Het land van Rembrand

Studiën over de Noordnederlandsche beschaving in de zeventiende eeuw

Cd. Busken Huet

titelpagina
verantwoording
© 2006 dbnl 
DBNL vignet


[Eerste deel]VoorredeAan dr. J.H. Scholten, oud-hoogleeraar in de theologie te Leiden.Eerste hoofdstuk. Dertiende eeuw. - Olivier van Keulen.I [Inleiding]II [Olivier van Keulen's loopbaan]III [Angelsaksische oorsprong van het christendom in Nederland]IV [Emo, abt van Bloemhof]V [Het nederlandsch volksgeloof in de 13de eeuw]VI [Wonderverhalen. Bekeeringsgeschiedenissen]VII [Dijkwerkers en kruisvaarders]VIII [De kruistogten volgens arabische berigten. Verhaal van Ibn-Haiyân]IX [Provençaalsch berigt van Guillaume de Tudèle]X [Nederlandsche berigten. Inneming van Damiate, Santa Maria, en Cadix]XI [Byzantijnsche berigten. Nicétas]XII [Byzantijnsche berigten. Anna Komnéna. Kritiek der kruistogten]XIII [Maerlant's ‘Van den lande van Oversee.’ Prediking van Bernard van Clairvaux]XIV [Olivier van Keulen en Joinville]XV [Villehardouin]Tweede hoofdstuk. Veertiende eeuw. - graaf Jan van Blois.I [Bronnen]II [Inleiding. Oudnederlandsche staatsinstellingen]III [Het romeinsch en het karolingisch tijdvak. Folcker]IV [Het lotharingsh tijdvak. Dirk III]V [De feodaliteit en de gilden]VI [Het burgerlijk Nederland der 14de eeuw]VII [De adel. Jan en Gwy van Blois]VIII [Het hofleven te Gouda en te Schoonhoven]IX [De kruistogt tegen de Lithauers]X [De kruistogt tegen de Lithauers. Vervolg]XI [Utrechtsche bisschoppen. Graven en gravinnen uit de huizen van Holland, van Henegouwen, van Beijeren]XII [Nederlandsche edelen en nederlandsche staatslieden in de midden-eeuwen]XIII [Nederland en de riddertijd]Derde hoofdstuk. Vijftiende eeuw. - Thomas a Kempis.I [Inleiding. Mystiek en scolastiek]II [De scolastiek in de schilderkunst]III [De scolastiek in de dicht kunst. Dante]IV [De scolastiek en de wetenschappen. Keizer Frederik II]V [Nederland en de middeneeuwsche hoogescholen in het buitenland]VI [Het studenteleven in de midden-eeuwen]VII [Het studenteleven in de midden-eeuwen. Vervolg]VIII [Thomas a Kempis. Zijne verhouding tot de bisschoppen van Utrecht en de hertogen van Bourgondie]IX [Thomas a Kempis schrijver der Imitatio Christi]X [De Imitatio Christi en de mystiek]XI [Overzigt der Imitatio Christi]XII [De Imitatio Christi en het protestantisme]XIII [Dirc Potter en zijn zededicht]XV [Overzigt en kritiek van den Loop der Minne]XVI [Kritiek van den Loop der Minne. Vervolg]XVII [Hendric Mande]Vierde hoofdstuk. Zestiende eeuw. - Erasmus.I [Inleiding. Erasmus en Petrarca]II [Erasmus en Luther]III [De geloofsvervolging in Nederland]IV [De wederdoopers te Amsterdam]V [Burger-oorlogen. Pier van Heemstra]VI [Burger-oorlogen. Karel van Egmond]VII [Het hooger onderwijs in Nederland. Kritiek van Geert Groote en Wessel Gansfoort]VIII [Johannes Murmellius. Het Rome der oudheid]IX [Lotgevallen van Murmellius]X [De school te Alkmaar]XI [Het leven der filologen in de 16de eeuw]XII [Kritiek van Murmellius' werken]XIII [Erasmus en het hooger onderwijs. Erasmus' jeugd. Zijn geschrift over ‘Het vlieden der wereld’]XIV [Lijkrede van den jongen Erasmus op Bertha van Heyen. Zijn verlangen naar Italie. Erasmus en