Genus en geslacht in de Gouden Eeuw. Een bijdrage tot de studie van de nominale klassifikatie en daarmee samenhangende adnominale flexievormen en pronominale verschijnselen in Hollands taalgebruik van de zeventiende eeuw

Dit bestand biedt, behoudens een aantal hierna te noemen ingrepen, een diplomatische weergave van Genus en geslacht in de Gouden Eeuw van G. Geerts uit 1966.

redactionele ingrepen

p. 12: De kop ‘Woord vooraf’ is tussen vierkante haken toegevoegd.

p. 57: het nootnummer 5 is gewijzigd in een ‘cijfer’ tussen haakjes: ghave Gód dat hy langher gheleeft ... had’ (⁵) → ghave Gód dat hy langher gheleeft ... had’ (5);

Bij de omzetting van de gebruikte bron naar deze publicatie in de dbnl is een aantal delen van de tekst niet overgenomen. Hieronder volgen de tekstgedeelten die wel in het origineel voorkomen maar hier uit de lopende tekst zijn weggelaten. Ook de blanco pagina's (p. 2, 4, 6, 8, 14, 28, 118, 212, 222 en 224) zijn niet opgenomen in de lopende tekst.

[pagina 1]

GENUS EN GESLACHT IN DE GOUDEN EEUW

[pagina 3]

bouwstoffen en studiën voor de geschiedenis en de lexicografie van het nederlands

GENUS EN GESLACHT IN DE GOUDEN EEUW

EEN BIJDRAGE TOT DE STUDIE VAN DE NOMINALE KLASSIFIKATIE EN DAARMEE SAMENHANGENDE ADNOMINALE FLEXIEVORMEN EN PRONOMINALE VERSCHIJNSELEN IN HOLLANDS TAALGEBRUIK VAN DE ZEVENTIENDE EEUW

door

DR. G. GEERTS

[vignet]

uitgegeven door het

BELGISCH INTERUNIVERSITAIR CENTRUM VOOR NEERLANDISTIEK

met de steun van het belgisch ministerie van nationale opvoeding en cultuur

1966

[pagina 9]

INHOUD

Inhoud	9
Voorwoord	12
Inleiding	14

eerste deel
DE TEORIE (EN DE PRAKTIJK) VAN TEORETICI	27
Hoofdstuk 1. - Ter historische inleiding	31
1. Reformatie - Troebelen - Immigratie	32
2. Kulturele achtergronden	35
2.1. Humanisme - Renaissance	35
2.2. Belangstelling voor de volkstaal	36
3. Zuivering en opbouw van de moedertaal	39
4. Invloed van het Zuidnederlandse taalgebruik	41
5. Taalkultuur	45
6. Reaktie	50
7. Besluit	53

Hoofdstuk 2. - Enkele teoretici: hun woorden en hun daden	54
1. Exertium Puerorum [1485]	54
2. De Twe-spraack [1584]	55
3. Waarschouwinge [1624]	66
4. Chr. van Heule [1625] en [1633]	68
5. R. Dafforne [1627]	85
6. S. Ampzing [1628]	86
7. Resolutiën [1628]	90
8. C. Plemp [1632]	92
9. P.C. Hooft [1635-1638]	94
10. A.L. Kok [1649]	96
11. P. Leupenius [1653]	96
12. W. van Winschooten [1683]	103
13. D. van Hoogstraten [1703]	105
14. A. Moonen [1706]	109
15. J. Nyloë [1703]	111
16. W. Sewel [1708]	112
17. Besluit	113

[pagina 10]

tweede deel
DE PRAKTIJK	117
Hoofdstuk 1. - De nominale klassifikatie vroeger en nu	119
1. De moderne Hollandse spreektaal	120
2. De voorgeschiedenis	123
2.1. De vroegste periode	123
2.2. De Middelnederlandse toestand	125
2.2.1. Buiging	126
2.2.2. Pronominale aanduiding	129
3. De drieledige klassifikatie in het Zuiden	131
3.1. Geografische verscheidenheid	131
3.2. Verschuivingen	133
3.3. Hyperkorrekte vormen	138
4. Besluit	140

Hoofdstuk 2. - De nominale klassifikatie in Hollands taalgebruik van de 17e eeuw	144
1. De teksten	144
1.1. De waarde van schrijftalig materiaal	144
1.2. Bezwaren tegen gedrukte teksten	146
1.3. Het materiaal	148
2. Flexieverschijnselen	150
2.1. Genitiefvorm	151
2.2. De, den en derg.	155
2.2.1. Distributie	155
2.2.2. Interpretatie	169
2.2.3. Gevolgtrekkingen	171
2.3. Andere adnominale woorden	175
2.4. Besluit	179
3. Pronominale aanduiding	181
3.1. Bezittelijke voornaamwoorden	184
3.1.1. Haar	184
3.1.2. Zijn	185
3.2. Persoonlijke voornaamwoorden	192
3.2.1. Haar	192
3.2.2. Se	192
3.2.3. Hij en hem	200
3.2.3.1. Hem	200
3.2.3.1. Hij	204
3.3. Besluit	206
4. Konklusies	209

Samenvattende slotbeschouwingen	211
Bijlagen	225
1. Des-gevallen	225
2. Enklitisch een	228

[pagina 11]

3. Diskongruentie	234
4. Kontradikties	235
5. Materiaal uit C. Bontekoe	237
6. Se-gevallen	238

Bibliografische gegevens	249
1. Geëxcerpeerde bronnen	251
2. Geraadpleegde en aangehaalde werken	256
3. Afkortingen	265

Registers	267
1. Register van personen	269
2. Register van behandelde substantieven	273

[pagina 286]

drukkerij george michiels n.v., tongeren