkgezang, zangerige melodie 1847 [kku] <Frans |
| canto gezang 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| cantor voorzanger 1678 [wnt jubileeren] <Latijn |
| canule buisje om wonden open te houden 1748 [Aanv wnt] <Frans |
| canvas sterk linnen weefsel 1911 [wnt rubber] <Engels {4.1.9} |
| canvassen werven van kiezers door politici die willekeurig aanbellen 1946 [Aanv wnt] <Engels |
| canyoning vorm van sportklimmen langs watervallen in diepe kloven 1995 [Dit, dl. 37, 4, 20-22, 2] <Engels {4.1.18} |
| canzone lyrisch gedicht 1795 [Muzijkaal Kunstwrdb.] <Italiaans {3.2} |
| caoutchouc rubber 1847 [wnt wals ii] <Frans |
| cap ruiterpet 1984 [gvd] <Engels {4.1.9} |
| capabel bekwaam 1642 [wnt] <Frans |
| capaciteit bekwaamheid 1728 [Pomey, Novum Dict. Belgico-Latinum] <Frans |
| capaciteit vermogen, kracht 1886 [wnt] <Frans |
| cape schoudermantel 1903 [Prick 1903] <Engels {3.2} |
| capibara knaagdier 1883 [Van Donselaar Tw. 13] <Spaans {3.2/4.1.3} |
| capillair haar- 1847 [kku] <Frans |
| capitonneren bekleden, opvullen 1912 [kku] <Frans |
| capitulatie overgave van troepen 1651 [wnt] <Frans |
| capituleren zich overgeven 1588 [Claes Tw. 11] <Frans |
| cappuccino koffie met schuimende melk 1991 [Midas Dekker, Eten op je eigen] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| capriccio muziekstuk zonder vast schema 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| caprice gril 1657 [Aanv wnt] <Frans |
| capriool bokkensprong 1624 [wnt] <Frans |
| capsule (geneesmiddelen)omhulsel 1824 [wei] <Frans |
| captain (sport)aanvoerder 1889 [Het Sportblad 1:1, 6 jun. 16b] <Engels |
| capuchon hoofdkap 1824 [wei] <Frans {4.1.9} |
| caput hoofdstuk 1658 [mey] <Latijn |
| cara verzamelnaam voor longziekten 1984 [gvd] <L {3.4} |
| carabinieri Italiaanse gendarmes 1805 [mey] <Italiaans {3.2} |
| caracal katachtige 1872 [gvd] <Frans {4.1.3} |
| carambole raken met speelbal van de twee andere biljartballen 1837 [wnt] <Frans |
| caravan kampeerwagen 1940 [Posthumus] <Engels {4.1.10} |
| carbid chemische verbinding 1906 [wp] |
| carbol ontsmettingsmiddel 1898 [gvd] |
| carburator vergasser 1911 [Aanv wnt] <Frans |
| carcinogeen kankerverwekkend 1939 [Aanv wnt] |
| carcinoom kankergezwel 1847 [Aanv wnt] <Latijn |
| carco (eetbare) zeeslak 1976 [gvd] <Papiaments {3.2} |
| cardanas as in auto 1919 [Aanv wnt] |
| care verzorging 1912 [kku] <Engels |
| cargadoor scheepsbevrachter 1472 [Toll.] <Spaans {3.2} |
| cargo vracht 1633 [wnt] <Spaans {3.2} |
| cariës tandbederf 1867 [Aanv wnt] <Latijn |
| carillon klokkenspel 1824 [wei] <Frans |
| carnaval drie dagen voor vasten 1673 [wnt] <Frans {4.1.7} |
| carneool vleesrode edelsteen 1734 [HubWes] |
| carnivoor vleeseter 1865 [kvw] <Frans |
| carolus(gulden) munt 1521 [Van Gelder 1965] {4.1.12} |
| caroteen oranjerode kleurstof in planten 1902 [Kerner von Marilaun, Leven der planten ii:116] |
| carpaccio voorgerecht bestaande uit dunne plakjes rauwe ossenhaas 1992 [Vogelaar in Raster 60, 70-74, 5] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| carpooling het gezamenlijk gebruik maken van één auto 1980 [De Coster 1999] <Engels |
| carport afdak voor auto's 1979 [Wijnands&Ost] <Engels |
| carré vierkant 1773 [Van Donselaar Woordenaar 2, 1] <Frans |
| carrier draagwagen 1946 [Aanv wnt] <Engels {4.1.10} |
| carrière loopbaan 1600 [wnt drank] <Frans |
| carrosserie koetswerk van auto 1914 [gvd] <Frans |
| carrousel draaimolen 1824 [wei] <Frans {4.1.18} |
| carter omhulsel van krukas in motor 1911 [Aanv wnt] {3.3} |
| cartografie het maken van kaarten 1875 [Aanv wnt] <Frans |
| cartoon getekende mop 1949 [Aanv wnt] <Engels |
| cartotheek kaartsysteem 1932 [Aanv wnt] <Frans |
| cartouche omlijsting met rolwerk 1653 [Aanv wnt] <Frans |
| cartridge (inkt)houder 1981 [Mini/micro computer okt. 9, 30] <Engels |