Froissart]XV [Erasmus' zelfbeheersching. Brief uit Parijs over zijne hospita en haar dienstmaagd]XVI [Erasmus en Anna van Borssele. Op Cortgene]XVII [Erasmus de Voltaire der 16de eeuw. Zijne ‘Zamenspraken’]XVIII [Erasmus' levensbeschouwing. De ‘Lof der Dwaasheid’]XIX [Albrecht Dürer over Erasmus]Vijfde hoofdstuk. Zestiende eeuw. - Lucas van Leiden.I [Noordnederlandsche kunstgeschiedenis. Het vandalisme van 1572]II [Lot der abdijen, kasteelen, en citadellen. Lot der kerken]III [De kerken en de dijken]IV [Romaansche kerkbouw. De slotkapellen te Nijmegen. Roermond's munster]V [Militaire bouwkunst. Van den leidschen Burgt tot het haagsche Binnenhof]VI [Gothische kerkbouw. De kathedraal te Utrecht. De kathedraal te 's Hertogenbosch]VII [Burgerlijke bouwkunst. Stadhuizen en andere openbare gebouwen der 14de, 15de, en 16de eeuw]VIII [Burgerlijke bouwkunst. Woonhuizen der 14de, 15de, en 16de eeuw]IX [Groot Paushuize te Utrecht. Adriaan VI]X [Het Duivelshuis te Arnhem. Maarten van Rossem]XI [De Apostolische School te Nijmegen. De Rijks-Munt van Karel V te Dordrecht]XII [Nationale kunstnijverheid in de 15de en 16de eeuw. Snijwerken, gietwerken, drijfwerken]XIII [Beeldhouwkunst. Graftomben te Roermond, te IJsselstein, te Arnhem, te Breda]XIV [Beeldhouwkunst. Klaus Sluter en de Mozesput te Dijon. Beetekenis van Sluter]XV [Noordnederlandsche miniaturen]XVI [Glasschilderkunst. Dirk en Wouter Crabeth. De Sint Janskerk te Gouda. De Oude Kerk te Amsterdam]XVII [Oudste noordnederlandsche schilderij in olieverf, 14de eeuw. Hollandsche schilders in Vlaanderen, 15de eeuw. Schilderscholen in Noord-Nederland, 16de eeuw: te Gouda, Utrecht, Haarlem, Delft, Amsterdam, Leiden]XVIII [Maatschappelijke stelling der noordnederlandsche schilders in de 16de eeuw]XIX [Vlaamsche invloeden: Cornelis Engelbrechtsen en Lucas van Leiden. Italiaansche invloeden: Jan Schoorl en Maarten van Heemskerk]XX [Overgangstijd: Karel van Mander en Hendrik Goltzius]XXI [Overgangstijd: het portret. Cornelis van Haarlem]XXII [Het portret. Antonis Mor]XXIII [Lucas van Leiden. Zijne schilderijen. Zijn graveerwerk. Zijne beteekenis]Zesde hoofdstuk. Overzigt der letteren.I [Eenheid van Holland en Vlaanderen in de letteren]II [Overwigt der vertalingen. Maerlant's Merlijn]III [Moderne europesche litteratuur der midden-eeuwen. ‘Dmeisken metten sconen vlechtken’]IV [Kenmerken der middeneeuwsche letterkunde]V [De middeneeuwsche letteren en de bijbel]VI [De middeneeuwsche heiligverklaring]VII [Kennis aan de vaderlandsche geschiedenis. Melis Stoke]VIII [Kennis aan de algemeene geschiedenis. Maerlant]IX [Kennis aan de klassieken. Dante]X [De verbeelding in de midden-eeuwen. Het diere-epos. Tristram en Ysolde]XI [Het diere-epos. Ballade van den Boer en de Edelvrouw]XII [Het diere-epos. Reinaert de Vos en de feodaliteit]XIII [Het diere-epos. Reinaert in de geschiedenis: Dirk III, Willem I, Wolferd van Borssele, Karel van Egmond]XIV [De verbeelding in de midden-eeuwen. Oudgermaansche tijd: Tacitus, de Edda, in Friesland]XV [Oudduitsche en oudfransche heldedichten: Nevelingelied, Walthariuslied, Goedroen, Roelandslied, Reinout van Montalbaan]XVI [Ridderromans. Parzival]XVII [Middennederlandsche