Het derde boeck.aant.aant.

Inhoudt.

1 Eneas, na Trojes val, alle zijne lantslieden, van vier en zwaert noch overgeschoten, by 2 een verzamelt, en, onder Antander, een vloot van twintigh schepen gebouwt hebbende,r. 2 3 steeckt eerst over, in Thracie, daer hy den gront eener stede leggende, voor Polydoor,3 4 die van Polymnestor vermoort, hier noch spoockte, byster verschrickte; dies de helt4 5 naer Delos voer, en zich daer met Apolloos orakel beradende, en verstaende, dat hem5 6 d'oude moeder van zijn geslacht, dat is, 't eerste lant van des zelfs oirspronck, te zoecken6 7 stont; zoo streefde hy, door vader Anchises averechtse uitlegginge misleit, naer Krete:7 8 maer hier, na het stichten eener stede, oock met een zware pest geplaeght zijnde, zoo 9 verliet de Vorst, door openbaringe zijner Huisgoden in den droom, dit Eilant, en zeilde9 10 naer Italie. Eerlangk stack een storm op, en de vloot dreef aen de Strofades, daer de10 11 Harpyen het volck quelden; dies gaf men zich naer Aktium, en vierde daer met zoen-11 12 spelen zijn vaders jaergetijde, Iupijn ter eere. Van hier reisden zy langs Korcyre, en12 13 quamen in Epirus, staende toen onder 't gebiet van Helenus, Priaems zoon, na Pyrrhus 14 doot aen Andromache getrouwt. Helenus onthaelde Eneas met alle beleeftheit, en spelde14 15 d'aenstaende zwarigheden, die hem, te water en te lande, over 't hooft hingen. De Helt15 16 uit Epirus gescheiden, en langs Tarentum, het voorste van d'Italiaensche kusten, gevaren,16 17 komt in dat gewest van Sicilie, daer de bergh Etna rijst, aendrijven. Hier neemt hy 18 Achemenides, van Vlysses in 't Reuzenhol vergeten, op zijne bede, binnen 's boorts, na18 19 dat men, uit des zelfs mont, van der Reuzen wreetheit kennis kreegh; weshalve zy hun 20 ancker lichtten, en noch gedachtigh aen Helenus waerschuwingen, het gevaer van Charyb- 21 dis en Scylle schuwende, en de kusten van Sicilie verre omvarende, endelijck te Drepanum21 22 belandden; daer Anchises, zoo van hoogen ouderdom, als van langdurigh omsuckelen,22 23 ter zee afgemat, endelijck zijnen geest gaf. Toen Eneas van hier naer Italie zou varen, 24 smeet Eool, de windtgodt, hem met onweder in Afrika, gelijck 't eerste boeck uitwijst.24

35 Na dat het den Goden beliefde het Rijck van Asie en Priaems+35 36 onderzaten zoo onnozel uit te rojen; en Ilium, dat trotse hof,36 37 nederplofte, en de gansche stadt Troje, door Neptuin opgebouwt,37 38 ter aerde lagh en smoockte: zoo worden wy door de goddelijcke+38 39 wicheleryen aengedreven, om langdurigh in ballingschap om-39 40 zwervende, ongebouwde landen te zoecken: wy bouwen een40 41 vloot in Frygie, by de stadt Antander zelf, en den bergh Ide, en41 42 vergaderen het volck by een, om op genade van 't nootlot uit 43 te loopen, zonder te weten waer men zich zou nederslaen. Naulix+ 44 was de lent en het voorjaer geboren, of Anchises, mijn vader,

Het derde boeck.

45 belaste op Godts geleide t'zeil te gaen. Toen verliet ick al45 46 schreiende den oever, en de haven van mijn vaderlant, en het 47 velt, daer Troje stont; en voer, als balling 's lants, zeewaert in, 48 vergezelschapt met mijne reisgenooten, zoon, Huisgoden en48 49 groote Goden.49

50 Verre van hier bewoont en bouwt de Thrax nu een heel groot50 51 lant, dat Mars toegeheilight, en eertijts by den gestrengen Ly-51 52 kurgus geregeert wert. Van outs her stont dit lantschap en zijn 53 gastvrye huizen voor de Trojanen altijt open, zoo lang het hun 54 noch wel gingk. Ick vaer derwaert, en ter quader ure gelant,+54 55 bouw hier d'allereerste stadt, in de boght aen zee, en noem de55 56 burgers Eneadynen, naer mijnen eigen naem. Ick offerde aen mijn 57 moeder Diane en de Goden, in welcker naem men dit werck57 58 begost; en slaghtte op het strant eenen witten stier, voor den 59 oppersten Koningk des hemels. Hier neffens rees by geval een59 60 heuvel, op wiens kruin een kornoelje- en myrteboom stonden, 61 dicht van tacken, en naer van loof. Ick trat derwaert, en pooghde+61 62 de groene struicken uit d'aerde te rucken, om d'altaren met 63 bladen en ruighte te vercieren, en zie (my yst dit te verhalen) een63 64 wonderlijck voorspoock: want langs den boom, dien ick eerst64 65 uit den gront van zijnen wortel scheurde, droop zwart bloet, en 66 d'aerde wert met etter besprengkelt. Al mijn leden sidderden van66 67 schrick, en mijn bloet wert koudt van angst. Ick vaer voort, om+ 68 een taeje teen van noch eenen anderen struick te rucken, en 69 d'oirzaeck dezer diepe geheimenisse naer te spooren; en uit de69 70 schorsse des anderen booms liep oock zwart bloet. Ick hier over70-71 71 vast malende met mijn zinnen, eerde de Boomgodinnen, en vader71

72 Gradivus, beschermer der Thracische landouwen, op datze dit72 73 gezicht en voorteken ten beste wilden keeren: maer toen ick 74 noch stijver trock aen den derden tack, en mijn knien met kracht 75 tegens den zantgront aenzette (durf ick het zeggen of niet?) zoo 76 wort 'er een jammerlijck gezucht uit het onderste van het graf+76 77 gehoort, en my komt een stem ter ooren: Eneas, waerom ver- 78 scheurt ghy my ellendige? Laet toch de dooden rusten. Zie toe, 79 schen uwe godtvruchtige handen niet. Ick ben u zoo vreemt niet,79 80 maer een geboren Trojaen: dit bloet leckt uit dezen struick niet. 81 Och, vlught uit dit moordadigh lant: vlught van dit goutgierigh81 82 strant: want ick ben Polydoor: het yzeren gewas van schichten,82 83 waer mede ick doorschoten ben, bedeckt my hier, en is met scherpe 84 bouten opgegroeit. Toen rees mijn hair te bergh: ick verstomde, 85 kost geen geluit slaen, en van angst om het hart beklemt, wist 86 niet wat my te doen stont. Toen d'ongeluckige Priaem eertijts 87 begost aen 't geluck des oorlooghs van Dardanie te mistrouwen,87 88 en 't belegh zijner stede te gemoet zagh; zont hy dezen Polydoor88 89 met eenen grooten schat van gout by den Koningk van Thracie, 90 om daer heimelijck opgevoedt te werden. De Thrax, zoo ras de90 91 kans van Troje gekeert, en hun middelen gespilt waren, Aga-91 92 memnons zijde (wiens wapens boven stonden) kiezende, paste92 93 op verbont nochte gastrecht; broght Polydoor om hals, en maeckte+ 94 zich met kracht en gewelt meester van zoo veel gouts. O ver-94-96 95 vloeckte goutzucht, waer brengt ghy den mensch niet toe, wiens 96 leven zoo kort is. Toen mijn schrick over was, verhaelde ick deze96 97 goddelijcke openbaringe eerst aen vader, daer na aen de hoofden 98 des volcks, en verzocht hun meininge hier over te verstaen. Zy+98 99 stemden uit eenen mont, dat men van dien verwaten bodem most99

100 wijcken, de plaets, door breuck van 't heiligh gastrecht geschon- 101 den, verlaten, en met de vloot voor wint afloopen. Wy vieren 102 dan Polydoors lijckstaetsi; kruien geweldigh veel aerde by een,102 103 op zijn grafstede; stellen altaren met blaeuwe offerbanden en103 104 bruin cypresseloof toe, om des overledens geest te pajen. De104 105 Trojaensche vrouwen staen daer rontom met hangenden haire, 106 gelijck men gewoon is. Wy zetten dranckvaten op, die van laeuwe106 107 melck schuimen; brengen schalen met heiligh offerbloet; berechten107 108 alzoo de ziel des overledens, en nemen ons leste afscheit met 109 luider stemme.