| | | |
| carveschaats schaats met ijzers die in het midden smaller zijn 1999 [Sanders 2000] |
| casanova vrouwenversierder 1968 [kwt] |
| cascade waterval 1649 [Aanv wnt] <Frans |
| casco romp van schip of auto 1614 [wnt Bijv.+verb.] <Spaans {3.2} |
| case praktijkgeval 1984 [gvd] <Engels |
| caseïne kaasstof 1861 [Aanv wnt] |
| cash bijwoord: contant 1912 [kku] <Engels |
| cashen te gelde maken, geld innen 1998 [Internet: afz-10.html] <Engels |
| cashewnoot notensoort 1968 [kwt] <Engels {4.1.2} |
| cashflow netto winst plus afschrijvingen 1975 [R75] <Engels |
| casino gebouw voor gokken 1824 [wei] <Italiaans {3.2} |
| casinobrood broodsoort 1914 [gvd] {4.1.6} |
| cassatie vernietiging van vonnis 1651 [wnt] <Frans |
| cassave meel uit de wortels van maniok 1625 [Van Donselaar Woordenaar 1, 1] <Frans |
| casselerrib varkensrib als broodbeleg 1910 [wnt rib i] <Duits {4.1.6} |
| casseren een vonnis vernietigen 1290 [cg I3, 1491] <Frans |
| cassette houder, doos 1688 [Aanv wnt] <Frans |
| cassette geluids- of videoband in houder 1902 [Aanv wnt] <Engels |
| cassetterecorder kleine bandrecorder 1973 [Aanv wnt] <Engels {4.1.17} |
| cassis drank van zwarte bessen 1912 [kku] <Frans {4.1.6} |
| cast bezetting van film of toneelstuk 1958 [R75] <Engels |
| castagnetten duimkleppers 1717 [Aanv wnt] <Frans |
| castraat mannenstem die geen stemwisseling heeft ondergaan 1824 [wei] <Duits {3.2/4.1.16} |
| castreren ontmannen 1291-1300 [cg Luiks Diat.] <Frans |
| casus geval 1621 [Aanv wnt] <Latijn |
| cataclysme geweldige ramp 1919 [kwt] <Frans |
| catacombe onderaardse gang 1653 [Aanv wnt] <Frans |
| catalepsie verstijving van spieren 1624 [Aanv wnt] <modern Latijn |
| catalogus register, lijst 1610 [Picarta: Catalogus Vant gheene tot Amsterdam by groote menichten vercocht zal worden] <Latijn |
| catamaran dubbelboot 1832 [wei] <Engels {4.1.11} |
| cataract staar 1351 [mnw] <Latijn |
| catarre slijmvliesontsteking 1514 [mnw] <Frans |
| catastrofe grote ramp 1824 [wei] <Frans |
| catatonie spierspanning 1923 [Aanv wnt] |
| catch-22 (dankzij bureaucratie) onoplosbaar dilemma 1961 [De Coster 1999] <Engels |
| catcher vangman bij baseball 1912 [kku] <Engels |
| catecheet godsdienstonderwijzer 1847 [kku] <Frans {4.1.8} |
| catechese godsdienstonderwijs 1886 [kku] <Latijn |
| catechisatie godsdienstonderwijs 1624 [Toll.] <Frans {4.1.8} |
| catechismus leer van godsdienst in de vorm van vraag en antwoord 1538 [Bibliotheca 1954, nr. 1571] <Latijn |
| categorie onderdeel van classificatie 1665 [wnt] <Latijn |
| categorisch onvoorwaardelijk 1698 [mey] <Latijn |
| catenaccio extreem verdedigend voetbal 1990 [De Coster 1992] <Italiaans {3.2} |
| catering verzorging van maaltijden of feesten 1972 [Picarta: titel van tijdschrift, uitgegeven bij Merites in Nijmegen] <Engels |
| catharsis reiniging 1832 [wei] <modern Latijn |
| catheter buis om lichaamsvocht af te tappen 1642 [wnt waterloop] <Latijn |
| catwalk nauwe loopbrug voor modeshows 1984 [gvd] <Engels |
| caudillo militair-politiek leider 1886 [kku] <Spaans {3.2} |
| causaal oorzakelijk 1824 [wei] <Latijn |
| causaliteit oorzakelijkheid 1799 [Aanv wnt] <Frans {3.2} |
| causerie praatje 1843 [Aanv wnt] <Frans |
| cautie borgtocht 1290 [cg ii 1 En.Codex] <Frans |
| cavalerie wapen van de landmacht te paard 1588 [Claes] <Frans {4.1.14} |
| cavalerie wapen van de landmacht, uitgerust met tanks 1946 [Leen Verhoeff, uit off. stukken] <Frans {4.1.14} |
| cavalier begeleider 1669 [mey] <Frans |
| cavia knaagdier 1853 [Aanv wnt] <modern Latijn {4.1.3} |
| cayennepeper gemalen Spaanse peper 1847 [kku] <Engels {4.1.6} |
| cd dun schijfje waarop geluid is vastgelegd 1983 [Van der Horst 392] <Engels {4.1.17} |
| cd-rom cd die uitsluitend gelezen kan worden 1985 [De Coster 1999] <Engels {4.1.17} |