bijdragen: Beatrijs, Tysken van der Schilden, Het daghet in den Oosten]XVIII [De rederijkers. Het referein ‘Zal 't altoos neen zijn?’]XIX [De rederijkers en de boekdrukkunst]XX [De rederijkers. Anna Bijns]XXI [Verschillende klassen van rederijkers]XXII [De rederijkers. Karel van Mander]XXIII [De middennederlandsche poëzie]XXIV [Het middennederlandsch proza]XXV [Invloed van het fransch][Tweede deel]VoorredeEerste hoofdstuk. Het geloof.I [‘De Bijen corf der H. Roomscher Kercke’]II [De kalvinistische gedachte. - Filips van Marnix]III [Het ‘Geuzelietboeck’. - Verguizing van het katholicisme]IV [Het ‘Geuzelietboeck’. - Vergelding van kwaad met kwaad]V [Onder Karel V en onder Filips II]VI [De godsdienstoorlog en de burgeroorlog]VII [De watergeuzen. - Hunne roeping]VIII [De watergeuzen. - Hun bedrijf]IX [Het theologish karakter der 17de eeuw]X [Coornhert. - Zijne ‘Wellevenskunst’]XI [Oldenbarnevelt. - De ketter]XII [Oldenbarnevelt en het ‘cant’]XIII [Hugo de Groot. - Zijn ‘Bewijs der ware godsdienst’]XIV [Oldenbarnevelt, De Groot, en de kontra-remonstranten]XV [Johannes Bogerman, en de orthodox-gereformeerde predikanten der 17de eeuw]XVI [Johannes Bogerman. - De Staten-Bijbel]XVII [De orthodoxie en de Republiek]XVIII [Gijsbert Voetius. - Zijn strijd met Descartes]XIX [Balthazar Bekker. - Zijne ‘Betooverde Wereld’]XX [Descartes in Nederland]XXI [Spinoza. - Bayle over Spinoza]XXII [Spinoza. - Zijne staatskerk]XXIII [Het kalvinisme en de poëzie. - Het ‘Offer des Heeren’]XXIV [Het kalvinisme en de poëzie. - Constantyn Huygens]Tweede hoofdstuk. De handel.I [Zuid-Nederland en Noord-Nederland]II [Compromis der Kooplieden]III [De noordnederlandsche buurt- en de noordnederlandsche wereldmarkt]IV [Steven van der Haghen. - Zijne ‘Avonturen’]V [Steven van der Haghen. - Oudhollandsche reis- en scheepsjournalen]VI [Steven van der Haghen. - Zijn katholicisme.]VII [De Zeven-Provincien koloniale mogendheid geworden. - Kaap de Goede Hoop]VIII [De Zeven-Provincien en de O.I. Compagnie]IX [Verloopen noordnederlandsche kolonien: Mauritius, Formosa, Brazilie, Nieuw-Amsterdam]X [De O.I. Compagnie in den Maleischen Archipel. - De Nederlanders en de Portugezen]XI [Het specerij-monopolie der O.I. Compagnie. - Strijd in de Molukken en op Celebes]XII [De staatkunde der O.I. Compagnie]XIII [De verovering van Java. - Java's voorgeschiedenis]XIV [De verovering van Java. - Adipati Anom]XV [De verovering van Java. - Adipati Anom]XVI [De verovering van Java. - Zeestrijd van Wolfert Hermansz, 1601-1602]XVII [De verovering van Java. - Batavia. - Nederlaag van Sultan Ageng, 1628-1629]XVIII [De verovering van Java. - Batavia. - Nederlaag van Sultan Ageng, 1628-1629]XIX [De verovering van Java. - Nederlag van Toreno Djojo, 1676-1682]XX [De verovering van Java. - Nederlaag van Troeno Djojo, 1676-1682]XXI [De verovering van Java. - Nederlaag van Soerapati, 1706-1707]XXII [De verovering van Java. - Nederlaag van Soerapati, 1706-1707]XXIII [De gouden dagen der Republiek]XXIV [De strijd met Duinkerken]XXV [De slag bij Duins, 1639]XXVI [Vóór en na den vrede van Munster]XXVII [Cromwell]XXVIII [Colbert]XXIX [Lodewijk XIV]XXX [Amsterdam en Antwerpen]XXXI [Amsterdam. - Haar