110 Hier na, zoo ras wint en weder dienen, storm en onweder over110 111 zijn, en een zuider koelte ons te schepe roept, begint het op 112 strant te woelen: de maets winden de schepen af, en brengenze112 113 in het vlot. Wy varen de haven uit, en strant en steden deizen113 114 achterwaert. Midden in d'Egeesche zee wort een heiligh eilant+114-15 115 bewoont, dat uit der mate Neptuin, den Zeevooght, en Doris, de115 116 moeder der Zeegodinnen, behaeght; en weleer driftigh rontom116 117 de kusten en stranden van Godt Apollo, dien godtvruchtigen117 118 schutter, vast gehecht wiert aen Gyarus, en het hooge Mykone; 119 op dat het eens moght vast zitten, bewoont werden, en op geen119-20 120 buien passen. Ick zeil derwaert: en dees overlustige landouw120 121 verwellekomt de moegevare gasten in haer veilige haven; daer121 122 wy gelant zijnde, Apolloos geboortestadt eeren. Koningk Anius,122 123 t'effens Koningk des lants en Febus Priester, met offerbanden en123 124 den heiligen laurier om het hooft bevlochten, bejegent ons voort,124 125 en kent strax Anchises, zijnen ouden vrient. Hy geeft ons de125

126 hant, noodight ons by hem in te gaen, en wy volgen hem op zijn+ 127 huis. Ick eerde Apolloos tempel, van oude steenen opgebouwt;127 128 en badt vast: o ghy, die eertijts in Thymbre wiert aengebeden,128 129 verleen ons, vermoeit van omsuckelen, eens eenen eigen haert, 130 en stadt, en kinders, en bestendige vesten. Behoe het andere130 131 Pergamum, en overschot van Troje, der Griecken handen en den 132 zwaerde van den ongenadigen Achilles ontvloden. Wien volgenwe 133 best? waer gebiet ghy ons hene te gaen? waer neder te slaen? o133 134 vader, geef ons een teken, en stort ons uwen geest in, om uwen134-35 135 wil te vatten. Naulix badt ick dit, of het sidderde en beefde strax 136 al wat hier ontrent was, de deuren en de laurier des Godts; de136 137 gansche bergh rontom begost te daveren, en de drievoet te loeien,137 138 zoo ras de kappel opensprong. Wy vielen op onze aenzichten138 139 plat neder, en deze stem quam ons ter ooren: o Dardans afkomst,+139 140 die het zoo hardt hebt, het zelve lant, waer uit de stam uwer140 141 voorouderen eerst gesproten is, zal u, op uwe wederkomst, in 142 zijnen vruchtbaren schoot ontfangen: vraegh naerstigh naer uw142 143 overoude moeder: daer zullen Eneas huis, en kints kinders, en 144 hunne nakomelingen over de gansche weerelt regeeren. Dit sprack 145 Febus, en toen hoorde men een geweldige blyschap zich onder145-46 146 het getier mengen: al te zamen vragenze, wat dit toch voor muren 147 mogen zijn: waer Febus de dolende gasten heneroept, en beveelt147 148 neder te slaen. Mijn vader de historien der oude schrijveren op-+148148-49 149 slaende, zeide toen: ghy hoofden des volcks, hoort naer mijn rede, 150 en luistert naer 't geen, waer op ghy uwe hoop mooght vestigen. 151 Midden in zee leit Kreten, het geboortëilant van den grooten 152 Jupiter; en in Kreten, de bergh Ida, en de plaets daer ons ge-152 153 slacht opgewieght wert: daer leggen hondert groote gebouwde153

154 steden, vruchtbaere landen; van waer mijn voorvader Teucer154 155 (zoo ick recht gedenck aen 't geen my gezeit is) eerst quam naer155 156 de Rheteesche kusten gevaren, en koos die plaets uit, om daer156 157 zijn Rijck te stichten. Ilium en de muren van Pergamum waren157 158 noch niet gebouwt, en zy bewoonden de lage dalen. Teucer 159 voerde hier den godtsdienst van Cybele, der Goden moeder, in;159 160 broght de Korybanten met hunne cymbalen in het woudt van160 161 Ide, en de geheime offerhanden op de baen; en sloeg de leeuwen161 162 in 't garreel voor den wagen der Godinne. Zijt deshalve wel ge-+162 163 troost, en laet ons volgen de bevelen der Goden, onze aenleiders.163 164 Laet ons offeren, op dat ons de wint diene, en recht naer de 165 Gnossische Rijcken toevoere: zy leggen niet wijdt van hier. De165 166 derde dagh (Jupijn de voorste) zal de vloot voor Kreten op de166 167 reede leggen. Aldus gesproken hebbende, zoo slaghte hy het 168 offervee, dat men den altaren schuldigh is; eenen stier voor 169 Neptuin; eenen stier voor den schoonen Apollo; zwart vee voor169 170 het onweder; wit vee voor den Westewint, die hun dienen kon. 171 Het gerucht loopt hier, dat Idomeneus d'overste met gewelt uit171 172 zijn vaderlant gedreven zy; de vyant de Kretensche kusten ver-172 173 laten hebbe; en huizen en wooningen ledigh staen. Wy verlaten+ 174 de haven van Ortygie, en vliegen over zee voorby Naxos, daer de174 175 Bacchanten op de bergen rinckincken; voorby het grasrijcke175

176 Donyse, Oliaros, en Paros, sneeuwit van marmersteen; langs de176 177 Cyklades op zee gestroit, en d'eilanden, op het water dicht by177 178 een gezaeit. De varende gasten roepen om strijt, en de maets178 179 porren elckanderen aen: lustigh mannen, dat loopt recht op Kreten 180 naer onze voorouders toe. De wint van achter inblazende, jaeght+ 181 ons voort, en zoo geraken wy ten leste aen de kust der oude 182 Kureten, d'eerste bouwers van dit eilant. Daer behartighde ick182 183 den bouw der stede, waer naer men zoo zeer gewenscht hadde; 184 en noemde het volck (met dien bynaem wel gedient) de Perga-184-85 185 masche burgery. Ick vermaen hen te offeren, en slot en huizen 186 te bouwen. De schepen waren nu bykans op droogh gezet, en186 187 d'arbeitzame jeught begost te hylicken, het nieuwe lant te ploegen,187 188 en te bezaeien, ick haer wetten voor te schrijven, en de huizen 189 om te deelen; wanneer schielijck de lucht bedorf, en veltgewas+189 190 en ooft bedorven, en ons een uitdroogende en deerlijcke smet190 191 en sterfte dat jaer over den hals quam. De menschen, wien het 192 leven nu luste, storven haestigh wegh, of sloegen aan 't quijnen,192 193 dat hun de beenen nasleepten. In de hontsdagen verbrande al193 194 wat op het velt stont, het gewas verdorde, en de doove air leverde194 195 geen koren uit: Hierom raet ons vader weder, over zee naer het+195 196 orakel van Ortygie te reizen, en Febus om hulp te bidden; te 197 vragen, wat uitkomst hy ons, die niet langer voortkunnen, weet 198 aen te wijzen; waer wy troost in onze ellende mogen vinden; waer 199 wy best onzen koers naer toe zullen zetten. Het was nacht, en 200 alle dieren lagen van den slaep bevangen; wanneer my docht200 201 dat de heilige beelden der Goden, en de Frygiaensche Huisgoden,201 202 midden uit den brant van Troje met my gesleept, voor mijn oogen202