| ceder naaldboom 1100 [Willeram] <Latijn {2.5} |
| cederen afstaan 1506 [hws] <Frans |
| cedi munteenheid van Ghana 1967 [Enc. Munten en Bankbiljetten] <Fanti {4.1.12} |
| | | |
| cedille teken onder de c 1824 [wei] <Frans |
| ceel, cedel (bewijs)stuk, lijst 1240 [Bern.] <Frans |
| ceintuur gordel 1462 [hws] <Frans |
| cel klein vertrek 1240 [Bern.] <Latijn {3.2} |
| cel kleinste element in weefsel 1644 [wnt] <Latijn |
| celebreren vieren, plechtig bedienen 1295 [cg I3, 2161] <Latijn |
| celesta toetsinstrument 1944 [wnt trommel] <Frans {4.1.16} |
| celibaat ongehuwde staat 1800 [wnt jaar i] <Frans {3.2} |
| celibatair vrijgezel 1824 [wei] <Frans |
| cello snaarinstrument 1847 [kku] {3.3/4.1.16} |
| cellofaan doorzichtig verpakkingsmateriaal 1934 [kwt] <Frans |
| cellulair in cellen verdeeld 1856 [Suringar, Het cellulair systeem] <Frans |
| cellulitis zwelling van onderhuids bindweefsel 1910 [Bauwens] <modern Latijn |
| celluloid hoornachtige, elastische stof, o.a. gebruikt voor foto's en films 1899 [wnt vignet] <Engels |
| cellulose celstof 1872 [gvd] <Frans |
| Celsius eenheid van temperatuur 1865 [wnt verkoken] |
| cembalo toetsinstrument 1795 [Muzijkaal Kunstwrdb.] <Italiaans {3.2/4.1.16} |
| cement mortel 1350 [mnw] <Frans |
| cenotaaf leeg grafmonument 1824 [wei] <Latijn {1.2.4/3.2} |
| censureren vrijheid van meningsuiting beperken 1726 [wnt] <Frans |
| cent munt ter waarde van het honderdste deel van een gulden 1816 [wnt] <Engels {1.3/4.1.12} |
| centaur paardmens 1526 [wnt stuur ii] <Latijn |
| centenaar gewichtseenheid van 100 kg 1287 [hws] <Latijn |
| centime een honderdste frank 1806 [Claes] <Frans {3.2} |
| centimeter 0,01 meter 1810 [wnt kilometer] <Frans {3.2} |
| centraal in het midden gelegen 1796 [Picarta: Concept-plan ter inrichting (...) alsmede voor eene algemeene Centraale vergadering] <Frans {3.2} |
| centraliseren in één punt samenbrengen 1904 [wnt] <Frans |
| centreren het midden zoeken 1824 [wei] <Frans |
| centrifugaal middelpuntvliedend 1824 [wei] <Engels {1.2.6} |
| centrifuge centrifugaalmachine 1865 [wnt uitlekken i] <Frans {1.2.6/4.1.9} |
| centripetaal middelpuntzoekend 1824 [wei] |
| centrum middelpunt 1654 [Claes] <Latijn |
| centrum instelling 1961 [gvd] <Engels |
| cerebraal wat de hersenen betreft 1847 [kku] <Frans |
| ceremonie plechtigheid 1494-1512 [hws] <Frans |
| ceremonieel betrekking hebbend op ceremoniën 1555 [wnt] <Frans |
| cerise kerskleurig 1912 [kku] <Frans {4.1.5} |
| cerium chemisch element 1898 [wnt verbranding] <modern Latijn |
| certificaat schriftelijke verklaring 1847 [wnt] <Frans |
| certificeren voor echt verklaren 1370-1378 [hws] <me Latijn |
| cervelaatworst gekruide vleesworst 1824 [wei] {4.1.6} |
| cerviduct wildviaduct 1986 [koe] |
| cervix hals van een orgaan 1919 [wnt verplaatsing] <Latijn {3.2} |
| cesartherapie bewegingstherapie 1991 [wp] |
| cesium chemisch element 1886 [kku] <modern Latijn |
| cessie overdracht 1516 [wnt] <Latijn |
| cessionaris verkrijger 1650 [mey] <Frans |
| cesuur rustpunt 1824 [wei] <Frans |
| chaabi Marokkaanse volksmuziek 2000 [nrc-h 30/12/2000] <Arabisch {3.2/4.1.16} |
| chablis witte bourgogne 1855 [Kramers, Geographisch Wrdb.] |
| cha-cha-cha Latijns-Amerikaanse dans 1958 [Aanv wnt] <Spaans {3.1/3.2/4.1.15} <Frans {4.1.6} |
| chador sluier van islamitische vrouwen 1992 [gvd] <Hindi |
| chaebol groot conglomeraat van bedrijven 1998 [nrc-h 12/8/98] <Koreaans |
| chagrijn verdrietige ontevredenheid 1720 [mey] <Frans |
| chakra in oosterse culturen een energiecentrum, verbindingspunt tussen het fysieke en het fijnstoffelijke lichaam 1992 [gvd] <Sanskriet |
| chalcedon melksteen 1782 [hou iii, 3, 221] |
| chalet Zwitsers houten huis 1886 [kku] <Frans |