bodem. - Haar bouwen]XXXII [Amsterdam. - Haar rijkdom. - Droogmakerijen]XXXIII [Amsterdam. - Hare magt in den Staat]XXXIV [Amsterdam. - Winzucht harer kooplieden]XXXV [Amsterdam. - Cornelis Pieterszn Hooft]XXXVI [Amsterdam. - Mr. Hendrik Hooft][Tweede deel (tweede helft)]Derde hoofdstuk. De wetenschappen en de letteren.I [Het protestantisme en de wetenschap]II [De wiskunde. Paulus van Middelburg, Gemma Frisius, Simon Stevin]III [Stevin en Maurits]IV [Stevin en Maurits]V [Stevin en Hugo de Groot]VI [Stevin en Hugo de Groot]VII [Beteekenis van Stevin]VIII [De sterrekunde. Christiaan Huygens]IX [De sterrekunde. Christiaan Huygens]X [Het natuuronderzoek. Jan Swammerdam]XI [Het natuuronderzoek. Jan Swammerdam]XII [De ontleedkunde. Nicolaas Tulp] XIII [Het mikroskoop. Antony van Leeuwenhoek] XIV [Het mikroskoop. Antony van Leeuwenhoek] XV [Natuuronderzoekers in de kolonien. Jacobus Bontius, Wilhelm Piso, Engelbert Kämpfer, Van Rheede, Rumphius]XVI [De geneeskunde. Joan van Beverwyck]XVII [De geneeskunde. Boerhaave]XVIII [De geneeskunde. Boerhaave]XIX [De metafysica. Spinoza]XX [De metafysica. Spinoza]XXI [De metafysica. Spinoza]XXII [Het volkeregt. Hugo de Groot]XXIII [Het volkeregt. Hugo de Groot]XXIV [Hugo de Groot en het staatsregt]XXV [Hugo de Groot en de staathuishoudkunde. Willem Usselincx]XXVI [Leven van Hugo de Groot]XXVII [Latijnsche dichters. Martinus Dorpius, Ianus Secundus, Ianus Gruterus, Josephus Scaliger, Hugo de Groot]XXVIII [De filologen. Lipsius, Scaliger, de Vossiussen, Nicolaas Heinsius]XXIX [De filologen. Lipsius, Scaliger, de Vossiussen, Nicolaas Heinsius]XXX [P.C. Hooft. De geschiedschrijver]XXXI [P.C. Hooft. De geschiedschrijver]XXXII [P.C. Hooft. De briefschrijver]XXXIII [Vondel en de klassieken]XXXIV [Vondel en de Franschen]XXXV [Beteekenis van Hooft en Vondel]Vierde hoofdstuk. Zeden en personen.I [De zeden van het tijdyak: tucht, onafhankelijkheid, liefdadigheid, weelde, de burgers, de aanzienlijken, afgunst van het buitenland, Albrecht Haller's nederlandsche reisherinneringen, de vrouwen, de mannen, nationale karaktertrekken]II [Het geslacht Oranje-Nassau. Willem de Zwijger]III [Maurits]IV [Frederick Hendrik]V [Willem de Tweede]VI [Willem de Derde]VII [François van Aerssen]VIII [Johan de Witt]IX [Michiel de Ruyter]X [Cornelis Speelman]XI [Adriaan Pauw, Balthazar de Moucheron, Isaac Lemaire, Sommelsdijk, Lodewijk de Geer, Nederlanders te Venetie]XII [Nicolaas Witsen]XIII [Cornelis van Bynkershoek]XIV [De joodsche kolonie te Amsterdam]XV [Anna Roemers en Maria Tesselschade]Vijfde hoofdstuk. De kunsten.I [De welsprekendheid]II [De tooneelspeelkunst]III [De muziek]IV [De beeldhouwkunst]V [De bouwkunst]VI [De schilderkunst. Oordeel der tijdgenooten]VII [Hollandsche schilders in Italie. - Delftsche plateelbakkunst. - De prenten in Cats]VIII [De hollandsche school en het lager leven]IX [De hollandsche school en de bijbel]X [Portretten, Doelenstukken, Schuttersmaaltijden]XI [Het Landschap. Stads-, Rivier-, Zeegezigten]XII [Vermeer, Dou, Ter Burg, Cuyp, Ruysdael, Potter. - Rembrand aan het hoofd der hollandsche school]XIII [Besluit]Algemeen alfabetisch register der behandelde of vermelde historische personen.