203 stonden, daer ick lagh en sliep; en zy bloncken heel helder, daer203 204 de volle maen te venster in scheen. Toen begostenze my aldus 205 aen te spreken, en mijn hart met dusdanige woorden te verlichten: 206 het geen Apollo u t'Ortygie, daer ghy hene wilt, zeggen zou, 207 zie dat spelt hy hier ongevraeght, en zent ons naer uwen drempel. 208 Wy volghden, na den brant van Dardanie, u en uwe wapens:208 209 wy hebben onder uw geleide, de bruizende zee met de vloot+ 210 gemeten: wy de zelve zullen uwe nakomelingen ten hemel toe210 211 verheffen, en hunne stadt aen deheerschappye der weerelt helpen:211 212 sticht slechts de groote muren voor uwe groote erfgenamen, en 213 zwicht niet voor de langdurigheit der ballingschappe. Ghy moet213 214 van woonplaets veranderen: Apollo van Delos riedt u niet naer 215 deze kusten te trecken, of op den bodem der Kretensen neder 216 te slaen. Een plaets is 'er, de Griecken noemenze Hesperie, een216 217 overout strijt-en-vruchtbaer lant: die van Oenotrie hebben het217 218 eerst bewoont; nu zeit men dat hunne nakomelingen dit Italie, 219 en het volck Italianen noemden, naer den naem van hunnen 220 Vorst: dat is ons eigen erfgoet, en de rechte rustplaets: hier220-21 221 behoorde Dardaen t'huis, en vader Iäsius, uit welcken Vorst en+221 222 stam wy gesproten zijn. Nu welaen, rijs op, en draegh dit on-222 223 twijfelbaer berecht blijdelijck uwen afgeleefden vader over. Ga 224 hene, zoeck Korithum en Ausonie. Jupijn weigert u den Diktee-224224-25 225 schen bodem. Ick verschrickte van dat gezicht, en de stem der 226 Goden: want het was geen droom; maer my docht dat ick hun226-28 227 aenzichten ooghschijnelijck kende; en de tronien, en de hoofden 228 met tulbanden bevlochten, dicht voor mijn oogen tegenwoordigh 229 zagh: toen brack my het koude zweet over al mijn lichaem uit.

230 Ick vliegh ten bedde uit, hef mijn beide handen en hart al bid-230 231 dende ten hemel, en offere onbesmette dranckoffers op d'altaren.231 232 Na het offeren verwittigh ick vrolijck Anchises al mijn weder- 233 varen, en vertel hem dit van stuck tot stuck. Hy kent strax de233 234 dubbele afkomst, en beide de ouders, en hoe hy door een nieuw234234-35 235 misverstant der oude plaetsen bedrogen zy; en zeit: o mijn zoon, 236 die in 't rampzaligh belegh van Troje geoefent zijt; Kassandre236 237 alleen spelde my zoodanige ongevallen: nu herdenck ick, hoe237 238 zy profeteerde, dat deze landen onzen geslachte belooft waren, 239 en hoe menighmael zy het Italiaensche Rijck in den mont hadde: 240 Maer wie kost toen gelooven, dat de Trojanen noch in Hesperie 241 zouden belanden? of wie zoude toen het waerzeggen van Kas- 242 sandre geacht hebben? Laet ons dan naer Febus luisteren, en242 243 van hem geraden, het beste volgen. Zoo spreeckt hy, en wy ge-243 244 hoorzamen blygeestigh zijn bevel. Wy scheiden oock van deze 245 stadt, laten weinigen van den onzen achter, gaen t'zeil, en loopen245 246 met den hollen balk over den woesten waterplas. Na dat de246 247 schepen zoo diep in zee gesteken waren, dat men langer geen+ 248 lant en niet dan water en wolcken zagh, hing my een blaeuwe248 249 regenbui en doncker onweder recht boven 't hooft, en het water249 250 begost 'er schrickelijck duister uit te zien. Terstont stack de wint 251 op, de baren gingen hol, en wy geraeckten door het ongestuimigh 252 weder van een. De lucht wert doncker, en het regende zoo dicht, 253 dat het nacht scheen, en men geenen hemel bekennen kost: het 254 weerlichte, blixemde, donderde uit de wolcken, slagh op slagh. 255 Wy werden uit onze streeck gesmeten, en wisten niet waer wy255 256 henedreven. Palinuur zelf kon aen den hemel niet ramen of het256

257 dagh of nacht, nochte waer hy verzeilt was. Aldus hobbelden257 258 wy by de gis, drie dagen en drie nachten, blindeling op zee,258 259 zonder zon of maen of starren te zien. Ten vierden dage docht259 260 ons eerst, dat het lant begost op te hoogen, de bergen van verre260 261 zich op deden, en eenen roock van zich gaven. Men strijckt de261 262 zeilen, en valt aen de riemen. De bootsgezellen sloffen niet, en262 263 roeien dat het kraeckt, en het water schuimt, en vegen den blaeu-+263 264 wen plas. Ick landde eerst behouden in de Strofades, eilanden, die264 265 in de groote Iönische zee gelegen, in het Griecksch zoo geheeten 266 worden. De vervloeckte Celeno en andere Harpyen nestelden266-68266 267 hier, sedert Fineus hof voor haer toegesloten wiert, en zy vol 268 schricks daer van de tafels gejaeght werden. Wie zagh oit boozer268 269 gedroghten, of moordadiger pest, of de goddelijcke wraeck zich 270 uit den afgront der helle schrickelijcker openbaren. Die vogels 271 hebben maeghdetronien, eenen stinckenden buickloop, kromme271 272 klaeuwen, en haer aengezicht ziet altijt bleeck van honger. Toen 273 wy herwaert gevoert, de haven ingeloopen waren, gingk een 274 hoop ossen en bocken en geiten by driften langs het velt weeligh274 275 grazen, zonder datze iemant gade sloegh. Wy vielen 'er met ons275 276 geweer op aen, en beloofden den Goden en Jupijn zelf hun ge-276 277 not van dien buit. Daer na deckten wy den disch in de boght 278 van het strant, en brasten van dien leckeren kost. Maer deze278 279 Harpyen schoten 'er terstont van de bergen vreesselijck op aen,+279 280 en sloegen de vleugels tegens een, dat het klapte. Zy gingen280-81 281 met den kost strijcken, besmetten met haer vuile kraeuwels al

282 watze aenraeckten, en gaven eenen boozen stanck, en ysselijck 283 geschal van zich. Wy gingen noch eens de maeltijt bereiden, diep283 284 binnewaert in een spelonck, rontom met geboomte en nare284 285 schaduwen bedeckt, en staken het vier op d'altaren aen. De285 286 snorrende vlught quam noch eens, uit verscheide hoecken en286 287 heimelijcke holen, met haer scherpe pooten om buit aengevlogen, 288 en besoedelde de spijs met den beck. Toen belaste ick mijnen 289 reisbroederen, datze hun geweer zouden gereet houden, om onder289 290 dien bezeten hoop te smijten. De maets zijn gereet, en verbergen290 291 degens en rondassen heimelijck onder het gras. Zoo ras men, in291 292 de boght van het strant, aen het gerucht vernam, datze weder 293 quamen aensnorren, stack Miseen, omhoogh daer hy wacht hielt,293 294 de trompet. De maets vallen 'er op in, voeren hier eenen nieuwen294 295 krijgh, en willen die snoode zeevogels met de sabel te schande+295295-96 296 maecken; maer het scherp van 't geweer stuit op pennen en plui- 297 men af, zonder den rugh te quetsen: zy gaen decken in de lucht,297 298 slaecken den half gegeten roof, en laten al de tafels van hare298 299 kraeuwels leelijck bemorst. Celeno, die altijt onweer kraeit, ging+299 300 alleen op een hooge rots zitten, en schudde aldus haren krop300 301 uit: o ghy nakomelingen van Laomedon, komt ghy ons oock be-301 302 oorlogen en bevechten? en wilt ghy d'onnozele Harpyen uit haer302-3 303 vaderlant jagen, om uw ossen en koeien, hier geslaght? Luistert 304 nu hier na, en let op mijne woorden. Ick d'outste der Razernyen,304 305 openbare u het geen d'almaghtige vader aen Apollo, en Apollo 306 my voorspelde. Ghy vaert naer Italie, en zult 'er als wint en spoet306 307 u dienen, oock belanden, en wel de haven bezeilen; doch niet 308 eer de muren der beloofde stede voltrecken, voor dat d'afgrijs-308