| challe gevlochten brood voor de sabbat 1912 [kku] <Jiddisch {3.2/4.1.6} |
| chambertin rode wijnsoort 1840 [wnt rauw i] <Frans {4.1.6} |
| chambreren wijn op kamertemperatuur brengen 1912 [kku] <Frans |
| | | |
| champagne schuimende wijnsoort 1745 [Miller, Groot alg. kruidkundig wrdb. 944] <Frans {4.1.6} |
| champignon paddestoel 1704 [Hannot&Hoogstraten] <Frans |
| Chanoeka herdenking van de inwijding van de Tempel 1921 [wnt voorjaar] <Hebreeuws {3.2/4.1.7} |
| chanson liedje 1751 [Aanv wnt] <Frans |
| chantage geldafpersing 1865 [kvw] <Frans |
| chanteren geld afpersen door dreigementen 1949 [Aanv wnt] <Frans |
| chaos wanorde 1401-1425 [mnw] <Latijn |
| chaperonneren een dame begeleiden 1847 [kku] <Frans |
| chapiter onderwerp van gesprek, punt 1841 [Aanv wnt] <Frans |
| charade lettergreepraadsel 1809 [Aanv wnt] <Frans {3.2/4.1.18} |
| charge cavalerieaanval 1593 [wnt wijken] <Frans |
| chargeren in gesloten formatie aanvallen 1591 [Schulten Tw. 9] <Frans |
| chargeren overdrijven 1916 [wnt z.j.] <Frans |
| charisma bovennatuurlijke gave 1923 [Aanv wnt] <Latijn of Grieks |
| charitatief liefdadig 1950 [gvd] <me Latijn |
| charlatan kwakzalver 1658 [mey] <Frans |
| charleston dans 1926 [Sanders 1995] <Engels {4.1.15} |
| charmant leuk 1698 [wnt tranendal] <Frans |
| charme bekoring 1908 [wnt] <Frans |
| charter oorkonde 1260 [cg i 1, 72] <Frans |
| chartervlucht vlucht waarvoor het vliegtuig afgehuurd is 1950 [wnt vlucht] <Frans |
| chartreuse fijne likeur 1876 [Aanv wnt] <Frans {4.1.6} |
| chassidisme stroming in jodendom 1886 [kku] |
| chassis raamwerk 1898 [gvd] <Frans |
| chateaubriand biefstuk van ossenhaas 1910 [Aanv wnt] <Frans {4.1.6} |
| chatten on line corresponderen via het internet 1993 [Sanders 2001] <Engels {4.1.17} |
| chauffeur autobestuurder 1912 [kku] <Frans |
| chauvinisme overdreven vaderlandsliefde 1890 [wnt toegeven] <Frans |
| checken controleren 1950 [De Vooys] <Engels {1.3} |
| cheddar kaas 1909 [Sanders 1995] <Engels {4.1.6} |
| cheerio tussenwerpsel: gezondheid! 1968 [kwt] <Engels {4.3} |
| cheeseburger hamburger met een plak kaas 1968 [wp voor de vrouw] <Engels {4.1.6} |
| cheeta katachtige 1947 [Aanv wnt] <Engels {4.1.3} |
| chef die aan het hoofd staat 1516 [Mak] <Frans |
| chef-d'oeuvre meesterwerk 1824 [wei] <Frans |
| chelatietherapie een behandeling van aderverkalking 1991 [wp] |
| chemicaliën scheikundige stoffen 1818 [wnt medicinaal] <modern Latijn |
| chemie scheikunde 1614 [Beguin, Tyrocinium chymicum] <Latijn |
| chemie wisselwerking tussen mensen 1997 [R99] <Engels |
| chemobak afvalbak voor klein chemisch afval 1993 [De Coster 1999] |
| chenille fluweelachtig weefsel 1821 [wnt uitwerksel] <Frans {4.1.9} |
| cheque schriftelijke betalingsopdracht 1847 [kku] <Engels |
| cherry brandy kersenlikeur 1926 [kwt] <Engels {4.1.6} |
| cherubijn engel van de tweede rang 1285 [cg Rijmb.] <Latijn |
| chesterkaas soort kaas 1847 [kku] {4.1.6} |
| cheviot wollen stof 1896 [wnt] <Engels {4.1.9} |
| chewing gum kauwgom 1936 [Kath. Enc.] <Engels {4.1.6} |
| chianti droge wijnsoort 1847 [kku] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| chiasma kruisstelling van woorden 1876-1900 [Aanv wnt] <modern Latijn |
| chic verfijnd 1844 [Toll.] <Frans |
| chicane haarkloverij 1698 [wnt] <Frans |
| chiffon weefsel 1900 [Aanv wnt] <Frans {4.1.9} |
| chihuahua hondensoort 1918 [Sanders 1995] <Engels {4.1.3} |
| chijl bloedvormend vocht 1702 [wnt windig] <Latijn |
| chili cayennepeper 1886 [kku] <Spaans {3.2/4.1.6} |
| chiliasme geloof aan duizendjarig rijk 1668 [Aanv wnt] <modern Latijn |
| chimaera monsterdier 1556 [wnt minst] <Latijn |
| chimpansee mensaap 1847 [kku] <Frans {4.1.3} |
| chinchilla knaagdier 1840 [wnt vossehuid] <Spaans {3.2/4.1.3} |
| chinezen via koker opsnuiven van verhitte heroïne 1975 [Aanv wnt] |