309 selijcke honger, en 't ongelijck ons met den degen aengedaen, u+309 310 perssen in de tafelen te bijten, en die te verslinden. Zoo sprackze,310 311 en vloogh boschwaert in. Mijnen reisbroederen wert het bloet 312 terstont koudt van schrick: het hart ontzonck hun, en zy bevelen312 313 niet meer met wapenen, maer met gebeden en beloften om ver- 314 giffenis aen te houden; het zy dit Godinnen of vervloeckte en314 315 vuile vogels zijn. Maer vader Anchises bidt op het strant de 316 groote Goden met opgestreckte handen, en beveelt het volck316 317 naer den eisch der zaecke te offeren. O Goden, belet die dreige-317 318 menten: keert zulck een ongeval van onzen hals af; laet u ver- 319 zoenen, en verschoont de godtvruchtigen. Daer op beveelt hy 320 de schepen t'ontmaeren, touw en takel klaer te maken, en den320 321 schoot te vieren. De wint zet de zeilen uit: wy bruizen door de+321 322 schuimende baeren, en zetten onzen koers derwaert aen, daer 323 wint en stuurman ons voeren willen. Alreede deed het bosch- 324 rijcke Zacynthus zich midden in zee op, en Duluchium, en Samos,+324324-25 325 en Neritos met zijn steile rotsen. Wy vermijden de klippen van 326 Ithaka, het Rijck van Laërtes, en vervloecken het lant, daer de 327 wreede Ulysses gewonnen en geboren is; en eerlang ziet men327 328 de toppen des berghs Leukas door de wolcken uitsteken, en 329 Apolloos kerck, gebouwt op de steenrotsen, waer voor de boots-+ 330 gezellen yzen, doet zich op. Wy moegevaren loopen hier naer 331 toe, en bezoecken het stedeken. De schepen leggen aen strant 332 voor ancker. Ten lange leste buiten hoop aldus gelant zijnde,332 333 verzoenen wy Jupijn met offerhanden, ontsteken d'altaren, ver-333333-34 334 plichten ons door beloften, en vieren, by de kaep van Aktium,334

335 de Trojaensche feestspelen. De reisgenooten naeckt met olie+ 336 bestreken, worstelen naer der voorouderen wijs om strijt. Zy zijn 337 verheught, datze zoo vele steden, onder het gebiet van Argos337 338 staende, ontkomen en midden door hun vyanden hene geraeckt 339 zijn. Ondertusschen was het jaer verloopen: de zon hadde haer339-40 340 ronde gedaen; en met den Noorden wint bevroos het water in340 341 den kouden winter. Ick hang aen de posten eenen koperen schilt341 342 op, dien de groote Abas plagh te voeren, en zet 'er dit vaers by,342 343 om de zaeck kenbaer te maken: Eneas wijdt dien schilt, de Grieck-343 344 sche zege ontruckt. Daer na beveel ick hen uit de haven te zeilen,+ 345 en op de doften neder te zitten. De maets roejen, en vegen door345 346 zee om strijt: Wy verliezen de hooge sloten der Foacenzeren346 347 uit ons gezicht, varen langs Epirus, zeilen de haven van Chaonie 348 in, en gaen den bergh op, in de stat Buthrotum.348

349 Hier hooren wy ongelooflijcke dingen, namelijck, dat Helenus,349-52 350 Priaems zoon, gehuwt aen de gemalin van Pyrrhus, Eakus afkomst, 351 met des zelfs scepter over de Griecksche steden regeere, en 352 Andromache aen eenen Trojaen hertrouwt zy. Ick stont stom 353 van verwondering, en mijn gemoedt blaeckte van groot verlangen, 354 om dien man aen te spreken, en kennis van zoo groot een avontuur354 355 te nemen. Ick ga van de haven, en laet de vloot aen strant. 356 Iuist by geval was Andromache toen bezigh, om voor Hektors356 357 gebeente, op zijn jaergetijde, offerspijs en lijckgaven te offeren,357 358 buiten de stadt, in het woudt, by den vliet, naer Simoïs ge-358

359 noemt; en zy riep Hektors geest naer het looze graf van groene359 360 zoden toe, waer op zy een paer altaren wijdde, om het lijck te360 361 beschreien. Zoo ras zy my zagh aenkomen, met Trojaensche lijf- 362 wacht bestuwt, ging het haer aen de zinnen, en zy versloegh362 363 door die onverwachte bejegening zoo bijster, datze stockstijf 364 stont en keeck, en over al haer lichaem zoo koudt als ys wert:364 365 zy zeegh ter aerde neder, en sprack na een lange poos naulix365 366 aldus: o Godin Venus zoon, zie ick uwen schijn, of zijt ghy zelf+366 367 de bode? Leeft ghy in der daet? of zijt ghy uit der tijt, waer is367 368 mijn Hektor dan? Zoo sprackze, en weende en huilde zoo bitter- 369 lijck, dat het door al het woudt klonck. Naulix kan ick haer, die369 370 de droefheit aen de zinnen gaet, antwoorden, en zelf ontroert, 371 sta en stamer nu en dan een woort: noch leef ick, doch dit leven371 372 valt my zuur genoegh. Twijfel daer niet eens aen; want het geen372 373 ghy ziet is geen spoockery of bedrogh. Ey, wat geval heeft u, van 374 zoo groot eenen man berooft, hier opgeholpen? of wat fortuin+374 375 zet u weder in uwen ouden staet? Verwarmt Andromache, Hektors 376 weduwe, Pyrrhus bedde? Zy sloegh beschaemdelijk haer oogen 377 neder, en sprack flaeuhartigh: och, Polyxena, Priaems dochter,377 378 ghy alleen waert geluckigh boven alle anderen, die verwezen+378 379 wiert, om op uw vyants graf, onder de hooge muren van Troje,379 380 te sterven, en niet om by lotinge met eenen vreemdeling te paren,380 381 nochte als slavin eenen triomfeerenden heer t'omhelzen. Wy na 382 het verbranden onzes vaderlants, door zoo vele baren omgesleept,382 383 mosten in slavernye een vrucht ter weerelt brengende, noch den

384 hoon van Achilles bloet inkroppen, en den hoovaerdigen jonge-384 385 lingk naer d'oogen zien; die sedert, te Lacedemon met Hermione,385-91 386 Ledaes dochter, getrouwt, my, zijn dienstmaeght, aen zijnen 387 dienaer Helenus overliet: maer Orestes blakende van vierige liefde 388 tot zijne geschaeckte bruit, en aengeprickelt van de Razernyen, 389 wreecksters zijner moederslaght, beloert hem op zijn onverhoedt-389 390 ste, en vermoort den zoon voor het altaer; gelijck zijn vader Achilles 391 oock voor het altaer sneuvelen most. Door het sterven van Neopto-391 392 lemus verviel een deel zijns gebiets aen Helenus, die Chaonie392-93 393 en 't geheele lant naer Chaon den Trojaen noemde, en de Per- 394 gama en den burgh Ilium op deze heuvels bouwde. Maer zegh394 395 my toch eens, wat avontuur wat wint voerde u herwaert? of wat 396 Godt zette u onverhoets hier aen onzen oever? Hoe vaert Askaen?396 397 Leeft het kint noch? Is het noch wel te pas? dat kleentje, waer 398 van Kreüze gelagh, toen Troje in lichten brant stont? Denckt de398398-99 399 knaep noch wel om zijn verloren vaderlant? Hoe vaert het? Aert 400 het oock naer de vromicheit van Eneas, zijnen vader, en de man-400 401 haftigheit van Hektor, zijnen oom? Dit verhaeldeze al schreiende,401 402 en weende bijster, doch te vergeefs; als de helt Helenus, een+402 403 zoon van Priaem, met eenen grooten stoet vergezelschapt, daer 404 van de muren aenquam, zijne lantsluiden kende, vrolijck naer de404 405 stadt leide, en onder het kouten t'elckens most schreien. Ick ga 406 voort naer het kleine Troje toe, en Pergamum, gesticht naer het406 407 groote, zoo dat men den droogen Xanthus, den hernoemden407 408 vliet, kennen kost. Ick omhels den drempel der Sceesche poorte,408