| chinoiserie in chinese stijl vervaardigde voorwerpen 1886 [kku] <Frans |
| chip dun plakje silicium 1979 [wp jaarboek 1980] <Engels |
| chipknip oplaadbare chipkaart van de banken 1995 [De Coster 1999] |
| | | |
| chipolatapudding gevulde pudding 1910 [Aanv wnt] {4.1.6} |
| chippendale Engelse meubelstijl 1931 [kwt] <Engels |
| chippendale mannelijke stripper 1992 [De Coster 1999] <Engels {4.1.13} |
| chipper oplaadbare chipkaart van de Postbank 1996 [De Coster 1999] |
| chips gebakken aardappelschijfjes 1950 [gvd] <Engels |
| chiromantie handlijnkunde 1734 [HubWes] <me Latijn |
| chirurg heelkundige 1877 [wnt wegwisschen] <Duits |
| chirurgie heelkunde 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans |
| chirurgijn heelmeester 1265-1270 [cg Lut.K] <Frans {4.1.13} |
| chitine schaalhuid 1847 [Aanv wnt] <Frans |
| chlamydia soort van micro-organismen 1991 [wp] <modern Latijn |
| chloor chemisch element 1846 [wnt wonderzout] <modern Latijn |
| chloroform narcosevloeistof 1872 [gvd] <Frans |
| chlorofyl bladgroen 1847 [kku] |
| chocolade drank uit cacao, versnapering 1679 [wnt] <Spaans {3.2/4.1.6} |
| choke smoorklep 1951 [Aanv wnt] <Engels |
| choker sjaaltje gedragen in open boord 1912 [kku] <Engels {3.2} |
| cholera besmettelijke buikloop 1588 [Claes Tw. 11] <Latijn |
| cholerisch heftig 1805 [mey] |
| cholesterol vetachtige stof 1941 [Holleman, Leerboek der organische chemie 607] |
| choqueren aanstoot geven 1669 [mey] <Frans |
| choreografie het ontwerpen van dansfiguren 1824 [wei] |
| chorizo harde worstsoort 1992 [gvd] <Spaans {3.2/4.1.6} |
| chow-chow hondensoort 1931 [kwt] <Engels {4.1.3} |
| chrestomathie bloemlezing 1824 [wei] <Grieks {3.2} |
| chrisma zalfolie, zalving 1601 [wnt knorren ii] <Latijn |
| christen belijder van de christelijke godsdienst 1200 [cg ii 1 Servas] <Latijn {4.1.8} |
| christeneziele tussenwerpsel: uitroep van verbazing 1860 [wnt christenziel] {4.3} |
| christoffel mascotte met St.-Christoffel 1992 [gvd] |
| chromatisch met halve tonen 1809 [Aanv wnt] <Frans {3.2} |
| chromosoom drager van erfelijke eigenschappen in celkern 1907 [Vd Sijs 1998] <Duits |
| chronisch langdurig 1824 [wei] <Latijn |
| chronologie tijdrekenkunde 1697 [wnt almanak Suppl] <Frans |
| chronometer tijdmeter 1786 [wnt] <Frans |
| chroom chemisch element 1824 [wei] <modern Latijn |
| chrysant plantensoort 1773 [hou ii, 1, 146] |
| chut tussenwerpsel: stil! 1895 [Broeckaert] <Frans {4.3} |
| chutney zoetzuur met vruchten 1903 [Prick 1903] <Engels {4.1.6} |
| ciabatta langwerpig brood gebakken van nat deeg 1998 [De Coster 1999] <Italiaans {3.2/4.1.6} |
| ciao tussenwerpsel: afscheidsgroet 1991 [Hoppenbrouwers] <Italiaans {3.2/4.3} |
| ciborie kelk ter bewaring van hostie 1451-1500 [mnw] <Latijn |
| cicade insect 1287 [cg NatBl] <Latijn |
| cichorei plant waarvan de wortel voor smaakverbetering van koffie gebruikt wordt 1484 [hws] <Frans |
| cider drank uit gegist vruchtensap 1351-1400 [mnw] <Frans {4.1.6} |
| cijfer getalmerk 1508 [Kool] <Frans |
| cijns schatting, belasting 1253 [cg i 1, 46] <Latijn |
| cilinder rolrond voorwerp 1562 [Dict. Tetraglotton] <Frans of Latijn |
| cimbaal slaginstrument 1451-1500 [mnw] <Frans {4.1.16} |
| cineast filmkunstenaar 1929 [wnt totaliteit] <Frans |
| cinema bioscooptheater 1914 [gvd] <Frans |
| cinematograaf filmtoestel 1908 [wnt leevend] <Frans {4.1.17} |
| cinnaber vermiljoen 1719 [wnt vermiljoen] <Frans {4.1.5} |
| cipier gevangenbewaarder 1552 [wnt] <Frans |
| cipres naaldboom 1240 [Bern.] <Frans |
| circa voorzetsel 1749 [Saramakaanse vrede van 1762 53] <Latijn {4.2} |
| circuit gesloten baan, gesloten groep 1663 [mey] <Frans |
| circulaire rondschrijven 1812 [wnt] <Frans {3.2} |
| circulatie omloop 1680 [wnt vereenigd] <Frans |
| circuleren rondgaan 1663 [mey] <Frans |
| circumcisie besnijdenis 1658 [mey] <Latijn |
| circumflex samentrekkingsteken 1567 [Aanv wnt] <Latijn |
| | | |
| circus voorstelling van dressuur en acrobatiek 1897 [wnt] <Latijn {4.1.15} |
| cirkel kring 1220-1240 [cg ii 1 Aiol] <Frans of Latijn |
| cirrose verschrompeling 1847 [Aanv wnt] <Frans |
| cirrus vederwolk 1847 [Aanv wnt] <Latijn |
| cis met een halve toon verhoogde c 1832 [wei] <Duits {3.2} |
| ciseleren versiering in metaal beitelen 1704 [Hannot&Hoogstraten] <Frans |
| cisterciënzer lid van geestelijke orde 1778 [wnt zwaarddrager] <Frans {4.1.8} |
| citaat aanhaling 1840 [wnt rhetoriek] <Latijn |
| citadel deel van vestingwerk 1588 [Claes Tw. 11] <Frans |
| citer snaarinstrument 1588 [Kil.] <Duits {3.2/4.1.16} |
| citeren (woorden) aanhalen 1897 [wnt] <Frans |
| cito bijwoord: met spoed 1602 [wnt] <Latijn |
| citroen zure vrucht 1554 [Dod.] <Frans {4.1.2} |
| citroenvlinder vlinder 1910-1914 [Bauwens] |
| citrusvrucht naam voor vruchten van het geslacht Citrus 1947 [Aanv wnt] {4.1.2} |
| city stadscentrum (oorspronkelijk van Londen) 1693 [wnt vergrooting] <Engels {3.2} |
| citybike fiets voor in de stad 1993 [De Coster 1999] <Engels {4.1.10} |
| civet door civetkat afgescheiden stof 1567 [Junius 122b] <Frans |
| civetkat roofdier 1596 [wnt civet] {4.1.3} |
| civiel burgerlijk 1467-1490 [hws] <Frans |
| civilisatie beschaving 1824 [wei] <Frans |
| claim vordering 1886 [kku] <Engels |
| clair-obscur met licht- en schaduweffecten 1824 [wei] <Frans |
| clairvoyant helderziend 1824 [wei] <Frans |
| clan (oorspronkelijk Schotse) stam 1824 [wei] <Engels |
| clandestien heimelijk 1503 [Boutillier] <Latijn |
| claque samendrukbare hoge hoed 1847 [kku] <Frans {4.1.9} |
| claque gehuurde toejuichers 1886 [kku] <Frans |
| clarence type rijtuigje 1912 [kku] <Engels {4.1.10} |
| clash botsing 1973 [R75] <Engels |
| classicisme navolging van de klassieken 1868 [wnt tooneel] <Frans |
| classificatie klasseverdeling 1824 [wei] <Frans |
| classificeerder losse scheepsarbeider 1951 [Aanv wnt] |
| classis onderafdeling van provinciaal kerkbestuur 1571 [wnt approbeeren Suppl] <Latijn {4.1.8} |
| claus passage in toneelstuk 1916 [wnt] <Frans |
| claustrofobie engtevrees 1911 [Aanv wnt] {1.2.5} |
| clausule afzonderlijke zinsnede of bepaling 1240 [Bern.] <Frans |
| clausuur afsluiting 1790 [Aanv wnt] <Latijn |
| claxon signaalinstrument op auto's 1918 [wnt klaxon] <Engels |
| clean geen drugs gebruikend 1962 [R75] <Engels |
| clearing verrekening 1912 [kku] <Engels |
| cleistogaam als knop gesloten blijvend (van bloem) 1898 [gvd] |
| clematis klimplantengeslacht 1608 [wnt vitalba] <Latijn |
| clementie goedertierenheid 1581 [wnt reventie] <Latijn |
| clementine variëteit van mandarijn 1950 [Kath. Enc.] <Frans {4.1.2} |
| clerus geestelijkheid 1569 [wnt gewormte] <Latijn |
| clever handig, slim 1979 [Wijnands&Ost] <Engels |
| cliché drukplaat 1892 [wnt] <Frans |
| cliché afgezaagde uitspraak 1950 [gvd] <Frans |
| click bij inademen gevormde klank 1968 [kwt] <Engels |
| clickfonds beleggingsfonds dat de winst bij een bepaald koersniveau veiligstelt 1996 [De Coster 1999] |
| cliënt klant 1699 [wnt] <Frans |
| cliffhanger spanning door op een beslissend moment af te breken 1981 [Foto en film enc.] <Engels |
| clignoteur knipperlicht 1976 [gvd] <Frans {3.2} |
| climacterium overgangsjaren van een vrouw 1913 [Aanv wnt] <modern Latijn |
| climax hoogtepunt 1847 [Aanv wnt] <Latijn |
| climax orgasme 1968 [Aanv wnt] <Engels |
| clinch het elkaar vasthouden van boksers 1946 [De Vooys] <Engels |
| cliniclown clown die in kinderziekenhuizen optreedt 1998 [nrc-h 14/7/98] <Engels |
| clinicus arts 1556 [wnt visiteeren] <Latijn |
| clip (papier)klem 1940 [Posthumus] <Engels |
| clitoridectomie het wegnemen van de clitoris 1970 [Recht voor raap] |