409 en den Trojanen wort mede huisvesting in de stadt hunner lants-409 410 luiden gegunt. De Koningk verwelkomdeze in de lange galeryen.410 411 Midden in het hof wort hun de wijn geschoncken, de spijs in+411411-12 412 goude schotelen aengerecht; en zy lieten de schalen rontom gaen. 413 Men broght hier aldus twee dagen over, als de wint begost te413 414 waeien, en uit den zuiden in het zeil te blazen. Toen gingk ick+ 415 Helenus, den waerzegger, aldus aen, en ondervraeghde hem op 416 deze wijs: o inboorling van Troje, en Godtstolck, die Febus wil416 417 en zin, en u op den wichelstoel, de laurieren van Klarus, gestar-417 418 renten, vogelezangk en voortekens der snelle vogelvlught ver- 419 staet; nu zegh my toch eens (want Apollo spelde my doorgaens419 420 een geluckige reis; en alle Goden rieden ons naer Italie te treck- 421 ken, en veergelege landen aen te doen: Alleen Celeno, de Harpy,421 422 spelde ons een zeltsaem voorspoock, dat gruwelijck waer te422 423 verhalen; en voorzeide een zwaere plaegh, en afgrijsselijcken423-24 424 hongersnoot) wat gevaer staet ons eerst te vermijden? of wat 425 koers houdt men best om zoo groot een ongemack t'ontgaen?+425 426 Helenus, gelijck men gewoon is, eerst runders geslagen en ge-426 427 offert hebbende, bidt de Goden om vergiffenis, ontsnoert d'offer-427 428 banden, en laetze om zijn gewijt hooft nederhangen, en leit my 429 met een heel godtvruchtige bekommeringe beladen, voort met429 430 zijn eige hant naer Febus tempel, en de Priester spelt my daer 431 na met zijne godtvreezende lippen deze dingen: o Godin Venus431 432 zoon, dewijl het openbaer is, dat ghy met 's hemels oversterck432 433 geleide over zee treckt (aldus lot de Koningk der Goden uw433 434 nootlot en wedervaren; en hier op draeit de zaeck) zoo zal ick,434

435 om langkheit te vermijden, u kort afvaerdigen, en berichten, hoe+435 436 ghy met min gevaers d'uitheemsche wateren mooght bevaren,436 437 en in de haven van Ausonie nederslaen: want de Schickgodin-437 438 nen beletten Helenus verder kennis te nemen, en Juno, Saturnus438 439 dochter, verbiet dit te melden. Voor eerst leit een lange ongebaen-439-40 440 de wegh en wijtstreckende landen tusschen dit lant en Italie, het440 441 welck ghy u inbeelt zoo dicht hier by te leggen; weshalve ghy441-42 442 uit onkunde oock pooght de naeste havens in te loopen. Ghy 443 moet noch eerst met riemen in de Siciliaensche golven plenssen,443 444 en met de schepen de zoute zee van Ausonie, en den jammer-444 445 poel, en het eilant van d'Eëesche Circe bezoecken, eer ghy445 446 veiligh een stadt in uw lant mooght stichten. Ick wil u merck-446 447 tekens aenwijsen: prentse slechts wel vast in uwe gedachten. 448 Wanneer ghy vast met bekommeringen beladen, een geweldige448 449 groote witte zeuge op d'aerde zult vinden leggen, met dartigh449 450 witte biggen om haer spenen, daer zy die geworpen heeft, onder450 451 de willigen, op den oever des onbekenden vliets; op die plaets451 452 zult ghy de stadt stichten: daer zult ghy na zoo veel omsucke- 453 lens gerust leven. Zijt niet eens verschrickt voor de tafelen,453 454 waer in ghy van hongersnoot bijten zult: het nootlot zal u den454-55 455 wegh banen, en Apollo nu van my aengebeden, zich daer tegen-455 456 woordigh laten vinden. Maer wacht u voor de landen en stran-456 457 den van Italie, die hier naest aengelegen, van onze golven be-457 458 goten worden: alle die steden worden van boosaerdige Griecken458 459 bewoont. De Lokren, van Naryx overgekomen, hebben hier459

460 steden gebouwt; en Idomeneus van Lyktus houdt den Salen-460460-61 461 tijnschen bodem met soldaten bezet. Hier staet het kleine ste- 462 deken Petilie, gesterckt met zijnen muur, van Filoktetes, den462 463 Melibeeschen Vorst opgetrocken. En wanneer uwe vloot de 464 zee over geraeckt is, en ghy vaerdigh staet om voor de gebouwde 465 altaren, u van uwe beloften op het strant te quijten; zoo be-465 466 deck uw hair met eenen purperen sluier, op dat, onder de hei- 467 lige brantofferhande, den Goden ter eere ontsteken, u geen467 468 heilooze gedaente bejegene, en den godtsdienst steure. Deze468 469 manier zult ghy zelf met uwe reisgenooten in 't offeren onder-469 470 houden. Laet uwe nakomelingen by dezen zuiveren Godtsdienst470 471 blijven. Maer wanneer de wint u, na uw vertreck, aen de kust 472 van Sicilie gevoert hebbe, en d'inham van 't enge Pelorus begin472 473 te sluiten; hou dan aen uw slincke hant naer lant toe; vaer dan473 474 liever verre om, en hou in zee naer de slincke hant toe: wacht u 475 voor het water en strant, aen de rechte zy. Men zeit dat hier 476 eertijts beide de landen aen malkandere vast (zoo kan de tijt van 477 langer hant de dingen veranderen) door het gedruis en woest477 478 gewelt des waters van een gesprongen zijn, en de zee met kracht 479 tusschen beide inschietende, de Hesperische zijde van Sicilie479 480 afscheurde, en landen en steden door een smal strant scheidende,480 481 midden door die twee met een eng water quam aenbruisen.481 482 Scylle bezet de rechte, d'ontembare Charybdis de slincke zijde,482 483 en slorpt de woeste baren schichtigh driewerf in den diepen mael-483 484 stroom des afgronts, en braecktze desgelijcks weder naer de lucht,484 485 en geesselt de starren met schuim: maer Scylle, die haer hooft te485 486 water uitsteeckt, en de kielen op de klippen ruckt, zit in haere486486-87