| clitoris kittelaar 1663 [mey] <modern Latijn {3.2} |
| clivia plantengeslacht 1884 [Aanv wnt] <modern Latijn |
| cloaca lichaamsholte van sommige dieren 1908 [Elffers/Viljoen, Beknopt Nederlands wrdb. voor Zuid-Afrika] <Latijn |
| | | |
| clochard dakloze, zwerver 1976 [gvd] <Frans {3.2} |
| close reading tekstanalyse met alle aandacht voor de tekst zelf 1970 [Recht voor raap] <Engels |
| closet toilet 1847 [kku] <Engels {4.4} |
| close-up opname van dichtbij 1931 [kwt] <Engels |
| clou het wezenlijke, pointe 1899 [dbl] <Frans |
| clown grappenmaker 1847 [kku] <Engels |
| club vereniging 1800 [Toll.] <Engels |
| cluster tros, groep 1963 [Aanv wnt] <Engels |
| coach trainer 1929 [kwt] <Engels |
| coadjutor hulpbisschop 1467-1490 [hws] <Latijn {4.1.8} |
| coaguleren klonters vormen 1650 [mey] <Frans |
| coalitie verbond 1795 [wnt revolutionist] <Frans {3.2} |
| coaster kustvaarder 1947 [Groninger Dagblad 21/7] <Engels {4.1.11} |
| coaten van een deklaag voorzien 1953 [Aanv wnt] <Engels |
| coati kleine beer 1761 [Van Donselaar Tw. 13] <Spaans {3.2/4.1.3} |
| coaxiaal met gemeenschappelijke as 1953 [Aanv wnt] |
| cobbler verkoelende wijndrank 1912 [kku] <Engels {4.1.6} |
| cobra slang 1847 [kku] <Portugees {3.2} |
| Cobra naam van een groep Deense, Belgische en Nederlandse kunstenaars uit de jaren vijftig van de 20e eeuw 1948 [wp] <L {3.4} |
| coca bladeren van Peruaanse struik 1564 [wnt] <Spaans {3.2} |
| coca-cola koolzuurhoudende frisdrank 1914 [Van der Horst 56] <Engels {4.1.6} |
| cocaïne alkaloïde uit de coca 1898 [gvd] <Spaans {3.2/4.1.6} |
| cockerspaniël hondensoort 1940 [Toepoel, Hondenenc.] <Engels {4.1.3} |
| cockpit stuurhut in vliegtuig 1926 [kwt] <Engels |
| cocktail gemengde alcoholische drank 1886 [kku] <Engels {4.1.6} |
| cocon omhulsel van rupsen 1872 [gvd] <Frans |
| cocooning zich terugtrekken in huiselijke kring 1989 [De Coster 1999] <Engels |
| cocotte vrouw van lichte zeden 1912 [kku] <Frans {4.1.13} |
| coda resumerend slot van muziekstuk 1772 [Bouvink] <Italiaans {3.2} |
| code wetboek 1824 [wei] <Frans |
| code stelsel van signalen of symbolen 1919 [wnt woord i] <Frans |
| codeïne bestanddeel van opium 1869 [Aanv wnt] |
| codex handschrift 1838 [wnt stempel i] <Latijn |
| codicil bijvoegsel bij testament 1536 [wnt aalmis Suppl] <Latijn |
| codificeren tot een wetboek maken 1875 [Aanv wnt] <Duits |
| coelacant beenvis 1953 [Achterberg, gedicht Ichtyologie] <modern Latijn |
| coffeeshop gelegenheid waar softdrugs verkrijgbaar zijn 1972 [De Coster 1999] <Engels |
| cognac soort brandewijn 1790 [wnt] <Frans {4.1.6} |
| cognitie kenvermogen 1650 [mey] <Latijn |
| cognossement zeevrachtbrief 1514 [hws] |
| cohabitatie paring 1650 [mey] <Latijn |
| cohabitatie samenwerking van twee politieke tegenstanders 1986 [De Coster 1999] <Frans {3.2} |
| coherent samenhangend 1669 [mey] <Frans |
| cohesie samenhang 1824 [wei] <Frans |
| cohort onderafdeling van Romeins legioen 1767 [wnt diep ii] <Latijn |
| cohort groep individuen met gemeenschappelijk kenmerk 1996 [Vd Sijs 1996] <Engels |
| coifferen vleien, opkammen 1780-1781 [wnt] <Frans |
| coiffeur kapper 1802 [wnt nagel] <Frans {3.2/4.1.13} |
| coïncidentie samenloop van omstandigheden 1824 [wei] <Frans |
| coïre geslachtsgemeenschap hebben 1859 [Gabler] <Latijn {4.4} |
| coïtus paring 1562 [Aanv wnt] <Latijn |
| coke cocaïne 1982 [R84] <Engels {4.1.6} |
| cokes residu van steenkool 1829 [Toll.] <Engels |
| col bergpas 1865 [kvw] <Frans |
| col kraag 1872 [Aanv wnt] <Frans |
| cola koolzuurhoudende frisdrank 1952 [Aanv wnt] {4.1.6} |
| colbert jas zonder panden 1881 [Sanders Tw. 7] {1.4/3.3/5} |
| cold case squad speciale politiegroep die oude delicten opnieuw onderzoekt 1999 [Sanders 2001] <Engels |
| coldcream verkoelende zalf 1855 [kku] <Engels |