487 spelonck en heimelijcke schuilhoecken vast. Zy heeft een menschen 488 aenzicht, en is tot den navel toe een maeght met blancke borsten:488 489 het onderlijf is een geweldigh zeegedroght, een wolfsbuick, waer 490 aen een dolfijnsstaert hangt. Het is beter te verletten, en verre490 491 buiten Sicilie omloopende, den waterkant van Pachijn, een' drie-491 492 hoeck van Sicilie, langs te varen, dan eens de wanschape Scylle492 493 in haer woest hol te zien, en de steenrotsen, die tegens haer493493-94 494 blaeuwe waterhonden aenbassen. Behalve dat, indien 'er eenige494 495 voorzienigheit, eenige oprechtheit by Helenus den waerzegger495 496 is; indien Apollo door zijnen mont waerheit spreeckt; zoo moet 497 ick, o zoon van Venus, u een eenige zaeck, een eenigh ding boven 498 al te vore zeggen, en noch eens wel te dege en meer dan eens498 499 vermanen. Voor eerst aenbidt en stort uwe gebeden uit voor Juno,499 500 die groote Godin. Draegh Juno gewillighlijck uwe beloften op,500 501 en smijt die maghtige vrouw met ootmoedige offergaven over501-02 502 stach: zoo zult ghy Sicilie achter u latende, ten leste behouden 503 aen de grenzen van Italie belanden. Wanneer ghy daer gevoert,503 504 de stadt Kuma genaeckt, en de meeren aen Apollo toegewijt, en504 505 de bosschen, die rontom den jammerpoel ruischen; dan zult ghy 506 de zinnelooze Waerzeghster zien, die diep onder de klip elck zijn506 507 avontuur spelt, en letters en namen op bladers schrijft. De Maeght507 508 weet al de vaerzen, dieze op bladers schrijft, op een zekere maet508 509 te schicken, en laetze in 't hol opgesloten leggen. De bladers

510 blijven stil op hunne plaets, en wijcken uit hun orde niet: maer 511 zoo dra de deur ontsloten, een luchtje daer onder blaze, en de511 512 toght de lichte bladers verstroie; zoo wil de Sibyl dat vervloge512-14 513 loof nimmermeer weder in haere spelonck nemen, nochte op zijne 514 plaets schickende, tot een vaers passen: dan gaen de lieden rade-514-15 515 loos wegh, en vervloecken den tempel der Sibylle. Hier zult ghy 516 zoo veel wercks niet maken van een luttel tijts te spillen; hoewel516516-17 517 de maets u stijf aenporren, om t'zeil te gaen, en het recht voor 518 wint is; of ga eerst naer de Waerzeghster toe, en bidt haer, dat518 519 zy u geluck zegge, en gewilligh hooren late wat u beschoren zy.519 520 De Priesterin zal u kort afvaerdigen, d'Italiaensche volcken leeren520 521 kennen, den toekomenden oorloogh spellen, en melden op welcke521 522 wijze ghy alle voorvallende zwarigheit kunt vermijden, of uit-522 523 harden; en om d'eerbiedigheit haer toegedragen, u een spoedige523 524 reis verleenen. Zoo veel stontme vry u mondeling te vermanen.524 525 Nu ga hene, en verhef het wijtvermaerde Troje door uwe vromig-525 526 heit ten hemel toe. De Waerzegger my dit minnelijck aengedient+526 527 hebbende, beval gaven van goudt en ingeleit ivoir gewrocht, te527 528 scheepe te brengen; en bevrachte de vloot met geweldigh veel 529 zilverwercks, en Dodoneesch koper, en een pantser, drie dick529 530 van goude malien, en eenen braven helm met een pluimaedje530 531 verciert, wapens van Neoptolemus nagelaten. Oock beschonck531 532 hy vader, en zette hem paerden en hoplieden by. Hy verzagh en532

533 bezorghde ons en het bootsvolck oock met roeituigh en scheeps-533 534 tuigh. Ondertusschen beval Anchises de zeilen klaer te maecken, 535 om niet te verletten, zoo dra de wint dienen wou, en de Godts-535 536 tolck sprack vader zeer eerbiedighlijck aldus aen: o Anchises, die 537 gezien by de Goden, waerdigh waert met Venus zoo geluckigh 538 te paren, en tweemael in den ondergangk van Troje geborgen538 539 wiert; zie daer leit Ausonie voor u open: zeil vry derwaert; en539 540 al leit het dicht voor u, nochtans is het noodigh om te varen. Dat540 541 gedeelte van Ausonie, daer Apollo u naer toe wijst, leit verre. Ga 542 hene, zeit hy, o gezegende door uw zoons godtvruchtigheit; wat542 543 houde ick u langer met woorden op, en belet de vloot, nu de 544 wint dienen wil? Andromache niet weiniger bedruckt, toen het+ 545 op een scheiden gingk, broght geborduurde kleeders, welcker545-46 546 inslagh van gout was, en eenen Frygiaenschen rock voor Askaen;546 547 en gaf Helenus, in miltdadigheit van heerlijcke giften, niet toe, 548 en bestopte het kint met kostelijck borduurwerck, en sprack: o548 549 jongske, aenvaert tot een gedachtenis het geen ick met mijn eige 550 hant wrocht, en gedenck moey Andromache, Hektors gemalin,550 551 hier by, en het goede hart, dat zy u toedraeght: aenvaert de leste551-52 552 gaven van uw maeghschap: o eenige van 't maeghschap, die mijnen552 553 Astyanax gelijckt: zoo was hy van oogen, zoo van opzicht en553 554 wezen; en nu zoude die bloem, even out als ghy, te gelijck met554554-55 555 u opluicken. Ick op mijn vertreck staende, sprack hen noch voor+ 556 het leste aen, terwijl de tranen over mijn wangen liepen: nu vaert 557 wel in der eeuwigheit: ghy hebt uwen noot verwonnen: wy557 558 moeten noch van 't eene gevaer in 't ander omsuckelen: uw rust558

559 is al geboren: ghy behoeft geen zee te ploegen, nochte naer het 560 eeuwigh deizende lant van Ausonie om te zoecken. Ghy ziet hier560 561 Xanthus, en het nieuwe Troje met uwe eige handen gebouwt; 562 doch ick wensch met eenen bestendiger zegen, en den Griecken562 563 min in den wegh dan d'oude stadt. Wanneer ick den Tiber inge-563 564 varen, de landen naest aen den Tiber gelegen, en de muren aen 565 mijne lantsluiden geschoncken, kome te zien; dan zullen wy na-565 566 maels de steden, en volcken van Epirus en Hesperie (die elckan-566 567 dere in maeghschap en bloet bestaen, en eertijts uit Dardaen en567-68 568 eenen zelven stam gesproten, oock een zelve avontuur uitstonden)568 569 door den bant van vrientschap vereenigen, en beide de Trojens569 570 in een smelten: doch dat blijve onzen nakomelingen bevolen.570

571 Wy worden over zee gevoert langs Ceraunie, [en] de kaep naest+571 572 hier aen gelegen, en waer langs men naer Italie vaert, en de wegh572 573 te water ruim zoo kort valt. Middelerwijl daelt de zon, en de 574 duistere schaduwe bedeckt de bergen. Wy loten om het roejen,574 575 en spoeien, en vallen in den schoot der gewenschte landouwe,575 576 langs het water; en ververschen ons op het drooge zant, daer de576 577 vermoeiden uitrusten. De nacht van de uren aengevoert, was noch577 578 niet aen de Noortlijn gestegen, als Palinuur, die nimmer slofte,+578 579 van den bultzack oprees, zagh hoe de wint woey, en het hooft579 580 eens in de lucht stack om te luisteren, en te letten, hoe de starren 581 aen den stillen hemel stonden. Hy zagh den Boer, en de natte581 582 Regenstar en beide de Beeren, en Orion in zijn gouden harnas. Na582

583 dat hy den hemel klaer en helder bevont, stack men de trompet 584 van de kampanje, dat het klonck. Wy lichten onze ankers, en584 585 breiden de vleugels onzer zeilen uit, en spoeden voort. Nu begost585 586 de morgenstont te blozen, het gestarrente onder te gaen, als wy+ 587 van verre donkere heuvels, en Italie, noch laegh voor ons leggen587 588 zagen. Achates riep eerst: Italie, Italie: al het bootsvolck groette 589 Italie blijdelijck en met luider kele. Toen liet vader Anchises eenen 590 grooten barckemeier vol wijn schencken, dat het schuimde, en590 591 om hoogh op 't achterschip staende, riep aldus de Goden aen: o591 592 Goden, die, te water en te lande, over wint en weder gebodt hebt, 593 verleent ons spoedige reis: geeft ons voor wint. De wint wackert 594 aen: het koelt naer wensch: de haven leit dicht voor ons open,594 595 en wy krijgen den burgh van Minerve en hare kerck in 't gezicht.595 596 Het bootsvolck haelt de zeilen in, en went de voorstevens naer+ 597 strant toe. De haven loopt van het oosten met een' boght binne-597 598 waert; de steenklippen daer dwers voor leggende, keeren de zoute 599 baren, die hier op breken, dat het schuimt: de haven schuilt 'er 600 achter: de rotsen, zoo hoogh als torens, reicken van wederzijde600 601 hare armen uit, gelijck dubbele muren, en de kerck wijckt wat van 602 den waterkant af. Hier zagh ick het eerste voorteken, vier sneeu-+602 603 witte paerden, verre van elckandren, in 't velt het gras afsnoejen:603 604 en vader Anchises riep terstont: o uitheemsche landouw, ghy 605 zeght ons oorloogh aen: paerden worden ten oorloogh toegerust:+ 606 dusdanige dieren dreigen ons met oorloge: evenwel die zelve604

607 dieren gewenden naderhant den wagen te trecken, en onder het607 608 juck gespannen, naer den breidel te luisteren. Daer is noch hoop 609 van vrede. Wy aenbidden de heilige Godtheit van de strijtbare609 610 Pallas, die d'eerste ons van blijschap juichende, verwellekomt.610 611 Wy behangen onze hoofden voor d'altaren met eenen Frygiaen- 612 schen sluier, volgens Helenus ernstige bevelen, en dragen de612 613 Griecksche Juno haer brantoffer kerckplichtigh op. Zoo dra wy613 614 onze beloften geschicktelijck hebben volbroght, zetten wy den614 615 boeghspriet zeewaert in, en verlaten de huizen der Griecken, en615 616 de verdachte landen. Hier na ziet men den inham (magh men+616-17 617 den roep gelooven) van Herkules te Tarentum. Lacinie, aen Juno 618 toegewijt, hooght recht hier tegen over, en de sloten van Kau-618 619 lonie, en Scylaceum, de kaep, waer op zoo menigh schip vergaet. 620 Daerna ziet men van verre den Siciliaenschen Etna uit der zee+ 621 opstijgen, en wy hooren een geweldigh zeegedruis van verre, 622 en klinckende steenrotsen, en geluiden van stemmen op strant622 623 gebroken: de wadden huppelen op, en de barningen worden623 624 met zant gemengt. Toen zeide vader Anchises: gewisselijck dit+ 625 is die Charybdis, dit zijn die klippen, die gruwelijcke steenrotsen,625 626 waer van Helenus my al wist te zeggen. Lustigh mannen, rept626 627 u, redt ons, en te gelijck aen de riemen. Zy volgen zijnen last,627 628 en Palinuur de voorste van allen, went het schip over backboort628 629 tegens de bruissende baren aen, en al de maets desgelijcks kiezen,629629-30 630 met roeien en zeilen de zelve zijde. De schepen rijzen, terwijl 631 men omloopt, hemelhoogh, en dalen, zoo dra het water valt, tot631

632 in den diepen afgront. Driewerf hoorde men het geluit uit de 633 holle rotsen opklincken: driewerf zagh men het schuim bersten,633 634 en de starren besprengkelen. Wy middelerwijl vermoeit, verliezen 635 den wint, tegens den avont; en twijfelende waer wy henevaren,+635 636 belanden aen de kust der Reuzen. Een geweldige zeehaven leit636 637 'er, vry van storm en onweêr; maer Etna, dicht hier by gelegen,637 638 dondert en blixemt 'er gruwelijck, en bederft al wat 'er ontrent638 639 leit. By wijlen berst de bergh naer de lucht uit met een zwarte639 640 wolck en pickigen omdwarlenden smoock en gloeiende voncken;640 641 en worpt brandende klooten om hoogh, en lickt de starren met641 642 tongen van vlam. By wijlen braeckt hy rotsen en ingewant van642 643 den bergh afgescheurt, uit zijne keel, en haspelt krack op krack643 644 gesmolte steenen in de lucht, en bernt van den ondersten gront644 645 op. Men zeit, dat Enceladus lichaem, half gebrant van den blixem,645 646 onder dit gevaert beklemt leit, en de geweldige Etna boven op 647 hem gepackt, zijne vlam ten geborste schoorsteenen uitsnuift; en647 648 zoo menighmael de Reus zijn vermoeide zijde rept, davert en648 649 loeit 'er geheel Sicilie af, en de hemel wort met roock bevlochten.649 650 Wy, dien ganschen nacht in de bosschen gescholen, moeten een 651 onmenschelijcke spoockery uitstaen; en kunnen niet zien waer651 652 dat geluit herkomt: want daer scheen geen licht, nochte niet een652 653 heldere star aen den hemel, maer donkere nevels, en de duistere653 654 midnacht bewimpelde de maen met een wolck.654

655 Des anderen daeghs begost het uit den oosten te dagen, en

656 de dageraet schoof de vochtige schaduwe van den hemel; wan-+656 657 neer haestigh een zeltzaem en misselijck slagh van een mensch,657 658 en heel dor en mager, en deerlijck gekleet uit het bosch voor658 659 den dagh komende, zijne handen ootmoedigh naer het strant659 660 toe uitstreckt. Wy zien om, en vernemen een gruwelijcke mors-660 661 sicheit, den langen baert, en een deken vol klissen en doornen661 662 om 't lijf; voort scheen hy een Grieck. Dees, wel eer gewapent662 663 met zijnen vader naer Troje gezonden, de Dardanische draght663 664 en Trojaensche wapens van verre ziende, bleef verbaest door664 665 dat gezicht, een luttel stil staen: stracks daer na vloogh hy al665 666 weenende naer strant toe, en badt aldus: Ick bidde u, om Godts666 667 wil, om 't hemelsche licht der zonne, waer by wy leven, o Tro-+ 668 janen, neemt my t'scheep, en vervoert my waer het u believe: 669 dat zal my genoegh zijn. Ick beken wel, dat ick een van de670 670 Griecksche vloot ben; en, als een soldaet, naar Trojes bederf 671 stont: maer heb ick met dat schelmstuck den hals verbeurt, zoo 672 smijt my in 't water; en verdrinckt my in de wilde zee: moet ick672 673 sterven, het zal my noch een troost zijn van menschenhanden 674 te sterven. Zoo sprack hy, viel ons te voet, en bleef aen onze674 675 knien hangen. Wy porren hem te melden wie hy zy; uit wat bloet675 676 gesproten; wat avontuur hem hier jage. Vader Anchises geeft676 677 zelf den versaeghden jongelingk stracks de hant, tot zijn verzeke-+677 678 ringe. Hy ten leste wat bedaert van zijnen angst, spreeckt aldus: 679 Ick ben Achemenides, een spitsbroeder van den ongeluckigen679 680 Ulysses, en uit Ithaka, van mijnen armen vader (och, waer hy arm680-81 681 gebleven) Adamastus gesproten, met wien ick naer Troje trock. 682 Mijn mackers deze bloetgierige spelonck ontvliedende, en van ver-682 683 baestheit hunnen macker vergetende, lieten my hier in dit woeste683