| colibacil darmbacil 1950 [Kleine wp 382] |
| collaar pastoorsboord 1901 [kui] <Latijn |
| collaboreren met de vijand samenwerken 1950 [gvd] <Frans {1.2.2} |
| collage het samenplaksel 1958 [wp van de kunst, dl. 1, 451] <Frans {3.2} |
| collageen lijmvormend eiwit 1912 [kku] |
| | | |
| collaps plotselinge stoornis in bloedcirculatie 1847 [Aanv wnt] <Latijn |
| collateraal zijdelings 1486 [mnw] <me Latijn |
| collatie vergelijking van teksten 1475 [Hoorn, Stad, Inv. 629.R.871] <Latijn |
| collationeren teksten vergelijken 1370-1378 [hws] <Frans |
| collecte (geld)inzameling 1600 [wnt] <Frans |
| collectie verzameling 1553 [wnt vergadering] <Frans |
| collectief gezamenlijk 1669 [mey] <Frans {1.2.4} |
| collega ambtgenoot 1643 [wnt] <Latijn |
| college bestuurslichaam 1450 [hws] <Frans |
| collegiaal passend onder collega's 1863 [kku] <Frans |
| collie hondensoort 1912 [kku] <Engels {4.1.3} |
| collier halssnoer 1401-1450 [mnw] <Frans |
| collisie botsing 1669 [mey] <Frans |
| collo te verzenden stukgoed 1824 [wei] <Italiaans {3.2} |
| collocatie vaste verbinding van twee of meer woorden 1984 [gvd] <Engels |
| colloïde stof die fijn verdeeld in vloeistof zit 1886 [kku] <Frans |
| colloquium samenspraak, geleerd gesprek 1824 [wei] <Latijn |
| colofon gegevens aan het eind van drukwerk 1847 [kku] <Latijn |
| colofonium distillaatresidu van hars 1734 [HubWes] |
| colon deel van dikke darm 1807 [wnt vervolgen] <Latijn {3.2} |
| colon munteenheid van Costa Rica en El Salvador 1896 [Enc. Munten en Bankbiljetten] <Spaans {3.2/4.1.12} |
| colonnade zuilenrij 1788 [Aanv wnt] <Frans |
| colonne rij van militairen in rotten 1824 [wei] <Frans {4.1.14} |
| coloradokever insect 1894 [Bruggencate, Engelsch Wrdb.] |
| coloratuur versiering met cadansen en loopjes 1739 [Aanv wnt] <Italiaans {3.2} |
| coloriet kleurgeving 1710 [wnt koloriet] <Italiaans {3.2} |
| colorist schilder die zich toelegt op kleureffecten 1717 [wnt] <Frans |
| colostrum biest 1832 [wei] <Latijn |
| colporteren te koop aanbieden 1847 [kku] <Frans |
| colporteur verkoper langs huis 1847 [kku] <Frans {4.1.13} |
| colt soort revolver 1899 [dbl] <Engels {4.1.14} |
| coltrui trui met rolkraag 1968 [Aanv wnt] |
| column regelmatige bijdrage aan krant 1969 [R75] <Engels |
| coma bewusteloosheid 1663 [mey] <modern Latijn |
| coma nevelmassa rond komeetkern 1912 [kku] <Latijn |
| combattant strijder 1602 [Aanv wnt] <Frans |
| combinatie verbinding 1748-1778 [wnt] <Frans |
| combine maaidorser 1940 [Aanv wnt] <Engels {4.1.10} |
| combine combinatie van renners in wielersport om kansen van concurrenten te breken 1944 [Aanv wnt] <Frans |
| combineren samenvoegen 1663 [mey] <Frans |
| combiroes roes die ontstaat door gecombineerd gebruik van alcohol en drugs 2000 [Sanders 2001] <L {3.4/4.4} |
| combo klein ensemble van muzikanten 1957 [wp jaarboek 1958] <Engels |
| Comecon vroegere organisatie voor wederzijdse hulp van de Oostbloklanden 1984 [gnn] <Engels |
| comedy humoristische film 1997 [nrc-h 97/11/25] <Engels {4.1.15} |
| comestibles fijne eetwaren 1824 [wei] <Frans |
| comfort gemak 1847 [kku] <Engels |
| comfortabel gerieflijk 1847 [kku] <Engels |
| comic komisch stripverhaal 1957 [wp jaarboek 1958] <Engels |
| coming-out het uitkomen voor zijn seksuele geaardheid 1987 [De Coster 1999] <Engels |
| comité groep personen met uitvoerende taak 1729 [Claes Tw. 11] <Frans |
| commanderen bevelen 1590 [Schulten Tw. 9] <Frans |
| commandeur laagste rang van vlagofficier bij de marine 1739 [wnt] <Frans {4.1.14} |
| commanditair stil (van vennoot) 1847 [kku] <Frans |
| commando bevel 1652 [wnt] <Spaans {3.2} |
| commando militair van de commandotroepen 1961 [gvd] <Engels {4.1.14} |
| commensaal parasitisch gedierte 1914 [gvd] <me Latijn |
| |
vorige