684 Reuzenhol, een huis van binnen geweldigh groot en doncker, en684 685 morssigh van vuil bloet en bloedige spijs. De Reus zelf is bijster685 686 langk, en stoot zijn hooft aen de starren, en (o Goden, helpt die 687 pest uit de weerelt) men durf hem naulix aenzien, naulix aen- 688 spreken. Hy leeft by ingewant en zwart bloet der ellendige688 689 menschen. Ick zelf zagh, hoe hy een paer van onze maets, met 690 zijne vuist uit al den hoop opgegrepen, en midden in het groote690 691 hol op zijnen rugh leggende, tegens de steenrots aenklitste, dat691 692 het spatte, en al de vloer van bloet en etter dreef. Ick zagh oock, 693 toen hy de zwart bebloede beenders en schenkels tusschen zijn693 694 tanden kraeckte, hoe de laeuwe leden noch lilden in zijnen mont. 695 Dat kost Ulysses niet ongewroken aenzien, nochte d'Ithakaen695 696 vergat uit wraeckgierigheit in zoo groot een lijfsgevaer zich zel-696 697 ven met loosheit te behelpen: want zoo dra de Reus, zat van 698 brassen, en in wijn verzopen, zijn hooft nederleggende, en zich698 699 in 't hol uitstreckende om te slapen, geweldigh veel etters en 700 brocken, met bloedigen wijn gemengt, te keel uitbraeckte; zoo 701 riepen wy met gebeden de groote Goden te hulp, trocken het701 702 lot waer elck hem aentasten zou; sloegen gelijckerhant eenen702 703 ringk rontom zijn lijf hene, en boorden met eenen scherpen tuin-703 704 staeck hem uit den norssen kop zijn eenigh oogh, zoo groot als 705 de volle maen, of een Griecksche rondas. Zulck een zoete wraeck705 706 namen wy ten leste van den moort onzer mackeren. Maer, o el- 707 lendige menschen, packt u voort, packt u voort, kapt het touw707 708 van strant af: want zoo afgrijsselijck en zoo groot als dees Poly-708-10 709 femus is, die zijn ruige schapen in de holle spelonck sluit, en 710 hunne uiers melckt; zulcke hondert andere onnatuurlijcke Reuzen 711 onthouden zich gemeenelijck in deze boght, en doorsnuffelen het711

712 hoogh geberghte. Driemael boogh de maen haer horens te zamen,712 713 sedert ick mijn leven hier in bosschen most overbrengen, onder713 714 eenzame schuilhoecken, nesten van wilde dieren en onbeschofte714 715 Reuzen, die ick van de klippen zagh nederstijgen, dat mijn hart 716 voor hunne stem, en het getrappel der voeten beefde. Ick pluck716 717 van de struicken bezien, en steenachtige kornoeljen, eenen armen717 718 kost; en houde het lijf by kruiden, met wortel met al uit der aerde718 719 geruckt. Overal om troost uitziende, zagh ick eerst deze vloot719 720 naer strant toe komen, en quam 'er op aen, het moght dan wezen 721 wie het woude. Het is my genoegh, dat ick dien schendigen hoop721 722 ontsluipe. Helpt ghy lieden my liever van kant; het is my even-722-23 723 eens hoe ick om hals kome. Naulix sprack hy dit, of wy zagen den+ 724 groflijvigen herder Polyfemus, boven op den bergh, onder het724 725 vee aentreden, en naer het strant, daer hy dagelijcks komt, toe- 726 stappen: een afgrijsselijck geweldigh groot wanschapen gedroght, 727 van zijn eenigh oogh berooft. Een geknotte pijnboom is zijn staf, 728 en onderstut hem in het gaen. Ruige schapen, zijn eenigh ver- 729 maeck, vergezelschappen hem: aen den hals hangt de fluit, die729 730 zijn quellaedje verzacht. Het strant af in bare zee komende, zoo730 731 wiesch hy het bloet van zijn loopende oogh af, dat hem uitgeboort 732 was; en op zijn tanden knarssende, gingk midden door de golven,732 733 zonder d'ocksels eens nat te maecken. Toen zetten wy al verbaest+ 734 het van verre op de loop, en namen den verlegen man, die het734 735 wel verdiende, binnen boort, en kapten al stil het touw af, en735 736 wacker aen de riemen vallende, gingen over het water strijcken.+736 737 Hy roock het, en quam op dat gedruisch aenstappen: doch hem737-38 738 onmogelijck ons met zijne hant te bereicken, en in d'Iönische 739 golven met naloopen t'achterhalen, zoo stack hy zulck een af-+ 740 grijsselijcke klock op, dat 'er al de zee en het water af beefden,740

741 d'Italiaensche bodem dreunde en daverde, deboghtige speloncken741 742 van Etna loeiden. Maer de Reuzen, in de bosschen en op de hooge 743 bergen, door dien kreet opgeweckt, vallen plotseling naer de zee-+ 744 havens toe, en bedecken het strant. Daer zien wy de spitsbroeders744 745 van Etna by een staen, den kop in de lucht steken, en te vergeefs745 746 ons overdwers aengrimmen: een afgrijselijck gezelschap: gelijck+746 747 hemelhooge eicken, en cypressen, met hun beziën geladen, de747 748 kruin om hoogh steecken, in het steile bosch aen Jupijn, en het748-49 749 woudt aen Diane toegeheilight. Een groote schrick jaeght ons 750 om voort te spoeden, de touwen overal los te rucken, de zeilen+750 751 by te zetten, en recht voor wint af te loopen. Hier tegens vermaent 752 ons de raet van Helenus recht in 't midden tusschen Scylle en752 753 Charybdis door te varen, en het bystere gevaer des doots te ver-+ 754 mijden; weshalve men goet vont liever onzen koers te veranderen,754-56 755 en besloot weder te rugh te zeilen. Maer zie Boreas begost uit 756 het enge Pelorus te blazen, en men vaert voorby den mont van756-57 757 Pantagie, uit natuurlijcke rotsen gegroeit, en langs den inham van+757-58 758 Megare, en het lage Thapsus. De reisgenoot van den ongeluckigen758 759 Ulysses, Achemenides, den zelven wegh weder te rugge varende,759 760 toonde my alle die plaetsen. Een eilant leit voor den boezem van760-61 761 Sikanie, tegens over het waterrijcke Plemmyrium; de voorouders761

762 noemden het Ortygie; men zeit dat d'Alfeus, een vliet van Elis,+762-65 763 onder de zee heimelijck doorboorende, eenen wegh vondt, die,763 764 o Arethuse, nu door uwen mont vloeiende, zich met de Siciliaen- 765 sche baren mengt. Wy eeren, niet zonder last, de groote Godt-765 766 heit der zelve plaetse; en geraken hier na boven den vetten klai-+766-67 767 gront van Helorus, dat nu blanck leit. Daer na gaen wy strijcken, 768 dicht langs de hooge klippen en de kaep van Pachijn; en van768 769 verre doet zich Kamarine op, dat men, volgens Apolloos orakel,769 770 niet reppen moght; en de Gelasche ackers, en geweldige stadt770 771 Gela, naer heuren stroom genoemt. Hier na vertoont het steile+771 772 Agragas, eertijts een aenfockster van brave paerden, zijne heer-+772-73 773 lijcke muren van verre; en o palmrijck Selinus, ick streef u met+773 774 een wackere koelte voorby, en vaer langs de Lilybeesche wadden,774 775 al harde klippen, die onder water leggen. Daer na krijgh ick de775 776 haven en onlustige ree van Drepanum. Hier, na zoo veele stormen+776 777 in zee uitgestaen, verlies ick vader, helaes! den eenigen troost en 778 verquickinge in alle voorvallende zwarigheden en bekommeringen.+ 779 O allerliefste vader, hier begeeft ghy my, van langwijligh om-779-80 780 suckelen afgemat: te vergeefs, helaes! berghde ick u uit zoo groote+ 781 gevaerlijckheden: en Helenus, de waerzegger, die my zoo vele 782 rampen voorzeide, nochte de vervloeckte Celeno spelden my deze782-83 783 droef heit niet. Hier was d'uiterste pael van alle mijn omsuckelinge.783 784 Dit was het honck van de langdurige reize; en van daer schei-784

785 dende, dreef een Godt my aen uwe kusten. Aldus verhaelde vader+ 786 Eneas, terwijlze alle te zamen toeluisterden, den ondergangk van 787 Troje, en zijne ballingschap, hem van boven opgeleit, en hier787 788 mede volendende, zweegh ten leste stil, en gingk rusten.788